Manatın taleyinə təhlükə var? - EKSPERT RƏYİ

Manatın taleyinə təhlükə var? - EKSPERT RƏYİ
14:42 13 Noyabr 2015
50 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Manatın məzənnəsi yenə də gündəmin əsas mövzularından birinə çevrilib. Ortada yenə müxtəlif hesablamalar, proqnozlar var. Bəziləri iddia edirlər ki, manat ciddi təhlükə ilə üzləşib və hər ötən gün onu növbəti devalvasiyaya yaxınlaşdırır. Bax elə bütün bunların nəticəsidir ki, son günlər vətəndaşların "Manat doğrudanmı təhlükədədir?", "Mətbuatda aparılan diskussiyaların kökü haradan qaynaqlanır?", "Manatın növbəti devalvasiyası nə qədər realdır?" kimi sualları ilə qarşılaşırıq. Bu yazıda da məhz qeyd olunan suallara cavab verməyə çalışacağıq.

Gəlin əvvəlcə bir qədər geriyə - bi ilin fevral ayının 21-nə qayıdaq. Məhz həmin gün manatın 34% ucuzlaşmasına səbəb olmuş devalvasiya hadisəsi baş verdi. Tam əminliklə deyə bilərik ki, bu gün manatın məzənnəsilə bağlı aparılan bütün spekulyativ söhbətlər məhz həmin hadisədən qaynaqlanır. Yada salırıq: Devalvasiya hadisəsindən əvvəl ölkədə bütün səviyyələrdən olan ekspertlər, mütəxəssislər və hətta müxalif mövqedə dayanan iqtisadçılar kəskin devalvasiyaya heç bir əsas olmadığını yazırdılar. Doğrudan da real olanı da bu idi. Yalnız radikal siyasi mövqedə dayanıb bir qayda olaraq hökumətin atdığı müsbət addımlara kölgə salmağa çalışan, hər şeyi qara rəngdə görən və tamamilə siyasiləşmiş iqtisadi yazarlar əsassız çağırışlarla əhali arasında panika yaratmağa cəhd edirdilər.

Sağlam düşüncəli ekspertlərin, mütəxəssislərin və peşəkarların verdikləri bəyanatlar əhalinin böyük əksəriyyəti tərəfindən qəbul edilsə də, təəssüflər olsun ki, təsir altına düşüb təxribat xarakterli çağırışlara boyun əyənlər də oldu. O zaman bir çoxlarına belə gəldi ki, devalvasiya hadisəsi əhalinin müəyyən kəsiminin yersiz çağırışlara uyaraq kütləvi şəkildə valyutadəyişmə məntəqələrinə üz tutması səbəbindən baş verdi. Təbii ki, baş vermiş hadisədə bu faktın rolu az olmadı. Buna görə də biz həmin dövrdə yersiz çağırışlarla əhalini çaşdırmağa cəhd edənlər barəsində müvafiq qurumların zəruri tədbirlər görməsi təklifi ilə də çıxışlar etdik.

Vətəndaşlarımız birmənalı şəkildə bilməlidirlər ki, bu gün manatın taleyi heç də bəzilərinin iddia etdiyi kimi, təhlükə qarşısında deyil. Bu gün manatın arxasında təkcə bizim özümüzün deyil, Beynəlxalq Valyuta Fondu, Dünya Bankı kimi nüfuzlu maliyyə institutlarının da etiraf etdiyi və bütün dünyanı bürüyən iqtisadi tənəzzül şəraitində illik 4% artımı olan güclü iqtisadiyyat durur. Dünya Bankı manatı MDB məkanında ən etibarlı valyuta hesab edib. Bunun da səbəbləri var. Ən əsas səbəblərdən biri budur ki, 10 ildən artıqdır Azərbaycan iqtisadiyyatı və onun qeyri-neft sektoru xüsusi dövlət proqramları çərçivəsində yüksələn xətlə inkişaf edir.

Ölkədə sahibkarlığın inkişafına dövlət səviyyəsində ciddi dəstək verilir. Ölkə başçısı bu sektorun inkişafına mane olan bütün süni əngəllərin aradan qaldırılması yolunda qətiyyətli addımlar atır. Nəticələr göz qabağındadır. Son 5 ildə ümumi daxili məhsulun tərkibində qeyri-neft sektorunun xüsusi çəkisi 50%-dən 70%-ə yüksəlmiş, bu sektordan ixracın həcmi 60%-dən çox artmışdır. Yaxın perspektivdə bu sektordan ixracın daha böyük sürətlə artacağı gözlənilir. Deməli, bu hesaba ölkəyə valyuta axını da xeyli artacaqdır. Bundan başqa, bu gün Azərbaycan dövlətinin real valyuta ehtiyatları 42 milyard dollardır və bu, bütün beynəlxalq qaydalarla müəyyən edilmiş minimal normadan 20 dəfədən də çoxdur. Bundan başqa, Azərbaycanın aktivləri və kapitalının həcmi 35 milyard dolları ötən Neft Şirkəti kimi nəhəng bir dövlət kompaniyası var. Azərbaycanın dövlət büdcəsinin gəlirləri neftdən daxilolmalar nəzərə alınmadan belə Gürcüstan və Ermənistanın büdcəsinin cəmindən böyükdür.

Yeri gəlmişkən, bu iki qonşu ölkənin valyuta ehtiyatları birlikdə 3 milyard dolları ötmür. Qoy indi hörmətli oxucularımız bütün bu sadaladığımız həqiqətləri bildikdən sonra özlərinə sual versinlər: Manatın arxasında belə güclü dayaqların olduğu bir halda ona inamsız yanaşmaq olarmı? Yox, təbii, heç bir halda buna yol vermək olmaz.

Bu gün dünya iqtisadi məkanında, maliyyə bazarlarında baş verən proseslər nəticəsində manatın məzənnəsində ola biləcək hər hansı cüzi dəyişikliklər isə heç kəsi qorxutmamalıdır. Buna təbii baxmaq lazımdır. Sivil inkişaf yolu keçən, iqtisadiyyatı bazar iqtisadiyyatı prinsiplərinə söykənən ölkələrdə insanlar milli valyutalarının məzənnəsində baş verən belə cüzi dəyişiklikləri müzakirə predmetinə çevirmirlər. Çünki ona təbii bir hal kimi baxırlar. Mən vətəndaşlarımızı dövlətimizin rəmzlərindən biri olan milli valyutamıza inamla yanaşmağa çağırıram. Təxribatlara, siyasi möhtəkirlərin əsassız çağırışlarına uymamalıyıq. Dövlətimizə inamlı, iqtisadiyyatımıza güvənməli, manatımızı qorumalıyıq. Milli qürur hissimiz bizdən bunu tələb edir! Biz hamımiz böyük bir ailənin üzvüyük. Hamımızın Azərbaycan adında bir evi, bir ocağı var. Bu evin, bu ailənin yaxşı günü də bizimdir, dar günü də. Bu ocağın işığını qorumaq hamımızın borcudur.

Fikrət Yusifov - "Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri,
Iqtisad elmləri doktoru, professor
Trend

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Dünyanı tərsinə göstərən illüstrasiyalar - FOTOLAR

30 Aprel 2017 16:58

3 islamçı edam olunacaq

30 Aprel 2017 16:56

"Qardaşım, köçürə bildin?" - Qəbul imtahanında MARAQLI PANKART

30 Aprel 2017 16:52

"Bakı Marafonu 2017"-nin qalibləri - FOTO

30 Aprel 2017 16:52

Misirdə üç islamçı edam olunacaq

30 Aprel 2017 16:50

“Əl-Qaidə”nin 5 üzvü öldürülüb

30 Aprel 2017 16:49

Hər gün istifadə etdiyimiz şeyləri görün kimlər YARADIBMIŞ... - FOTOLAR

30 Aprel 2017 16:48

Bakı Marafonu 2017-nin qalibləri (FOTO)

30 Aprel 2017 16:43

Dovşanların amansız döyüşü maraq doğurur

30 Aprel 2017 16:43

Tərcümə olunmayan sözlər - FOTOLAR

30 Aprel 2017 16:38

Evi təmir edərkən xəzinə tapdılar

30 Aprel 2017 16:37

Belarus səfiri: Bakıda idmançılara yaradılmış şərait ən yüksək nailiyyətlər qazanmalarına imkan verir

30 Aprel 2017 16:36

Elxan Abdullayev: “Marafonda ayağımda zədə olmasına baxmayaraq 10 kilometr qaçdım"

30 Aprel 2017 16:32

Şarapova məğlub oldu

30 Aprel 2017 16:30

Dünyanın hər an məhv ola biləcək ən gözəl guşələri - FOTOLAR

30 Aprel 2017 16:28

Hökmdarın evi otel olacaq

30 Aprel 2017 16:27

Devid Moyes: "Məsuliyyəti kollektiv surətdə üzərimizə götürürük"

30 Aprel 2017 16:12

Bir qəbilənin 12 üzvü öldürüldü

30 Aprel 2017 16:09

Suriyada aviazərbələr nəticəsində 8 dinc sakin həlak olub

30 Aprel 2017 16:08

Çirkli saçları xilas edən saç düzümləri - FOTOLAR

30 Aprel 2017 16:03

Qarabağ veteranının evi YANDI

30 Aprel 2017 15:57

Marina Durunda Azərbaycan yığmasından uğurlu çıxış gözləyir

30 Aprel 2017 15:55

Bloqqer Mehman Qələndərlinin intiharı ilə bağlı

30 Aprel 2017 15:54

Tanınmış aktyor vəfat etdi

30 Aprel 2017 15:47

Xırdalanda 1 yaş 6 aylıq uşaq 4-cü mərtəbədən yıxılıb sağ qaldı

30 Aprel 2017 15:44

Azərbaycanda toyda baş verən bu hadisə dünya mediasının gündəmində

30 Aprel 2017 15:41

Everestə çıxmaq istəyən alpinist donaraq ölüb

30 Aprel 2017 15:39

"Zərbə endirə bilərik" - Ərdoğan

30 Aprel 2017 15:33

Yayla Kiriç Ali: “Bakı Marafonu 2017”nin qalibi olacağıma inanırdım"

30 Aprel 2017 15:32

Rusiyalı gimnastlar: "Öz üzərimizdə işləməli, səhvləri düzəltməliyik"

30 Aprel 2017 15:29

Millimizin Bakı-2017-də HEYƏTİ

30 Aprel 2017 15:29

Antalyaya qiyabi səyahət

30 Aprel 2017 15:28

Qəza xeyli sayda can aldı

30 Aprel 2017 15:27

Nazirlik: Həmin ətlər ölmüş at və aqoniya vəziyyətində kəsilmiş mal ətləridir

30 Aprel 2017 15:24

Xoşqədəm "Sən supersən!"in səhnəsində Alla Puqaçovanın mahnısını ifa etdi

30 Aprel 2017 15:22

"Real" çempion olsa, "Malaga" 1 milyon avro qazanacaq

30 Aprel 2017 15:22

Corab sataraq milyonçu olan məktəbli

30 Aprel 2017 15:19

Salyanda Qarabağ veteranının evi yanıb

30 Aprel 2017 15:17

Kürdəmirdə pambıq tarlasında bədbəxt hadisə

30 Aprel 2017 15:15

Braziliyalı futbolçu Bundesliqanın tarixinə düşdü

30 Aprel 2017 15:12

Daşkəsəndə aşkarlanan ət insan sağlamlığı üçün təhlükəlidir - Nazirlik məlumat yaydı

30 Aprel 2017 15:12

Bu ağacın 4841 yaşı var - FOTOLAR

30 Aprel 2017 15:08

Taksi sürücüsü qəza şəraiti yaratdı - VİDEO

30 Aprel 2017 15:05

"Beynəlxalq Caz Günü" qeyd olunur

30 Aprel 2017 15:02

Qardaşlarını, onların həyat yoldaşlarını öldürdü

30 Aprel 2017 14:59

Karton parçasından görün nələr yaratdı - FOTOLAR

30 Aprel 2017 14:58

Kolumbiyada bina çökdü: 20 ÖLÜ

30 Aprel 2017 14:52

104 cüt ayaqqabı oğurladılar - AĞDAŞDA

30 Aprel 2017 14:49

Neymar bombası "partlayır" - 200 milyonluq transfer

30 Aprel 2017 14:47

“Bakı Marafonu 2017” qaliblərinin mükafatlandırılması mərasimi keçirilib

30 Aprel 2017 14:47