Faciədən qazanc götürənlər

Faciədən qazanc götürənlər
16:47 9 Dekabr 2015
52 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Dünya informasiya agentlikləri sırasında ilk beşliyə daxil olan Röyter-ə ("Reuters") bu şansı verən məqam xəbər ötürücülüyündəki birincilikdir. Yaradılışı 1850-ci illərə təsadüf edən agentliyin fəaliyyət tarixindəki "ilklər" kifayət qədərdir. 1944-cü ildə Xirosimaya atılan atom bobası barədə xəbərin ilk yayıcısı olmaqla Röyter "Avropa birinciliyinə" çıxmışdısa, 1945-ci ilin aprelində Gestapo rəhbəri Gimlerin müttəfiqlərə təslim olması barədə xəbərə müəlliflik etməklə dünya birincisinə çevrildi. Berlin Divarlarının 1961-ci ildə tikintisinə başlanılması, 1989-cu ildə isə uçurulması barədə ilk xəbəri də Röyter yaymışdı. Hər zamanın uyğun texnologiyalarını mənimsəməsi agentliyə imkan verib ki, rəqiblərini bir addım da olsa, önləyə bilsin. Məsələn, Yuri Qaqarinin kosmosa uçuşu barədə xəbəri digər Qərb xəbər agentliklərindən yalnız 2 dəqiqə öncə yaya bilmişdi.

Amma birincilik hobbisi Röyter-ə heç də həmişə ucalıq gətirməyib. Operativlik naminə jurnalistikanın digər prinsiplərinə - araşdırmaya, dəqiqləşdirməyə önəm vermədiyini bilən rəqibləri, onu nüfuzdan salmağın asan yolunu tapdılar. Qeyri-dəqiq informasiyanı Röyter əməkdaşlarına ötürən rəqiblər məqsədlərinə çatdılar: 1961-ci ildə agentlik SSRİ rəhbəri Xruşşovun ölümü barədə yalan məlumat yaymaqla, ciddi nüfuz itkisinə uğradı. Almaniyanın DPA agentliyi qurduğu torla Röyter-i sarsıda bildi.

Dekabrın 4-də "Günəşli" yatağında baş verən faciə ilə bağlı ilk xəbəri Röyter yaydı. Milli KİV-lər bir neçə saat geri qaldıqları üçün qınanırlar. Qınaq da demək olmaz, 32 nəfər vətəndaşımızın faciəli sonluğu barədə xəbəri 3 saat gecikdiridiyi üçün yerli KİV-lərə olmazın hədyanlar deyilir. Fürsətdən faydalanıb aranı qızışdıranlar, əhalini inamsızlığa və itaətsizliyə səsləyənlər də var. Milli KİV rəhbərlərinin açqılamalarından bəlli olur ki, Röyter-in istinad etdiyi qaynağın yaydığı xəbər onlarda öncədən olub. Amma Röyter-dən fərqli olaraq, QHT təmsilçisinin Feysbuk hesabında paylaşdığı statusu rəsmi qurumların dilindən dəqiqləşdirmək üçün çalışıblar. Araşdırma aparmaq jurnalistikanın prinsipidir. Tələsik, qeyri-dəqiq olaraq yayılmış informasiyanın necə problemlər yaradacığını hər kəs bilir. 2014-cü ilin avqust hadisələrindən sonra isə KİV-lərə birbaşa təlqin olunur ki, milli təhlükəsizliklə bağlı məsələlər "Operativlik" prinsipindən daha öndədir. Dilemmadır, isbata ehtiyacı var, amma günümüz üçün haqlı tələbdir. İsbat üçün hər kəsin öydüyü Röytər-ə baxaq. Yuxarıda Röyter-in doğru-yalan yaydığı operativ informasiyalardan örnək verdik. Amma bu örnəklərin heç biri Böyük Britaniyaya həsr edilməyib. Mövzu Britaniyadırsa, Röyter tələsməz, "operativlik" yox, "obyektivlik" düşünər. Bu agentliyin tarixində Britaniyaya aid tələsik yayılmış, dəqiqləşdirilməmiş məlumata rast gəlmək qeyri-mümkündür.

Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşov yaranmış durumla bağlı bəyanat yaydı. Bəyanatda vurğulanır ki, "Günəşli" faciəsi ilə bağlı xəbərin ilk olaraq xarici mətbuat vasitələrində getməsi yaxşı hal deyil. Bu yolla ölkə vətəndaşı xəbərlər almağa yerli mətbuata deyil, daha çox transmilli media vasitələrinə, xarici mətbuata öyrəncəli olur. Günlərin birində həmin o transmilli media vasitələri Azərbaycanın milli maraqları ilə uyuşmayan məlumat yaya bilərlər. Bu da Azərbaycan kimi bir ölkəyə, sabitliyə təsir edər.

Hədəf bəllidir. Xəbəri milli KİV-lər yox, onların dəqiqləşmə üçün üz tutduqları mətbuat xidmətləri gecikdiriblər. Yeni problem deyil. İllərdir ki, xəbər verməli olan strukturlar milli KİV-lərin baş bəlasına çevrilib. Hədəf bəllidirsə, istiqamət də ora yönəlməlidir. Hədəfi yayındırmaq, faciədən faydalanıb hadisələri fərqli istiqamətə aparmaq, yalnız düşmən işidir.

Müşfiq Ələsgərli
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Masazır dairəsində "KamAZ"la "Opel" toqquşdu

25 Aprel 2017 02:48

"Çelsi" "Mançester Yunayted"in transfer hədəfinə elçi düşüb -

25 Aprel 2017 02:36

58 yaşlı aktrisa romantik obrazda - FOTO

25 Aprel 2017 02:32

Çilidə DƏHŞƏTLİ ZƏLZƏLƏ - 7,1 bal

25 Aprel 2017 02:23

Avropa çempionları Bakıya döndü

25 Aprel 2017 02:19

Çilidə 7,1 ballıq zəlzələ

25 Aprel 2017 02:09

YENİ KƏŞF - Saçı analiz edib, xəstəliklərdən xəbər verəcəklər

25 Aprel 2017 02:03

Məhkəmə Mursi tərəfdarları barəsində ölüm hökmü çıxardı

25 Aprel 2017 01:54

Türkiyə Trampın “soyqırım” bəyanatına cavab verdi

25 Aprel 2017 01:49

Apteklərdə "Rivanol" tozu yoxa çıxıb -

25 Aprel 2017 01:38

Kvebekdə rahat ev - FOTO

25 Aprel 2017 01:32

Mursinin 20 tərəfdarı barəsində ölüm hökmü çıxarıldı

25 Aprel 2017 01:28

ABŞ Suriyaya qarşı sanksiyaları artırır -

25 Aprel 2017 01:12

Sərxoşun dalğalarla rəqsi - VİDEO

25 Aprel 2017 01:03

Əfqanıstanda partlayış:

25 Aprel 2017 00:57

ABŞ Suriyaya qarşı sanksiyaları genişləndirdi

25 Aprel 2017 00:49

ABŞ-dan Suriya alimlərinə sanksiya

25 Aprel 2017 00:38

Dünya ŞOKDA:

25 Aprel 2017 00:27

Abşeron rayonunda “KamAZ”-la “Opel” toqquşdu: 2 yaralı

25 Aprel 2017 00:19

Tramp Marsa uçuş planını açqladı: “Ən pis halda...”

25 Aprel 2017 00:18

Ətirli otun ŞƏFAVERİCİ GÜCÜ

25 Aprel 2017 00:05

Günün qoroskopu: işlərin gedişatına xeyirlidir

25 Aprel 2017 00:05

Astroloji proqnoz - 25 aprel

25 Aprel 2017 00:03

Bu fotolara 3 milyon baxdı

24 Aprel 2017 23:57

"Çelsi"dən futbolçuya 65 milyon avro

24 Aprel 2017 23:57

Qəbələyə nam salan 6 yaşlı pəhləvan - FOTO/VİDEO

24 Aprel 2017 23:53

"Ondan daha yaxşısı yalnız Messidir"

24 Aprel 2017 23:52

Premyer Liqa:

24 Aprel 2017 23:52

Bir vaxtın məşhur modeli kəndə köçüb - FOTO

24 Aprel 2017 23:47

"Belə hisslər yaşamamışdım"

24 Aprel 2017 23:47

Hepatit B və C ilə bağlı QORXUNC STATİSTİKA

24 Aprel 2017 23:47

Rusiya XİN Dilqəm Əsgərovla bağlı sorğunu cavablandırdı

24 Aprel 2017 23:44

Bir aya saçları uzadan MASKA

24 Aprel 2017 23:42

"Mbappe Anelka və Ronaldu arasında seçim etməlidir"

24 Aprel 2017 23:42

Ölü arılardan SAĞLAMLIQ CÖVHƏRİ

24 Aprel 2017 23:42

19 yaşlı “KEDİCİK” rəqsiylə digərlərini kölgədə qoydu - VİDEO

24 Aprel 2017 23:38

"Zəhərli zob"un əsas ƏLAMƏTLƏRİ: nələr təhlükəlidir?

24 Aprel 2017 23:32

"Bavariya" sabiq hücumçusunu qaytarmaq istəyir

24 Aprel 2017 23:32

Rəcəb Tayyib Ərdoğan erməni patriarxa məktub ünvanladı:

24 Aprel 2017 23:32

Tramp BMT-də islahatlara çağırıb

24 Aprel 2017 23:27

Bu içkiləri qarışdırmayın - QORXUNC NƏTİCƏ

24 Aprel 2017 23:23

YENİ KƏŞF - Saçı analiz edib, xəstəliklərdən xəbər verəcəklər

24 Aprel 2017 23:22

Hamilə xanımına məşhur aktrisa ilə xəyanət edir - FOTO

24 Aprel 2017 23:17

Bu içkilərin istehlakı İNSULT VƏ AĞIL ZƏİFLİYİNƏ səbəb olur

24 Aprel 2017 23:17

52 yaşlı Monika Belluççi gözəlliyi ilə hamını valeh etdi -

24 Aprel 2017 23:14

Cey Lo sevgilisi ilə görüşə transparan geyimdə getdi - FOTO

24 Aprel 2017 23:12

Hamiləlik zamanı smartfondan istifadə etməyin! - GİZLİ TƏHLÜKƏ

24 Aprel 2017 23:12

Rusiya XİN-dən Dilqəm Əsgərov haqda açıqlama

24 Aprel 2017 23:12

İlin ən əsas film hadisəsinə günlər qaldı

24 Aprel 2017 23:05

Tez-tez köpürsünüzsə... - 5 SADƏ MƏSLƏHƏT

24 Aprel 2017 23:05