Müşahidə (direktorlar) Şurasının üzvləri ilə əmək müqaviləsi bağlanmalıdırmı?

Müşahidə (direktorlar) Şurasının üzvləri ilə əmək müqaviləsi bağlanmalıdırmı?
16:38 9 Dekabr 2015
Ölkə mətbuatı
A- A+

İpoteka Fondunun Müşahidə Şurasının tərkibi açıqlandı (15 Mart 2017 15:47)
Gənclər Fondunun Müşahidə Şurasının üzvləri təyin edildi - SƏRƏNCAM (04 Mart 2017 18:24)
Gənclər Fondunun Müşahidə Şurasının üzvləri təyin edilib - SİYAHI (04 Mart 2017 18:17)

Kapital Bank ASC-nin Hüquq departamentinin direktoru Emin Kərimov

Şirkətlər inkişaf edərək yeni mərhələlərə çıxdıqca, korporativ idarəetmə standartlarına tələblər də artır. Artıq bir çox şirkətlər nəzarət orqanlarını sadəcə kağız üzərində bir nominal qurum kimi deyil, məhz biznesin tələblərinə cavab verə bilən tam funksional bir orqan kimi görmək istəyirlər.

Son zamanlar şirkətlərdə səhmdarlar (iştrakçılar) tərəfindən yaradılan nəzarət orqanlarının fəaliyyətləri güclənir. Bu tendensiya inkişaf etdikcə, yəni nominal roldan daha aktiv fəaliyyətə keçdikcə, bu orqanların fəaliyyətlərinin düzgün tənzimlənməsi ilə bağlı suallar yaranır. Maraq doğuran suallardan biri, nəzarət orqanı olan Müşahidə (direktorlar) şurasının üzvləri ilə münasibətlərin tənzimlənməsidır. Müşahidə (direktorlar) şurasının şirkətin fəaliyyəti üzrə ümumi nəzarəti həyata keçirir və üzvləri şirkətin ümumi yığıncağı tərəfindən seçilir. Qanunvericilikdə müşahidə (direktorlar) şurası üzvlərinin və şirkət arasında münasibətlərin rəsmiləşdirilməsi barədə konkret tələb qoyulmayıbdır (ümumi yığıncağın müvafiq qərarından başqa). Nəticədə bu münasibətlərin təbiəti barədə müzakirələr davam edir, hüquqşünasların bir qismi bu münasibətləri mülki-hüquqi sahəyə aid edirlər, digərləri isə əmək qanunvericiliyi ilə tənzimləndiyini vurğulayırlar.

Əmək müqaviləsi – işəgötürən və işçi arasında razılaşmadır. Bu razılaşmaya əsasən işəgötürən işçiyə Əmək məcəlləsi və digər müvafiq normalara əsasən müəyyən funksiyalar və şəraitlə şərtlənmiş iş təqdim edir, və işçi bu razılaşma ilə müəyyən edilən funksiyaları şəxsən icra etmək və qüvvədə olan daxili intizam qaydalarına riayət etmək öhdəliyini qəbul edir.

Beləliklə, əmək müqaviləsinin əsas əlamətləri kimi, tərəflərin üzərinə düşən müəyyən edilmiş öhdəlikləri, əmək funksiyalarının icrasını, işçiyə sabit əmək haqqının ödənilməsini, daxili intizam qaydalarına riayət olunmasını, müqavilədə iş yeri və iş rejimi qöstərilməsini qeyd etmək olar.

Müşahidə (direktorlar) şurasının üzvlərinin seçilməsi və azad edilməsi haqda normaları nəzərdən keçirdikdə aydın olur ki, onlar Əmək məcəlləsi ilə işçinin işə qəbul və işdən azad edilmə prosedurlarından fərqlənir.

Müşahidə (direktorlar) şurasının üzvlərinə Əmək məcəlləsi ilə nəzərdə tutulan işdən çıxarılma proseduru tətbiq edilə bilməz, çünki bu münasibətlər tam fərqli normalar ilə tənzimlənir. Beləliklə, zənnimcə bu münasibətləri əmək qanunvericiliyi ilə tənzimlənməsi mümkün deyil və əmək münasibətləri hesab etmək olmaz. Nəzərə almaq lazımdır ki, şirkətin icra orqanı Ümumi yığıncağın və müşahidə (direktorlar) şurasının qərarlarının icrasını təmin edir və müşahidə (direktorlar) şurası icraetmə orqanının qərarlarına tabe olmur, lakin əmək münasibətlərində əsasən işçi işəgötürənin tabeliyində olur.

Müşahidə (direktorlar) şurasının səlahiyyətləri, şirkətin gündəlik fəaliyyətini idarə edən icra orqanının səlahiyyətlərini əvəz etməməlidir. Şuranın səlahiyyətlərinə aid edilən sualların çoxluğuna baxmayaraq, bu orqana həddindən artıq tez-tez iclas keçirməyə ehtiyac olmur, təcrübədə bir çox şirkətlərin müşahidə (direktorlar) şurası ayda 3-5 dəfədən çox (fövqəladə yığıncaqlar istisna olmaqla) yığıncaqlar keçirmirlər. Qanunvericilikdə müşahidə (direktorlar) şurasının səlahiyyətləri ayrı-ayrı üzvlərin səlahiyyəti kimi deyil, kollegial orqan səlahiyyətləri kimi göstərilib. Beləliklə, hər bir üzvün səlahiyyəti müvafiq sənədlərin araşdırılması və iclas zamanı səsverməsi ilə məhdudlaşır. Bəzi şirkətlərdə kollegial icra orqanın sədri (və ya tək icra orqanı) həmin şirkətin müşahidə (direktorlar) şurasının üzvü də olur, bu halda həmin şəxs iki, lakin biri-birindən fərqli funksiyaları daşımış olur.

Mülki Məcəlləyə əsasən müşahidə (direktorlar) şurası şirkətin idarəetmə orqanlarına aiddir və ümumi yığıncağın səlahiyyətinə aid olan məsələlər istisna olmaqla, şirkətin fəaliyyəti üzərində ümumi rəhbərliyi həyata keçirir. Beləliklə, müşahidə (direktorlar) şurasının fəaliyyəti, şura və şirkət arasında olan münasibətlər mülki qanunvericiliyin normaları ilə tənzimlənir və bu münasibətlər mülki-hüquqi xarakterli münasibətlər hesab edilir.

MM-in 91.3.2., 91.3.4., 106-1.3.1., 107.1.2., maddələrinə əsasən şirkətin idarəetmə və nəzarət orqanlarının səlahiyyətlərin əldə etməsi üçün əsas onların ümumi yığıncaq tərəfindən seçilməsidir. Müşahidə (direktorlar) şurasının üzvlərinin vəzifədən uzaqlaşdırılması, öz hüquqi təbiəti, hüquq münasibətlərinin tənzimlənmə predmeti və hüquqi nəticələri ilə, Əmək Məcəlləsinə əsasən işçinin işdən uzaqlaşdırılmasından fərqlənir. İdarəetmə orqanların fəaliyyəti ilə bağlı qərarlara əmək hüququ çərçivəsində deyil, şirkət və idarəetmə səlahiyyətləri etibar edilmiş şəxslər arasında yaranan korporativ münasibətlər çərçivəsində baxmaq lazımdır.

Qanunvericilikdə şuranın üzvlərinə ödəniş məsələsi əks olunmasa da, təcrübədə ümumi yığıncaq müşahidə (direktorlar) şurasının üzvlərinin mükafatlandırılması haqda qərarlar qəbul edir. Əsasən mükafatlandırma məsələsi ilə əmələ qələn sualların həlli üçün iştirakçılar bir çox halda münasibətləri əmək qanunvericiliyi ilə tənzimləməyə çalışırlar. Lakin bu yanlış yanaşmadır.

Bəs şirkət müşahidə (direktorlar) şurasının üzvünə yazılı müqavilə olmadan mükafat ödəyə bilərmi?

Sözsüz, yazılı müqavilə olduqda ödənilən mükafatı əsaslandırmaq daha asandır. Lakin yazılı müqavilə olmadıqda, qeyd olunan xərcləri, ümumi yığıncağın müvafiq qərarı ilə əsaslandırmaq mümkündür.

Beləliklə, şirkət müşahidə (direktorlar) şurasının üzvünə mükafatı heç bir müqavilə bağlamadan ödəyə bilər və ya müvafiq yazılı müqavilə bağlayır. Lakin belə müqavilənin nə qədər zəruri olması sualı yaranır. Belə ki, müşahidə (direktorlar) şurasının bütün səlahiyyətləri qanunvericilikdə və şirkətin müvafiq əsasnaməsində (ümumi yığıncağın qərarında) əks edilir. Həmin əsasnamələrdə göstərilmiş şərtlərin müqavilədə böyük ehtimalla təkrarlanacağını nəzərə alsaq, o halda qanunla və müvafiq sənədlərlə müəyyən edilən səlahiyyətlərin icrası üçün şirkət və müşahidə (direktorlar) şurasının üzvləri arasında müqavilənin bağlanmasına zəruriyyət olmadığını hesab edirik.

Şirkətin idarəetmə orqan üzvlərini seçmək və təyin etmək yolu ilə korporativ hüquqların icrası, həmçinin onların vəzifədən kənarlaşdırmaq və səlahiyyətlərinə xitam vermək məsələsinə aiddir. Beləliklə, bu qərarlar əmək hüququ çərçivəsində deyil, korporativ hüquq çərçivəsində baxılmalıdır.

Mülki Məcəllənin 107.1.2 və 107.1.3. maddələrində qeyd edilən “səlahiyyətlərinə vaxtından əvvəl xitam vermək” ifadəsi ümumi yığıncaq tərəfindən şirkətlə korporativ münasibətlərdə olan idarəetmə orqanlarının fəaliyyətinə çevik reaksiya vermək üçün nəzərdə tutulub. Belə normanın zəruriyyəti, idarəetmə və nəzarət orqan üzvünün spesifik statusu ilə bağlıdır.

Bizi Twitter-dən izləyin: @trend_az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Venesuelada etiraz aksiyaları: 3 nəfər öldü

25 Aprel 2017 08:57

Bəzi sufi təriqətlərində “sima” adlanan rəqsin mənası nədir?

25 Aprel 2017 08:57

Bakı sakini naməlum şəraitdə bıçaqlandı

25 Aprel 2017 08:53

Donuzlar İŞİD terrorçularını parçalayıb

25 Aprel 2017 08:52

840 at güclü Dodge SRT Demon haqqında 5 maraqlı fakt

25 Aprel 2017 08:52

Braziliyada polislə atışma: 3 ölü

25 Aprel 2017 08:47

Niyə yas məclislərində Quran oxunur?

25 Aprel 2017 08:47

Kompüteriniz üçün maraqlı şəkillər - FOTOSESSİYA

25 Aprel 2017 08:47

Başqasının mənzilinə icazəsiz girməyin - 2 min manat cərimə

25 Aprel 2017 08:44

Baş nazirin korteji qəza törətdi: bir ölü

25 Aprel 2017 08:43

Le Pen partiyasının işlərindən uzaqlaşıb

25 Aprel 2017 08:42

Xiaomi Mi Mix 2gəlir

25 Aprel 2017 08:42

ABŞ-da rusiyalı qadın güllələndi

25 Aprel 2017 08:37

Qondarma erməni soyqırımı: əsassiz iddialar və ermənilərin ifşa olunması

25 Aprel 2017 08:37

QALMAQAL! 16 yaşlı qız 2 futbolçu ilə... - FOTOLAR

25 Aprel 2017 08:37

Qahirədə Mursinin 20 tərəfdarı edam cəzası aldı

25 Aprel 2017 08:32

Samsung Galaxy S8 və S8+ satışa çıxarıldı

25 Aprel 2017 08:32

KİV: İraqda çöldonuzları İŞİD terrorçularını parçaladı

25 Aprel 2017 08:28

101 yaşlı idmançı 100 metrlik məsafəni qaşdı - FOTO

25 Aprel 2017 08:27

Duşan Popov - ikiqat casus

25 Aprel 2017 08:27

ABŞ-da atışma: azı 2 nəfər yaralanıb

25 Aprel 2017 08:22

Tənha dostların yarını tapmaq üçün əlavə yaradıldı

25 Aprel 2017 08:22

ABŞ-da yeni nazir təyinatı

25 Aprel 2017 08:18

Elton Con reanimasiyaya düşüb - FOTO

25 Aprel 2017 08:17

Tacikistanın qədim sakinləri: Lakay türkləri

25 Aprel 2017 08:17

ABŞ-ın yeni kənd təsərrüfatı naziri təyin edilib

25 Aprel 2017 08:17

Çilidə 7,1 bal gücündə zəlzələ olub

25 Aprel 2017 08:12

“Yandeks” onlayn tibbi xidmətlər göstərəcək

25 Aprel 2017 08:12

Dörd ilə insan beyni kompüterlə əlaqələndiriləcək

25 Aprel 2017 08:05

Goranboyda 4 otaqlı ev yanıb

25 Aprel 2017 08:05

Şimal qütbünü kim kəşf edib, Frederik Kuk, yoxsa Robert Piri?

25 Aprel 2017 08:05

101 yaşlı idmançıdan inanılmaz qələbə - VİDEO

25 Aprel 2017 08:03

Masazırda Kamaz Opel-ə çırpıldı: 3 yaralı - FOTO

25 Aprel 2017 07:57

5 medal qazanan Azərbaycan cüdoçuları Vətənə qayıdıblar - FOTO

25 Aprel 2017 07:52

Facebook dəri ilə “eşitməyə” kömək edəcək

25 Aprel 2017 07:52

Səhhətinizin vəziyyətini 1 DƏQİQƏYƏ ÖYRƏNİN - FOTO

25 Aprel 2017 07:48

Bakıda "təcili yardım"ın sürücüsü və tibb bacısı döyülüb - FOTO

25 Aprel 2017 07:47

iPhone 8-in çertyoju internetə sızdırılıb

25 Aprel 2017 07:47

Reallıq eynəyi cihazları əvəzləyəcək

25 Aprel 2017 07:37

Lüks velosiped - FOTO

25 Aprel 2017 07:32

Bütün qitələri gəzərək ov edən azərbaycanlı ovçu - VİDEO

25 Aprel 2017 07:28

Əlavə reallıq 18,5 milyard dollara çatacaq

25 Aprel 2017 07:27

Windows 10 üçün böyük yeniləmələr var

25 Aprel 2017 07:12

Robot çinlilərin üzünü qara çıxartdı

25 Aprel 2017 07:03

ABŞ Ukraynaya maliyyə yardımını azaldır

25 Aprel 2017 06:44

İspan gözəlin FOTOları

25 Aprel 2017 06:32

Dünya üzrə metronun qəribə sərnişinləri - FOTOLAR

25 Aprel 2017 06:28

ABŞ-da təyyarə qəzası: ölən və yaralanan var

25 Aprel 2017 06:09

Cici və Mert - FOTO

25 Aprel 2017 05:37

Cüdoçularımız vətənə qayıtdı - 5 medalla

25 Aprel 2017 05:28