Azərbaycanda problemli kreditləri olanları hansı güzəştlər gözləyir?

Azərbaycanda problemli kreditləri olanları hansı güzəştlər gözləyir?
11:32 13 Noyabr 2015
38 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Azərbaycanda problemli kreditlərin yarıdan çoxu xarici valyutadadır (16 İyun 2017 16:05)
Azərbaycanda problemli kreditlərin yarıdan çoxu xarici valyutadadır (16 İyun 2017 15:27)
Azərbaycanda problemli kreditlərə dair banklarla müzakirələr başlayıb (30 May 2017 10:47)

Azərbaycan banklarında problemli kreditlərin həcmi artmaqda davam edir və bu ilin fevralında milli valyutanın devalvasiyasından sonra vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 18,9% çoxalıb. Bununla yanaşı, problemli kreditlərin cəmi kredit portfelində xüsusi çəkisi də artır və 2005-ci ildən indiyədək ilk dəfə olaraq 7%-i keçib.

"Report"un Mərkəzi Bankın (AMB) açıqladığı hesabata əsasən verdiyi xəbərə görə, cari ilin oktyabrın 1-nə ölkə iqtisadiyyatına məcmu kredit qoyuluşu 19,1 mlrd. manat təşkil edib ki, bunun da 7,1%-i və ya 1,354 mlrd. manatının ödəniş vaxtı keçib. Bu isə öz növbəsində problemli kreditlərin cəmi kreditlərdə xüsusi çəkisinin 1,6 faiz artması deməkdir.

Son zamanlar mətbuatda dərc olunan məlumatlarda kreditini ödəyə bilməyən bəzi insanların çıxış yolunu intiharda görməsi göstərilir. Bəzi ekspertlər bu hallarda bankları günahlandırır, bəziləri isə kredit götürən insanların psixoloji durumunu sual altına alır. "Report" ölkədə fəaliyyət göstərən bank mütəxəssislərindən kreditini ödəyə bilməyən şəxslərlə işin necə qurulmasını, bankın məsuliyyətinin nə dərəcədə olmasını araşdırıb. Sorğu aparılan əksər banklarda cavablar bir-birini tamamladığından ümumiləşdirilmiş nəticəni təqdim edirik.

İlk növbədə qeyd edək ki, vaxtı keçmiş kreditlər kreditin əsas məbləği, yaxud ona hesablanan faizlər və ya hər hansı birinin ödənilməyən hissəsi üzrə ödənişlər müqavilədə göstərilən vaxtdan 30 təqvim günündən artıq gecikdirilmiş kreditlər sayılır. Yəni ümumilikdə kredit verilməsindən 60 gündən artıq keçdikdə kredit problemli hesab edilir.

Kredit ödənilmirsə, birinci xəbərdarlıq yazılır, 60 gün keçdikdə bankın problemli kreditlər şöbəsinə verilir, bu şöbə həmin müştəri ilə iş aparır, 90 günə çatanda iş hüquq departamentinin tərkibindəki icra şöbəsinə verilir.

Problemli kreditlərlə işin aparılmasına dair hər hansı vahid qayda tətbiq olunmur, Mərkəzi Bankın konkret təlimatı olmadığı müəyyənləşib. Bu səbəbdən həmin kredit üzrə işə hər bank öz daxili qaydasına, müştərinin vəziyyətinə uyğun olaraq həll edə bilər.

Bankların problemli kreditlər şöbələrindən bildirirlər ki, Mərkəzi Bankın da tövsiyələrini nəzərə alaraq müştərilərlə əsasən görüşlər keçirilir və müştərinin cüzi də olsa ödəniş etmək istəyi varsa, hətta bugünkü maliyyə durumu imkan vermirsə belə, ona mütləq güzəştlər və möhlətlər verilir.

Müştərinin fırıldaqçılıq fikri yoxdursa, bankdan gizlənmirsə, kreditin müddəti uzadılır, aylıq ödənişləri 50%-dək azaldılır, yaxud ödəniş güzəşti verilir ki, müştəri bir neçə ay ödəniş etməsin, 2 aydan bir, rübdə bir dəfə ödəsin, faizi aşağı salınır, dollardan ehtiyat edənlərin krediti manata keçirilir, yaxud hansısa gecikməsinə görə cəriməsi bağışlanılır. Yəni tədbirlər kompleksi ilə müştərilərə maksimal seçimlər verilir.

Hətta bəzi banklar gecikmənin məhkəməyə göndərilməsi müddətini də uzadıb. Belə ki, kreditin məhkəməyə getməsi banklar üçün də sərfəli məqam deyil. Bunun üçün həm işçi vaxtı gedir, həm də adətən məhkəməyə gedən müştərilər psixoloji amillərə görə ödənişi saxlayırlar. Əgər əvvəllər gecikmə 3-4 ay ərzində dərhal məhkəməyə verilirdisə, hazırda müştərilərlə işin müddəti daha da artırılıb.

İctimaiyyət arasında ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri bank tərəfindən əməkhaqqına qoyulan tutulmalar, mülkün müsadirəsi məsələsidir. Məsələnin hüquqi tərəfinə baxdıqda bankın gecikmə edən müştərinin əməkhaqqını kəsməyə, hər hansı bir girova qarşı addım atmağa heç bir ixtiyarı yoxdur. Müştəri özü bankla razılığa gəlib könüllü girovunu satıb borcunu bağlaya bilər. Amma müştərinin əməkhaqqının tutuma yönəldilməsi üçün mütləq məhkəmənin qərarı olmalıdır. Əmək haqqından ödəniş tutulmasını belə məhkəmə icraçısının icra vərəqəsi əsasında əmək haqqını verən orqan həyata keçirir.

Məhkəmələr isə insanın yaşayış minimumunu nəzərə alaraq əmək haqqını tutuma yönəldir. Misal üçün, 2 min manatlıq əmək haqqından tutuma 1500 manat yönəldilirsə, 200 manatlıq əmək haqqı alana adətən əmək haqqının 50%-ə qədəri ödənişə yönəldirlər.

Yuxarıda qeyd olunan məsələlərdə istisnalar o hallarda olur ki, bank müqavilələrində qeyd olunduğu kimi müştərinin cari hesabına vəsait daxil olan zaman onun gecikmiş krediti üçün silinə bilər.

Hüquqşünas Əkrəm Həsənov "Report"a bildirib ki, problemli krediti olan müştərinin intiharında bank heç bir hüquqi məsuliyyət daşımır. Onun sözlərinə görə, bəzi hallarda isə bankın maddi məsuliyyəti olur: "Bu məsələdə intihar etmə həddinə çatdıran bank işçisi məsuliyyət daşıyır, amma bank məsuliyyət daşımır. Digər tərəfdən, əgər vətəndaşı qorxudan bankın işçisi deyil, hazırda banklar tərəfindən vətəndaşlardan həmin borcu tələb etmək üçün cəlb etdikləri kollektor şirkətinin nümayəndəsidirsə, bu halda bankın ölən şəxsin varisləri qarşısında maddi məsuliyyəti yaranır. Çünki bank işi kollektor şirkətinə tapşırmaqla bank sirrini pozur. Bankın ixtiyarı yoxdur ki, müştərisinin borcu haqqında məlumatı 3-cü şəxsə versin".

Psixoloq Aynur Bəbirova isə "Report"a bildirib ki, kreditlərini vaxtında ödəməyən insanlara pisxoloji dəstək lazımdır. O, təəssüflə qeyd edib ki,  hazırda ölkədə belə sosial mərkəzlər yoxdur: "İnsanlar fərqlidirlər və yanaşmaları da fərqli olmalıdır. Kimisi ekstremal situasiyada daha da aktiv olur, gizli potensialı üzə çıxır. Kimisi isə çətinliyə düşdükdə duruxub qalır, beyin müəyyən anda donur. Bu insanlara psixoloji dəstək, sözsüz ki, lazımdır. İnsanlara psixoloq, yaxud iqtisadçı tərəfindən kiçik işıq yolu göstərən olsa, düşünürəm ki, heç vaxt onlar intiharı çıxış yolu kimi seçməzlər". O qeyd edib ki, psixoloq problemli kreditlə bağlı gərginlik yaşayan insanın ən son ağlına gələn adamdır: "Psixoloq əlavə xərcdir. Belə insanlara psixoloqdan daha çox, iqtisadçı və hüquqşünasların yardımı faydalı olar. Çünki çıxış yolunu onlar göstərə bilər".

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

AŞPA-da korrupsiya hallarını araşdırmaq üçün müstəqil araşdırma qrupu yaradılıb

27 İyun 2017 20:07

Sahildə erotik sessiyaya çəkildi - FOTO

27 İyun 2017 20:05

Satılan mənzillərin 30 faizinin sənədi yoxdur - VİDEO

27 İyun 2017 20:05

Tovuzda 12 yaşlı yeniyetməni ilan sancıb - VİDEO

27 İyun 2017 20:05

Senator: "ABŞ-ın körfəz dövlətlərinə silah satışına icazə verilməyəcək"

27 İyun 2017 20:03

Namazı bitirdikdən sonra zikr edərkən əlləri qaldırmaq olarmı?

27 İyun 2017 19:57

Beynəlxalq kiberhücum: Şirkətlər İFLİC OLDU

27 İyun 2017 19:53

Autizmli uşağın valideyni olsaydım

27 İyun 2017 19:52

Dostluq etməyi bacarırsınızmı?

27 İyun 2017 19:47

Varşavada Azərbaycan-Polşa biznes forumu keçirilib

27 İyun 2017 19:43

Falçılar necə olur ki, doğru xəbər verirlər?

27 İyun 2017 19:42

Türkiyədə 3 əsgər şəhid oldu

27 İyun 2017 19:42

DİN Lənkəranda baş vermiş silahlı basqınla bağlı məlumat yayıb

27 İyun 2017 19:39

Döyüşdə şalvarını batırdı

27 İyun 2017 19:37

Maaşı 6 milyon funt sterlinq artacaq

27 İyun 2017 19:37

Ən çox neft satan və alan ölkələr - REYTİNQ

27 İyun 2017 19:32

Qalmaqallı model vücudunu göstərdi - FOTO

27 İyun 2017 19:32

2 milyard manatlıq "körpə iqtisadiyyatı” xaricilərin nəzarətindədir

27 İyun 2017 19:32

İşlədiyi şirkətdən qovuldu, milyon dollarlıq biznes qurdu - FOTO

27 İyun 2017 19:27

11 yaşında milyonçu olan qız - FOTO

27 İyun 2017 19:22

Bu 3 sadə komponentdən hazırlanan eliksir möcüzələr törədir

27 İyun 2017 19:22

Görənləri heyrətə salan 21 yaşlı qarı - FOTOLAR

27 İyun 2017 19:18

Hadisə cangüdənlərə əsəbiləşdi - FOTO

27 İyun 2017 19:17

İlan sancan zaman ilk yardım

27 İyun 2017 19:17

Kriştiano Ronaldo ilə azərbaycanlı dostunun görüşü

27 İyun 2017 19:15

Mətanət İsgəndərli Həcc ziyarətindən qayıtdı - FOTO

27 İyun 2017 19:12

Türk milyarder dənizdə ölümlə üz-üzə qaldı - FOTO

27 İyun 2017 19:12

Yorğunluğunuzun 7 əsas səbəbi

27 İyun 2017 19:12

ABŞ Türkiyənin düşməni üçün qapını açıq saxladı

27 İyun 2017 19:08

Polkovnik niyə öldürüldü?

27 İyun 2017 19:05

Daha iki məşhur sevgili oldu

27 İyun 2017 18:57

Ardanı sevgilisiylə öpüşərkən çəkdilər - FOTO

27 İyun 2017 18:57

Milli Məclis üzvünün təklifi Avropa Şurasının həyatında əhəmiyyətli yeniliyi nəzərdə tutur

27 İyun 2017 18:47

Bundesliqadan "Qəbələ"yə gəlir - SON ANDA

27 İyun 2017 18:47

Mehriban Əliyeva məcburi köçkünlər üçün tikilən binanın açılışında

27 İyun 2017 18:44

Bakının mərkəzində "Odlar ölkəsi" adlı estrada ifaçılarının konserti

27 İyun 2017 18:37

Goranboy sakinini ilan sancıb

27 İyun 2017 18:36

Qadın həbsxanasında biabırçılıq - FOTOLAR

27 İyun 2017 18:33

"ABŞ misli görünməmiş hücuma hazırlaşır" - Rusiya

27 İyun 2017 18:32

Səfir Elxan Poluxov etimadnaməsini Braziliya prezidentinə təqdim edib

27 İyun 2017 18:32

72 yaşlı silikonlu Ajda Pekkan səhnədə - FOTO

27 İyun 2017 18:27

General: "2-3 günə İkinci Qarabağ savaşının başlaması gözlənilməz deyil" - VİDEO - FOTOLAR

27 İyun 2017 18:23

Rusiyada insan həyatına 1,2 mln. dollar qiymət qoyuldu

27 İyun 2017 18:22

Köçkün ailələrinə yeni mənzillər verilib

27 İyun 2017 18:19

Kıvanç və Tuba əslində bu seriala çəkilməli idilər

27 İyun 2017 18:12

TAP-ın rəhbərliyi yenidən formalaşdırılıb

27 İyun 2017 18:12

Əlcəzair millisinin üzvü "Differdanj"da

27 İyun 2017 18:12

"Polşa-Azərbaycan əlaqələrinin növbəti dövrü başlayır"

27 İyun 2017 18:12

Mehriban Əliyeva: “Dörd yüz mindən çox məcburi köçkün iş yeri ilə təmin edilib”

27 İyun 2017 18:07

Qəndab Quliyevanın xəstəxanadan son FOTOLARI yayıldı

27 İyun 2017 18:05