Xəzərin qanlı nefti - 10-cu platforma niyə yandı?

Xəzərin qanlı nefti - 10-cu platforma niyə yandı?
11:47 6 Dekabr 2015
150 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

SOCAR-ın Xəzərdəki "Günəşli" yatağında yerləşən 10 nömrəli dərin dəniz özülündə baş vermiş və onlarla neftçinin həyatına son qoyan dəhşətli yanğınla bağlı ziddiyyətli vəziyyət davam edir.

Hələlik yanğınla bağlı yaradılmış fövqəladə komissiya platformadan 32 nəfərin xilas edildiyini bildirir. 2 nəfərin öldüyü rəsmən təsdiqlənib. Qalanlar itkin düşmüş hesab edilir.
İtkin düşənlərin sayının nə qədər olduğu isə dəqiq məlum deyil. Çünki SOCAR yanğın başlayandan az sonra platformada 42 nəfərin olduğunu açıqlamışdı. Lakin müstəqil mənbələr bu rəqəmin daha yüksək olduğunu bildirib.
Neftçilərin Hüquqlarını Müdafiə Komitəsinin rəhbəri, hadisə barədə ilk məlumatı yayan Mirvari Qəhrəmanlı yanan platformada 80-dən çox neftçinin olduğunu bildirirdi. Dekabrın 5-də isə "Reuters" agentliyi platformada 84 nəfərin olduğu haqda məlumat yayıb. Məlumatı agentliyə yanğın zamanı plantformada qalanlardan biri telefonla bildirib.



Beləliklə, faciədən 1 sutkadan çox vaxt keçsə də, rəsmi strukturlar - SOCAR, FHN, DİN və Baş Prokurorluq nəinki ölənlərin və ya itkin düşənlərin dəqiq sayını, eləcə də hadisə zamanı platformada nə qədər adamın olduğunu açıqlamayıblar. Üstəlik, SOCAR rəsmilərinin verdikləri açıqlamalar bir-birləri ilə kəskin ziddiyyət təşkil edib.
Dekabrın 4-də axşam SOCAR-ın "Azneft" İsrehsalat Birliyinin direktor müavini İkram Qurbanov ANS telekanalının efirində bütün neftçilərin xilas edildiyini bildirib. Daha sonra SOCAR prezidenti Rövnəq Abdullayev də platformada başlayan yanğın nəticəsində ölən və yaralananların olmadığını, işçilərin evakuasiya edildiyini elan edib.
Lakin platformadakı yanğın zamanı ölənlərin, yananların və dənizdə boğulanların olduğu barədə sosial şəbəkələrdə çoxsaylı məlumatlar yayılırdı.

Nəhayət, dekabrın 5-də faciənin əsl miqyası üzə çıxmağa başladı. Dünən günün ikinci yarısında informasiya agentlikləri fövqəladə qərargaha istinadən xilas edilənlərin sayı haqda tez-tez dəyişən və bir-biri ilə ziddiyyət təşkil edilən məlumatlar yayırdılar.
Neftçilərin Hüquqlarını Müdafiə Komitəsinin rəhbəri Mirvari Qəhrəmanlı isə özünün Feysbuk səhifəsində azı 32 neftçinin itkin düşdüyünü yazdı.

Az sonra "Reuters" agentliyi ona istinadən 32 neftçinin həlak olduğu barədə informasiyanı bütün dünyaya yaydı. Dünyanın ən mötəbər xəbər agentliyinin bu informasiyanı yayması onu göstərirdi ki, platformadakı yanğında ölənlərin olmadığı barədə deyilənlər tamamilə blefdir.
Nəhayət, SOCAR-dakı mənbələr 30-dan çox neftçinin itkin düşmüş hesab edildiyini virtualaz.org saytına təsdiqlədilər.
Bundan az sonra isə SOCAR, FNH və Baş Prokurorluq hadisə barədə ilk birgə rəsmi məlumatı yayıblar.
Məlumatda xilasedici qayıqlardan birinin qarmaqdan açılaraq dənizə düşdüyü və oradan cəmi 4 nəfərin xilas edildiyi haqda daha əvvəl yayılmış informasiyalar təsdiqlənir. Eyni zamanda 32 nəfərin xilas edildiyi, dənizdən 1 cəsədin çıxarıldığı bildirilir. Ancaq platformada nə qədər adamın olduğu hələ də açıq qalır.
Əgər "Reuters"in məlumatında deyildiyi kimi, platformada 84 neftçi olubsa, bu, o deməkdir ki, faciənin miqyası daha böyükdür və ölənlərin sayı 50-dən çoxdur.



Güclü tufan şəraitində baş vermiş qəzanın səbəblərini, yəqin ki, prezident İlham Əliyev tərəfindən yaradılan xüsusi komissiya araşdıracaq və günahkarlar üzə çıxarılacaq.
Lakin bu hadisədən əvvəl də SOCAR-ın, xüsusən dənizdə neft hasilatı ilə məşğul olan idarələrində əməyin təhlükəsizliyi, açıq dənizdəki neft platformalarının vəziyyəti və təhlükəsizlik normalarına əməl edilməsi baxımından ciddi problemlər mövcud idi.
Həmin problemlər üzündən SOCAR-ın hasilat, qazma və təmirlə məşğul olan strukturlarında baş verən qəzalarda hər il onlarla işçi həlak olur. Bu qəzaların və baş vermiş ölüm hadisələrinin statistikası çox vaxt açıqlanmır. Lakin Neftçilərin Hüquqlarını Müdafiə Komitəsinin öz mənbələri vasitəsilə apardığı statistikaya görə, təkcə 2011-ci ilin 9 ayında 21 neftçi bu və ya digər səbəblərdən baş verən qəzalarda həlak olub, 23-ü yaralanıb. 2014-cü ildə isə 20-dən çox neftçi həlak olub, onlarla neftçi yaralanıb.

Neft sektorundakı mənbələr deyir ki, xüsusən indiki dəhşətli faciənin baş verdiyi "28 may" Neft-Qaz Çıxarma İdarəsinin (NQÇİ) dərin dəniz özüllərində avadanlıqların istismar müddətini başa vurması, özüllərin dayaqlarının aşınmaya məruz qalması və digər səbəblər üzündən olduqca təhlükəli vəziyyət hökm sürür. Hətta neftçilər arasında belə deyim yaranıb ki, dənizdəki platformalarda növbəyə çıxanlar hər dəfə ölümü göz önünə gətirməlidir.



Vaxtilə "Günəşli" yatağındakı platformaların birində təmir işlərində iştirak etmiş BP mütəxəssisi də dayaqların necə köhnəldiyini, avadanlıqların istismar müddətini başa vurduğunu, təhlükəsizlik və yanğın əleyhinə sistemlərin necə bərbad olduğunu görəndə dəhşətə düşdüyünü xatırlayır.
SOCAR vaxtaşırı olaraq "28 may" NQÇİ-nin istismarında olan "Günəşli" yatağında platformaların təmiri barədə məlumatlar yayırdı. Bu məlumatlara əsasən "Günəşli" yatağındakı 11 dərin dəniz özülündən bir neçəsində təmir işləri aparılıb, yanğın təhlükəsizliyini təmin etmək üçün avtomatik işə düşən sistemlər quraşdırılıb. Ancaq təmir aparılan və yanğın təhlükəsizliyi sistemi yenilənən platformalar arasında 10-cu platformanın olduğunu təsdiqləyən məlumata rast gəlmədik.

Əslində isə neftçilər deyirlər ki, platformalarda vaxtaşırı olaraq aparılan təmir işləri də problemi aradan qaldırmır. Çünki bu platformaların əksəriyyəti istismar müddətini başa vurub və onları yeniləmək lazımdır. Platformalarda yanğın təhlükəsizliyi sistemi bərbad vəziyyətdədir, xilasetmə avadanlıqları isə çatışmır, yaxud köhnəlib. Lakin SOCAR-ın neft hasilatının 65 faizi "Günəşli" yatağının payına düşdüyündən belə görünür ki, şirkət üçün nefti çıxarmaq işçilərin həyatından daha çox əhəmiyyət kəsb edirdi. Nəticədə Xəzərdən neft çıxarmaq Afrikanın almaz yataqlarından almaz çıxarmaq qədər təhlükəli və qanlı-qadalı işə çevrilib.

Elə "Günəşli" yatağındakı platformada yanğından cəmi bir gün əvvəl, Xəzərdə güclü tufan başlayanda "Neft daşları"ındakı platformaların birindən güclü külək neftçilərin yaşayış köşkünü içindəki 3 neftçi ilə birlikdə qoparıb dənizə atdı. Nəticədə 3 neftçi Xəzərin buz sularında boğularaq həyatını dünya bazarında dəyərini itirməkdə davam edən "qara qızıl"a qurban verdi.



Bu hadisənin səbəbi kimi güclü külək göstərilir, ancaq neftçilərin yaşayış budkası qarışıq dənizə düşməsində əslində platformadakı materialların çürüyüb köhnəlməsinin və təhlükəsizlik normalarının pozulmasının səbəb olduğunu kim istisna edə bilər?

Platformaların çoxunun istismar müddətini başa vurması ilə yanaşı oradakı xilasedici qayıqlar da köhnəlib. Bunu dolayısı ilə SOCAR-dan yayılan məlumatlar da təsdiq edir. İki il əvvəl SOCAR-dan yayılan açıqlamada deyilir ki, "28 May" NQÇİ-nin Günəşli yatağında yerləşən dərin dəniz özüllərində uzun müddət istismarda olan xilasedici qayıqların yenisi ilə əvəz olunması üçün 44 AT-42 markalı xilasedici qayıq alınıb.

Bu qayıqlar Rusiya istehsalıdır. Ancaq həmin qayıqların "Günəşli" yatağındakı platformaların xilasedici qayıqlara olan tələbatını nə dərəcədə ödədiyi məlum deyil. Habelə 10-cu platformada işçilərin sayı ilə xilasedici qayıqların tutumu arasında nədən dəfələrlə fərq yarandığını da xüsusi komissiya araşdırmalıdır.
Şübhəsiz ki, açıq dənizdə neft hasilatı riskli işdir. Ancaq bu, hasilatçı şirkətlərə, eləcə də SOCAR-ın dənizdə hasilatla məşğul olan strukturlarına insan həyatını neftdən ucuz tutmağa əsas vermir. 2010-ci ilin aprelində ABŞ-ın Meksika körfəzində BP-nin "Deepwater Horizon" platformasında qaz sızmasından başlayan yanğın dünyanın ən nəhəng neft-qaz şirkətini sarsıtdı. Bu yanğın nəticəsində onlarla neftçi həlak oldu, BP isə on milyardlarla dollar təzminat ödəməyə məhkum edildi. Şirkət hələ də bu qəzanın fəsadlarını aradan qaldırmaqla məşğuldur və on milyardlarla dollarlıq kompensasiyanı ödəyə bilmək üçün dünyanın bir çox ölkələrindəki aktivlərini satmalı olub.



Bu qəzadan bir neçə ay sonra qalmaqallı WikiLeaks saytı yüz minlərlə ABŞ məxfi diplomatik teleqramlarını ələ keçirib yayanda məlum olmuşdu ki, Meksika körfəzindəki qəzadan əvvəl BP Xəzərdə neft fəlakətinin bir addımlığında olub. Şirkətin rəhbərlik etdiyi konsorsiumun istismarında olan "Azəri" platformasında güclü qaz sızması baş verib və BP işçiləri platformadan vaxtında evakuasiya edə bilib, partlayışın qarşısı son anda alınıb və hadisə ictimaiyyətdən gizlədilib.
Şirkət öz imicinə zərbə dəyməməsi üçün Xəzərdəki qaz sızmasını gizli saxlamışdı. Bu hadisədən sonra BP Xəzərdəki platformalarda təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirib.
İndi 10-cu platformada baş vermiş bu faciə şübhəsiz ki, SOCAR-ın imicinə ciddi zərbə vurmuş oldu. Eyni zamanda hadisənin güclü tufan şəraitində baş verdiyi danılmaz olsa da heç şübhəsiz ki, təhlükəsizlik normalarının pozulması və vəzifəli şəxslərin ciddi səhlənkarlığa yol verməsi də bu faciəyə aparan səbəblər arasındadır.



Mətbuatın xronikasına qısa nəzər salmaq kifayətdir ki, "28 may" NQÇİ-nin platformalarında təhlükəsizlik normalarının kobud şəkildə pozulması, növbəni başa vuran fəhlələrin quruya daşınması üçün gəmilərin bəzən həftələrlə gəlmədiyi, avadanlıqların köhnəlməsi və vəzifəli şəxslərin səhlənkarlığına dair yaxın keçmişdə qeydə alınmış çoxsaylı şikayətlərə rast gələsən...

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Alt paltarlarının satışa çıxarılması Madonnanı qəzəbləndirdi -

23 İyul 2017 04:56

Cici, Ənvər və Zeyn - FOTO

23 İyul 2017 04:32

BMT-də TƏCİLİ İCLAS

23 İyul 2017 04:18

Bəşər Əsədə sadiq qüvvələr iki yaşayış məntəqəsini İŞİD-in əlindən alıb

23 İyul 2017 04:17

BMT TŞ Yerusəlimə dair təcili iclas keçirəcək

23 İyul 2017 04:14

Youtube video serveri İŞİD-ə qarşı funksiya hazırlayır

23 İyul 2017 04:07

Sumqayıtda yaşayış binasında yanğın - 8 sakin təxliyə olundu

23 İyul 2017 03:48

Makronun reytinqi 10% aşağı düşüb

23 İyul 2017 03:47

Məşhur aktyorun yeni FOTOları

23 İyul 2017 03:32

Romada içməli su qurtarır

23 İyul 2017 03:19

Misirdə Yaxın Şərqin və Afrikanın ən böyük hərbi bazası açılıb

23 İyul 2017 03:06

Təndirxana və taxta sexi yandı

23 İyul 2017 03:04

Alimlər əsrlər boyu dənizin altında gizlənən 2 tonluq balıq tapıblar

23 İyul 2017 03:02

İran yeni raketlərinin istehsalına başladı

23 İyul 2017 02:53

Emili və Devid - FOTO

23 İyul 2017 02:32

Yunanıstanda iki güclü zəlzələ

23 İyul 2017 02:18

Ərəb şeyxindən 222 milyon avroluq təklif -

23 İyul 2017 02:15

Cazibədar İzabeli - FOTO

23 İyul 2017 01:32

"Ankaraya aid siyasətə yenidən baxmaq lazımdır" - Merkelin dəftərxanasının rəhbəri

23 İyul 2017 01:27

Robot özünü suya ataraq intihar etdi -

23 İyul 2017 01:09

Yunanıstanda yenə zəlzələ oldu

23 İyul 2017 00:29

BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası Qüdsə görə təcili toplantı keçirəcək

23 İyul 2017 00:27

Əfqanıstanda Taliban silahlıları azı 70 nəfəri əsir götürüblər

23 İyul 2017 00:26

24 il Ağdamsız...

23 İyul 2017 00:17

Cəlilabadda qəza törədən maşın yanacaqdoldurma məntəqəsinə çırpılıb

23 İyul 2017 00:12

Astroloji proqnoz - 23 iyul

23 İyul 2017 00:08

Bella Venesiya küçələrini dolaşdı - FOTO

23 İyul 2017 00:05

Günün qoroskopu: maraqlı təfərrüatlar öyrənə bilərsiniz

23 İyul 2017 00:05

Ağdamın işğalından 24 il ötür

23 İyul 2017 00:02

Sumqayıtda binada yanğın, 8 sakin təxliyə olundu

22 İyul 2017 23:59

Həyat yoldaşı, qardaşı və anasını qətlə yetirdikdən sonra özünü güllələdi -

22 İyul 2017 23:56

Misirdə Yaxın Şərqin və Afrikanın ən böyük hərbi bazası açılıb

22 İyul 2017 23:52

İran yeni raketlərin istehsalına başlayıb

22 İyul 2017 23:52

17 yaşlı tələbə intim münasibətdən imtina edən qadının 1 aylıq körpəsini öldürdü

22 İyul 2017 23:48

Milli üzvü baxdı, komandası qola həsrət qaldı

22 İyul 2017 23:47

Halitoz-ağızdan pis qoxunun gəlməsi

22 İyul 2017 23:47

Yövmüş-şəkk nədir?

22 İyul 2017 23:42

Donald Trampın şəxsi vəkili istefa verdi

22 İyul 2017 23:42

Ən gözəl baldırlı qadın seçildi - FOTO

22 İyul 2017 23:32

İsmayıllıda bələdiyyəyə məxsus ərazidə yanğı

22 İyul 2017 23:28

İran “Sayad-3” raketlərinin istehsalına başladı

22 İyul 2017 23:24

Nəfslə mübarizənin əhəmiyyəti

22 İyul 2017 23:22

“Şerif” Bakıya xal itkisi ilə gəlir

22 İyul 2017 23:22

Sərnişin avtobusunda dəhşət -

22 İyul 2017 23:19

Göbələk zəhərlənmələri və müalicəsi

22 İyul 2017 23:17

Məşhurların sellülitli halları - FOTO

22 İyul 2017 23:17

Röya konsert verəcək

22 İyul 2017 23:12

Yayın ən dəbli çantaları - FOTO

22 İyul 2017 23:12

Antibiotiklərin orqanizmdə rolu

22 İyul 2017 23:12

Alişan əsəbiləşdi: "İstədiyi kimi öpüşər, sevişər..."

22 İyul 2017 23:12