Türkiyəli enerji mütəxəssisi: “Təbii qaz sazişləri ölkəmizi tamamilə Rusiyadan asılı hala gətirib” - MÜSAHİBƏ

Türkiyəli enerji mütəxəssisi: “Təbii qaz sazişləri ölkəmizi tamamilə Rusiyadan asılı hala gətirib” - MÜSAHİBƏ
11:14 9 Dekabr 2015
17 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

 

Ankaradakı Bilkənt Universitetinin müəllimi, Türkiyə Mühəndislər Palatası enerji komissiyasının sədri Necdət Pamirin APA-ya müsahibəsi

 

- Rusiya ilə yaşanan təyyarə böhranı Türkiyəni təbii qaz və neft idxalatı sahəsində alternativ yollara müraciət etmək məcburiyyəti qarşısında qoyub. Prosesləri necə dəyərləndirirsiniz?

 

- Vəziyyət son dərəcə ciddi olsa da, hökumətin guya atmaq istədiyi addımların ciddi tərəfi yoxdur. Təyyarə böhranından sonra hökumət deyir ki, indiyə qədər qazı Rusiyadan alırdım, ancaq bundan sonra 1-2 gündə Azərbaycandan və Qatardan alaram. Mən TANAP-ın Türkiyə üçün necə əvəzsiz bir layihə olduğunu bilən və o layihənin bir an əvvəl həyata keçməsi üçün hər cür dəstəyi verən adamam. Ancaq realist olmaq lazımdır. TANAP layihəsi vasitəsilə Azərbaycandan Türkiyəyə qaz 2018-2019-cu ildə veriləcək. Ona qədər biz Azərbaycandan ehtiyacımız olan hansı infrastruktur vasitəsilə qaz  alacağıq? Və ya Qatarla maye qaz sazişi imzalandı. Sanki bir anda Rusiya qazımızı kəssə, biz Qatardan ehtiyacımız qədər maye qaz alıb anbarlarımıza doldura biləcəyik. Bu söhbətlərin heç bir ciddi əsası yoxdur. Rusiya bizə verdiyi qazı kəsərmi? Mən buna ehtimal vermirəm, ancaq 1,5 ay əvvəl mən durub desəydim ki, biz rus təyyarəsini vuracağıq və münasibətlərimiz bu qədər pisləşək, təbii ki, inanan olmazdı. Rusiya bizə verdiyi qazı kəsməsə də, bizə gələn boru xətlərinin bəzilərində təxribatlar olar və o şəkildə qazın nəqlində sıxıntı yaşanar. Mən burada  ehtiyacımız olan illik, aylıq və ya həftəlik qaz  miqdarını yox, gündəlik qaz miqdarını gündəmə gətirmək istəyirəm: lütfən, rəqəmlərə diqqət yetirin. Rusiyadan “Mavi axın” vasitəsilə bizə gündəlik 42 milyon kubmetr, digər xətdən isə 48 milyon kubmetr qaz  gəlir. Azərbaycan bizə gündəlik 19 milyon, İran isə 29 milyon kubmetr qaz satır. Əlcəzair və Nigeriyadan gələn gündəlik maye qaz 22 milyon kubmetrdir. İzmirin Əliağa qəsəbəsində isə gündəlik 16 milyon kubmetr qaz istehsal edilir.

 

- Bəs Türkiyənin gündəlik istifadə etdiyi təbii qazın miqdarı nə qədərdir?

 

- Hal-hazırda biz gündəlik 195 milyon kubmetr təbii qaz idxal edib bunun 150 milyon kubmetrindən istifadə edirik. Qış gəldi, indi gündəlik tələbat təxminən 240 milyon kubmetr olacaq. Bunu idxal edib anbarlarda saxlamaq üçün lazımi  infrastruktur yoxdur. Tutaq ki, indi maye qazı aldığımız Əlcəzair və Nigeriya bizə daha çox qaz satdı. Ancaq bizim bugünkündən artıq qaz idxal etmək üçün lazımi infrastrukturumuz   yoxdur. Baş nazirin Azərbaycana getməsini həmişə təqdirlə qarşılayıram. Ancaq Rusiya indiki halda qazı kəssə, biz Azərbaycandan ümid etdiyimiz qazı ala bilməyəcəyik, reallıq bundan ibarətdir. Bunun üçün lazımi infrastruktur çalışmaları tamamlanmalıdır. Ərzurumdan bir nəfər dedi ki, təzək yandırarıq, idarəçilərimiz də onun dediyini təkrarladılar. Bunlar ciddi söhbətlər deyil. Sənaye müəssisələrini təzəklə işlədəcəksiniz? Rusiya bizə gündəlik 90 milyon kubmetr qaz verir, təsəvvür edin ki, bir anda qazı kəsdi. Gündəlik 105 milyon kubmetr qazımız olacaq. İqtisadiyyatımızın nə duruma düşəcəyini hesablayan varmı?

 

- Qatarla imzalanmış maye qaz anlaşması barədə nə demək istərdiniz?

 

- Bayaq da qeyd etdim ki, bizim maye qaz üçün anbarımızın həcmi 2,6 milyon kubmetrdir. Biz təbii qaz məsələsində 99% xaricə bağlı ölkəyik, bunun yarısından çoxu isə Rusiyadan idxal etdiyimiz qazdır. Qatarın maye qazını almaq barədə imzalanmış saziş populizmdən və daxili ictimaiyyətə təskinlik verməkdən başqa bir şey deyil. Qatar o qazı bizə pulsuz belə versə, bir neçə ay içində onu saxlamaq üçün anbarlar tikməyimiz mümkün deyil. Hələ o qazı ölkəmizə gətirəcək olan boru xətlərini demirəm. Mən illərdən bəri deyirdim ki, bir ölkənin enerji ehtiyacı başqa ölkəyə bu qədər bağlı ola bilməz. Təəssüf ki, Rusiya ilə imzalanmış təbii qaz sazişləri ölkəmizi tamamilə Rusiyadan asılı hala gətirib. Müxtəlif mənbələrdən təbii qaz idxal etmək sahəsində  həmişə qardaş Azərbaycandan daha böyük miqdarda qaz almağın tərəfdarı olmuşam. TANAP layihəsi vaxtında işə düşsə, bizim xaricdən asılılığımız bir miqdar azalacaq. Qatar bizi çox sevirsə, Suriyadakı terrorçu qruplara pulsuz silah göndərmək yerinə, bizə pulsuz qaz versin. Polşa Qatardan qaz aldı, ancaq sonra min dəfə peşman oldu. Həm də Qatarın qazı başqa ölkələrə nisbətən bahalıdır. Ona görə də bu cür macəraların heç bir təməli  yoxdur. Türkiyə öz ehtiyacı olan neftin 30%-ni İrandan, 32%-ni isə İraqdan alır. Ancaq hər iki ölkə ilə düşmən vəziyyətindədir. Rusiyadan bu qədər asılılıq olduğu halda bu qədər riskli addımlar atmağa nə ehtiyac vardı? Türkiyənin çox yüksək dərəcədə enerji asılılığından xilas olması üçün yubanmadan yeni infrastruktur investisiyaları yapması lazımdır. Türkiyəyə “təzək yandırmaqla” təsəlli verənlər bu qeyri-ciddiliyi bir tərəfə qoyub müxtəlif mənbələrdən təbii qaz və neft idxal edilə bilmək üçün lazımi infrastruktur yaratma işlərini sürətləndirməlidirlər.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Dəyişməyən Melissa - FOTO

25 May 2017 07:32

Möhkəm hibrid planşet təqdim olundu

25 May 2017 07:32

Bakıda hündürlükdən yıxılan fəhlənin boğazına dəmir parçası batıb

25 May 2017 07:32

Paytaxtda gənc qız damarlarını kəsərək intihara cəhd edib

25 May 2017 07:27

"Uçan avtomobil" taksidən baha olmayacaq

25 May 2017 07:22

Dubayda robot polis işə salınacaq

25 May 2017 07:12

Misirdə 28 May Respublika Günü münasibəti ilə silsilə tədbirlər davam edir (FOTO)

25 May 2017 06:43

18 yaşlı qız bakirəliyini satır

25 May 2017 06:34

Bahar ruhlu Yelena - FOTO

25 May 2017 06:32

Tramp: Şimali Koreya sahillərində ABŞ-ın iki sualtı qayığı var

25 May 2017 06:07

Cocuq Mərcanlıda 1019 qəlpə tapıldı

25 May 2017 05:58

Bakıda qadın sürücü təhlükəsizlik yastığının açılması nəticəsində kəllə-beyin travması alıb

25 May 2017 05:52

Okean sahilində kafe - FOTO

25 May 2017 05:32

Braziliyada iğtişaşlar: azı 49 yaralı

25 May 2017 05:15

Rusiyada bankomatlar müştəriləri üzdən tanıyacaq

25 May 2017 05:02

Tez-tez xəstələnməyin, halsızlığın səbəbi… - VİDEO

25 May 2017 04:58

ABŞ-ın hərbi gəmisi Cənubi Çin dənizindəki mübahisəli əraziyə yaxınlaşıb

25 May 2017 04:47

İki mərtəbəli mənzil - FOTO

25 May 2017 04:32

Braziliya prezidenti orduya ölkədə asayişi bərpa etmək əmri verib

25 May 2017 04:27

Mourinyo 3-cü, “Mançester Yunayted” 5-ci oldu

25 May 2017 04:24

Kürdə biogen maddələrin miqdarı normadan dəfələrlə çoxdur

25 May 2017 04:03

ŞOK İDDİA!

25 May 2017 03:39

Bakıda sərxoş kişi özünü bıçaqlayaraq intihara cəhd edib

25 May 2017 03:32

Litva səciyyəli minimalizm - FOTO

25 May 2017 03:32

ABŞ-da naməlum şəxs üç nəfəri yaralayıb

25 May 2017 03:29

Tərtərə palçıqlı yağış yağdı

25 May 2017 03:19

Tovuzda zəhərlənmə: 25 yaşlı gənc spirtli içkidən komaya düşdü

25 May 2017 03:08

Türkiyədə Nuhun gəmisi tapıldı

25 May 2017 02:59

Hizer jurnala bəzək oldu - FOTO

25 May 2017 02:32

Neft hasil edən ölkələr Vyana sazişinin uzadılmasını müzakirə edəcəklər

25 May 2017 02:27

"Barselona"nın futbolçusu "İnter"ə keçir

25 May 2017 02:23

Ağıllı KİŞİLƏR, yoxsa QADINLAR daha çox xəyanət edir? - ARAŞDIRMA

25 May 2017 02:18

Xaricdə təhsil alanlara ŞAD XƏBƏR:

25 May 2017 01:52

Cocuq Mərcanlıda 1019 qəlpə tapılıb (FOTO)

25 May 2017 01:50

Etirazçılar iki nazirliyin binasına od vurdu

25 May 2017 01:34

Ənənəvi memarlığa çağdaş yanaşma - FOTO

25 May 2017 01:32

Mançester terrorçusunun atası saxlanıldı

25 May 2017 01:27

Avropa Liqasında FİNAL GECƏSİ FOTOLARDA

25 May 2017 01:23

Edin Ceko Avropa Liqası-2016/17-nin ən yaxşı bombardiri olub

25 May 2017 01:22

Məşhur teleaparıcı bu şəkillərə görə LAĞA QOYULDU - FOTOLAR

25 May 2017 01:03

"Mançester Yunayted" Avropa Liqasının qalibi oldu

25 May 2017 00:55

"Mançester Yunayted" qalib gəldi

25 May 2017 00:50

"Mançester Yunayted" tarixində ilk dəfə Avropa Liqasının qalibi olub

25 May 2017 00:42

ABŞ dövlət katibinin birinci müavini bəlli oldu

25 May 2017 00:39

Tərki-dünya “vəzifəsi” üçün işini atdı - FOTOLAR

25 May 2017 00:33

Güzəştli mənzilləri elektron qaydada necə əldə etmək olar? -

25 May 2017 00:31

Astroloji proqnoz - 25 may

25 May 2017 00:23

Braziliyada nümayişçilər daha bir nazirliyin binasını yandırıblar

25 May 2017 00:22

Fransada fövqəladə vəziyyət müddəti artırılır

25 May 2017 00:08

Günün qoroskopu: bir sıra sınaqdan keçməli olacaqsınız

25 May 2017 00:05