Texnologiyanın yaratdığı Haşimota xəstəliyi - REPORTAJ

Texnologiyanın yaratdığı Haşimota xəstəliyi - REPORTAJ
17:39 2 Dekabr 2015
45 Sosial
Ölkə mətbuatı
A- A+

Zob  -  qalxanvari vəzinin həcminin böyüməsidir. İnsanı başdan ayağa idarə edən bir orqandır. Buna görə də qalxanvari vəzini orqanizmin dirijoru adlandırırlar. Qalxanvari vəzinin 10-15 növ geniş yayılmış xəstəlikləri var. Bunların hər birində zob deyilən proses baş verə bilər.

 

Həkim-endokrinoloq Günel Şiriyeva deyir ki, insanlar özlərində bu xəstəliyin olub-olmamasını ultrasəs müayinəsindən keçdikdən sonra dəqiqləşdirə bilərlər: "Qalxanvari vəzi sanki boynunuzda kəpənək şəklində dayanmış bir vəzdir. Bunun sağ, sol və boyuncuq hissəsi var. Bu payların toplanması qadınlarda 18-in üzərini, kişilərdə isə 20-ni keçərsə bu artıq zob deməkdir".

 

Həkimin sözlərinə görə, bu gün qalxanvari vəzin ən geniş yayılmış xəstəliklərindən biri  “otoimmün tiroidit” deyilən Haşimota xəstəliyidir ki, bu xəstəlik 1910-cu ildə  yapon alimi Haşimota tərəfindən qadınlar üzərində aşkar edilib. Haşimota xəstəliyi daha çox texnologiyanın inkişaf etmiş ölkələrində ortaya çıxır. Son 5-6 ildə Azərbaycanda  texnologiyanın inkişaf etməsi bu xəstəliyin ölkəmizdə də artmasına səbəb olub. Bəs Haşimota nədir?

 

Bu xəstəlik digər xəstəliklərə bənzəmir. Müalicəsi və xəstəliyin gedişatı tamamilə fərqlidir. Onun sözlərinə görə, dünyada buna ana-qız xəstəliyi deyilir - əgər anada bu xəstəlik varsa, birmənalı olaraq qızına keçir: "Qısa şəkildə "otoimmün triodit" xəstəliyi orqanizmin öz orqanını qəbul etməməsindən yaranır. Məsələn, asqırdığımız zaman yad cisim kənarlaşır, uzaqlaşdırılırsa, orqanizm də eyni zamanda qalxanvari vəzisini uzaqlaşdırır. Bir ananın hamiləlik dönəmində diabet və digər xəstəliklərin genetik kodlanması kimi  "otoimmün triodit" də genetik kodlanır. Daha sonra onun üçün uyğun bir dövrdə - böyük stresslərin yaşandığında, yaxud orqanizm külli miqdarda yoda məruz qaldıqda, radiasiya, şüalanma kimi təsirlərdən ortaya çıxır".

 

Həkimin sözlərinə görə, ona müraciət edənlər arasında 40-50 yaşında xanımlarla yanaşı,  4-5 yaşlı uşaqlar da var. Onun sözlərinə görə, qalxanvari vəzi xəstəliklərinə daha çox qadınlarda rast gəlinir ki, bunun da əsas səbəbi onların daha çox stress keçirməsidir. Həkim deyir ki, kişilərdə ən böyük faktor siqaretdir. Siqaret çəkməyən, yaxud genetikasında qalxanvari vəzi xəstəliyi olmayan bir kişidə bu xəstəliyə çox az rast gəlinir.  Qadınlarda stress, menstrual və klimaks dövrünün başlaması, hamiləlik orqanizmdə hormonal dəyişikliklərin getməsi dövrüdür. Buna görə də qalxanvari vəzi xəstəlikləri bu dövrdə daha çox ortaya çıxır.

 

Günel Şiriyevanın dediyinə görə, Haşimota xəstəliyi daha çox yodun çoxluğundan yaranan xəstəlikdir. Ona görə də bu  xəstələr mütləq yoddan uzaq durmalıdır: "Yodun orqanizmə çox daxil olması antikorların artmasına, bu da vəzin böyüməsinə gətirib çıxarır. Yodun orqanizmə az daxil olması eyni zamanda insanların sinir sisteminə də müsbət təsir göstərir. Əgər biz gündə 2-3 dilim çörək yeyiriksə, yetəri qədər yod alırıq. Ölkəmizdə yodlaşmış duzdan istifadə edildikdən sonra yod defisiti demək olar ki, xəstələrdə nadir hallarda rast  gəlinir. Tam tərsinə, yod çoxluğu olan xəstələrə daha çox təsadüf edilir".

 

Həkim əlavə edib ki, bu xəstələr türkəçarələrdən də istifadə etməməlidir. Onun sözlərinə görə, ən çox Azərbaycanda istifadə olunan üsullardan biri qozu spirtdə saxlamaq, yodu suya qatıb qoxlamaq, otağa qoymaq, bədənlərinin müxtəlif nahiyələrini "kletka" etməkdir ki, bu da qəti şəkildə yolverilməzdir: "Tərkibində çoxlu yod olan dərmanların qəbul olunması xüsusi ilə də polivitaminlər, otoimmün tiroiditi tezləşdirir. Bizim genetikamızda bu hallar var, amma biz özümüzü qoruduğumuz zaman bu problemə ancaq 60-70 yaşında rast gəlmək mümkündür. Amma biz onu tezləşdiririk. Bundan başqa, belə problemi olanlar yeməklərin üzərinə duz tökməsinlər. Bu, yalnız Haşimota xəstəsi olanlara deyil, eyni zamanda haşimotası olmayan, düyünü olan istənilən xəstəyə aiddir. Yod defisiti, yodun çox qəbul olunması, düyünlərin böyüməsinə gətirib çıxaran faktordur. Bundan başqa tərkibində çox yod olan qidaları - qoz, fındıq, feyxoa,  korolyok bunların miqdarını bir az azaltmaq lazımdır".

 

Endokrin sistemi xəstəlikləri xroniki xəstəliklərdir və uzun müddət gedir. Əgər  erkən dönəmdə bu xəstəlik aşkar edilərsə, profilaktik müalicə ilə aradan qaldırmaq mümkündür. Haşimota çox az ehtimalla əməliyyat ediləcək xəstəlikdir. Amma təəssüflər olsun ki, son vaxtlarda bu  xəstəliyi əməliyyat edirlər: "Qalxanvari vəzinin həcmi 18 olan bir xəstədə məsələn, maksimum həcm  35 olur. O, asanlıqla müalicəyə tabe olur və 6 aydan sonra xəstədə hər şey normallaşır, həcm  15-18-ə düşür. Artıq əməliyyata ehtiyac qalmır. Bir də düyün məsələsi var. Haşimota xəstələri bu yandan çox şanslıdırlar ki, onlarda düyünlər gərilir və tamamilə yox olur. Amma bir dəfə yox olması o demək deyil ki, bir daha əmələ gəlməyəcək. Nəzarətsiz qaldıqda, bəlkə də əvvəlkindən daha böyük ölçüdə düyünlərin yaranmasına gətirib çıxaracaq".

 

Bəs bu cür xəstələr özlərini necə qorumalıdır?

 

Günel Şiriyeva: "Qanın nəticələrinin gözəl olması lazımdır. Qanda dəmir, B 12 və fol turşusu ideal səviyyədə olmalıdır. Özümüzü və uşağımızı qorumaq üçün  sadəcə Ultrason, TSH hormonunun baxılması və qanın ümumi analizinin  verilməsi əsas şərtdir. Sadəcə, qanın müalicəsi ilə geriyə gedən çox xəstəmiz var. Yalnız hemoqlobinin normal olması hər şeyin normal olduğunu göstərmir".

 

Haşimota xəstələrinin ən çox istifadə etməsi lazım olan maddə Selen və Sinkdir. Bunları təbii şəkildə balqabaq tumları və zəfəranla əvəz edə bilərlər. Gündə 10-15 boranı tumunu yemək orqanizmdə sink ehtiyatını artırır. Bundan başqa, həftədə 2-3 dəfə az miqdarda zəfəranı stəkana töküb üzərinə qaynar su əlavə edərək qəbul edə bilərlər. Daha sonra xəstələr su içməyi artırmalıdırlar. Su içdikləri zaman orqanizm daha yaxşı hormonları idarə etməyə başlayır. 70-75 kq çəkisi olan bir insan 2 litrə yaxın su içməlidir. Qalxanvari vəzinin işini yaxşılaşdıran səbəblərdən biri də idmandır. Həftənin 3 günü 30 dəqiqə iti addımlarla yürüşün olması qalxanvari vəzinin daha yaxşı işləməsinə gətirib çıxarır. Haşimotanın ortaya çıxmasının əsas səbəblərindən biri də  ayaqüstü qidaların qəbul edilməsidir ki, bundan uzaq durmaq lazımdır.

 

Günel Şiriyeva bildirib ki, Haşimotadan əziyyət çəkənlər gələcəkdə başqa insanlara nisbətən diabet və allergik xəstəliklər riskini daha çox daşıyır.

 

Bu cür xəstələr depressiyaya daha çox meylli olur. Onların həyata pozitiv baxa bilməməsi xəstəliyin daha da şiddətlənməsinə gətirib çıxaracaq. Əgər özləri bunu bacara bilmirlərsə mütləq peşəkarlardan yardım almalıdırlar.

 

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

İslamiada: Basketbol yığmamızın heyəti açıqlandı

27 Aprel 2017 20:48

Azərbaycanda ilk dəfə tamaşa işarət dili ilə tərcümə olunacaq

27 Aprel 2017 20:47

Ruslan Abışov “Bakı Marafonu 2017”yə qatılacaq

27 Aprel 2017 20:37

Bu ölkədə fahişəlik qanunidir –

27 Aprel 2017 20:34

Gəncədə həyat yoldaşını döyərək xəstəxanalıq edən şəxs saxlanılıb

27 Aprel 2017 20:32

Bu ilin I rübündə istehlakçılara 57 mln. kubmetr həcmində su verilib

27 Aprel 2017 20:27

TRT Radioları 90 illik yubileyini 90 saatlıq canlı yayımla qeyd edəcək

27 Aprel 2017 20:22

Baş nazirin evin qarət olundu

27 Aprel 2017 20:19

Dostları Ədalət Şükürovun ad günündə

27 Aprel 2017 20:15

“Nezavisimaya qazeta”: Qarabağ alovu müasir Rusiya üçün dərs olmalıdır

27 Aprel 2017 20:13

Mir Cəlal Paşayevin İçərişəhərdə yaşadığı məkan istifadəyə verilib

27 Aprel 2017 20:07

Moskvanın müharibə SSENARİLƏRİ, Qarabağ üçün SABAH... – GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

27 Aprel 2017 20:03

Komitə rəsmisi: "Dünyada uzun illərdir məqsədyönlü şəkildə islamofobiya hökm sürür"

27 Aprel 2017 20:02

“Birincilər”in bombardiri bəlli oldu

27 Aprel 2017 19:59

Qəbələdə "Su festivalı" keçirilib

27 Aprel 2017 19:57

Ağdaşda süni balıq gölü sakinlər tərəfindən dağıdılıb

27 Aprel 2017 19:57

Berlində həyəcanlı dəqiqələr:

27 Aprel 2017 19:55

Kim yeni bikinisi ilə - FOTO

27 Aprel 2017 19:54

Ermənistanda vəkillər həmkarlarını döyüblər

27 Aprel 2017 19:52

Bu il Xəzərin Azərbaycan sahillərində 21 çimərlik yaradılacaq

27 Aprel 2017 19:43

“İS(S)İ 2015: İqtisadiyyatın liberallıq potensialı” kitabının təqdimatı keçirilib

27 Aprel 2017 19:42

"Qalatasaray"a cəza: azerkeşsiz oynayacaq

27 Aprel 2017 19:39

Naxçıvanda təlim keçirilir

27 Aprel 2017 19:33

Şimali Koreyadan qurtulmaq istəyənlər bizə sığınsın -

27 Aprel 2017 19:32

"Kara Sevda"ın Nihalından ilginc addım: Dodağına "K" döydürdü

27 Aprel 2017 19:29

"Naftoqaz"ın Rusiyanın "Qazprom" şirkətinə borcu 37 mlrd. dollara çatıb

27 Aprel 2017 19:27

Bakı ermənisi Sülh Platformasının ofisinə baş çəkdi - FOTO

27 Aprel 2017 19:24

Türkiyə Rusiyadan S-400 zenit-raket kompleksləri ala bilər

27 Aprel 2017 19:22

Rusiya XİN rəsmisi Azərbaycan jurnalistlərini təhqir etdi - VİDEO

27 Aprel 2017 19:18

Zakir Həsənov Türkiyə Jandarma Baş komandanı ilə görüşüb

27 Aprel 2017 19:13

Əbülfəs Qarayev: "Turizm haqqında" yeni qanun layihəsi Milli Məclisdə müzakirə olunacaq"

27 Aprel 2017 19:12

Naxçıvanda komanda-qərargah təlimi keçirilir

27 Aprel 2017 19:09

Dağlıq Şirvanda sahibkarlara 1,5 mln. manat güzəştli kredit verilib

27 Aprel 2017 19:02

Siyasətçidən kitab yazdı, 1 milyon avro ziyana düşdü

27 Aprel 2017 18:53

Zakir Həsənov ordu generalı Yaşar Gürellə görüşdü

27 Aprel 2017 18:49

Moskva görüşü öncəsi düşmən TƏŞVİŞ İÇİNDƏ: müharibə qərarına SAATLAR QALDI

27 Aprel 2017 18:48

Azərbaycanla Monteneqro arasında icazəsiz yaşayan şəxslərin readmissiyası haqqında saziş imzalanıb

27 Aprel 2017 18:47

“Ali məktəb tələbələri arasında informatika üzrə Ümumrespublika Olimpiadası”nın ilk mərhələsi başlayır

27 Aprel 2017 18:35

SORĞU: Kişi və qadın arasında yaş fərqi nə qədər olmalıdır?

27 Aprel 2017 18:34

60 yaşında 3-cü dəfə evlənən polkovnikin oğlu ATASININ BÜTÜN SİRLƏRİNİ AÇDI: "O bizdən..."

27 Aprel 2017 18:33

Göygöl rayonunun Aşağı Zurnabad kəndində top/minaatan mərmisi aşkarlanıb

27 Aprel 2017 18:32

Azərbaycan ilə Türkiyə arasında hərbi əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə olunub

27 Aprel 2017 18:27

Azərbaycanın qadın güləşi üzrə yığma komandasının Avropa çempionatı üçün heyəti açıqlanıb

27 Aprel 2017 18:27

Arda Turanın malikanəsinin görüntüləri yayıldı

27 Aprel 2017 18:26

Bülent Ersoy eşqini etiraf etdi - FOTO

27 Aprel 2017 18:24

“Buna son qoyulmalıdır!” - Moskvadan Türkiyəyə XƏBƏRDARLIQ

27 Aprel 2017 18:18

Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin danışıqları

27 Aprel 2017 18:18

Azərbaycan I Divizionunda bütün medalçılar müəyyənləşib

27 Aprel 2017 18:17

Min dərdin dərmanı "paltar sabunu"

27 Aprel 2017 18:12

Yazıb oxumağı bacarmayanlar 11-ci sinfə necə keçib? - DEPUTAT DANIŞIR

27 Aprel 2017 18:09