At naziri aclıqla işgəncədən öləcəkdi...

At naziri aclıqla işgəncədən öləcəkdi...
19:37 5 Dekabr 2015
31 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

At bilicisi Geldy Kyarizov prezident Saparmurat Niyazov-un dövründə Türkmənistanın hökumət təsislərindən birbaşa həbsxanaya düşmüş və bu dəhşət saçan həbsxanada beş ay qalmışdı. 2015-ci ilin sentyabrında ölkədən çıxmasına icazə verilən Kyarizov Türkmənistanın ən sərt həbsxanasında yaşadığı "aclıqla işgəncə"dən danışır.

"OVADAN DEPE"YƏ GƏLIŞ VAR, ÇIXIŞ YOX...

Silahlı gözətçilər Geldy Kyarizovu Aşqabadın kənarında - Türkmən Səhrasında yerləşən "Ovadan Depe" həbsxanasına salandan sonra onun başına keçirdikləri torbanı çıxarıb belə demişdilər: "İndi sənə yalnız Allah kömək ola bilər".

Bu mümkün olduqca ciddi rejimli həbsxananın "xüsusi blok"undakı kamera yoldaşları az keçmiş onu xəbərdar da etmişdilər: "Hələ heç kəs buradan sağ çıxmayıb. Buraya ancaq gəlmək olur, getmək - yox".

Di gəl, Kyazirov sağ çıxa bildi. Dediyinə görə, əsassız ittihamlarla tutub, 6 il həbs cəzası versələr də, 2007-ci ildə - avtokrat Saparmurat Niyazov ölüncə, onu tez-tələsik buraxıblar.

Kyarizov "Ovadan Depe"ni məhbusların göy üzünü nadir hallarda gördüyü, arıqlayıb ümidsizliyə qapılıncayadək ac saxlandığı "dəhşətli" bir yer kimi təsvir edir.

"Məhbuslara elektriklə işgəncə vermir, yaxud közərdilmiş maşayla bədənlərindən ət qoparmırlar. Yox, orada buna gərək yoxdur, - sadəcə, yemək vermirlər. Məhbuslar bir dəri, bir sümük qalır və bir-birinə zooparkda meymun görürmüş kimi baxırlar...". O, sentyabrdan bəri yaşadığı Moskvada Azadlıq Radiosuna deyib bu sözləri.

"Ovadan Depe" türkməncə "mənzərəli təpə" deməkdir (abad, sahmanlı, baxımlı, gəlməli-görməli təpə mənaları da var - red.).

BƏZİ KAMERALARIN DƏMİR QAPILARINDA...

Kyarizov burada olanda məhbuslar öz kameralarından həftədə bir dəfə - 7 dəqiqəliyinə, o da xüsusi blokdan duşlanmağa və üz qırxmağa gedərkən çıxır və dediyinə görə, yalnız bu zaman göyüzünü görə bilirlərmiş.

O, bəzi kameraların dəmir qapılarında "Yalnız üç xidmətin - Daxili İşlər, "KQB" və Prokurorluğun iştirakıyla açıla bilər" sözlərinin yazıldığını da deyir.

Kyarizov-un sözlərinə görə, kamera yoldaşları qorxunc görünəcək qədər arıq imişlər. Tanınmış siyasətçi və keçmiş əyalət qubernatoru, vaxtilə Niyazov-un "Türkmənistan Qəhrəmanı" adını adı verdiyi Geday Akhmedov-un həmin kamerada acından öldüyünü də onlara deyiblərmiş.

Kyarizov eyni taleni yaşamamaq üçün çox çalışıb.

Deyir ki, səhər, nahar və şam yeməkləri nazik çörək dilimindən və bir neçə qaşıqlıq sulu və ətsiz-yağsız darı sıyığından ibarətmiş. Çörəyin də, sıyığın da içi qum və xırda çınqılla dolu olurmuş.

Naharda hər məhbusa bir qab "şorba" da verirlərmiş. "Şorba" deyilən şey - içində hərdən bir-iki tikə soğan, yaxud kartof olan qaynanmış suymuş.

QAYNADILMIŞ DƏVƏTİKANI YARPAĞI...

Səhər açıqrəngli ilıq çay, günorta və axşamlarsa qaynadılmış dəvətikanı yarpaqları verilirmiş.

Kyarizov deyir ki, məhbusların yeməyi silahlı gözətçilərə bişirilən xörək artıqlarından hazırlanırmış:

"Cəmi beş aya 40 kiloqram çəki itirmişdim. "Ovadan Depe"yə gətiriləndə 96, oradan çıxanda 59 kilo idim. Cəmi beş aya. İndi təsəvvür edin, orada illərcə yaşamış adamlar nə hala düşür...".

Beş aydan sonra Niyazov ölüb və onun yerini Berdymukhammedov tutub. Türkmənistanın yeni prezidenti bu vəzifəyə gələndən bir neçə həftə sonra Kyarizov-u əfv edib.

Bütövlükdə götürəndə, Kyarizov-un həyatı Türkmənistanın avtokrat liderlərinin şıltağından formalaşıb.

BƏXTLİ VƏ BƏXTSİZ "AXAL TEKE"LƏR...

Ünlü "Axal Teke" at cinsinin yetişdiricisi olan Kyarizov 1991-ci ildən bəri bu əzəmətli canlını yenidən məşhurlaşdırmaq üçün çox iş görüb.

Sovet hökuməti "Axal Teke"ləri ayrı-ayrı adamların yetişdirib-saxlamasını yasaqlamışdı. Beləcə, özəl fermaların və milli ruhun önünü kəsmək istəyirdi. Sovet hökuməti bu nadir cins atların ətinin yeyilməsinə də icazə vermişdi. Bu isə türkmən ənənələrinə və mentalitetinə zidd idi.

"Axal Teke" at cinsinin yenidən məşhurlaşmasında Kyarizov-un oynadığı rol onu bir növ milli qəhrəmana çevirdiyindən, o, Niyazov-un elitasında yer almış, Türkmənbaşı onu "At Yetişdirmə Naziri" təyin etmişdi.

Sonralar bu nazirlik "Türkmən Atları Dövlət Agentliyi"nə çevrilib. O, həbs edilincəyədək həmin agentliyin rəhbəri olub.

Kyarizov 2002-ci il dekabrın 31-də -guya Niyazov-a qarşı sui-qəsd cəhdindən bir ay sonra həbs edilib. Onu səhlənkarlıqda və vəzifəsindən sui-istifadədə suçlayıblar. Özü isə bu ittihamları əsassız və siyasi motivli sayıb.

"OVADAN DEPE"Nİ TÜRKMƏNBAŞI TİKDİRİB

"Noyabrçılar" adlandırılan və sözügedən sui-qəsd cəhdinə başçılıq etdiyi iddia olunan ozamankı xarici işlər naziri Boris Shikhmuradov-a yaxın rəsmi şəxslərin də "Ovadan Depe"də saxlandığı düşünülür.

Niyazov "Ovadan Depe"ni elə həmin olaydan sonra - 2003-cü ildə həbs etdirdiyi siyasi fəalları, müxalif simaları və İslam ekstremisti olduğu iddia edilənləri saxlamaq üçün tikdirib.

Ömürlük həbs cəzasına məhkum edilmiş Shikhmuradov-un da "Ovadan Depe"də saxlandığı deyilir. Onun ölüncəyədək işgəncəyə məruz qaldığı barədə xəbərlər də geniş yayılıb.

Heç vaxt Shikhmuradov-un yerini açıqlamayan türkmən rəsmiləri ölüm xəbərini də nə təkzib, nə də təsdiq ediblər.

Dövlət orqanları Kyarizov-u rəsmən sui-qəsd planında iştirakda suçlamasa da, Shikhmuradov-un əhatəsində olmasından şübhələndiklərinə görə daim ona basqı qurublar.

Onun "Ovadan Depe" haqqında söylədikləri "Human Rights Watch", "Amnesty International", "Crude Accountability" və başqa qrupların son hesabatlarında öz əksini tapıb.

PREZİDENTƏ TƏŞƏKKÜRDƏN BOYUN QAÇIRIB...

Kyarizov AzadlıqRadiosuna deyib ki, vaxtından əvvəl azad edilməsi onun həyatını qurtarıb.Ancaq televiziya bəyanatında Berdymukhammedov-a təşəkkür etməkdən boyun qaçırdığına görə, Türkmənistandan çıxışına qadağa qoyulub.

Bundan başqa onun at yetişdirmə biznesinə yenidən başlamasının da qarşısı alınıb. O, "cinayətkar keçmişinə" görə uzun müddət bu sahədə iş tapa bilməyib. Arvadının himayəsində olan axırıncı atını da müsadirə ediblər. Evini də, qanunsuz tikildiyini bəhanə göstərərək, söküblər.

Bu ilin sentyabrında onun və yaxın qohumlarının bir-bir ölkədən çıxmasına icazə verilib. O bunu insan hüquqları ilə bağlı Türkmənistana göstərilən beynəlxalq təzyiqlə əlaqələndirir.

SÜKUT TİRANLARIN ƏLİNİ SƏRBƏST BURAXIR...

Kyarizov deyir ki, Türkmənistanda dəyişiklik istəyənlər səsini ucaltmalıdırlar: "Ağızlarını yumulu saxlayacaqlarsa, bu vəziyyət heç vaxt bitməyəcək".

O, sözlərinə bunu da əlavə edib ki, sükut "tiranların əlini sərbəst buraxır. Sakit qalmaq pisdir. Mən bunu indi azad olduğuma görə demirəm, ona görə deyirəm ki, orada minlərlə insanın həbsxanalarda olduğunu bilirəm".
Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Dini məsələləri bilmədiyi halda fitva vermək düzdür?

23 İyul 2017 20:52

"Panatinaikos" - “Qəbələ”: Hakimlər açıqlandı

23 İyul 2017 20:48

Ölüm nədir?

23 İyul 2017 20:47

Yapon dənizində Şimali Koreyaya məxsus sualtı qayıq gözlənilmədən fəallaşıb

23 İyul 2017 20:46

Tər qoxusu gəldiyi halda namaz qılmaq olarmı?

23 İyul 2017 20:42

Mərasimə ekstravaqant geyindi - FOTO

23 İyul 2017 20:32

Şıxov çimərliyində iyrənc olay – TURİSTİ PALTARSIZ QOYDULAR

23 İyul 2017 20:29

İranda qatar relsdən çıxdı: 7 yaralı

23 İyul 2017 20:28

Sumqayıtda güclü yanğın: 8 ailə çətin durumda - VİDEO

23 İyul 2017 20:22

Mingəçevir sakini evində 50-dən çox pişik saxlayır - VİDEO

23 İyul 2017 20:22

Hz. Əlinin qılıncı neçə başlı idi?

23 İyul 2017 20:22

Bərdədə bir nəfər Kür çayında batıb

23 İyul 2017 20:20

Avtobusda sürücü ilə sərnişinlər arasında mübahisə - səbəb kondisionerdir - VİDEO

23 İyul 2017 20:17

Bakıda turistin həyatını xilas edən polis danışdı - VİDEO

23 İyul 2017 20:17

Dizləriniz niyə xırçıldayır?

23 İyul 2017 20:17

Bu binada 400-ə yaxın ailə 3 ildir liftsiz qalıb - VİDEO

23 İyul 2017 20:17

Bakıda yeni dələduzlar peyda olub - ALDANMAYIN - VİDEO

23 İyul 2017 20:17

Dəridə qaşıntı nədən olur?

23 İyul 2017 20:12

Ağcabədidə pambıq sahələri susuz qalıb - VİDEO

23 İyul 2017 20:12

300-dən çox ailənin yaşadığı binaya isti su verilmir - VİDEO

23 İyul 2017 20:12

Qadın boksçularımız AVRO-2017-də 3 medal qazandı

23 İyul 2017 20:09

Tovuzda iki minik avtomobili toqquşub

23 İyul 2017 20:05

Xəzərdə batan 2 nəfər xilas edilib

23 İyul 2017 20:05

Alman gözəl Kannda dincəlir - FOTO

23 İyul 2017 20:05

Çoxallahlıq hansı dəlillərlə inkar olunur?

23 İyul 2017 19:57

Əfqanıstanda azı 34 "Taliban" üzvü məhv edilib

23 İyul 2017 19:55

Tovuzda iki avtomobil toqquşdu

23 İyul 2017 19:53

Kür çayında 1 nəfər batıb

23 İyul 2017 19:52

"Administrasiya Rusiyaya qarşı sanksiyaları dəstəkləyir" - Sara Sanders

23 İyul 2017 19:52

Fitva nə deməkdir?

23 İyul 2017 19:52

Hermofroditizm nədir?

23 İyul 2017 19:47

Məhəmməd peyğəmbər kimdir?

23 İyul 2017 19:42

Bakıda qəribə hadisə: avtomobilin şüşə tavanını çəngəl-bıçaqla deşdilər

23 İyul 2017 19:39

Əfqanıstanda azı 34 "Taliban" üzvü məhv edilib

23 İyul 2017 19:37

Rəfiqələr çimərlikdə əyləndilər - FOTO

23 İyul 2017 19:32

"Taliban"a AĞIR ZƏRBƏ: 34 ölü, 30 yaralı

23 İyul 2017 19:28

Parkda sevişən cütlük hücuma məruz qaldı -

23 İyul 2017 19:28

Peyğəmbər və səhabələri bütləri və pirləri necə dağıtdılar?

23 İyul 2017 19:22

Böyrək sindromu ilə hemorragik qızdırma

23 İyul 2017 19:17

Bərdədə 1 nəfər Kürdə batıb

23 İyul 2017 19:14

Allergiyanın əlamətləri nələr ola bilər?

23 İyul 2017 19:12

Rusiyanın hərbi gəmiləri Bakıya gəlib

23 İyul 2017 19:07

Eli Saabdan yeni kolleksiya - FOTO

23 İyul 2017 19:05

Dalğıclar dənizdə xəzinə tapdı -

23 İyul 2017 19:02

İndoneziyada güclü zəlzələ

23 İyul 2017 18:53

Ağdamın icra başçısı: "Ermənistan ordusu hər gün rayonun işğal altında olan ərazilərinə od vurur"

23 İyul 2017 18:52

Dünyanın ən sakitləşdirici musiqisi: Weightless

23 İyul 2017 18:52

Belə də olur: Nənə öz nəvəsini dünyaya gətirdi - FOTO

23 İyul 2017 18:47

Çində tikinti kranı aşıb -

23 İyul 2017 18:42

Bakıda marşrut avtobusu qəza törədib: xəsarət alan var

23 İyul 2017 18:39