Müşahidə (direktorlar) Şurasının üzvləri ilə əmək müqaviləsi bağlanmalıdırmı?

Müşahidə (direktorlar) Şurasının üzvləri ilə əmək müqaviləsi bağlanmalıdırmı?
16:38 9 Dekabr 2015
Ölkə mətbuatı
A- A+

Kapital Bank ASC-nin Hüquq departamentinin direktoru Emin Kərimov

Şirkətlər inkişaf edərək yeni mərhələlərə çıxdıqca, korporativ idarəetmə standartlarına tələblər də artır. Artıq bir çox şirkətlər nəzarət orqanlarını sadəcə kağız üzərində bir nominal qurum kimi deyil, məhz biznesin tələblərinə cavab verə bilən tam funksional bir orqan kimi görmək istəyirlər.

Son zamanlar şirkətlərdə səhmdarlar (iştrakçılar) tərəfindən yaradılan nəzarət orqanlarının fəaliyyətləri güclənir. Bu tendensiya inkişaf etdikcə, yəni nominal roldan daha aktiv fəaliyyətə keçdikcə, bu orqanların fəaliyyətlərinin düzgün tənzimlənməsi ilə bağlı suallar yaranır. Maraq doğuran suallardan biri, nəzarət orqanı olan Müşahidə (direktorlar) şurasının üzvləri ilə münasibətlərin tənzimlənməsidır. Müşahidə (direktorlar) şurasının şirkətin fəaliyyəti üzrə ümumi nəzarəti həyata keçirir və üzvləri şirkətin ümumi yığıncağı tərəfindən seçilir. Qanunvericilikdə müşahidə (direktorlar) şurası üzvlərinin və şirkət arasında münasibətlərin rəsmiləşdirilməsi barədə konkret tələb qoyulmayıbdır (ümumi yığıncağın müvafiq qərarından başqa). Nəticədə bu münasibətlərin təbiəti barədə müzakirələr davam edir, hüquqşünasların bir qismi bu münasibətləri mülki-hüquqi sahəyə aid edirlər, digərləri isə əmək qanunvericiliyi ilə tənzimləndiyini vurğulayırlar.

Əmək müqaviləsi – işəgötürən və işçi arasında razılaşmadır. Bu razılaşmaya əsasən işəgötürən işçiyə Əmək məcəlləsi və digər müvafiq normalara əsasən müəyyən funksiyalar və şəraitlə şərtlənmiş iş təqdim edir, və işçi bu razılaşma ilə müəyyən edilən funksiyaları şəxsən icra etmək və qüvvədə olan daxili intizam qaydalarına riayət etmək öhdəliyini qəbul edir.

Beləliklə, əmək müqaviləsinin əsas əlamətləri kimi, tərəflərin üzərinə düşən müəyyən edilmiş öhdəlikləri, əmək funksiyalarının icrasını, işçiyə sabit əmək haqqının ödənilməsini, daxili intizam qaydalarına riayət olunmasını, müqavilədə iş yeri və iş rejimi qöstərilməsini qeyd etmək olar.

Müşahidə (direktorlar) şurasının üzvlərinin seçilməsi və azad edilməsi haqda normaları nəzərdən keçirdikdə aydın olur ki, onlar Əmək məcəlləsi ilə işçinin işə qəbul və işdən azad edilmə prosedurlarından fərqlənir.

Müşahidə (direktorlar) şurasının üzvlərinə Əmək məcəlləsi ilə nəzərdə tutulan işdən çıxarılma proseduru tətbiq edilə bilməz, çünki bu münasibətlər tam fərqli normalar ilə tənzimlənir. Beləliklə, zənnimcə bu münasibətləri əmək qanunvericiliyi ilə tənzimlənməsi mümkün deyil və əmək münasibətləri hesab etmək olmaz. Nəzərə almaq lazımdır ki, şirkətin icra orqanı Ümumi yığıncağın və müşahidə (direktorlar) şurasının qərarlarının icrasını təmin edir və müşahidə (direktorlar) şurası icraetmə orqanının qərarlarına tabe olmur, lakin əmək münasibətlərində əsasən işçi işəgötürənin tabeliyində olur.

Müşahidə (direktorlar) şurasının səlahiyyətləri, şirkətin gündəlik fəaliyyətini idarə edən icra orqanının səlahiyyətlərini əvəz etməməlidir. Şuranın səlahiyyətlərinə aid edilən sualların çoxluğuna baxmayaraq, bu orqana həddindən artıq tez-tez iclas keçirməyə ehtiyac olmur, təcrübədə bir çox şirkətlərin müşahidə (direktorlar) şurası ayda 3-5 dəfədən çox (fövqəladə yığıncaqlar istisna olmaqla) yığıncaqlar keçirmirlər. Qanunvericilikdə müşahidə (direktorlar) şurasının səlahiyyətləri ayrı-ayrı üzvlərin səlahiyyəti kimi deyil, kollegial orqan səlahiyyətləri kimi göstərilib. Beləliklə, hər bir üzvün səlahiyyəti müvafiq sənədlərin araşdırılması və iclas zamanı səsverməsi ilə məhdudlaşır. Bəzi şirkətlərdə kollegial icra orqanın sədri (və ya tək icra orqanı) həmin şirkətin müşahidə (direktorlar) şurasının üzvü də olur, bu halda həmin şəxs iki, lakin biri-birindən fərqli funksiyaları daşımış olur.

Mülki Məcəlləyə əsasən müşahidə (direktorlar) şurası şirkətin idarəetmə orqanlarına aiddir və ümumi yığıncağın səlahiyyətinə aid olan məsələlər istisna olmaqla, şirkətin fəaliyyəti üzərində ümumi rəhbərliyi həyata keçirir. Beləliklə, müşahidə (direktorlar) şurasının fəaliyyəti, şura və şirkət arasında olan münasibətlər mülki qanunvericiliyin normaları ilə tənzimlənir və bu münasibətlər mülki-hüquqi xarakterli münasibətlər hesab edilir.

MM-in 91.3.2., 91.3.4., 106-1.3.1., 107.1.2., maddələrinə əsasən şirkətin idarəetmə və nəzarət orqanlarının səlahiyyətlərin əldə etməsi üçün əsas onların ümumi yığıncaq tərəfindən seçilməsidir. Müşahidə (direktorlar) şurasının üzvlərinin vəzifədən uzaqlaşdırılması, öz hüquqi təbiəti, hüquq münasibətlərinin tənzimlənmə predmeti və hüquqi nəticələri ilə, Əmək Məcəlləsinə əsasən işçinin işdən uzaqlaşdırılmasından fərqlənir. İdarəetmə orqanların fəaliyyəti ilə bağlı qərarlara əmək hüququ çərçivəsində deyil, şirkət və idarəetmə səlahiyyətləri etibar edilmiş şəxslər arasında yaranan korporativ münasibətlər çərçivəsində baxmaq lazımdır.

Qanunvericilikdə şuranın üzvlərinə ödəniş məsələsi əks olunmasa da, təcrübədə ümumi yığıncaq müşahidə (direktorlar) şurasının üzvlərinin mükafatlandırılması haqda qərarlar qəbul edir. Əsasən mükafatlandırma məsələsi ilə əmələ qələn sualların həlli üçün iştirakçılar bir çox halda münasibətləri əmək qanunvericiliyi ilə tənzimləməyə çalışırlar. Lakin bu yanlış yanaşmadır.

Bəs şirkət müşahidə (direktorlar) şurasının üzvünə yazılı müqavilə olmadan mükafat ödəyə bilərmi?

Sözsüz, yazılı müqavilə olduqda ödənilən mükafatı əsaslandırmaq daha asandır. Lakin yazılı müqavilə olmadıqda, qeyd olunan xərcləri, ümumi yığıncağın müvafiq qərarı ilə əsaslandırmaq mümkündür.

Beləliklə, şirkət müşahidə (direktorlar) şurasının üzvünə mükafatı heç bir müqavilə bağlamadan ödəyə bilər və ya müvafiq yazılı müqavilə bağlayır. Lakin belə müqavilənin nə qədər zəruri olması sualı yaranır. Belə ki, müşahidə (direktorlar) şurasının bütün səlahiyyətləri qanunvericilikdə və şirkətin müvafiq əsasnaməsində (ümumi yığıncağın qərarında) əks edilir. Həmin əsasnamələrdə göstərilmiş şərtlərin müqavilədə böyük ehtimalla təkrarlanacağını nəzərə alsaq, o halda qanunla və müvafiq sənədlərlə müəyyən edilən səlahiyyətlərin icrası üçün şirkət və müşahidə (direktorlar) şurasının üzvləri arasında müqavilənin bağlanmasına zəruriyyət olmadığını hesab edirik.

Şirkətin idarəetmə orqan üzvlərini seçmək və təyin etmək yolu ilə korporativ hüquqların icrası, həmçinin onların vəzifədən kənarlaşdırmaq və səlahiyyətlərinə xitam vermək məsələsinə aiddir. Beləliklə, bu qərarlar əmək hüququ çərçivəsində deyil, korporativ hüquq çərçivəsində baxılmalıdır.

Mülki Məcəllənin 107.1.2 və 107.1.3. maddələrində qeyd edilən “səlahiyyətlərinə vaxtından əvvəl xitam vermək” ifadəsi ümumi yığıncaq tərəfindən şirkətlə korporativ münasibətlərdə olan idarəetmə orqanlarının fəaliyyətinə çevik reaksiya vermək üçün nəzərdə tutulub. Belə normanın zəruriyyəti, idarəetmə və nəzarət orqan üzvünün spesifik statusu ilə bağlıdır.

Bizi Twitter-dən izləyin: @trend_az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Moskvada mənzildə 80-ə yaxın partlayıcı qurğu tapılıb

20 İyul 2017 22:52

Bronxial astmanın müxtəlif növləri

20 İyul 2017 22:52

Gəncədə ana və balanı maşın vurub, ana ölüb

20 İyul 2017 22:52

Tovuzlu balıq tutanda qayadan yıxıldı

20 İyul 2017 22:52

"Qəbələ" Polşa səfərində

20 İyul 2017 22:50

Mənzildən çoxlu sayda partlayıcı qurğu tapıldı

20 İyul 2017 22:49

Dövlətin bu dəstəyi medianı daha da gücləndirəcək - Baş redaktorlar

20 İyul 2017 22:48

İmama təvəssül etməklə ölümdən nicat tapdı

20 İyul 2017 22:47

Öskürək nədir?

20 İyul 2017 22:42

Sarımsaq ilə kürək ağrılarından xilas olun

20 İyul 2017 22:41

Əmək pensiyaçılarının sayı açıqlandı - RƏSMİ RƏQƏM

20 İyul 2017 22:38

Dünyanın ən cazibədar qorillası ilə tanış olun - FOTO

20 İyul 2017 22:32

İranın Küveytə cavabı gecikmədi:

20 İyul 2017 22:26

Bu nə VƏHŞİLİKDİR? - Pula görə 77 yaşlı gözətçini ölümcül döydü - FOTOLAR

20 İyul 2017 22:23

Ququş Ermənistana gedir

20 İyul 2017 22:22

Rakkanın 30 faizi işğaldan azad edildi

20 İyul 2017 22:22

Südəmər uşaqlar niyə ağlayırlar?

20 İyul 2017 22:22

Azərbaycan rekordçusu dayandı

20 İyul 2017 22:22

Avroliqanın II təsnifat mərhələsində 55 metrdən qol vurulub

20 İyul 2017 22:22

Alzheimer müalicəsində böyük ümid

20 İyul 2017 22:17

Niyə şərab içənin namazı 40 gün qəbul olmur?

20 İyul 2017 22:12

Avropa Liqası:

20 İyul 2017 22:11

Yayın ən bahalı transferləri - SİYAHI

20 İyul 2017 22:08

İki məşhur bir adada dincəlir - FOTO

20 İyul 2017 22:05

Sabirabad sakini kanalda boğulub

20 İyul 2017 22:05

Beş uşaq atası kanalda boğuldu

20 İyul 2017 22:04

“Qalatasaray” “Ostersun”la üz-üzə - YENİLƏNİR

20 İyul 2017 21:57

Türkiyə Almaniyanı terrorçulara sığınacaq verməkdə ittiham edib

20 İyul 2017 21:57

Lerik sakini qanunsuz kəsdiyi ağacın altında qalaraq ölüb

20 İyul 2017 21:57

Asfiksiya nədir

20 İyul 2017 21:52

Dualarda Allahdan nə istəyək?

20 İyul 2017 21:47

Anemiya nədir?

20 İyul 2017 21:42

“Zirə” qol axtarışında - YENİLƏNİR

20 İyul 2017 21:37

“Yagelloniya” - “Qəbələ” matçına doğru: Heyətlər bəllidi - YENİLƏNİR

20 İyul 2017 21:37

“İnter” "Fola"ya qarşı - YENİLƏNİR

20 İyul 2017 21:37

Bakıda gecə klubunda 38 yaşlı qadını döydülər

20 İyul 2017 21:37

Futbol üzrə Cibuti yığması dağıdılır

20 İyul 2017 21:37

Keçmiş sevgili məşhur modeli təkrarladı - FOTO

20 İyul 2017 21:32

Kral oğlunun həbs olunması barədə fərman verdi

20 İyul 2017 21:32

Əsgərlərə tibbi yardım göstərilmir -

20 İyul 2017 21:32

Bakıda Belçikanın Müstəqillik Günü qeyd olundu - FOTO

20 İyul 2017 21:23

"Seçim qalmadı: Müharibəyə doğru..." - polkovnik Ramaldanov

20 İyul 2017 21:22

Körpələrinizi süni qidalardan qoruyun

20 İyul 2017 21:22

Avropa Liqası:

20 İyul 2017 21:18

"Yeni verilişimdə lüt gəzəcəm" - Tatlıses

20 İyul 2017 21:17

Xərçəngdən xilas olmaq üçün ümidverici araşdırma

20 İyul 2017 21:17

Qazaxıstanlı məktəblilərin Azərbaycanda gəzintiləri təşkil olunacaq - FOTO

20 İyul 2017 21:12

Bu, Flora Xəlilzadədir

20 İyul 2017 21:12

Həzrət Nuhun ömrünün uzun olmasının sirri

20 İyul 2017 21:12

Ali məktəblərdə hazırlıq qrupları: yeni mexanizmin üstünlükləri nələrdir? - VİDEO

20 İyul 2017 21:12