Azərbaycanda pul azalır, vergi isə artır

Azərbaycanda pul azalır, vergi isə artır
10:37 9 Dekabr 2015
30 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Azərbaycanda vətəndaşların BORCU SİLİNDİ (20 Aprel 2017 16:45)
Vergilər Nazirliyi vergi ödəyicilərinə xəbərdarlıq edib (23 Fevral 2017 15:07)
Azərbaycanda milyonlarla manat borc silinəcək (22 Fevral 2017 16:52)

Son bir ildə ölkədə əhalinin gəlirlərinin aşağı düşməsi biznes mühitinin pisləşməsinə gətirib çıxarıb. Bir tərəfdən manatın devalvasiyası sahibkarlığın inkişafına mənfi təsir göstəribsə, digər tərəfdən kredit təşkilatları tərəfindən biznes kreditlərinin azaldılması kapital çatışmazlığı yaradıb. Nəticədə kiçik və orta sahibkarlığın "can üstündə" olduğunu deyə bilərik.

Milli.Az xəbər verir ki, "Bizim Yol" qəzetinin mövzu ilə bağlı hazırladığı məqalədə bildirilir ki, hökumət onlara dəstək vermək üçün stimullaşdırıcı tədbirlər görmək əvəzinə, sadələşdirilmiş vergi dərəcələrini artırdı. Ekspertlər hesab edirlər ki, həm kredit qoyuluşlarının azalması, həm də vergi dərəcələrinin artması kiçik və orta sahibkarlar üçün ölüm deməkdir.

Yeri gəlmişkən, Azərbaycan Mərkəzi Bankının bu ilin 10 ayına dair məlumatına görə, respublika üzrə ümumi kredit qoyuluşlarının həcmi 18.5 milyard manat olub. Son üç ayda kredit qoyuluşlarının həcmi 1.5 milyard manatdan çox azalıb.

Kreditlərin iqtisadi sahələr üzrə strukturuna baxdıqda əsas azalma kənd təsərrüfatı və ticarət sektorundadır. İstehlak kreditlərində isə əskinə, artım müşahidə edilir.

Məsələn, ticarət və xidmət sektoru üzrə ilin əvvəli ilə müqayisədə kredit qoyuluşlarının həcmi 0.8 faiz azalaraq 2.6 milyard manatdan 2.5 milyard manata qədər düşüb. Kənd təsərrüfatı üzrə isə 162 milyon manat (0.9 faiz) azalaraq 685 milyon manata düşüb. Xatırladaq ki, bu ilin ortasında aqrar sektor üzrə kredit qoyuluşları 950 milyon manata qədər yüksəlmişdi. Borc verən təşkilatlar tərəfindən kreditlərə qoyulan məhdudiyyətlər sözügedən sektora da öz təsirlərini göstərdi. İnşaat və əmlak üzrə azalma təqribən 100 milyon manata yaxındır. Oktyabr ayında bu sahədə kredit qoyuluşları 2.4 milyard manat təşkil edib.

Çox təəssüf ki, ən kəskin azalmalardan biri də sənaye və istehsal sahəsindədir. Əgər ilin əvvəlində sənaye və istehsala 2 milyard manatdan çox kredit qoyulmuşdusa, oktyabr ayında bu məbləğ 1.6 milyard manata qədər düşüb.

İstehlak kreditlərində də sentyabr ayı ilə müqayisədə artım olsa da, ilin əvvəlinə nisbətən müəyyən qədər azalma var.

İş adamlarının kapitala əlçatanlığı azaldığı bir vaxtda sadələşdirilmiş vergi dərəcələri xeyli artırılıb. Vergilər Nazirliyinin məlumatına görə, Vergi Məcəlləsinə edilən dəyişikliyə əsasən, ticarət fəaliyyəti üzrə sadələşdirilmiş vergi dərəcəsi 6 faiz, ictimai iaşə fəaliyyəti üzrə isə 8 faiz müəyyənləşib.
İndiyədək mövcud olan qanunvericilikdə isə sahibkarlıq fəaliyyətindən gəlir əldə edən və vergi uçotuna sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi kimi alınan şəxs verginin məbləğini hesabat rübü ərzində təqdim edilmiş mallara (işlərə xidmətlərə) və əmlaka görə əldə edilmiş hasilatın, habelə satışdankənar gəlirlərin həcminə Bakı şəhərində 4 faiz, digər regionlarda isə 2 faiz tətbiq etməklə hesablanırdı. İdman mərc oyunları üzrə əldə olunan qazancdan tutulan vergi isə 6 faizdən 10 faizə kimi qaldırılıb.

Bundan əlavə, indiyədək aylıq dövriyyəsi 120 min manatı keçməyənlər sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi ola bilərdilərsə, gələn ildən bu məbləğ 200 min manata qaldırılıb.

Yuxarıda sadalanan faktorlara münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Samir Əliyev "Bizim Yol"a dedi ki, kredit qoyuluşlarının əsas məqsədi sahibkarlıq subyektlərini zəruri vəsaitlə təmin etməkdir: "Ona görə də kredit qoyuluşları iqtisadi aktivliyin artmasına birbaşa təsir göstərir. Hər hansı bir böhran, tənəzzül olanda hökumətlər uçot dərəcələrini aşağı salırlar ki, kreditlər ucuzlaşsın. Bunun hesabına iqtisadiyyatı diriltməyə çalışırlar. Azərbaycanda isə kredit qoyuluşlarının iqtisadiyyatda rolu getdikcə azalır".

İqtisadçı hesab edir ki, kredit qoyuluşlarının azalmasının başlıca səbəbi dollarlaşma səviyyəsinin artmasıdır: "Fevral ayındakı devalvasiyadan sonra banklar ancaq xarici valyutada kredit verməyə üstünlük verdi. Ümumiyyətlə, devalvasiyadan öncə də Mərkəzi Bank onların həcmini məhdudlaşdırmağa çalışırdı. Burada söhbət konkret olaraq istehlak kreditlərindən gedir. Həm bu, həm də baş verən olaylar kredit qoyuluşlarına təsir göstərdi. Nəticədə həmin təsirlər iqtisadiyyatda özünü göstərməyə başlayıb. Əvvəla, satış aşağı düşüb. Xüsusilə, məişət texniki avdanlıqlar kreditlə verilirdi. İndi bu bazarda durğunluq müşahidə olunur. Eyni vəziyyət avtomobil və daşınmaz əmlak bazarında da hökm sürür. Kreditlərin azalması iqtisadiyyatda süstlük yaradıb. Manatın dollara nisbətən 34 faiz ucuzlaşması dollarla götürülən kreditlərin qaytarılmasında çətinlik yaratdı. Müştərilərin kredit tarixçəsi korlanmağa başlandı".

S.Əliyev əlavə etdi ki, Mərkəzi Bank avqust ayından başlayaraq kreditlərin verilməsində yeni metodologiyadan istifadə etməyə başladı: "Yeni qaydalara görə, əhalinin aylıq gəliri ilə kredit ödənişləri arasında əlaqə yaradıldı. Bu isə bank vəsaitlərinə əlçatanlığı azaltdı. Düşünürəm ki, kreditləşmənin azalması prosesi davam edəcək".

İqtisadçıya görə, ölkə iqtisadiyyatında paradoks vəziyyət yaranıb: "Bu gün ticarət dövriyyəsi, satış kəskin azalıb. Bu, hökuməti vadar etməlidir ki, iqtisadi aktivliyi artırmaq üçün dövriyyəyə pul buraxsın. Belə vəziyyətlərdə hökumətlər uçot dərəcələrini aşağı salır, bankları pulla təmin edir. Başqa tərəfdən baxdıqda, devalvasiya qiymətlərin qalxmasını labüd etdi. İnflyasiyanın qarşısını almaq üçün hökumət inzibati yollarla yanaşı, Mərkəzi Bank da pul kütləsini azaltmağa başladı. Statistika onu göstərir ki, pul kütləsi getdikcə azalır. Deməli, bir tərəfdən iqtisadiyyatda süstlük yaranıb, digər tərəfdən Mərkəzi Bank vəziyyəti canlandırmaq əvəzinə pul kütləsini məhdudlaşdırır. Hesab edirəm ki, bu, çıxış yolu deyil. Əgər neft gəlirləri azalırsa, hökumət qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirmək istəyirsə və 2016-cı ilin dövlət büdcəsi qeyri-neft sektorunun üzərinə düşürsə, deməli, iqtisadi aktivliyi artırmalıdır. Xüsusilə də kiçik və orta sahibkarlığa dəstək verilməlidir. Məsələyə makroiqtisadi baxımdan yanaşmaq lazımdır".

Ekspert qeyd etdi ki,kapital çatışmazlığından əziyyət çəkdiyi bir vaxtda sadələşdirilmiş vergi dərəcələrinin artması sahibkarlar üçün çətinliklər yaradacaq: "Sadələşdirilmiş vergilər sahələrə görə 50 və 100 faiz artırıldı ki, bu da sahibkarlığa təsir göstərəcək. Sadəcə olaraq, dövriyyənin 120 mindən 200 min manata qaldırılması müsbət bir addımdır. Elə mağazalar var ki, onların dövriyyəsi böyükdür və onlar ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata alınmalıdır. Sadələşdirilmiş vergi asan olduğuna görə hər kəs dövriyyəsini azaldaraq bu vergi növü üzrə vergi ödəyicisi olmağa qaçırdı. Amma bundan sonra dövriyyənin rəsmiləşdirilməsi məsələsi gündəmə gəlir. Dövriyyənin 200 min manata qaldırılması da rəsmiləşdirilmə prosesini sürətləndirəcək. 2015-ci ildə dövlət büdcəsindən bu vergi yığımı 145 milyon manat, 2016-cı ildə isə 170 milyon manat proqnozlaşdırılır. Deməli, sadələşdirilmiş vergi dərəcələrinin artımı artıq bəlli idi.

Vergi dərəcələrinin artırılması sahəsində bu, hələ ilkin addımdır. Qarşıdakı ildə digər vergi növlərinə də baxılması istisna deyil. Bunun hesabına büdcənin doldurulmasını düzgün hesab etmirəm. Əksinə, imkan vermək lazımdır ki, sahibkarlıq subyektləri daha çox dövriyyəyə sahib olsunlar. Amma vergi dərəcələri artdıqca, kiçik və orta sahibkarlıq obyektlərinin bəzilərinin bağlanmasına gətirib çıxaraq".

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Gədəbəy sakini bir qrup şəxs tərəfindən döyülüb

30 Aprel 2017 07:17

Çində ağır yol qəzası: 12 ölü, 10 yaralı

30 Aprel 2017 07:15

Şou-biznesin plastik əməliyyat etdirən məşhurları

30 Aprel 2017 06:57

Tramp iqlim razılaşmasını tənqid etdi

30 Aprel 2017 06:54

Tayvanda 6 bal gücündə zəlzələ olub

30 Aprel 2017 06:52

Zərdabda qoyun oğruları saxlanıldı

30 Aprel 2017 06:33

Ağ interyerli mənzil - FOTO

30 Aprel 2017 06:32

Tramp: ABŞ NATO ölkələrini müdafiə üçün üzərlərinə düşən payı ödəməyə məcbur edəcək

30 Aprel 2017 06:22

10 000 məmur saxta diploma görə işdən qovuldu

30 Aprel 2017 06:09

400 minlik toyu ilə gündəmə gələn məmur qızının elə FOTOLARI YAYILDI Kİ...

30 Aprel 2017 05:33

Sidneydə taunhaus - FOTO

30 Aprel 2017 05:32

Tramp hakimiyyətdə olduğu ilk 100 günü məhsuldar adlandırıb

30 Aprel 2017 05:22

Hipnoz haqqında qeyri-adi faktlar

30 Aprel 2017 05:13

Stoltenberq: “NATO Türkiyəsiz zəif olacaq"

30 Aprel 2017 05:09

Roma Papası ABŞ prezidenti ilə görüşə hazır olduğunu bildirib

30 Aprel 2017 05:07

Cordan kamera qarşısında - FOTO

30 Aprel 2017 04:32

Tramp Şimali Koreyaya hərbi müdaxilədən danışıb

30 Aprel 2017 04:27

Malidə fövqəladə vəziyyət 6 ay müddətinə uzadılıb

30 Aprel 2017 04:22

Kliçko nokauta düşdü

30 Aprel 2017 04:13

Tibbi yardım təyyarəsi yerə çırpıldı, ölənlər var

30 Aprel 2017 04:09

Türkiyədə "Wikipedia"ya giriş bağlandı

30 Aprel 2017 04:08

Dünyanın ən bahalı limuzinləri

30 Aprel 2017 03:40

Mosulda ABŞ hərbçisi həlak olub

30 Aprel 2017 03:36

Vitali Kliçko Entoni Coşuaya nokautla məğlub olub

30 Aprel 2017 03:32

Mənzildə qara çiçək və ağac - FOTO

30 Aprel 2017 03:32

Coşua Kliçkonu nokaut etdi

30 Aprel 2017 03:24

İranın "GEM" telekanalının prezidenti Türkiyədə qətlə yetirilib

30 Aprel 2017 03:22

Mosulda polislərə hücum edən terrorçular məhv edilıb

30 Aprel 2017 02:49

Çində mağara evi - FOTO

30 Aprel 2017 02:37

Mosulda 14 polis əməkdaşı partlayışın qurbanı olub

30 Aprel 2017 02:29

Fransadakı beynəlxalq konfransda Dağlıq Qarabağın Ermənistan tərəfindən işğalına toxunulub

30 Aprel 2017 02:22

Doşab inanılmaz dərəcədə faydalıdır

30 Aprel 2017 02:14

Qurban Qurbanov “Qarabağ”ın yay planlarını açıqladı

30 Aprel 2017 02:04

Təl-Əvivdə şou-rum - FOTO

30 Aprel 2017 01:32

Estoniyada 5 min ev işıqsız qalıb

30 Aprel 2017 01:29

Yeni nəsil elektrik maşınlarının istehsalı çətinləşir

30 Aprel 2017 01:18

Şəhriyar Məmmədyarov Vüqar Həşimovun xatirə turnirində ilk məğlubiyyətlə üzləşib

30 Aprel 2017 01:02

Məşhurlar uşaq əmizdirərkən

30 Aprel 2017 01:00

Xaçmazda yanğın olub

30 Aprel 2017 00:55

Maşın 11 yaşlı uşağı vurub komaya saldı

30 Aprel 2017 00:49

"Bavariya"dan ardıcıl 5-ci çempionluq

30 Aprel 2017 00:48

Kubada hərbi təyyarə qəzaya uğradı

30 Aprel 2017 00:47

Polis müştəri saç ustası tərəfindən döyüldü

30 Aprel 2017 00:31

Türkiyədə "Wikipedia"ya giriş bağlanıb

30 Aprel 2017 00:22

İntihara əl atan qadını polis xilas etdi

30 Aprel 2017 00:16

Polad Bülbüloğlu bu ölkənin xalq artisti oldu

30 Aprel 2017 00:09

Astroloji proqnoz - 30 aprel

30 Aprel 2017 00:08

Əyləncənin "dozası"nı qaçıranda belə olur

30 Aprel 2017 00:07

“Əgər Ermənistanın belə silahları vardısa döyüşü niyə uduzurdu?...” LONDONDAN ERMƏNİLƏRƏ SUAL

30 Aprel 2017 00:05

Premyeraya şəffaf geyindi - FOTO

30 Aprel 2017 00:05