Fikrət Yusifov: ""Bank of Amerika" bizə nəyi öyrətmək istəyir?"

Fikrət Yusifov: ""Bank of Amerika" bizə nəyi öyrətmək istəyir?"
13:37 8 Dekabr 2015
14 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Manatın məzənnəsi ilə bağlı bu ilin dekabr ayının 1-də səsləndirdiyimiz fikirlərdən dərhal sonra - dekabr ayının 2-də bu mövzu mətbuat səhifələrində yenidən gündəmə gətirildi. Biz dekabrın 1-də mətbuata verdiyimiz müsahibədə, "Manata qəbir qazanların indi səsi çıxmır" kimi fikirlər səsləndirmişdik.

Bu fikirləri səsləndirməyə də tam əsasımız var idi. Çünkü bu ilin noyabr ayının 1-də keçirilən parlament seçkilərindən hələ bir neçə ay öncə bəzi ekspertlər, "Parlament seçkilərindən dərhal sonra manat kəskin devalvasiyaya uğrayacaq", "Hökumət manatı seçkilərə qədər saxlamaq üçün əlindən gələni etsə də seçkilərdən sonra vəziyyəti nizamlamaq çətin olacaq" və s. kimi yersiz fikirlər dilə gətirirdilər. Lakin manatın məzənnəsində hər hansı dəyişiklik baş vermədi və həmişəki kimi "qorxulu proqnozlar" səsləndirənlər bu dəfə də pis vəsiyyətə düşdülər.

Sonra nə baş verdi? Həmin o ekspertlər manatın məzənnəsinə yeni və daha "mötəbər" baxış meydana atdılar. Bu dəfə onlar "Bank of Amerika"nın manatla bağlı "gözləntiləri"ndən yararlanmaq istədilər. "Bank of Amerika"nın mütəxəssisləri deyir ki, Azərbaycan manatı ya yenidən kəskin devalvasiyaya uğramalı, ya da Mərkəzi Bank onu dərhal üzən məzənnəyə keçirməlidir. "Seçkilərdən dərhal sonra manat kəskin devalvasiyaya uğrayacaq" deyənlər "Bank of Amerika"dan verilən bu açıqlamaya söykənərək belə fikirlərə keçdilər: "Bizə inanmırsınız-inanmayın, ancaq "Bank of Amerika" kimi nüfuzlu bir maliyyə mərkəzinin rəyi ilə mütləq razılaşmalısınız. Çünki bu bankın rəyi ilə hamı hesablaşır"...

İndi gəlin bu nüfuzlu bankın ortaya atdığı mülahizəyə diqqət edək. Öncə onu qeyd etmək yerinə düşər ki, "Bank of Amerika" verdiyi rəylə heç də Amerikanı yenidən kəşf etməyib. Hər kəsə bəllidir ki, liberal iqtisadi prinsiplər bütün sivil ölkələrdə olduğu kimi, bizdə də milli valyutamızın - manatın üzən məzənnəyə keçməsini zəruri edir. Lakin biz bu addımı münbit şəraitinin tam formalaşdırıldığına əmin olduqdan sonra ata bilərik. Yəni milli valyutanı birdən-birə sırf texniki qaydada üzən məzənnəyə keçirmək olmaz. Azərbaycan hökuməti də onun Mərkəzi Bankı da çox gözəl bilir ki, neftin dünya bazarlarındakı qiymətinin səviyyəsi və qonşu dövlətlərin milli valyutalarının durumu manatın məzənnəsinə təsirsiz ola bilməz.

Odur ki, Azərbaycan hökuməti və Mərkəzi Bank manatın məzənnəsi ilə bağlı məsələnin ciddiliyini nəzərə alaraq onun bu proseslərə tam hazırlanması üçün zəruri olan bütün addımları atır. Bəli, bu addımlar hökumətə heç də ucuz başa gəlmir. Lakin hökumət burada yalnız ölkənin maliyyə mənafeyini düşünmür. Hökumət eyni zamanda manatın məzənnəsində baş verə biləcək dəyişikliyin vətəndaşlarımızın maddi durumuna, bütövlükdə iqtisadiyyata və özəl sektora ciddi təsirini lokallaşdırmağın yolları üzərində işləyir və bu səbəbdən də məsələyə həssalıqla yanaşmağa üstünlük verir.

"Bank of Amerika"da heç kim düşünmür ki, Azərbaycan kimi bir ölkədə milli valyutanı birdən-birə üzən məzənnəyə keçirməyin nə kimi fəsadları ola bilər. Onlar "Böyüklər və güclülər hər kəsdən ağıllı olurlar" prinsipinə söykənərək belə fikirləri ortaya atırlar. Bu prinsipə söykənənlər 2011-ci ildə yaxın şərqdə başladıqları "demokratiya oyunları"nın hansı fəsadlar verə biləcəyini də əvvəlcədən "görə bilmədilər"... Bəs gəlin görək bu böyüklər və ağıllılar özləri necə, dünya iqtisadi məkanında baş verənlərdən dolayı yaranan çətinliklərə sinə gərə bilirlərmi?

Ümumiyyətlə, hesab edirik ki, bizə ağıl öyrədən "Bank of Amerika"nı hörmətli oxucularımız bir qədər yaxından tanımalıdırlar. Bəli, nəhəng bankdır. Ancaq hesab etmirik ki, bu onlara başqalarına ağıl öyrətmək səlahiyyətləri də verir. Xüsusilə də o halda ki, bankın fəaliyyətində bir qayda olaraq qanun pozuntuları ilə müşayiət olunan kifayət qədər ciddi məqamlar yer alır. Bu bank 2007-2008-ci illərdə ipoteka olayları kimi məhşurlaşmış və bütün dünyanı bürümüş maliyyə böhranın banisi hesab olunur. Bu bank həmin dövrdə ciddi pozuntularla müşayiət olunan ipoteka obliqasiyaları ilə bağlı əməliyyatlar həyata keçirib. Görün bu qədər nəhəng və nüfuzlu bank hansı əməllərin altından imza atmağı özünə rəva görüb? Həmin dövrdə bankın rəhbərliyi öz əməkdaşlarına kredit götürmüş minlərlə müştərini aldatmagı tapşırmış və bu işi uğurla gördüklərinə görə həmin əməkdaşlara hər ay 500 dollar "əlavə mükafat" ödəmişdi.

Müştəriləri belə "uğurla" aldadan bank nəticə etibarilə sonda minlərlə insanın mənzillərinin əlindən alınmasına nail olmuşdu. Elə bu səbəbdən də "Bank of Amerika" 2007-2008-ci illərin maliyyə böhranı dövründə ipoteka kağızları ilə aparılan əməliyyatlar zamanı yol verdiyi qanun pozuntularına görə işin məhkəməyə verilməməsi üçün keçən ilin avqustunda ABŞ-ın Ədliyyə Nazirliyi ilə 16,65 milyard dollar təzminat ödəmək haqqında razılıq əldə etmişdi. Bu vəsaitin 9,65 milyard dolları ABŞ-ın Federal hökumətinə, 7,0 milyard dolları isə kredit götürənlərin borc yükünün yüngülləşdirilməsinə sərf olunmuşdu. Belə epizodların sayını artırmaq da olar. Lakin buna lüzum duymuruq. Bu faktın özü çox mətləblərdən xəbər verir.

Fəaliyyətində ciddi qüsurlar olan maliyyə qurumları birinci dəfə deyil ki, Azərbaycan hökumətinə məsləhətlər verirlər və nə yazıq ki, onların mülahizələri bizim bəzi ekspertlərimizin dilində əzbərə çevrilir. Lakin bütün bu kimi çaşdırıcı açıqlama və istinadlar heç vaxt öz səmərəsini verməyib. Azərbaycanın öz iqtisadi inkişaf modeli var və bu modelə uyğun olaraq da milli valyutasının nə vaxt üzən məzənnəyə keçirilməsini hər kəsdən yaxşı bilir. Bizə ağıl öyrətmək lazım deyil. Ağıl öyrətməyə cəhd edən "Bank of Amerika" yaxşı olar ki, öz nüfuzunun bərpası və 2007-2008-ci il biabırçılığı nəticəsində itirdiyi etibarı bərpa etməklə məşğul olsun.

Fikrət Yusifov

"Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri,
İqtisad elmləri doktoru, professor

Trend

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Amerikalı alimlər istifadə müddəti bitmiş məhsulları müəyyən edən etiketlər hazırlayıblar

23 Avqust 2017 23:50

Mingəçevirdə ər arvadını bıçaqladı

23 Avqust 2017 23:34

Bakıda sürücülərin unutduğu yol: tıxaca düşmədən mərkəzə aparan yol - VİDEO

23 Avqust 2017 23:33

İraqın şərqində güclü zəlzələ baş verib.

23 Avqust 2017 23:33

“Qarabağ" uduzur -

23 Avqust 2017 23:32

Rusiyada landşaft yanğınları 150-dən çox tikilini məhv edib

23 Avqust 2017 23:22

"Darıxanda soyunuram" - FOTOSESSİYA

23 Avqust 2017 23:18

"Qarabağ"da şok itki

23 Avqust 2017 23:17

Ərdoğan Pentaqon rəhbərini qəbul etdi

23 Avqust 2017 23:15

Cərimə meydançasında 4 maşın qarət edilib - Vətəndaşa dəyən ziyanı kim ödəməlidir?

23 Avqust 2017 23:03

Bağdadda vacib görüş -

23 Avqust 2017 22:58

Zabit Səmədov revanş görüşündə Errol Tsimmermanı məğlub edib

23 Avqust 2017 22:42

Livan ordusundan İŞİD-ə ağır zərbə

23 Avqust 2017 22:33

"Kopenhagen" - "Qarabağ" - Heyətlər açıqlandı

23 Avqust 2017 22:19

Qrizman cəzalandırıldı -

23 Avqust 2017 22:14

Fındıq ən böyük ixrac məhsuluna çevrilir

23 Avqust 2017 22:03

"Kopenhagen" - "Qarabağ" -

23 Avqust 2017 22:03

"Qarabağ"ın oyununu bu kanallar göstərəcək

23 Avqust 2017 22:00

"Kopenhagen" -"Qarabağ" oyunu üçün start heyətləri açıqlanıb

23 Avqust 2017 21:57

Yəməndə qətliam -

23 Avqust 2017 21:50

Gürcüstanın müdafiə naziri: "Məhz Azərbaycanın göndərdiyi helikopterlə..."

23 Avqust 2017 21:48

Şəkidə meşə ərazisində yanğın hadisəsi baş verib

23 Avqust 2017 21:37

Britni Spirs ideal bədənini göstərdi - VİDEO

23 Avqust 2017 21:33

Bakıda avtobus sürücüsü evə basqın edib - VİDEO

23 Avqust 2017 21:18

Gürcüstanda yerli özünü idarəetmə orqanlarına keçiriləcək seçkilərə 39 mln. lari ayrılacaq

23 Avqust 2017 21:17

Avtomobil qiymətinə qoyun satılır -

23 Avqust 2017 21:10

Qəbələdə yeni binalar və istirahət mərkəzləri inşa edilir

23 Avqust 2017 21:08

Nazir: Kənd təsərrüfatı sektorunda çalışanların sayı bu ilin əvvəlinə 1,7 milyon nəfəri ötüb

23 Avqust 2017 20:52

Yaponiyada dəfn mərasimlərini robotlar idarə edəcək - FOTO

23 Avqust 2017 20:48

Nəhəng ilan uşağa hücum etdi -

23 Avqust 2017 20:45

Rus zənginlər xaricdə 1 trln. dollardan çox vəsait gizlədirlər

23 Avqust 2017 20:37

Azərbaycanlı fotoqrafdan yarıçılpaq – FOTOLAR

23 Avqust 2017 20:33

Xaçmazda 54 yaşlı kişini tok vurub öldürdü

23 Avqust 2017 20:29

"Hato" qasırğası Honq-Konqa çatıb

23 Avqust 2017 20:25

Arxeoloqlar 1500 yaşı olan MOZAİKA TAPDILAR

23 Avqust 2017 20:18

Mingəçevirdə 21 yaşlı qadın həyat yoldaşı tərəfindən bıçaqlanıb

23 Avqust 2017 20:17

"Azexport"a 7 ayda 53 ölkədən 264 mln. ABŞ dolları məbləğində ixrac sifarişi daxil olub

23 Avqust 2017 20:12

İrəvanın “Prometey” QORXUSU, sülh üçün YEGANƏ YOL... – GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

23 Avqust 2017 20:03

Terrorçular məhkəmə qarşısına çıxdı -

23 Avqust 2017 20:00

Soçidə Rusiya və Ermənistan prezidentləri arasında görüş keçirilir

23 Avqust 2017 19:52

Norveç Neft Fondu səhmlər investisiyasını daha 10% bəndi artırır

23 Avqust 2017 19:52

Ərəb koalisiyası Yəmənə aviazərbələr endirdi, 35 dinc sakin öldü

23 Avqust 2017 19:48

Mettis:

23 Avqust 2017 19:38

Soçidə Putinlə Sarkisyan görüş keçirir

23 Avqust 2017 19:37

DİM sədri: "Vaxtilə belə diplomlar Moskvada metroda da satılırdı"

23 Avqust 2017 19:27

Nazirlik:

23 Avqust 2017 19:16

Müəllimlərin dərs yükü və əməkhaqqı ilə bağlı prezidentdən SƏRƏNCAM

23 Avqust 2017 19:09

Bu il 0-100 bal arası nəticə göstərənlərin sayı artıb

23 Avqust 2017 19:04

39 yaşı tamam olan Vüsal Məmmədov: “Daha məni düşmən sayanları da incitməməyə çalışacam"

23 Avqust 2017 19:03

Türkmənistan prezidenti Ermənistana rəsmi səfər edəcək

23 Avqust 2017 19:02