"Qara qızıl" qara günə düşüb

"Qara qızıl" qara günə düşüb
11:05 9 Dekabr 2015
25 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Dünya bazarlarında xam neftin qiymətləri, daha doğrusu, həmin qiymətlərin ucuzlaşması ilə bağlı bədbin proqnozların sayı fasiləsiz artır.

Fransanın enerji nəhəngi Total korporasiyasının rəhbəri Patrik Ruanye də bədbinlərə qatılıb.  Onun fikrincə, neft qiymətləri, çətin ki, 2016-cı ildə dirçəlsin.
Brent markasından olan neftin bir barelinin qiyməti hazırda 43 dollardan azdır. Bu ötən yay olduğundan 60 faiz aşağıdır. ABŞ-ın yüngül nefti də 40 dollardan ucuza satılır.

Son on ildə neftin bu qədər ucuz olması qeydə alınmamışdı.
"2016-cı il üçün heç bir qiymət dirçəlişi gözlənilmir. Əksinə - gələn il təklif tələbi üstələməkdə davam edəcək", - Total-ın bossu deyib.
O öz qənaətində tək deyil. 
Goldman Sachs bankı da bəyan edib ki, neft qiymətləri bir qədər də düşə bilər.
"Biz qarşıdan gələn bir neçə ayda neft qiymətlərinin təxminən 40 dollar civarında qalacağını proqnozlaşdırsaq da, əslində, qiymətlər daha 50 faiz enə bilər", - bankın açıqlamasında vurğulanır.
Tələb və təklif arasındakı böyük mütənasibsizlik bazar ertəsi də Brent markalı neftin daha 1 dollar ucuzlaşmasına səbəb olub.

Aktivlərin satışı

BBC-nin məlumatına görə, son 18 ayda neft qiymətinin sürətlə enməsinin əsas səbəbi aşırı təklif olub. Bu isə daha çox bazarın ABŞ nefti ilə dolmasına görə baş verib.
Eyni zamanda Avropa və Çində iqtisadi sürətin azalması nəticəsində neftə tələbat da kəskin azalıb.
Belə vəziyyət təkcə neft sənayesinə yox, həm də neft ixrac edən ölkələrə zərbə olub. Liviya, Əlcəzair, Nigeriya və Venesuela kimi çox sayda neft ixrac edən ölkənin daxili büdcələrini tarazlaya bilmələri üçün neft qiymətinin 100 dollardan yuxarı olması tələb olunur. İndi qiymətlərin 40 dollara endiyi bir şəraitdə onlar büdcə kəsirindən çıxmaq üçün aktivlərini satmalı olurlar.
ABŞ-dakı eVestment informasiya bankının son hesabatına görə, Fars Körfəzindəki monarxiyaların durumu lap ağırdır. Onlar cari büdcə xərclərini təmin etmək, sosial proqramları ixtisara salmamaq üçün illər əvvəl "toxunulmaz" elan etdikləri neft fondlarındakı pulları sürətlə xərcləyirlər.

Körfəz ölkələrindən bir çoxu neft ixrac edən ölkələrin OPEC kartelinə daxildir. OPEC bütün dünya bazarının 30 faizinə malikdir.
Bir çox neft ölkələri neft qiymətlərinin bu qədər enməsinə yol verilməsindən qəzəblidir. 
Hətta hiddətlidir və baş verənlərdə, təbii ki, ABŞ suçlanır.

İran nefti

Tarixən OPEC qiymətləri qaldırmaq lazım gələndə istehsalı aşağı salardı. Lakin bu dəfə Səudiyyə Ərəbistanının hegemon rol oynadığı kartel inad edir, istehsalı azaltmaq istəmir.
Səudilərin məqsədi aydındır. Rəsmi Ər-Riyad qiymətləri aşağı saxlamaqla  maya dəyəri daha yüksək olan ABŞ-ın şist neftini bazardan çıxarmağa çalışır. OPEC ötən cümə günü görüşsə də, hasilatı eynilə günə 31,5 milyon barrel civarında saxlamaq qərara alınıb.
Əslində, istehsalat daha da yüksələ bilər. Ötən iyulda dünya gücləri ilə nüvə razılaşması əldə etmiş İran üzərindəki sanksiyaların qaldırılacağına və nəticədə qarşıdan gələn illərdə neft satışını kəskin artıracağına ümid edir.

İran hazırda günə 3 milyon barrel neft istehsal edir və bu onilliyin sonunadək hasilatı 5 milyon barrelə çatdırmağı düşünür.
İran xarici investorlardan 30 milyard dollar vəsaitin cəlb olunması üçün sərfəli kontraktlar təklif etməyə və sanksiyalar qaldırılan kimi hasilatı günə 500 min barrel artırmağa hazırlaşır.
OPEC inanır ki, onun strategiyası işləyir, çünki ABŞ-ın bir çox kiçik həcmli şist nefti şirkəti ağır borc içindədir.
Beynəlxalq Enerji Agentliyi də bu qənaətdədir ki, ABŞ şist neftinin istehsalı gələn il azalacaq.
Lakin ekspertlərin fikrincə, hətta bu da neft qiymətlərinin yüksəlişinə təkan verə bilməyəcək.

Vəziyyət heç yaxşı deyil

Beynəlxalq Enerji Agentliyi dünya bazarlarında neft təklifindəki artımın tələbatın az olması ilə gələn il də davam edəcəyini və sanksiyaların qaldırılması ilə İranın neft ixracının bərpa olacağını bildirib.

Agentlik belə proqnoz verir ki, qiymətlər aşağı olduğuna görə, OPEC üzvü olmayan ölkələrin neft təchizatı 2016-cı ildə aşağı düşsə də, tələbat artımı zəifləyəcək, bu da xam neft təklifinin yüksək olmasına səbəb olacaq. Hal-hazırda neft hasilatı rekord səviyyəyə çatan İraq yeni neft təchizatının ən böyük mənbəyi kimi ABŞ-ın yerinə keçib. İrana gəldikdə isə, nüvə sazişinin tamamlanması ilə satış üzərinə qoyulan məhdudiyyətlər aradan qaldırılarsa, neft təchizatı daha da arta bilər.

Agentlik aylıq hesabatında bildirib: "Dünya bazarında qeyri-stabillik hələ bir müddət davam edə bilər. Belə proqnozlaşdırılır ki, növbəti il tələbatın azalması və beynəlxalq sanksiyaların qaldırılacağı halda İran neftinin də bazara daxil olması 2016-cı ildə bazarda neft təklifinin yüksək olmasına səbəb olacaq".

Ötən həftə Nyu-Yorkda iyul ayından bəri ilk dəfə ABŞ-da qazma işlərinin və investisiyanın zəifləməsinin yüksək neft təklifini azaldacağı gözləntiləri arasında bir barrel neftin qiyməti 50 dolları keçdi. OPEC üzvlərinin istehsalı artırması, Çin iqtisadiyyatının zəifləməsi və ABŞ-ın neft hasilatının yüksək qalması ilə irəliləyiş dayandı.

2016-cı ildə qlobal neftə tələbat artımının gündəlik 1,2 milyon barrel olacağı proqnozlaşdırılır, bu il isə həmin göstərici 1,8 milyon olub. İstehlak isə orta hesabla gündəlik 95,7 milyon olacaq.

Verilən hesabatdan sonra bir barrel neftin qiyməti 46,60 dollara düşüb.

Agentliyin hesablamalarına görə, nüvə proqramı ilə bağlı yekun razılıq əldə ediləcəyi halda ixracatı canlandırmağı planlaşdıran İran hal-hazırda 2,9 milyon barrel olan gündəlik neft hasilatını 3,6 milyon barrelə çatdıra bilər. Bu isə növbəti il üçün proqnozlaşdırılan neft ehtiyatları artımını ikiqat artıra bilər.

Neft hasilatı rekord səviyyəyə çatan İraq gündəlik istehsalı 130 min barreldən 4,3 milyon barrelə qaldırıb. Ancaq agentlik bildirir ki, büdcə, təhlükəsizlik və infrastruktur problemlərinin yaxın müddətdə neft təchizatındakı artımı azaltması gözlənilir.

OPEC üzvləri sentyabr ayında gündəlik neft hasilatını 90 min barreldən 1,72 milyon barrelə qaldırıb. Bu göstərici isə iyul ayından bu yana ən yüksək göstəricidir. Səudiyyə Ərəbistanının neft istehsalı gündəlik 10,2 milyon barrel olmaqla, yeddi aydır, 10 milyon barreldən yüksək olaraq qalır.

Agentlik 2016-cı ildə qeyri-OPEC ölkələri tərəfindən neft təchizatının artacağını bildirsə də, bu ölkələrin neft hasilatı növbəti il kəskin şəkildə azalacaq. OPEC üzvü olmayan ölkələrin neft təchizatı gündəlik 500 min barrelə düşəcək. Bu göstəricinin isə 1992-ci ildən bu yana ən kəskin azalma olduğu bildirilir. ABŞ-ın gündəlik neft hasilatı isə 12,75 milyon barreldən 12,56 milyon barrelə qədər azalacaq.

Hasilatın azalacağı göstəriciləri olmasına baxmayaraq, dünya bazarlarında neft təklifi yüksək olaraq qalır. Belə ki, inkişaf etmiş ölkələrin neft ehtiyatları normal miqdarın iki qatına çıxıb.

Orxan Hun
Milli.Az

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Azərbaycan kubokunda paytaxt-əyalət dueli

29 Mart 2017 15:27

Liviyada təyyarə qəzası

29 Mart 2017 15:25

Ər istəyən qızlara YENİ və QƏRİBƏ İMKAN: kirayə çinli kişilər - QİYMƏTLƏR (FOTO)

29 Mart 2017 15:23

Rihanna duşa girdi - FOTO

29 Mart 2017 15:22

Anar Məmmədov ticarət mərkəzini satdı - Bütün brend mallar 90 faiz endirimdədir

29 Mart 2017 15:18

Dollar almaq və satmaq istəyənlər, BU XƏBƏRİ OXUYUN!

29 Mart 2017 15:18

Qəzada həlak olan tələbələrin ailələrinə yardım edildi - RƏSMİ AÇIQLAMA

29 Mart 2017 15:12

Bütün səfirliklərin və konsulluqların mühafizəsi gücləndirildi - Ukraynada

29 Mart 2017 15:12

Klan və tayfa dövlətləri yaranacaq, 100 illik müharibələr... YENİ DÜNYA DÜZƏNİ

29 Mart 2017 15:08

Elxan Məmmədov yalan danışırmış

29 Mart 2017 15:07

Fransanın nüfuzlu qəzetində Ermənistanın işğalı ilə bağlı yazı dərc edildi

29 Mart 2017 15:05

Beren Saatla İlker Kalelinin birlikdə çəkiləcəyi film - FOTO

29 Mart 2017 15:05

"Ayaqqabı bağıyla oğlumu özümə bağlayırdım" - "Survivor" iştirakçısından ŞOK AÇIQLAMA - FOTO

29 Mart 2017 15:05

Azərbaycanda yeni yolun görüntüləri - FOTO

29 Mart 2017 15:05

Gələn də dördünü vurur, gedən də...

29 Mart 2017 15:05

Yataq xəstəsi olan azərbaycanlı aşıq əməliyyat olunacaq

29 Mart 2017 15:04

Tanınmış aktyor ikinci dəfə ata oldu

29 Mart 2017 15:03

Gənc qız qazdan zəhərləndi

29 Mart 2017 14:59

"Qarabağ"da Almeyda problemi

29 Mart 2017 14:57

Sənə çəhrayı yaraşır...

29 Mart 2017 14:57

Ukrayna Baş Prokurorluğu: “Azərbaycanlılara qarşı cinayətlər…”

29 Mart 2017 14:53

Atatürkün Azərbaycanla sərhəd olmaq üçün pulla aldığı torpaq - FOTO

29 Mart 2017 14:52

Bankiri Rza Zərrab və İran işinə görə Nyu-York aeroportunda qandalladılar - FOTO

29 Mart 2017 14:52

Sevgilisinə əsəbiləşən azərbaycanlı gəlin namizəd başqa kişi ilə görüşdü – VİDEO

29 Mart 2017 14:48

Rostropoviçin 90 illik yubileyinə həsr olunmuş konsert keçirilib - FOTO

29 Mart 2017 14:47

Neftçala sakini Kürdə boğuldu

29 Mart 2017 14:44

Ermənistanın növbəti Lapşin yalanı - Lukaşenkonu qəzəbləndirəcək sözlər

29 Mart 2017 14:42

Kamil Zeynallı ATV-dən getdi? - FOTO

29 Mart 2017 14:42

Tomas de Valldan mühüm Qarabağ açıqlaması: "Müharibə istəmirlərsə..."

29 Mart 2017 14:42

Oğru qadın tutuldu - Azərbaycanda

29 Mart 2017 14:42

Bakıda 25 yaşlı qadın 14 yaş böyük ərini atıb evdən qaçdı - İKİ UŞAĞIYLA

29 Mart 2017 14:39

Cırtdanlar qəbiləsi tapıldı - Kiçik beyinlərə sahibdilər, çənələri yoxdur - VİDEO

29 Mart 2017 14:38

İlkin Həsəninin şad gününə az qaldı - FOTO

29 Mart 2017 14:37

Həkimin dörd yeni ixtirası

29 Mart 2017 14:37

Sergey Lavrov: "Azərbaycan bizə yardım edib"

29 Mart 2017 14:37

Ronaldo xəbəri aparıcını coşdurdu, hər yeri çöldə qaldı - FOTOLAR

29 Mart 2017 14:37

“Windows” və “Windows Phone” sistemlərinin köhnə versiyalarının dəstəklənməsi dayandırılıb

29 Mart 2017 14:35

İŞİD-in rəhbərləri qaçır

29 Mart 2017 14:33

Musiqili Teatrın aprel repertuarı

29 Mart 2017 14:32

Məşhurların öldükdən sonra çəkilmiş fotoları

29 Mart 2017 14:31

11 ildən sonra gözlənilən ilk transfer

29 Mart 2017 14:27

Sabahdan Rəcəb ayı başlayır

29 Mart 2017 14:27

Kral ailəsi kraliçanın qonağı oldu - FOTO

29 Mart 2017 14:22

Azərbaycanlı rəqqasə: "Boşanandan 2-3 ilə sonra sənətə gəldim" - VİDEO-FOTO

29 Mart 2017 14:19

İnsanı həmişə cavan saxlayan hormonun SİRRİ: mütləq bunları edin!

29 Mart 2017 14:18

Ranyeri: "Şok keçirdim"

29 Mart 2017 14:17

"Aprel döyüşləri Azərbaycan tarixində qızıl hərflərlə yazılan şanlı səhifədir"

29 Mart 2017 14:17

Hələ indi başlayır: Moskva üçün ÖLÜM-DİRİM SAVAŞI

29 Mart 2017 14:13

Azərbaycanda müflis olan bankların taleyinə AYDINLIQ GƏTİRİLDİ

29 Mart 2017 14:12

Aktrisanın hamiləlik FOTOları internetə "sızdı"

29 Mart 2017 14:12