Lütfəli Abdullayevin anım günüdür

Lütfəli Abdullayevin anım günüdür
00:41 9 Dekabr 2015
Ölkə mətbuatı
A- A+

Xalq artisti Lütfəli Abdullayevin anım günüdür.
 
Axşam.az-ın məlumatına görə, Lütfəli Abdullayev 1914-cü il 22 martda Nuxa şəhərində (indiki Şəki) doğulub. Oradakı yeddillik məktəbi bitirib. Bir neçə ay Şəki fəhlə gənclər klubunun dram dərnəyində çalışıb. Burada kiçik məsxərələrdə və vodevillərdə oynayıb.

1928-ci ilin sentyabrında Bakıya gələn Lütfəli Abdullayev Dövlət konservatoriyasının valtorna sinfinin məşğələlərində iştirak etməyə başlamışdır. Vokal sənətinə marağı olduğuna görə paralel olaraq Berolskinin kursunda ifaçılıqla məşğul olmuş, səsinin oxu ölçü-quruluşunu cilalayıb müəyyən qəlibə salmışdır.

Dərslərinin gedişatını müəyyən yönə salıb sistemləşdirdikdən sonra yaşının azlığına baxmayaraq, müsabiqə ilə opera teatrının xor heyətinə qəbul olunub. Tezliklə o, yardımçı aktyor kimi sözsüz və epizod rollarda, qısa vaxtdan sonra "Arşın mal alan" operettasında Vəli rolunda oynayıb. 1938-ci ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı yarananda Lütfəli Abdullayev truppaya qəbul edilib. Teatr 1949-cu ilin yazında maliyyə çətinliyi ilə bağlı fəaliyyətini dayandırmalı olanda Lütfəli Abdullayev Milli Dram Teatrına keçib.

Burada Tulio ("Rəqs müəllimi", Lope de Veqa), Rəşid ("Kimdir müqəssir?", Georgi Mdivani), Tağı ("Köhnə dudman", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Oddamdı ("Od gəlini", Cəfər Cabbarlı), Nadir ("Çiçəklənən arzular", Məmmədhüseyin Təhmasib) rollarında çıxış edib.

İki ildən sonra o, Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının nəzdində estrada ansamblı kimi çıxış edən muskomediya truppasında işləməyə başlayıb. 1956-cı ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının Azərbaycan və rus bölmələri Şəmsi Bədəlbəylinin bədii rəhbərliyi ilə yenidən fəaliyyətə başlayıb. Lütfəli Abdullayev teatrın aparıcı sənətkarı kimi Musiqili Komediya Teatrının, demək olar, ən populyar, uğurlu və uzunömürlü tamaşalarında çıxış edib.

Onun yaradıcılığını üç bölümə ayırmaq olar: klassik operettalarda oynadığı rollar; tərcümə əsərlərində ifa etdiyi səhnə surətləri; çağdaş bəstəkarların musiqili komediyalarında yaratdığı koloritli personajlar.

Klassik operettalardakı rollar siyahısına Üzeyir bəy Hacıbəyovun əsərlərində oynadığı Vəli və Soltan bəy ("Arşın mal alan"), Hambal, Cəfər və Məşədi İbad ("Məşədi İbad"), Zülfüqar bəy Hacıbəyovun əsərlərində ifa etdiyi Kəblə Heydər ("Evliykən subay"), Vəli və Sandro ("Aşıq Qərib"), Qulu ("Əlli yaşında cavan") obrazları daxildir. Aktyorun milli və tərcümə klassik əsərlər əsasında müasir bəstəkarların musiqi bəstələdikləri komediyalardakı Kərim ("Lənkəran xanının vəziri", Mirzə Fətəli Axundzadə və Niyazi), Qulaməli ("Dərviş Məstəli şah", Mirzə Fətəli Axundzadə və musiqi tərtibçisi Şəmsəddin Fətullayev), Trufaldino ("İki ağanın bir nökəri", Karlo Haldoni və musiqi tərtibçisi Şəmsəddin Fətullayev), Hacı Qara ("Hacı Qara", Mirzə Fətəli Axundzadə və Vasif Adıgözəlov ilə Ramiz Mustafayev), Baqqal ("Keçmişin məişət səhnələri", Mirzə Ələkbər Sabirin satirik şeirləri əsasında libretto müəllifi Soltan Dadaşov və bəstəkar Vasif Adıgözəlov) rollarını da buraya daxil etmək olar.

Tərcümə edilmiş musiqili komediyada oynadığı komik personajlar: Hamlet ("Tiflis nəğməsi", Levon Cubabiriya və Şoto Milorava), Avo ("Şirin arzular"), Çako ("Keto və Kote", Vladimir Dolidze).

Aktyorun əlvan yaradıcılığında çağdaş sənətkarların yazdıqları musiqili komediyalarda oynadığı rollar çoxluq təşkil edir. Bunlardan əsasları Möhsün ("Beş manatlıq gəlin", Məmməd Səid Ordubadi və Səid Rüstəmov), Qoşun ("Toy kimindir?", Məhərrəm Əlizadə və Soltan Hacıbəyov), Qəhrəman ("Gözün aydın", Məhərrəm Əlizadə və Fikrət Əmirov), Dursun və Kərim kişi ("Durna", Süleyman Rüstəm və Səid Rüstəmov), Məhəmməd ("Ulduz", Sabit Rəhman və Süleyman Ələsgərov), Güloğlan ("Kəndimizin mahnısı", Kərim Kərimov və Zakir Bağırov), Şakir ("Qızıl axtaranlar", Həsən Seyidbəyli və Tofiq Quliyev), Dilavərzadə ("Rəisin arvadı", Məhərrəm Əlizadə və Səid Rüstəmov), Səməndər ("Bir dəqiqə", Məhərrəm Əlizadə və Hacı Xanməmmədov), Hacı Kərim ("Hacı Kərimin Aya səyahəti", Qulamrıza Cəmşidi ilə Əbülfəz Hüseyni və Azər Rzayev), Murtuzov və Alanzadə, Eynəkii ("Özümüz bilərik", "O1madı elə, oldu belə" və "Milyonçunun dilənçi oğlu", Şıxəli Qurbanov və Süleyman Ələsgərov), Darçmov ("Səndən mənə yar olmaz", Məhərrəm Əlizadə və Əşrəf Abbasov), Səbrəli ("Bizə bircə xal lazımdır", Qulamrıza Cəmşidi ilə Bəşir Səfəroğlu və Telman Hacıyev), Qüdrət Səda ("Haradasan, ay subaylıq?", Salam Qədirzadə və Süleyman Ələsgərov), Cabbar ("Axırı yaxşı olar", Rəfiq Zəka Xəndan və Ramiz Mustafayev), Məmmədəli ("Məmmədəli kurorta gedir", Atif Zeynallı və Tofiq Bakıxanov ilə Nəriman Məmmədov), Polad baba ("Dağlar qoynunda", Ədil İsgəndərov və Əşrəf Abbasov), Ələsgər ("Həmişəxanım", Salam Qədirzadə və Süleyman Ələsgərov), Mitoş ("Hicran", Sabit Rəhman və Emin Mahmudov (Sabitoğlu) obrazlarıdır. Lütfəli Abdullayev həm də populyar kino aktyoru idi.

Kinoda ilk və son dərəcə uğurlu işi Rza Təhmasibin 1945-ci ildə lentə aldığı "Arşın mal alan" filmində Vəli rolu olub. O, bu rola görə 1946-cı ildə Stalin mükafatına (sonralar "SSRİ Dövlət mükafatı" adlandı) layiq görülüb. Lütfəli Abdullayev həmçinin "Əhməd haradadır?" (Zülümov), "Ulduz" (Məhəmməd), "Qəribə əhvalat" (Kefçilov) filmlərinə çəkilib.

Öz yaradıcılığında "Qaravəlli" oyun-tamaşa estetikasının "açıq yumor" üslubundan daha çox bəhrələnən Lütfəli Abdullayev tipik xarakterlər yaratmağa üstünlük verib. Bu istiqamətdə əsasən şarjla qroteskə əsaslanıb. Zil olmayan, lakin şirin ləhcəli avazını oynadığı obrazların xarakterinə uyğunlaşdırmağı məharətlə bacarıb.
 
Yaradıcılıq uğurlarına və Musiqili Komediya Teatrının inkişafındakı xidmətlərinə görə 17 iyun 1943-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti və 24 may 1960-cı ildə ona xalq artisti fəxri adı verilib.

Xalqın bütün zümrələrinin sevimli aktyorlarından olan Lütfəli Abdullayev 9 dekabr 1973-cü ildə Bakıda vəfat edib. Məzarı ikinci Fəxri xiyabandadır. Bakıda adına küçə var.

13 fevral 2014-cü ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Lütfəli Abdullayevin 100 illik yubileyi haqqında sərəncam imzalayıb.

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Masallı Sənaye Məhəlləsində tikinti işləri gələn il başa çatdırılacaq

18 Avqust 2017 16:42

Fərdi kompüterlər üçün ən sürətli çiplər təqdim edilib

18 Avqust 2017 16:35

Birində bomba, digərində avtomobil - Qərblə Şərqdə terror niyə fərqlidir?

18 Avqust 2017 16:33

Polis mayorunun ölümünə səbəb olan sürücü məhkəmə zalında həbs edilib

18 Avqust 2017 16:32

İspaniyada terror aktı ilə əlaqədar dördüncü şübhəli şəxs saxlanılıb

18 Avqust 2017 16:32

Siqareti dərhal tərgitmək üçün möhtəşəm üsul

18 Avqust 2017 16:32

Bakıda təcili yardım həkimini döydülər

18 Avqust 2017 16:29

"Qalatasaray"dan Usayn Bolt bombası

18 Avqust 2017 16:27

Həştərxan vilayəti Dumasının sədri Gürcüstana buraxılmayıb

18 Avqust 2017 16:27

Bir ailənin 7 üzvü edam edildi

18 Avqust 2017 16:23

Qaçaqmalçılıqla gətirilən 50 min ədəd siqaretin satışının qarşısı alınıb

18 Avqust 2017 16:20

Hande Yener lələyi, zövqsüz kadr, “gülünc” geyim - Yayın uğurlu və bərbad klipləri – VİDEO

18 Avqust 2017 16:18

Boliviyanın dövlət başçısı Azərbaycan Prezidentini IV Qaz sammitinə dəvət edib

18 Avqust 2017 16:17

Gömrükdə 50 min siqaret müsadirə edildi

18 Avqust 2017 16:13

Gülməli hərəkət: Klintonu prezident seçilməsi münasibətilə təbrik etdi - VİDEO

18 Avqust 2017 16:13

Ərdoğandan ŞOK MÜRACİƏT: "Merkelin partiyasına səs verməyin!"

18 Avqust 2017 16:09

Avrozonada illik inflyasiya sabit qalıb

18 Avqust 2017 16:07

Ata qızına təcavüz edəni öldürdü - VİDEO

18 Avqust 2017 16:03

Bu avtobusa nə minmək olur, nə də düşmək...

18 Avqust 2017 16:00

Ən qəzəbli və təhlükəli bürclər - Onlarla ehtiyatlı davranın!

18 Avqust 2017 15:53

Afrikanın ən varlı adamı İngiltərənin "Arsenal" klubunu almaq istəyir

18 Avqust 2017 15:52

Tovuzda yol qəzası olub, bir ailənin 4 üzvü ağır yaralanıb

18 Avqust 2017 15:47

Yazmasın deyə, dəlixanaya qoyulan, aparıcıya "Tanrım" deyən yazıçı: Koelyonun HEYRƏTAMİZ DÜNYASI

18 Avqust 2017 15:43

"Neftçi” futbol klubu yeni üzvlük kartlarının satışına start verib

18 Avqust 2017 15:42

“Neft Daşları”ında yeni quyu istismara verilib

18 Avqust 2017 15:40

Beş ölkənin keçmiş prezidenti Bakıya gələcək

18 Avqust 2017 15:37

Rusiya ilk dəfə Türkiyəni "Ka-32" helikopterləri ilə təchiz edəcək

18 Avqust 2017 15:37

Bakı "İnter"i yeni futbolçularla müqavilə təkli etdi - ÖZƏL

18 Avqust 2017 15:37

Tolikin "Lider" TV-dəki verilişi bağlanıb? – AÇIQLAMA

18 Avqust 2017 15:33

“ASAN peşə” layihəsi üzrə 8160 nəfər qeydiyyatdan keçib

18 Avqust 2017 15:32

"2 aylıq hamilə olanda ərimə xəyanət etdim" - FOTOLAR

18 Avqust 2017 15:29

SORĞU: “MilliÖn” və “Bakı Kart” terminalları necə işləyir?

18 Avqust 2017 15:25

Bakı Nəqliyyat Agentliyi 4 marşrut sahibinə xəbərdarlıq etdi

18 Avqust 2017 15:23

Kıvanç Tatlıtuğ özündən 6 yaş böyük qadınla evlənməsinin səbəbini açıqladı

18 Avqust 2017 15:18

Azərbaycana qaçaqmalçılıq yolu ilə gətirilmiş 50 min ədəd siqaretin realizəsinin qarşısı alınıb

18 Avqust 2017 15:17

Nazirlik: Sosial xidmət müəssisələrində 1106 nəfər şəxs daimi dövlət təminatında yaşayır

18 Avqust 2017 15:17

Səudiyyə Ərəbistanının ağırlıqqaldırma üzrə yığma komandası Azərbaycana təlim-məşq toplanışına gələcək

18 Avqust 2017 15:17

Uşağı öldürən alman Polşa klubunu ziyana saldı - FOTO

18 Avqust 2017 15:17

Türkiyə Rusiya ilə azad ticarətə keçmək istəyir

18 Avqust 2017 15:12

Müdafiə Nazirliyi yeni məlumat yaydı

18 Avqust 2017 15:10

Müdafiə Nazirliyindən ermənilərin yaydığı dezinformasiyalara CAVAB

18 Avqust 2017 15:08

Barselona terroru - terrorçular həm də düşmənçilik toxumu səpirlər

18 Avqust 2017 15:02

Formatı dəyişən "Lider" TV 14 saatlıq yayıma keçir – AÇIQLAMA

18 Avqust 2017 14:58

Balakən “ABAD”çılarının məhsulları satışa çıxarılıb

18 Avqust 2017 14:57

3350 tələbə ali məktəbini dəyişmək istəyir

18 Avqust 2017 14:54

"Yayılan sənədlər saxtadır" - Müdafiə Nazirliyindən CAVAB

18 Avqust 2017 14:49

Əməkdar artistin həyat yoldaşı əzələli bədənini nümayiş etdirdi – FOTOLAR

18 Avqust 2017 14:48

Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi: Ermənistanın yaydığı sənədlər tamamən saxta və uydurmadır

18 Avqust 2017 14:47

Azərbaycanda investisiyaya yönəldilən bank kreditlərinin həcmi artıb

18 Avqust 2017 14:47

Yaşıl pomidor turşusunun hazırlanması

18 Avqust 2017 14:47