Fikrət Yusifov: ""Bank of Amerika" bizə nəyi öyrətmək istəyir?"

Fikrət Yusifov: ""Bank of Amerika" bizə nəyi öyrətmək istəyir?"
13:37 8 Dekabr 2015
14 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

® Kapital Bank Amerika Banklar Assosiasiyasının illik yığıncağında iştirak edib (03 May 2017 11:34)
Kapital Bank Amerika Banklar Assosiasiyasının illik yığıncağında iştirak edib (03 May 2017 11:27)
“”Bank of Baku” aprel şəhidinin ailəsini sıxışdırır: “Bizə görə ölməyib ki…” (25 Mart 2017 09:53)

Manatın məzənnəsi ilə bağlı bu ilin dekabr ayının 1-də səsləndirdiyimiz fikirlərdən dərhal sonra - dekabr ayının 2-də bu mövzu mətbuat səhifələrində yenidən gündəmə gətirildi. Biz dekabrın 1-də mətbuata verdiyimiz müsahibədə, "Manata qəbir qazanların indi səsi çıxmır" kimi fikirlər səsləndirmişdik.

Bu fikirləri səsləndirməyə də tam əsasımız var idi. Çünkü bu ilin noyabr ayının 1-də keçirilən parlament seçkilərindən hələ bir neçə ay öncə bəzi ekspertlər, "Parlament seçkilərindən dərhal sonra manat kəskin devalvasiyaya uğrayacaq", "Hökumət manatı seçkilərə qədər saxlamaq üçün əlindən gələni etsə də seçkilərdən sonra vəziyyəti nizamlamaq çətin olacaq" və s. kimi yersiz fikirlər dilə gətirirdilər. Lakin manatın məzənnəsində hər hansı dəyişiklik baş vermədi və həmişəki kimi "qorxulu proqnozlar" səsləndirənlər bu dəfə də pis vəsiyyətə düşdülər.

Sonra nə baş verdi? Həmin o ekspertlər manatın məzənnəsinə yeni və daha "mötəbər" baxış meydana atdılar. Bu dəfə onlar "Bank of Amerika"nın manatla bağlı "gözləntiləri"ndən yararlanmaq istədilər. "Bank of Amerika"nın mütəxəssisləri deyir ki, Azərbaycan manatı ya yenidən kəskin devalvasiyaya uğramalı, ya da Mərkəzi Bank onu dərhal üzən məzənnəyə keçirməlidir. "Seçkilərdən dərhal sonra manat kəskin devalvasiyaya uğrayacaq" deyənlər "Bank of Amerika"dan verilən bu açıqlamaya söykənərək belə fikirlərə keçdilər: "Bizə inanmırsınız-inanmayın, ancaq "Bank of Amerika" kimi nüfuzlu bir maliyyə mərkəzinin rəyi ilə mütləq razılaşmalısınız. Çünki bu bankın rəyi ilə hamı hesablaşır"...

İndi gəlin bu nüfuzlu bankın ortaya atdığı mülahizəyə diqqət edək. Öncə onu qeyd etmək yerinə düşər ki, "Bank of Amerika" verdiyi rəylə heç də Amerikanı yenidən kəşf etməyib. Hər kəsə bəllidir ki, liberal iqtisadi prinsiplər bütün sivil ölkələrdə olduğu kimi, bizdə də milli valyutamızın - manatın üzən məzənnəyə keçməsini zəruri edir. Lakin biz bu addımı münbit şəraitinin tam formalaşdırıldığına əmin olduqdan sonra ata bilərik. Yəni milli valyutanı birdən-birə sırf texniki qaydada üzən məzənnəyə keçirmək olmaz. Azərbaycan hökuməti də onun Mərkəzi Bankı da çox gözəl bilir ki, neftin dünya bazarlarındakı qiymətinin səviyyəsi və qonşu dövlətlərin milli valyutalarının durumu manatın məzənnəsinə təsirsiz ola bilməz.

Odur ki, Azərbaycan hökuməti və Mərkəzi Bank manatın məzənnəsi ilə bağlı məsələnin ciddiliyini nəzərə alaraq onun bu proseslərə tam hazırlanması üçün zəruri olan bütün addımları atır. Bəli, bu addımlar hökumətə heç də ucuz başa gəlmir. Lakin hökumət burada yalnız ölkənin maliyyə mənafeyini düşünmür. Hökumət eyni zamanda manatın məzənnəsində baş verə biləcək dəyişikliyin vətəndaşlarımızın maddi durumuna, bütövlükdə iqtisadiyyata və özəl sektora ciddi təsirini lokallaşdırmağın yolları üzərində işləyir və bu səbəbdən də məsələyə həssalıqla yanaşmağa üstünlük verir.

"Bank of Amerika"da heç kim düşünmür ki, Azərbaycan kimi bir ölkədə milli valyutanı birdən-birə üzən məzənnəyə keçirməyin nə kimi fəsadları ola bilər. Onlar "Böyüklər və güclülər hər kəsdən ağıllı olurlar" prinsipinə söykənərək belə fikirləri ortaya atırlar. Bu prinsipə söykənənlər 2011-ci ildə yaxın şərqdə başladıqları "demokratiya oyunları"nın hansı fəsadlar verə biləcəyini də əvvəlcədən "görə bilmədilər"... Bəs gəlin görək bu böyüklər və ağıllılar özləri necə, dünya iqtisadi məkanında baş verənlərdən dolayı yaranan çətinliklərə sinə gərə bilirlərmi?

Ümumiyyətlə, hesab edirik ki, bizə ağıl öyrədən "Bank of Amerika"nı hörmətli oxucularımız bir qədər yaxından tanımalıdırlar. Bəli, nəhəng bankdır. Ancaq hesab etmirik ki, bu onlara başqalarına ağıl öyrətmək səlahiyyətləri də verir. Xüsusilə də o halda ki, bankın fəaliyyətində bir qayda olaraq qanun pozuntuları ilə müşayiət olunan kifayət qədər ciddi məqamlar yer alır. Bu bank 2007-2008-ci illərdə ipoteka olayları kimi məhşurlaşmış və bütün dünyanı bürümüş maliyyə böhranın banisi hesab olunur. Bu bank həmin dövrdə ciddi pozuntularla müşayiət olunan ipoteka obliqasiyaları ilə bağlı əməliyyatlar həyata keçirib. Görün bu qədər nəhəng və nüfuzlu bank hansı əməllərin altından imza atmağı özünə rəva görüb? Həmin dövrdə bankın rəhbərliyi öz əməkdaşlarına kredit götürmüş minlərlə müştərini aldatmagı tapşırmış və bu işi uğurla gördüklərinə görə həmin əməkdaşlara hər ay 500 dollar "əlavə mükafat" ödəmişdi.

Müştəriləri belə "uğurla" aldadan bank nəticə etibarilə sonda minlərlə insanın mənzillərinin əlindən alınmasına nail olmuşdu. Elə bu səbəbdən də "Bank of Amerika" 2007-2008-ci illərin maliyyə böhranı dövründə ipoteka kağızları ilə aparılan əməliyyatlar zamanı yol verdiyi qanun pozuntularına görə işin məhkəməyə verilməməsi üçün keçən ilin avqustunda ABŞ-ın Ədliyyə Nazirliyi ilə 16,65 milyard dollar təzminat ödəmək haqqında razılıq əldə etmişdi. Bu vəsaitin 9,65 milyard dolları ABŞ-ın Federal hökumətinə, 7,0 milyard dolları isə kredit götürənlərin borc yükünün yüngülləşdirilməsinə sərf olunmuşdu. Belə epizodların sayını artırmaq da olar. Lakin buna lüzum duymuruq. Bu faktın özü çox mətləblərdən xəbər verir.

Fəaliyyətində ciddi qüsurlar olan maliyyə qurumları birinci dəfə deyil ki, Azərbaycan hökumətinə məsləhətlər verirlər və nə yazıq ki, onların mülahizələri bizim bəzi ekspertlərimizin dilində əzbərə çevrilir. Lakin bütün bu kimi çaşdırıcı açıqlama və istinadlar heç vaxt öz səmərəsini verməyib. Azərbaycanın öz iqtisadi inkişaf modeli var və bu modelə uyğun olaraq da milli valyutasının nə vaxt üzən məzənnəyə keçirilməsini hər kəsdən yaxşı bilir. Bizə ağıl öyrətmək lazım deyil. Ağıl öyrətməyə cəhd edən "Bank of Amerika" yaxşı olar ki, öz nüfuzunun bərpası və 2007-2008-ci il biabırçılığı nəticəsində itirdiyi etibarı bərpa etməklə məşğul olsun.

Fikrət Yusifov

"Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri,
İqtisad elmləri doktoru, professor

Trend

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

İsmayıllıda 3 uşaq anası sirkə turşusu içdi

22 May 2017 23:24

30 yaşlı qadın intihara cəhd edib

22 May 2017 23:22

Gözlənilməz imici ilə hər kəsi təəccübləndirdi - FOTO

22 May 2017 23:22

Fiziki hərəkətlər kofeinli həbdən daha yaxşıdır

22 May 2017 23:17

Məşhurların yataq pozları - FOTO

22 May 2017 23:17

Bolqar bibərinin sağlamlıq üçün 10 UNİKAL FAYDASI

22 May 2017 23:17

Heyvanlara sevgilərini belə nümayiş etdirdilər -

22 May 2017 23:15

Trampın unutqanlığı - Netanyahunun əli göydə qaldı - VİDEO

22 May 2017 23:13

PROQNOZ - Dollar zəifləyəcək

22 May 2017 23:08

"Santa Barbara"nın aktrisasının 30 ildəki dəyişikliyi - FOTO

22 May 2017 23:05

Brilliant Dadaşova toyda - FOTO

22 May 2017 23:05

Türkiyə səfiri ABŞ-ın kürdlərə silah göndərmək qərarını səhv adlandırıb

22 May 2017 23:02

İslam Oyunlarının bağlanış mərasimi başa çatdı -

22 May 2017 23:01

9 yaşına qədər 90 əməliyyat keçirdi - FOTOLAR

22 May 2017 22:58

Van Qoq yenidən böyük ekranda

22 May 2017 22:57

Dünyadakı ən qısa uçuşlar - CƏMİ 2 DƏQİQƏ... - FOTO

22 May 2017 22:57

"Ay uzun saç, qara göz..." - FOTO

22 May 2017 22:57

Bu oğlan pul müqabilində görün nə işlə məşğul olur -

22 May 2017 22:56

"Amerika ilə birlikdə İranın arzularını puç edə bilərik..."

22 May 2017 22:52

Azərbaycanlı müğənni əcnəbi iş adamından evlilik təklifi alıb

22 May 2017 22:47

“Azərbaycan növbəti tarixi qələbəyə imza atdı” - Mehriban Əliyeva

22 May 2017 22:47

"Titanik" filmi ilə bağlı ŞOK İDDİA

22 May 2017 22:43

HƏKİM XƏBƏRDARLIĞI: "Evdə sünnət etdirmək..." - VİDEO

22 May 2017 22:42

Tonal kremi özünüz hazırlayın - ASAN ÜSUL

22 May 2017 22:42

141 cinsi azlıq saxlanıldı -

22 May 2017 22:40

Yeni güclü antibiotik ixtira edilib

22 May 2017 22:37

"Aygün, Brilliant və Manana oğlumun toyuna gəlmədi"

22 May 2017 22:32

Suya düşən gələcək: Azərbaycan xanımları buna hazırdırmı? - ARAŞDIRMA

22 May 2017 22:27

Tramp Netanyahunun əlini sıxmağı unudub

22 May 2017 22:27

"Hamilə idim, məni ticarət mərkəzində döydü"

22 May 2017 22:27

STRESS ÇARXInın faydaları nədədir?

22 May 2017 22:22

"Azərbaycan növbəti tarixi qələbəyə imza atdı" -

22 May 2017 22:20

Tül pərdələri ağartmağın asan YOLLARI

22 May 2017 22:17

Arıqlamaq üçün YENİ ƏMƏLİYYATSIZ METOD

22 May 2017 22:12

240 metr hündürlükdə ip üzərində gəzdi - dünya rekordu qırdı - FOTO

22 May 2017 22:12

Honda "Milan"dan gedir

22 May 2017 22:05

Pomidoru dibçəkdə də əkmək olar - QAYDASI

22 May 2017 22:05

Tədris ili mayın 30-da başa çatsın, yoxsa iyunun 15-i? - VİDEO

22 May 2017 21:57

Azərbaycanda bu da oldu: Şəhərin mərkəzində canavar gəzdirir - VİDEO

22 May 2017 21:57

Melanya Donald Trampın əlini tutmadı -

22 May 2017 21:54

Qatıq suyu ilə bir çox xəstəlikdən qurtulun

22 May 2017 21:52

Rusiya Türkiyədən pomidor tədarükünə qoyulan qadağanı götürməyəcək

22 May 2017 21:52

Dubayda daha bir MÖHTƏŞƏM YENİLİK

22 May 2017 21:48

Avtobusda qızlar arasında düşən davanı şahidlər lentə aldı - VİDEO - FOTO

22 May 2017 21:47

BMT-nin baş katibi KXDR-nı raket sınaqlarını dayandırmağa çağırıb

22 May 2017 21:43

Azərbaycanda QƏRİBƏ OLAY: evdə hər şey öz-özünə alışıb yanır - VİDEO

22 May 2017 21:42

Van Dammın 25 yaşlı qızı - FOTO

22 May 2017 21:37

Çiyələk və gilas 87 manata - ŞOK QİYMƏTLƏR - FOTOLAR

22 May 2017 21:33

"İran heç vaxt nüvə silahına malik olmayacaq"

22 May 2017 21:32

Gəzinti Alzheymer xəstəliyinin riskini azaldır

22 May 2017 21:32