Manatı hansı səbəblər ucuzlaşdıra bilər?

Manatı hansı səbəblər ucuzlaşdıra bilər?
12:12 12 Noyabr 2015
25 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Son günlər manatın ABŞ dollarına nəzərən Mərkəzi Bankın (AMB) bu ilin fevralın 21-də müəyyən etdiyi 1 $ = 1.05 AZN məzənnədən cüzi də olsa kənara çıxması hökumətin Milli Məclisə seçkilərdən sonra guya yenidən kəskin devalvasiyaya gedəcəyi haqda fikir irəli sürənlər üçün bir növ "əlavə istinad yerinə" çevrilib. 

Halbuki, heç bir ciddi dəyişiklik baş verməyib və manatın əslində, hər hansı bir şəkildə ucuzlaşdığından da söhbət gedə bilməz.
Bəs nə baş verir? 
Əvvəla, ABŞ dolları dünyanın hər yerində bahalaşır. Bunu isə 2 əsas səbəb şərtləndirir: birincisi, neftin qiymətinin aşağı olması, ikincisi isə ABŞ iqtisadiyyatının müsbət istiqamətdə inkişafı... Birinci barədə qeyd edək ki, neftin ucuz olması fonunda ABŞ dollarının məzənnəsinin möhkəmlənməsi adi haldır və bunun sözügedən pul vahidinin dünyanın 1 nömrəli aparıcı valyutası olmasından irəli gəldiyi aydın məsələdir. 
Belə ki, neftin dəyəri düşdükdə investorlar məhz dollara və qızıla meyl edirlər.
Sözümüz bunda deyil.

ABŞ iqtisadiyyatında müsbət inkişaf templərinə gəldikdə isə, təkcə oktyabrda adı çəkilən ölkədə 271 min yeni iş yeri açılıb. Bu da keçən ilin dekabr ayından bəri ən yüksək rəqəmdir. Nəticədə işsizlik səviyyəsi 0,1 % aşağı enməklə 5 %-ə düşüb ki, bu da 2008-ci ilin aprel ayından keçən dövr ərzində ən aşağı səviyyədir. 

Sual yarana bilər ki, nəyə görə işsizlik göstəricisini qeyd etdik? Ona görə ki, hər hansı bir ölkənin iqtisadiyyatında yeni iş yerlərinin açılması tendensiyası varsa və bu, əgər, ardıcıl olaraq müşahidə edilirsə, deməli, orada inkişaf var.

Yeri gəlmişkən, ABŞ-ın Əmək Statistikası Bürosunun məlumatlarına əsasən qeyd etdiyimiz bu rəqəmlər ölkə iqtisadiyyatının kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə müvafiq göstəriciləri əhatə etmir.
Elə bütün bunlara görə də sözügedən ölkənin mərkəzi bankı sayılan Federal Ehtiyat Sisteminin (FES) nəhayət, gələn ay kreditlər üzrə baza faiz dərəcəsini artırmaq haqda qərar verəcəyi bildirilir.
Digər tərəfdən, təkrar edirik: manat, əslində, ucuzlaşmayıb. 

AMB tərəfindən bu ilin fevral ayının 21-də müəyyən edilən 1 $ = 1.05 AZN məzənnəsindən sonra dolların manata nəzərən bir ara hətta 0,0014-0,0037 bənd dəyərə qədər yüksəldiyi qeydə alınıb. Belə ki, bu ilin aprelin 13-də məzənnə 1 $ = 1,0537 səviyyəsində qeydə alınmışdı ki, aprelin 14-də isə 1 $ = 1,0514 oldu. Bu, həmin vaxt idi ki, AMB-nin fevralın 21-də 34 %-lik devalvasiya qərarından sonra ölkədə ABŞ dollarına tələbatda "aclıq" yaranmışdı. 
Hansı ki, may ayında bu tendensiya səngidi.
Odur ki, son günlər manatın dollara nəzərən 1 $ = 1.05 AZN məzənnəsindən 0,0001-0,0005 bənd yuxarı doğru kənarlaşması adi haldır. Və bu, üstəlik ABŞ milli valyutasına qarşı ölkəmizdə artıq heç bir "aclıq" müşahidə olunmadığı halda baş verir.
Lakin bir sual da yaranır: manatın 1 $ = 1.05 AZN məzənnədən 0,0001 və yaxud bir az da fərqli şəkildə kənara çıxması, görəsən, növbəti devalvasiya haqda ilkin "siqnal" sayıla bilərmi?
Birmənalı olaraq qeyd edək ki, yox!.. 

Ümumiyyətlə, AMB-nin müəyyən etdiyi məzənnədə bu və ya digər istiqamətdə titrəyişlərə əsasən devalvasiya barədə proqnoz irəli sürülə bilməz. Çünki bu, əsas təzyiq mənbələri üzrə konkret fikir söyləməyə imkan vermir. 
Bununla belə, əvvəllər də qeyd etmişdik ki, əsas odur, əhalidə dollara yönəlik yenə "aclıq" yaranmasın. 
Yeri gəlmişkən, AMB-nin rəsmi valyuta ehtiyatları həcmi sentyabr ayında da azalmışdı. Ancaq oktyabrın əvvəlinə sentyabr ayının 1-i tarixinə 7 milyard 315 milyon 400 min dollar məbləğində olan ehtiyat 7 milyard 44 milyon 200 min dollar təşkil etmişdi ki, bu da 271 milyon 200 min dollar azalma baş verdiyi demək idi. 
Oktyabr ayında isə bu rəqəm cəmi 180 milyon dollar təşkil etmişdir. 

Beləliklə də əldə olunan nəticə bundan ibarətdir ki, daxili valyuta bazarında ajiotaj  səngiyib.

Ümumiyyətlə, il ərzində fevral, mart və avqust aylarında müşahidə edilən "dollar aclığı"  həqiqətən tamamilə aradan qalxıb. Və göründüyü kimi neftin qiymətinin 50 dollardan aşağı olması fonunda AMB-yə manatın məzənnəsini 1 $ = 1.05 AZN səviyyəsində saxlamaq üçün 100-150 milyon dollar xərcləmək də kifayət edir.

Odur ki, hər şey ABŞ dollarını dünyada bahalaşdıran 2 əsas səbəbin necə inkişaf edəcəyindən asılı olacaq. Bu baxımdan isə qeyd edək ki, ABŞ iqtisadiyyatının müsbət istiqamətdə inkişaf tempi nə qədər uğurla davam etsə də bu, neftin ucuzlaşması fonunda dolların möhkəmlənməsinə əsasən "düz yoldan kənara da çıxa" bilər. Belə ki, təkcə oktyabrda adı çəkilən ölkədə qeyd etdik ki, 271 min iş yeri açılıb. Ancaq eyni zamanda, emaledici və hasiledici sənayedə bunun əksinə olan tendensiya baş verib. Belə ki, neftin ucuz olması ABŞ iqtisadiyyatında bu sahələri "vurur". 

Bu baxımdan, FES-in gələn ay kreditlər üzrə baza faiz dərəcəsini artıracağı da sual altındadır.

O ki qaldı neftin qiymətinə, bahalaşma olmayacaqsa da ucuzlaşma, fikrimizcə, əgər 40 dollardan aşağı səviyyəni görməsə, manat üçün heç bir ciddi təhlükə baş verməyəcək. 

Bu mənada, hökumətin yenidən kəskin devalvasiyaya gedəcəyi haqda fikir irəli sürənlər də bunun üçün seçkilərdən sonrakı dövrə və yaxud  da ki, məzənnədəki "titrəyişlər" kimi amillərə deyil, məhz neftin dünya bazar qiymətinin enmə həddinə və o cümlədən, AMB-nin 1 $ = 1.05 AZN məzənnəni saxlamaq üçün xərclərinə diqqət yetirsələr, yaxşıdır. 

Pərviz Heydərov
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Braziliya prezidentinə qarşı korrupsiya ittihamı

27 İyun 2017 04:44

Azərbaycan vətəndaşı Rusiya kafelərindən birində namaz qıldığına görə cərimə olunub

27 İyun 2017 04:37

Kitabxana və İrs Mərkəzi, təbiət və modern - FOTO

27 İyun 2017 04:32

Yəməndə hava zərbələri: 9 ölü

27 İyun 2017 04:22

Kabab çəkən gənc özünü yandırdı - EHTİYATSIZLIQ

27 İyun 2017 04:13

Bakıda taksi yaşlı qadını vuraraq ağır xəsarət yetirib

27 İyun 2017 03:37

Xuzistanda bir ev - FOTO

27 İyun 2017 03:32

Sərxoş sürücü 7 qonşunun maşınını əzdi - Bakıda

27 İyun 2017 03:24

Hökumət qüvvələri ilə terror qruplaşması arasında döyüş olub -

27 İyun 2017 03:06

Rumıniyada yeni baş nazir təyin olunub

27 İyun 2017 03:02

Nigeriyada silsilə terror hücumları nəticəsində 9 nəfər ölüb

27 İyun 2017 02:43

Sloveniyada məktəb və uşaq bağçası - FOTO

27 İyun 2017 02:32

Bakıda ikimərtəbəli ev yandı

27 İyun 2017 02:29

Alt paltarı geyinmədiyi üçün İŞDƏN QOVULDU - FOTO

27 İyun 2017 02:23

Səudiyyə Ərəbistanının Yəməni bombalaması nəticəsində 9 dinc sakin ölüb

27 İyun 2017 02:22

Yəmən yenidən bombalandı: 9 ölü, 4 yaralı

27 İyun 2017 01:54

Astroloji proqnoz -

27 İyun 2017 01:54

Niderlanda yaşı 4,5 milyard il olan meteorit düşüb

27 İyun 2017 01:42

Qəzzadan İsrail ərazisinə raket atıldı

27 İyun 2017 01:38

Almaniyada şəhər kənarında ev - FOTO

27 İyun 2017 01:32

Mobil telefon bazarında durğunluq yaranıb -

27 İyun 2017 01:32

Beyləqanda yanğın olub

27 İyun 2017 01:08

Qəzza zolağı İsraili raket atəşinə tutdu

27 İyun 2017 01:04

Mingəçevirdə boğulmaq təhlükəsi ilə üzləşən şəxs xilas olunub

27 İyun 2017 00:57

Qəzza zolağından İsrail tərəfə raket atılıb

27 İyun 2017 00:37

Qətərin xarici işlər naziri ABŞ-a səfər edəcək

27 İyun 2017 00:31

Nigeriyada silsilə partlayışlar - 16 ölü, 13 yaralı

27 İyun 2017 00:23

Astroloji proqnoz - 27 iyun

27 İyun 2017 00:08

Qətərin xarici işlər naziri ABŞ-a gedir

27 İyun 2017 00:08

Günün qoroskopu:bütün problemlər həllolunandır

27 İyun 2017 00:05

FİFA Rusiya millisi barədə araşdırmaya başlayıb

26 İyun 2017 23:57

Məşhur aktrisa: "Rejissor soyunmağımı istədi, mən də..." - FOTO

26 İyun 2017 23:57

"Putinin fanatıyam" -

26 İyun 2017 23:57

Bayram süfrələrimizin şahı: Turşu-qovurmalı plov - RESEPT

26 İyun 2017 23:52

İtaliya polisi miqrantlara qarşı gözyaşardıcı qazdan istifadə edib

26 İyun 2017 23:52

183-dən 65-ə düşdü - FOTO

26 İyun 2017 23:52

Gənc oğlanın cəsədi iş yerinin yaxınlığında tapıldı

26 İyun 2017 23:48

Günəş və ya piqment ləkələrinin çarəsi

26 İyun 2017 23:47

"Real"ın baş məşqçisi olmaq istəyirəm"

26 İyun 2017 23:47

Alimlərdən yeni ixtira - robot kuryerlər

26 İyun 2017 23:47

Övladı imtahana hazırlaşan valideynlər, MÜTLƏQ OXUYUN

26 İyun 2017 23:42

Mbappenin məvacibi 9 dəfəyə qədər artırılacaq

26 İyun 2017 23:42

Azərbaycan bayrağı ayaq altına sərilən xalçada əks olunub -

26 İyun 2017 23:41

Bayramda mədəniz ağrımasın deyə belə qidalanın - MƏSLƏHƏT

26 İyun 2017 23:37

İngilis futbolçuya 200 milyon funt qiymət qoyulub

26 İyun 2017 23:37

Dənizə ataraq intihara cəhd edib - Bakıda

26 İyun 2017 23:32

"Stress çarxı"ndan sonra daha bir TƏHLÜKƏLİ OYUNCAQ - FOTO

26 İyun 2017 23:32

1300 uşağı olan poçtalyon

26 İyun 2017 23:28

Bakıda bir nəfər özünü dənizə ataraq intihara cəhd edib

26 İyun 2017 23:24

Köhnə və yeni sevgililəri bənzər olan məşhurlar - FOTO

26 İyun 2017 23:22