Çinlə əlaqələrin yeni müstəvisi: Prezidentin səfəri nə vəd edir?

Çinlə əlaqələrin yeni müstəvisi: Prezidentin səfəri nə vəd edir?
14:47 11 Dekabr 2015
18 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Elmar Məmmədyarov: "Azərbaycan prezidentinin Moskvaya səfəri gözlənilir" (08 Mart 2017 02:53)

Azərbaycan prezidentinin Çinə səfəri başa çatdı. Səfər zamanı Azərbaycanla Çin arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığa dair 10 sənəd imzalandı.

Ümumiyyətlə, tarixə nəzər salsaq, görərik ki, son illər ərzində Azərbaycan hökuməti Çinlə münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsi istiqamətində çox ciddi addımlar atıb və bunun da əsasında hər iki ölkənin iqtisadi maraqlarının müxtəlif formalarda kəsişməsi faktı dayanır. Son 10 ildən bir qədər artıq vaxt ərzində Çinlə Azərbaycanın ticari əlaqələri 3 dəfəyə qədər artıb. Lakin potensial imkanların bundan dəfələrlə artıq olduğu hər iki tərəfə tam aydındır.

Elə bu səbəbdəndir ki, hər iki ölkənin siyasi rəhbərliyi iqtisadi əlaqələrin daha da genişləndirilməsi və bundan hər iki ölkənin maksimum iqtisadi fayda götürməsi şanslarını reallaşdırmağa qərar veriblər. Bu gün Çin dünya ümumi daxili məhsulunun 13%-dən çoxunu istehsal edir. Bu prizmadan yanaşıldığı halda kimsə Azərbaycan  - Çin iqtisadi əlaqələrinin Çin üçün əhəmiyyətini lazımınca dəyərləndirməyə də bilər. Ancaq əsl həqiqət ondan ibarətdir ki, bu münasibətlərdə fiziki həcmlər ölçü vahidi deyil.

Söhbət qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrdən hər iki tərəfin maksimum yararlana bilməsindən gedir. Ən vacib olanı da elə budur. Əslində Çinlə Azərbaycanın iqtisadi əlaqələrinin tarixi çox qədimlərə gedib çıxır. Bu əlaqələrin başlanğıcı iki min il öncə Böyük İpək Yolu vasitəsilə qoyulub. Bu gün isə tarixi bu qədər qədim olan həmin əlaqələri əsaslı şəkildə genişləndirmək şansları yaranıb.

Çinlə iqtisadi münasibətlərin dərinləşdirilməsində Azərbaycanın maraqları hər kəsə aydındır. Dünya iqtisadiyyatında bu qədər böyük rolu olan nəhənglərdən birilə iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi bizə çox dividendlər verə bilər. Digər tərəfdən, bu münasibətlərdən istifadə edib Çin kapitalının Azərbaycana yönəlməsinə nail olmaq mümkündür ki, bu da az əhəmiyyət kəsb edən məsələ deyil.

Bəs Çinin Azərbaycan kimi çox da böyük olmayan bir ölkə ilə iqtisadi əlaqələri genişləndirməkdə marağının böyük olması nə ilə izah edilir? Bu sualın da cavabı aydındır. Artıq illərdir ki, Çin Qərbə - Avropaya daha səmərəli nəqliyyat dəhlizinin yaradılması üzərində düşünür. Çinin 2014-cü ildə xarici ticarət dövriyyəsinin həcmi 2013-cü illə müqaisədə 2,3% artaraq 26,43 trilyon yuani (bugünkü kursla təxminən 4,1 trilyon dollar) həcmində olmuşdur. Lakin bu qədər böyük iqtisadi uğurlara imza atan bu ölkədə logistika məsələsi çox ciddi problemdir. Çin rəsmi dairələri tərəfindən verilən məlumata görə, ölkənin ümumi daxili məhsulunda logistika xərclərinin xüsusi çəkisi 18-20% arasındadır. Bu, dünyanın iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ən böyük ölkələrindəki analoji göstəricidən iki dəfə çoxdur və bu, Çin hökumətini ciddi düşündürür.

Aydındır ki, həcmi quru yolu ilə daşınan yüklərdən 100 dəfə çox olan və uzun dəniz yolu ilə Qərbə daşınan yüklərin iqtisadi səmərəsi getdikcə azalır. Belə yüklərin daha qısa avtomobil və dəmir yolları vasitəsilə daşınması isə daşınan malların qiymətlərinin aşagı salınması hesabına onları daha çox rəqabət qabiliyyətli və daha rentabelli edə bilər. Bu səbəbdən ən qısa marşrutla Asiya ilə Avropanı birləşdirəcək həm avtomobil, həm də dəmir yollarının alternativi yoxdur. Çin bu planları coğrafi mövqeyi kifayət qədər uyğun olan Azərbaycan vasitəsilə reallaşdırmaqda olduqca maraqlıdır. Bu məqsədlə Çin hətta on milyardlarla dollar həcmində investisiya tələb edən və əsrin möcüzəsi hesab olunacaq bir layihənin - Xəzər dənizi üzərindən Qazaxıstanla Azərbaycanı birləşdirən asma avtomobil yolunun çəklişini reallaşdırmağa da təşəbbüs göstərib. Elə prezidentin son səfəri zamanı imzalanmış "Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Çin Xalq Respublikası Hökuməti arasında "İpək Yolu İqtisadi Kəməri"nin yaradılmasının birgə təşviqinə dair Anlaşma Memorandumu" da artıq bu qlobal transmilli yol layihələrinə start verildiyinin rəsmi bəyan olunması deməkdir. Həcmi yüz milyardlarla dollarla ölçülən yüklərin Azərbaycan ərazisindən daşınması isə Azərbaycanın büdcəsinə milyonlarla dollar əlavə vəsaitin daxil olması deməkdir. Bu isə öz növbəsində qeyri-neft sektorunun inkişafı və iqtisadiyyatın neftdən asılılığının minimuma endirilməsi yolunda çox ciddi bir addım olacaqdır.

Çinin Azərbaycanla bağlı siyasi ambisiyaları yoxdur. Çin Azərbaycanla bərabər əsaslarla iqtisadi əməkdaşlıq etmək niyyətindədir. Bu gün Azərbaycanı öz təsir dairəsinə almaq üçün min bir oyundan çıxan Qərb ölkələri və qonşu ölkələrdən Çini bizim üçün fərqləndirən əsas məqamlardan biri də elə budur. Azərbaycan hökuməti bütün bu məqamları təhlil edib Çinlə əlaqələrin daha da genişləndirilməsi yolunu tutmağa qərar verib. Bu çox doğru və uzaqgörən bir siyasətin nəticəsidir. Bütün təhlillər göstərir ki, Azərbaycan prezidentinin Çinə səfəri zamanı imzalanmış müqavilələr Azərbaycan iqtisadiyyatına çox ciddi töhfələr verəcək və indiki məqamda dövlət başçısının Çinlə əlaqələri daha da genişləndirməyə yönələn addımları olduqca yerinə düşən seçim və zəruri gedişdir.

Fikrət Yusifov

"Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri, iqtisad elmləri doktoru, professor

Trend

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Futbolçu ölümdən döndü

23 Aprel 2017 19:52

Əhmədinejad seçkilərdə heç kimi dəstəkləməyəcəyini açıqladı

23 Aprel 2017 19:49

Qurban Qurbanov mükafatlandırmaya qatılmadı - FOTO

23 Aprel 2017 19:47

İranda narkotik vasitələrdən istifadə nəticəsində ölənlərin sayı artıb

23 Aprel 2017 19:47

Pilləkəndən yıxılan kişi öldü

23 Aprel 2017 19:43

Ebru çılpaq fotosu ilə dünya gündəminə düşdü

23 Aprel 2017 19:42

Fransada prezident seçkilərində 70% seçici iştirak edib

23 Aprel 2017 19:42

Bakıda liftdə qalan şəxs

23 Aprel 2017 19:39

Azərbaycanda avtomobil maneəyə çırpılıb, xəsarət alanlar var

23 Aprel 2017 19:37

Abdullayev biabırçı səhvdən danışdı, yenə nala-mıxa vurdu

23 Aprel 2017 19:37

Fələstinli Təl-Əvivdə bıçaqla 3 nəfəri yaraladı

23 Aprel 2017 19:33

Hitlerin oğlu ortaya çıxdı

23 Aprel 2017 19:33

“Zirə” ilə oyuna əvəzedici heyətlə çıxacağıq” - Tərlan Əhmədov

23 Aprel 2017 19:27

"Avroliqaya kiminsə yerinə getməyi istəməzdik" - Şahin Diniyev

23 Aprel 2017 19:27

Tramp ilk 100 gündə ən aşağı reytinqə malik olub

23 Aprel 2017 19:27

“Qarabağ” Azərbaycanın bayrağı kimidi" - Abdulbari Gözəl

23 Aprel 2017 19:27

Yeməkdən sonra bunları etməyin - ölə bilərsiniz

23 Aprel 2017 19:23

Bakıda "Toyota" yanıb

23 Aprel 2017 19:17

Yaşlı qadınlar seksə daha həvəsli olurlar

23 Aprel 2017 19:16

“Sənin kimi döyüşçülər belə asanlıqla təslim olmurlar” – Tottidən mesaj var

23 Aprel 2017 19:14

Azərbaycanda hərrac mərkəzi yaradıldı

23 Aprel 2017 19:13

Fransada yenidən atışma olub: yaralanan var

23 Aprel 2017 19:12

"Mahnı üçün üzüyümü satdım" - FOTO

23 Aprel 2017 19:05

Azərbaycanlı pəhləvan hamını şoka saldı

23 Aprel 2017 19:01

Məşhur azərbaycanlı aparıcının avtomobilinə hücum edildi - FOTO

23 Aprel 2017 18:57

Gürcüstanda erməni deputatın avtomobilləri yandırıldı

23 Aprel 2017 18:52

"Onların ciyərini yeyərəm"

23 Aprel 2017 18:50

"Neftçi"də biabırçılıq: texniki məğlubiyyət veriləcək

23 Aprel 2017 18:47

"Zirə"nin futbolçusundan Ayxan Abbasova etiraz - SƏBƏB

23 Aprel 2017 18:47

Tanınmışların YENİ FOTOLARI

23 Aprel 2017 18:47

Peterburqda ABŞ vətəndaşı mübahisə etdiyi şəxsin gözünə bıçaq sancdı

23 Aprel 2017 18:47

Yarıçılpaq "Putin" və "Tramp" həbs olundu

23 Aprel 2017 18:39

Kök uşaqların valideynləri, cərimələnə bilərsiniz

23 Aprel 2017 18:38

Azərbaycanda yük daşımalarının həcmi artıb

23 Aprel 2017 18:37

Çili silkələndi - Zəlzələ

23 Aprel 2017 18:32

İki tanınmış azərbaycanlı musiqiçi evləndi - FOTO

23 Aprel 2017 18:27

Ərdoğan uşaqlara şeir dedi

23 Aprel 2017 18:25

Amfibiya gəmisi Türkiyə ordusuna silahlanmasına daxil oldu

23 Aprel 2017 18:22

Azərbaycan Almaniyanı qabaqladı - Təhlükəsizlik reytinqində

23 Aprel 2017 18:22

"O pullara heyfim gəlir" - Məlahət Abbasova Röya ilə qalmaqalı haqda

23 Aprel 2017 18:18

Arvadından 24 yaş balacadır... - Prezidentliyə namizədin sevgi hekayəsi

23 Aprel 2017 18:12

Şimali Koreya Avstraliyanı nüvə zərbəsi ilə hədələdi

23 Aprel 2017 18:12

Türk futbolçu üçün mövsüm bitdi

23 Aprel 2017 18:09

ABŞ maliyyə naziri: "Vergi islahatları büdcə kəsirinə səbəb ola bilər"

23 Aprel 2017 18:05

Yunanıstanda Türkiyə konsulluğuna hücum edildi

23 Aprel 2017 18:03

Erməni deputatın avtomobilləri yandırıldı

23 Aprel 2017 18:01

Əhmədinejad prezidentliyə namizədlərin heç birini dəstəkləməyəcək

23 Aprel 2017 17:57

Məşhur 5 bacının dəhşət dolu həyatı: Hökumət 3 milyon verdi, heç nə dəyişmədi - FOTOLAR - VİDEO

23 Aprel 2017 17:53

“Neftçi” azarkeşləri stadiondan çıxarıldı - Səbəb

23 Aprel 2017 17:52

Ərdoğan Teziç vəfat etdi

23 Aprel 2017 17:46