Manatın taleyinə təhlükə var? - EKSPERT RƏYİ

Manatın taleyinə təhlükə var? - EKSPERT RƏYİ
14:42 13 Noyabr 2015
50 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Azərbaycanın biznes dairələri manatın məzənnəsinin qeyri-sabit olmasını əsas təhlükə sayır (08 İyun 2017 12:52)

Manatın məzənnəsi yenə də gündəmin əsas mövzularından birinə çevrilib. Ortada yenə müxtəlif hesablamalar, proqnozlar var. Bəziləri iddia edirlər ki, manat ciddi təhlükə ilə üzləşib və hər ötən gün onu növbəti devalvasiyaya yaxınlaşdırır. Bax elə bütün bunların nəticəsidir ki, son günlər vətəndaşların "Manat doğrudanmı təhlükədədir?", "Mətbuatda aparılan diskussiyaların kökü haradan qaynaqlanır?", "Manatın növbəti devalvasiyası nə qədər realdır?" kimi sualları ilə qarşılaşırıq. Bu yazıda da məhz qeyd olunan suallara cavab verməyə çalışacağıq.

Gəlin əvvəlcə bir qədər geriyə - bi ilin fevral ayının 21-nə qayıdaq. Məhz həmin gün manatın 34% ucuzlaşmasına səbəb olmuş devalvasiya hadisəsi baş verdi. Tam əminliklə deyə bilərik ki, bu gün manatın məzənnəsilə bağlı aparılan bütün spekulyativ söhbətlər məhz həmin hadisədən qaynaqlanır. Yada salırıq: Devalvasiya hadisəsindən əvvəl ölkədə bütün səviyyələrdən olan ekspertlər, mütəxəssislər və hətta müxalif mövqedə dayanan iqtisadçılar kəskin devalvasiyaya heç bir əsas olmadığını yazırdılar. Doğrudan da real olanı da bu idi. Yalnız radikal siyasi mövqedə dayanıb bir qayda olaraq hökumətin atdığı müsbət addımlara kölgə salmağa çalışan, hər şeyi qara rəngdə görən və tamamilə siyasiləşmiş iqtisadi yazarlar əsassız çağırışlarla əhali arasında panika yaratmağa cəhd edirdilər.

Sağlam düşüncəli ekspertlərin, mütəxəssislərin və peşəkarların verdikləri bəyanatlar əhalinin böyük əksəriyyəti tərəfindən qəbul edilsə də, təəssüflər olsun ki, təsir altına düşüb təxribat xarakterli çağırışlara boyun əyənlər də oldu. O zaman bir çoxlarına belə gəldi ki, devalvasiya hadisəsi əhalinin müəyyən kəsiminin yersiz çağırışlara uyaraq kütləvi şəkildə valyutadəyişmə məntəqələrinə üz tutması səbəbindən baş verdi. Təbii ki, baş vermiş hadisədə bu faktın rolu az olmadı. Buna görə də biz həmin dövrdə yersiz çağırışlarla əhalini çaşdırmağa cəhd edənlər barəsində müvafiq qurumların zəruri tədbirlər görməsi təklifi ilə də çıxışlar etdik.

Vətəndaşlarımız birmənalı şəkildə bilməlidirlər ki, bu gün manatın taleyi heç də bəzilərinin iddia etdiyi kimi, təhlükə qarşısında deyil. Bu gün manatın arxasında təkcə bizim özümüzün deyil, Beynəlxalq Valyuta Fondu, Dünya Bankı kimi nüfuzlu maliyyə institutlarının da etiraf etdiyi və bütün dünyanı bürüyən iqtisadi tənəzzül şəraitində illik 4% artımı olan güclü iqtisadiyyat durur. Dünya Bankı manatı MDB məkanında ən etibarlı valyuta hesab edib. Bunun da səbəbləri var. Ən əsas səbəblərdən biri budur ki, 10 ildən artıqdır Azərbaycan iqtisadiyyatı və onun qeyri-neft sektoru xüsusi dövlət proqramları çərçivəsində yüksələn xətlə inkişaf edir.

Ölkədə sahibkarlığın inkişafına dövlət səviyyəsində ciddi dəstək verilir. Ölkə başçısı bu sektorun inkişafına mane olan bütün süni əngəllərin aradan qaldırılması yolunda qətiyyətli addımlar atır. Nəticələr göz qabağındadır. Son 5 ildə ümumi daxili məhsulun tərkibində qeyri-neft sektorunun xüsusi çəkisi 50%-dən 70%-ə yüksəlmiş, bu sektordan ixracın həcmi 60%-dən çox artmışdır. Yaxın perspektivdə bu sektordan ixracın daha böyük sürətlə artacağı gözlənilir. Deməli, bu hesaba ölkəyə valyuta axını da xeyli artacaqdır. Bundan başqa, bu gün Azərbaycan dövlətinin real valyuta ehtiyatları 42 milyard dollardır və bu, bütün beynəlxalq qaydalarla müəyyən edilmiş minimal normadan 20 dəfədən də çoxdur. Bundan başqa, Azərbaycanın aktivləri və kapitalının həcmi 35 milyard dolları ötən Neft Şirkəti kimi nəhəng bir dövlət kompaniyası var. Azərbaycanın dövlət büdcəsinin gəlirləri neftdən daxilolmalar nəzərə alınmadan belə Gürcüstan və Ermənistanın büdcəsinin cəmindən böyükdür.

Yeri gəlmişkən, bu iki qonşu ölkənin valyuta ehtiyatları birlikdə 3 milyard dolları ötmür. Qoy indi hörmətli oxucularımız bütün bu sadaladığımız həqiqətləri bildikdən sonra özlərinə sual versinlər: Manatın arxasında belə güclü dayaqların olduğu bir halda ona inamsız yanaşmaq olarmı? Yox, təbii, heç bir halda buna yol vermək olmaz.

Bu gün dünya iqtisadi məkanında, maliyyə bazarlarında baş verən proseslər nəticəsində manatın məzənnəsində ola biləcək hər hansı cüzi dəyişikliklər isə heç kəsi qorxutmamalıdır. Buna təbii baxmaq lazımdır. Sivil inkişaf yolu keçən, iqtisadiyyatı bazar iqtisadiyyatı prinsiplərinə söykənən ölkələrdə insanlar milli valyutalarının məzənnəsində baş verən belə cüzi dəyişiklikləri müzakirə predmetinə çevirmirlər. Çünki ona təbii bir hal kimi baxırlar. Mən vətəndaşlarımızı dövlətimizin rəmzlərindən biri olan milli valyutamıza inamla yanaşmağa çağırıram. Təxribatlara, siyasi möhtəkirlərin əsassız çağırışlarına uymamalıyıq. Dövlətimizə inamlı, iqtisadiyyatımıza güvənməli, manatımızı qorumalıyıq. Milli qürur hissimiz bizdən bunu tələb edir! Biz hamımiz böyük bir ailənin üzvüyük. Hamımızın Azərbaycan adında bir evi, bir ocağı var. Bu evin, bu ailənin yaxşı günü də bizimdir, dar günü də. Bu ocağın işığını qorumaq hamımızın borcudur.

Fikrət Yusifov - "Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri,
Iqtisad elmləri doktoru, professor
Trend

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Oqtay Şirəliyev “Həkimlərin bilik və bacarıqlarının təkmilləşdirilməsi sahəsində əlavə tədbirlər barədə” əmr imzalayıb

22 İyun 2017 16:32

Çexiya klubu "Neftçi"də icarədə olan futbolçusunu geri qaytarıb

22 İyun 2017 16:32

İmmunitet sistemini gücləndirir, çox faydalıdır

22 İyun 2017 16:31

Sim kartların kirayəyə verilməsinə qadağa qoyulub

22 İyun 2017 16:29

“Vikiliks” MKİ-ni nəvbəti dəfə ifşa etdi – “AMANSIZ KENQURU”

22 İyun 2017 16:28

Azərbaycan belçikalı siyasətçini "qara siyahı"ya sala bilər

22 İyun 2017 16:27

"Barselona" 20 yaşlı ulduz alır - DANIŞIQLAR YEKUNLAŞDI

22 İyun 2017 16:27

Tanınmış aktyora AĞIR İTKİ

22 İyun 2017 16:27

"Real"ın 30 milyonluq ulduzu Türkiyədə

22 İyun 2017 16:27

Yerli seriallarımıza xaricdə tələbat varmı?

22 İyun 2017 16:24

Bacısının bakirəliyini pozan, qızların başına oyun açan dövlət başçıları - AĞLASIĞMAZ FAKTLAR (FOTOLAR)

22 İyun 2017 16:18

BANM-in Mühəndislik fakültəsinin dekanı Zəfər Qurbanov: "Bakı Ali Neft Məktəbi öz tələbələrinin gələcək karyera imkanlarına böyük əhəmiyyət verir"

22 İyun 2017 16:17

ADNSU tələbələri SOCAR Fuqro MMC-də yay təcrübəsində iştirak etmək üçün imtahan verib

22 İyun 2017 16:17

Belçikalı siyasətçi Azərbaycan XİN-in "qara siyahı"sına daxil edilə bilər

22 İyun 2017 16:15

Bayram namazı nə vaxt qılınacaq?

22 İyun 2017 16:13

QMİ-dən bayram namazı AÇIQLAMASI

22 İyun 2017 16:12

Xalq artisti filarmoniyaya direktor təyin edildi

22 İyun 2017 16:11

"Qarabağ"ın Çempionlar Liqasındakı oyun saatı bəllidi

22 İyun 2017 16:07

Əli Əhmədov: "İqtisadi maraqlar Azərbaycan-Moldova əməkdaşlığının inkişafını zəruri edir"

22 İyun 2017 16:05

Aprel şəhidi məhkəməyə verildi - Kreditə görə

22 İyun 2017 16:05

Putinin adamı Qarabağ danışıqlarının GİZLİ TƏRƏFİNİ AÇDI: İrəvan masadan qaçdı indi...

22 İyun 2017 16:03

Şimali Koreya XİN-i öz saytını yaradıb

22 İyun 2017 16:02

Somalidə güclü PARTLAYIŞ

22 İyun 2017 16:01

Fitrəni kimlər və nə qədər verməlidir? - ZƏKATIN MƏBLƏĞİ

22 İyun 2017 15:59

Azərbaycan Universitetində şorta və “vyetnamka”ya qadağa qoyulubmu?

22 İyun 2017 15:58

Moldova Prezidenti Milli Məclisdə olub

22 İyun 2017 15:57

Ana oğlunu öldürən 18 yaşlı gəncdən şikayətçi olmadı - Facebook cinayəti

22 İyun 2017 15:57

“İnsanların bir tikə çörəyi var, daha nə lazımdır?” – Umud Rəhimoğlu

22 İyun 2017 15:54

"Əri əylənməyə aparmadığı üçün boşanan qadınlar var"

22 İyun 2017 15:51

Ana və oğlu "şeytan çarxı"ndan yıxılıb öldülər - DƏHŞƏTLİ VİDEO

22 İyun 2017 15:48

"Sindi" tropik fırtınası ABŞ-ın cənub-şərq sahillərinə çatıb

22 İyun 2017 15:47

Nazir Xalq artistinə vəzifə verdi

22 İyun 2017 15:43

“Sindi” ABŞ-a yaxınlaşdı - 17 milyon nəfər təhlükə altında

22 İyun 2017 15:43

QMİ Azərbaycan məscidlərində bayram namazının qılınacağı vaxtla bağlı qeyri-müəyyənliyə aydınlıq gətirib

22 İyun 2017 15:42

Düşmən qorxub, vəziyyəti araşdırır

22 İyun 2017 15:42

İnək oğurlamış qardaşlar tutuldu

22 İyun 2017 15:39

YAP-ın qərərgahında Moldova rəsmiləri ilə görüş keçirildi

22 İyun 2017 15:39

Valideynlərin meşəyə atıb vəhşiləşdirdiyi uşaqlar - FOTO

22 İyun 2017 15:38

YAP-ın qərərgahında Moldova rəsmiləri ilə görüş keçirilib

22 İyun 2017 15:36

Beynəlxalq Bankdan Ramazan bayramı ərəfəsində hədiyyəli kampaniya

22 İyun 2017 15:36

DİM: Magistraturaya bəzi ixtisaslar plan yerlərinin 50%-dən çoxu boş qalıb

22 İyun 2017 15:36

“Skype”ın fəaliyyətində qlobal nasazlıq aradan qaldırılıb

22 İyun 2017 15:35

“Facebook” istifadəçilərinin fotoşəkillərinin mühafizəsi gücləndiriləcək

22 İyun 2017 15:35

Salyandakı "heyvan bazarı"nda bıçaqlanma

22 İyun 2017 15:32

Sabah Bakıda "Formula 1" yarışı başlayır

22 İyun 2017 15:30

Xalq artisti filarmoniyaya direktor təyin edildi

22 İyun 2017 15:29

Proqnoz: İş günü 4 saata salınacaq

22 İyun 2017 15:27

İqtisadiyyat naziri Qaxda vətəndaşları qəbul edəcək

22 İyun 2017 15:27

Formula 1 pilotları klassik avtomobillərlə yürüş ediblər

22 İyun 2017 15:27

Moskvanın enerji layihəsi TƏHLÜKƏDƏ

22 İyun 2017 15:23