Çinlə əlaqələrin yeni müstəvisi: Prezidentin səfəri nə vəd edir?

Çinlə əlaqələrin yeni müstəvisi: Prezidentin səfəri nə vəd edir?
14:47 11 Dekabr 2015
18 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Elmar Məmmədyarov: "Azərbaycan prezidentinin Moskvaya səfəri gözlənilir" (08 Mart 2017 02:53)

Azərbaycan prezidentinin Çinə səfəri başa çatdı. Səfər zamanı Azərbaycanla Çin arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığa dair 10 sənəd imzalandı.

Ümumiyyətlə, tarixə nəzər salsaq, görərik ki, son illər ərzində Azərbaycan hökuməti Çinlə münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsi istiqamətində çox ciddi addımlar atıb və bunun da əsasında hər iki ölkənin iqtisadi maraqlarının müxtəlif formalarda kəsişməsi faktı dayanır. Son 10 ildən bir qədər artıq vaxt ərzində Çinlə Azərbaycanın ticari əlaqələri 3 dəfəyə qədər artıb. Lakin potensial imkanların bundan dəfələrlə artıq olduğu hər iki tərəfə tam aydındır.

Elə bu səbəbdəndir ki, hər iki ölkənin siyasi rəhbərliyi iqtisadi əlaqələrin daha da genişləndirilməsi və bundan hər iki ölkənin maksimum iqtisadi fayda götürməsi şanslarını reallaşdırmağa qərar veriblər. Bu gün Çin dünya ümumi daxili məhsulunun 13%-dən çoxunu istehsal edir. Bu prizmadan yanaşıldığı halda kimsə Azərbaycan  - Çin iqtisadi əlaqələrinin Çin üçün əhəmiyyətini lazımınca dəyərləndirməyə də bilər. Ancaq əsl həqiqət ondan ibarətdir ki, bu münasibətlərdə fiziki həcmlər ölçü vahidi deyil.

Söhbət qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrdən hər iki tərəfin maksimum yararlana bilməsindən gedir. Ən vacib olanı da elə budur. Əslində Çinlə Azərbaycanın iqtisadi əlaqələrinin tarixi çox qədimlərə gedib çıxır. Bu əlaqələrin başlanğıcı iki min il öncə Böyük İpək Yolu vasitəsilə qoyulub. Bu gün isə tarixi bu qədər qədim olan həmin əlaqələri əsaslı şəkildə genişləndirmək şansları yaranıb.

Çinlə iqtisadi münasibətlərin dərinləşdirilməsində Azərbaycanın maraqları hər kəsə aydındır. Dünya iqtisadiyyatında bu qədər böyük rolu olan nəhənglərdən birilə iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi bizə çox dividendlər verə bilər. Digər tərəfdən, bu münasibətlərdən istifadə edib Çin kapitalının Azərbaycana yönəlməsinə nail olmaq mümkündür ki, bu da az əhəmiyyət kəsb edən məsələ deyil.

Bəs Çinin Azərbaycan kimi çox da böyük olmayan bir ölkə ilə iqtisadi əlaqələri genişləndirməkdə marağının böyük olması nə ilə izah edilir? Bu sualın da cavabı aydındır. Artıq illərdir ki, Çin Qərbə - Avropaya daha səmərəli nəqliyyat dəhlizinin yaradılması üzərində düşünür. Çinin 2014-cü ildə xarici ticarət dövriyyəsinin həcmi 2013-cü illə müqaisədə 2,3% artaraq 26,43 trilyon yuani (bugünkü kursla təxminən 4,1 trilyon dollar) həcmində olmuşdur. Lakin bu qədər böyük iqtisadi uğurlara imza atan bu ölkədə logistika məsələsi çox ciddi problemdir. Çin rəsmi dairələri tərəfindən verilən məlumata görə, ölkənin ümumi daxili məhsulunda logistika xərclərinin xüsusi çəkisi 18-20% arasındadır. Bu, dünyanın iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ən böyük ölkələrindəki analoji göstəricidən iki dəfə çoxdur və bu, Çin hökumətini ciddi düşündürür.

Aydındır ki, həcmi quru yolu ilə daşınan yüklərdən 100 dəfə çox olan və uzun dəniz yolu ilə Qərbə daşınan yüklərin iqtisadi səmərəsi getdikcə azalır. Belə yüklərin daha qısa avtomobil və dəmir yolları vasitəsilə daşınması isə daşınan malların qiymətlərinin aşagı salınması hesabına onları daha çox rəqabət qabiliyyətli və daha rentabelli edə bilər. Bu səbəbdən ən qısa marşrutla Asiya ilə Avropanı birləşdirəcək həm avtomobil, həm də dəmir yollarının alternativi yoxdur. Çin bu planları coğrafi mövqeyi kifayət qədər uyğun olan Azərbaycan vasitəsilə reallaşdırmaqda olduqca maraqlıdır. Bu məqsədlə Çin hətta on milyardlarla dollar həcmində investisiya tələb edən və əsrin möcüzəsi hesab olunacaq bir layihənin - Xəzər dənizi üzərindən Qazaxıstanla Azərbaycanı birləşdirən asma avtomobil yolunun çəklişini reallaşdırmağa da təşəbbüs göstərib. Elə prezidentin son səfəri zamanı imzalanmış "Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Çin Xalq Respublikası Hökuməti arasında "İpək Yolu İqtisadi Kəməri"nin yaradılmasının birgə təşviqinə dair Anlaşma Memorandumu" da artıq bu qlobal transmilli yol layihələrinə start verildiyinin rəsmi bəyan olunması deməkdir. Həcmi yüz milyardlarla dollarla ölçülən yüklərin Azərbaycan ərazisindən daşınması isə Azərbaycanın büdcəsinə milyonlarla dollar əlavə vəsaitin daxil olması deməkdir. Bu isə öz növbəsində qeyri-neft sektorunun inkişafı və iqtisadiyyatın neftdən asılılığının minimuma endirilməsi yolunda çox ciddi bir addım olacaqdır.

Çinin Azərbaycanla bağlı siyasi ambisiyaları yoxdur. Çin Azərbaycanla bərabər əsaslarla iqtisadi əməkdaşlıq etmək niyyətindədir. Bu gün Azərbaycanı öz təsir dairəsinə almaq üçün min bir oyundan çıxan Qərb ölkələri və qonşu ölkələrdən Çini bizim üçün fərqləndirən əsas məqamlardan biri də elə budur. Azərbaycan hökuməti bütün bu məqamları təhlil edib Çinlə əlaqələrin daha da genişləndirilməsi yolunu tutmağa qərar verib. Bu çox doğru və uzaqgörən bir siyasətin nəticəsidir. Bütün təhlillər göstərir ki, Azərbaycan prezidentinin Çinə səfəri zamanı imzalanmış müqavilələr Azərbaycan iqtisadiyyatına çox ciddi töhfələr verəcək və indiki məqamda dövlət başçısının Çinlə əlaqələri daha da genişləndirməyə yönələn addımları olduqca yerinə düşən seçim və zəruri gedişdir.

Fikrət Yusifov

"Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri, iqtisad elmləri doktoru, professor

Trend

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Bella transparan geyimdə göz oxşadı - FOTO

26 May 2017 19:05

Yalan məlumatlarla məşhurlaşanlar: onlar bu faktlarla insanları aldadıblar - FOTOLAR

26 May 2017 18:58

Belarusla iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi müzakirə edilib

26 May 2017 18:55

FETÖ-dən növbəti təhdid: “2,5 ay səbr edin...”

26 May 2017 18:48

6 nömrəli uşaq musiqi məktəbinin hesabat konserti - FOTO

26 May 2017 18:47

Azərbaycanlı müğənniləri

26 May 2017 18:44

"iPhone 6" sərfəli şərtlərlə satışda

26 May 2017 18:43

Aeroport yolunda iki avtomobil toqquşub, tıxac yaranıb

26 May 2017 18:42

Kiçik qızın boğazından çıxan ŞOK ETDİ - FOTO

26 May 2017 18:42

Rusiyanın iki diplomatı Estoniyadan qovulacaq

26 May 2017 18:42

DGK VAİS-lə bağlı məlumat yaydı

26 May 2017 18:38

Oliqarxın nəvəsinə mahnı yazan Murad: "Bunu desəm, məni öldürərlər" - FOTO

26 May 2017 18:37

Poroşenko: “Kremlin siyasəti Türkiyə üçün çağırışdır”

26 May 2017 18:33

Ərdoğan arenalara qadağa qoydu

26 May 2017 18:33

"Başına balta ilə vurdum, gördüm barmağı kəsilib yerə düşüb" - QAN DONDURAN İFADƏ

26 May 2017 18:32

Dövlət Gömrük Komitəsi: Heç bir problem yaşanmayıb

26 May 2017 18:29

"Azərbaycan heç vaxt qoymayacaq ki, kimsə bizim işimizə qarışsın"

26 May 2017 18:28

Buraxılış imtahanının nəticələri açıqlandı

26 May 2017 18:27

ABŞ-ın dövlət katibi: "Mançesterdəki terrorla bağlı məlumatların sızmasına görə məsuliyyəti üzərimizə götürürük"

26 May 2017 18:27

Bakıda beşinci Azerbaijan Fashion Week keçirilir - FOTO

26 May 2017 18:27

TÜRK kişinin pul qazanmaq üçün seçdiyi AĞLAGƏLMƏZ YOL: qızlarını hər kəsə... - FOTOLAR

26 May 2017 18:23

Beynəlxalq Transxəzər Nəqliyyat Marşrutu üzrə yük axının artırılması müzakirə olunub

26 May 2017 18:22

Bakını "tutmaq" istəyən erməniyə polkovnikdən cavab: "Sizi darmadağın edərik..."

26 May 2017 18:22

Müğənni Damla: “Mahnılarımı qara camaat dinləyirsə, onda niyə...”

26 May 2017 18:18

Könül Xasıyevanı xəstəlik bu hala saldı

26 May 2017 18:17

İlyas Əfəndiyevin atasına yazdığı

26 May 2017 18:14

Rusiya rejissoru ADGTT-da...

26 May 2017 18:12

Avtobusda cibgirlik edən keçmiş məhkum saxlanıldı - VİDEO - FOTO

26 May 2017 18:12

​Rusiya rejissoru ADGTT-da

26 May 2017 18:10

Estoniya iki rus diplomatı ölkədən qovur

26 May 2017 18:08

DİM: Digər rayonlarda keçirilən buraxılış imtahanlarının nəticələri yaxın günlərdə açıqlanacaq

26 May 2017 18:07

Bu ölkə rus diplomatları qovdu - GƏRGİNLİK

26 May 2017 18:05

Prezident: "Trampın Ərəb-İslam-Amerika Zirvə görüşündə səslənditdiyi fikirlər çox yüksək qiymətləndirilməlidir"

26 May 2017 18:02

28 May - Respublika Günü Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin Mədəniyyət Mərkəzində qeyd edilib

26 May 2017 18:01

“Nar” abunəçiləri arasında keçirilən lotereya qaliblərinə mükafatlar təqdim edilib

26 May 2017 18:01

"İşğalçı qüvvələr torpaqlarımızdan qeyd-şərtsiz çıxarılmalıdır"

26 May 2017 18:01

Dinin QADINLARA buyurduğu halal peşələr - FAKTLAR

26 May 2017 17:58

Məktəbliləri aparan avtobus aşdı - Yunanıstanda

26 May 2017 17:57

Avropada ilk transfer bombası: 80 milyon - RƏSMİ

26 May 2017 17:57

“Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tariximizin şərəf səhifəsidir”

26 May 2017 17:55

Aeroport yolunda zəncirvari qəza, yaralılar var

26 May 2017 17:55

Türkiyəni 5 hissəyə böldülər: Dəhşətli planın DETALLARI - VİDEO - FOTOLAR

26 May 2017 17:53

Prezident: “Azərbaycanda bugünkü maliyyə və iqtisadi vəziyyət sabitdir, dayanıqlıdır”

26 May 2017 17:52

Hər kəs təklif verə bilər - "Azersky"ın təsvirlərindən istifadənin təşviqi üçün

26 May 2017 17:52

DİM IX sinif buraxılış imtahanının birinci mərhələsinin nəticələrini açıqlayıb

26 May 2017 17:52

Aeroport yolunda zəncirvari qəza - yaralılar var

26 May 2017 17:50

Gözünüzün qabağında uçuşan cismlər sizi kor edə bilər

26 May 2017 17:48

Dövlət başçısı: "Azərbaycanı bizə sərf etməyən, şübhə doğuran hərəkətlərə, avantüralara cəlb etməyə çalışırlar"

26 May 2017 17:47

İlham Əliyev: "Bu gün Azərbaycan Ordusu istənilən vəzifəni icra etməyə hazırdır, buna qadirdir"

26 May 2017 17:47

Azərbaycan Prezidenti: Dilənçi Ermənistandan fərqli olaraq, biz Ordumuzu öz hesabımıza təmin edirik, müstəqil ölkə kimi yaşayırıq

26 May 2017 17:43