Dövlətçilik ənənələrimizdə lider fenomeni

20:08 11 Dekabr 2015
17 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+


Bakı, 11 dekabr, AZƏRTAC
Dekabrın 11-də Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyində “Azərbaycan dövlətçilik ənənələrində lider fenomeni – Şah İsmayıl Səfəvidən XXI əsrə” (Akademik Ramiz Mehdiyevin “Şah İsmayıl Səfəvi – döyüşçü və hökmdarın portreti” və “Şah İsmayıl Səfəvi: tarixi-diplomatik sənədlər toplusu” kitabları əsasında) mövzusunda elmi sessiya keçirilib.
AZƏRTAC xəbər verir ki, əvvəlcə tədbir iştirakçıları Ulu Öndərin mənalı ömür yolunu və zəngin siyasi fəaliyyətini əks etdirən sərgi ilə tanış olublar.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib.
Tədbirdə Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin direktoru, Milli Məclisin deputatı, akademik Rafael Hüseynov ulu öndər Heydər Əliyevin müasir Azərbaycan dövlətinin qurulmasında müstəsna xidmətlərindən söz açıb. Bildirilib ki, qüdrətli siyasi və dövlət xadimi Heydər Əliyev xalıqın ardıcıl çağırışları və iradəsi ilə böyük siyasətə Azərbaycanın yenidən bərpa olunan müstəqilliyinin o dövründə qayıtdı ki, XX əsrin əvvəllərində olduğu kimi həmin istiqlal yenə süquta uğraya bilərdi. Bu dahi rəhbərin siyasi zəkasının və sarsılmaz qətiyyətinin sayəsində ölkəmiz parçalanmaqdan, xaosdan, vətəndaş müharibəsindən qurtuldu, müasir Azərbaycan dövlətinin memarı olan bu misilsiz şəxsiyyət dövlətimizin iqtisadiyyatını dirçəltdi, ölkənin gələcək yüksəlişlərini təmin edəcək neft müqavilələrinin bağlanmasına nail oldu. Eyni zamanda, görkəmli dövlət xadimi Azərbaycanın balanslaşdırılmış xarici siyasətinin təməllərini qurdu, Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artmasını təmin etdi. Müasir, güclü, tərəqqi edən Azərbaycan dövləti Heydər Əliyevin ömrünün mənası, onun şah əsəridir. Ulu öndər Heydər Əliyev müasir Azərbaycan tarixinin elə nadir bir şəxsiyyəti idi ki, onun əsl möhtəşəmliyi bütün dolğunluğu ilə bəlkə də gələcək zamanlarda indikindən daha artıq duyulacaq.
Sonra R.Hüseynov “Akademik Ramiz Mehdiyevin müqayisəli-tarixi araşdırmalarında müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin nəzəri modelləri” mövzusunda məruzə ilə çıxış edib. O, elmi sessiyanın Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasının rəhbəri, akademik Ramiz Mehdiyevin son illərdə bir-birinin ardınca nəşr edilən və tarixi mövzularda olsalar da, bilavasitə müasir ictimai-siyasi gerçəkliyimizlə səsləşən əsərlərinin işığında alimlərimizin geniş fikir mübadilələri üzərində qurulduğunu söyləyib.
Akademik Ramiz Mehdiyevin əsərlərinin başlıca məziyyətlərini geniş təhlil edən natiq xüsusi vurğulayıb ki, həmin araşdırmalar yalnız çoxdan açıq qalan suallara cavablar verməklə yekunlaşmır, həm də tədqiqatçıları yeni-yeni araşdırmalara dəvət edən mühüm ideyalar irəli sürür.
Akademik Ramiz Mehdiyevin elmi siqləti, siyasi dərinliyi ilə seçilən əsərlərinin digər vacib bir xüsusiyyətinin də onlardakı kompleks yanaşma, problemi bütün təfərrüatı ilə öyrənmək və öyrətmək olduğunu qeyd edən R.Hüseynov bu kitabların həm elmi auditoriya, həm də xalq üçün gərəkliliyini diqqətə çatdırıb.
Akademik Ramiz Mehdiyevin tarixi-müqayisəli təhlillərdən ibarət əsərlərini müasir Azərbaycan siyasəti və dövlətçiliyinin nəzəri modellərini özündə əks etdirən mötəbər mənbələr kimi qiymətləndirən R.Hüseynov bu tədqiqatlar silsiləsinin indiyədək elmimizdə aşkar duyulan boşluğu xeyli dərəcədə doldurduğunu vurğulayıb.
Məruzəçi akademik Ramiz Mehdiyevin Şah İsmayıl Xətai ilə bağlı tədqiqatlarının ayrı-ayrı məqamlarından söz açıb. Bildirilib ki, Şah İsmayılın fəaliyyətini tarixçilərimiz, filoloqlarımız, mənbəşünaslarımız, mətnşünaslarımız, folklorçularımız tədqiq edib, bu istiqamətdə çoxlu məqalə və kitablar yazılıb. Lakin akademik Ramiz Mehdiyevin Şah İsmayıl haqqındakı araşdırmaları onların hamısından seçilir. Çünki ilk dəfədir ki, Şah İsmayıl Səfəvinin bütün tərəfləri nəzərə alınaraq və bütün qabiliyyətləri, keyfiyyətləri bir meyar ətrafında cəmləşdirilərək tədqiqat süzgəcindən keçirilir. Akademik Ramiz Mehdiyev şair, sərkərdə, dövlət xadimi, ideoloq, diplomat, mesenat, elm və mədəniyyət təşkilatçısı olan Şah İsmayılın bütün bu xüsusiyyətlərinin bir nöqtədə qovuşaraq mərkəzləşmiş, güclü Azərbaycan dövləti qurmağa yönəldiyini sübut edir. Bir filosof, dövlətşünas və siyasətşünasın sərrast dəyərləndirmələri nəticəsində biz Şah İsmayılı da, onun apardığı siyasəti də, qurmuş olduğu dövləti də indiyədək yazılan bütün əsərlərdən fərqli olan aydın, inandırıcı bir şəkildə görüb dərk edirik.
Bütün bu qəbil təhlilləri ilə akademik Ramiz Mehdiyev həm də onu öyrədir ki, tarixə və tarixi şəxsiyyətlərə, onların irsinə belə münasibət bəsləyin. Tarixə və tarixi simalara yalnız keçmişdə qalan köhnəlmiş miras kimi deyil, həm də bu gün fayda verə biləcək, işlək modellər kimi diqqət yetirin.
Qeyd edilib ki, akademik Ramiz Mehdiyevin Şah İsmayıl Xətainin aparmış olduğu dil siyasətinə də araşdırmalarında ayrıcı bir mövzu istiqaməti kimi yer ayırması təsadüfi deyil. Gənc yaşlarından Azərbaycanın rəhbərliyində təmsil olunan Ramiz Mehdiyev dilin bir xalqın özünüdərki və mənəvi tərəqqisində nə qədər əhəmiyyətli amil olduğuna yaxşı bələddir. Bu məsələni dövlətçiliyin sütunlarından hesab edən akademik Ramiz Mehdiyev Şah İsmayılın hələ XVI əsrdə Azərbaycan dilinin dövlət həyatında yerini möhkəmləndirməsinə, dilimizin beynəlxalq nüfuzunun artmasına köklənən çalışmalarından yazaraq baxışları həm də müasir Azərbaycana tərəf çevirir. Oxucusunu ümummilli lider Heydər Əliyevin bu sahədə apardığı irimiqyaslı işlər, Ulu Öndərin siyasi xəttinin layiqli davamçısı Prezident İlham Əliyevin ana dili ilə əlaqədar gerçəkləşdirdiyi layihələr ətrafında düşünməyə sövq edir.
Akademik Ramiz Mehdiyev bu araşdırmalarında elmimizə yeni anlayışlar, təzə terminlər gətirir. “Şah İsmayılın siyasi irsi” tərzində bir ifadə ilk dəfə elmi dövriyyəyə Ramiz Mehdiyevin qələmi ilə daxil olur. Yeri düşdükcə çox incə, mətləbləri dəqiqliklə açan təhlilləri ilə müəllif əyani şəkildə isbat edir ki, söhbət Şah İsmayıl kimi nadir tarixi simalardan gedərkən yeri düşəndə onun bir məktubu da, imzaladığı fərman da, hətta hansısa şeir də çox önəmli siyasi irs nümunəsi kimi qavranıla və təhlil müstəvisinə çıxarıla bilər. Çoxistiqamətli təhlilləri nəticəsində akademik Ramiz Mehdiyev Şah İsmayılın dövlətçilik siyasətinin başlıca açar elementini də müəyyən edir: “Ədalət prinsipi”. Həmin prinsipin, həmin nəzəri modelin müasir Azərbaycan dövlətçiliyində reallaşmasını isə akademik Ramiz Mehdiyev son illərdə siyasətşünaslıq elmimizi zənginləşdirən bir çox dəyərli əsərlərində tutarlı dəlillərlə şərh edib. Akademikin bu və bu qəbildən olan əsərlərinn özləri də əslində bir model, örnək rolunu oynayır, bundan sonra alimlərimizi bu biçimdə, belə sağlam enerji ilə yüklənmiş əsərlər yaratmağa səfərbər edir.
Elmi sessiyada muzeyin əməkdaşlarının “Müstəqillik dövrü Azərbaycan tarixi və Şah İsmayıl Səfəvi”, “Akademik Ramiz Mehdiyevin tədqiqatları fonunda Şah İsmayıl Xətainin avtoqraf epitetləri”, “Azərbaycan ədəbiyyatı və mədəniyyətinin inkişafında Şah İsmayılın rolu”, “Şah İsmayıl Xətai Səfəvi - Azərbaycan imperiyasının lideri kimi” mövzularda məruzələri dinlənilib.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

ETSN Bakıda 32 qanunsuz ağac kəsilmə faktı aşkarladı

27 İyun 2017 13:09

Azərbaycanda axtarışda olan şəxslər tutuldu

27 İyun 2017 13:05

Moskvada erməni iş adamı güllələndi

27 İyun 2017 13:05

Sabah hava necə olacaq?

27 İyun 2017 13:03

Nazirlik Bakıda ağacların qanunsuz kəsilməsi faktını aşkarlayıb

27 İyun 2017 13:02

Nazirlik ağır qəzalarla bağlı məlumat yaydı

27 İyun 2017 12:59

Səmra Rəhimli stilistlə sevgilidir?

27 İyun 2017 12:59

"Atam bunu gördü və əsəbləşdi" - Məlahət Abbasova - VİDEO - FOTO

27 İyun 2017 12:57

Bədii gimnastika üzrə Gəncə açıq birinciliyi başa çatıb (FOTO)

27 İyun 2017 12:55

Ötən gündə 3 qəza - 2 ölü, 7 yaralı

27 İyun 2017 12:55

Müəmmalı qətlin üstü açıldı

27 İyun 2017 12:54

İçindəki sərnişinlərlə birlikdə yoxa çıxan qatar - DƏHŞƏTLİ HADİSƏ - VİDEO

27 İyun 2017 12:53

Nailə Mirməmmədli: "Xalqın zövqü yoxdur..."

27 İyun 2017 12:53

Arıqlamaq istəyənlər üçün

27 İyun 2017 12:50

Qəndab Quliyeva ilə vida mərasimi keçirilir

27 İyun 2017 12:49

Portuqaliya polisindən turistlərə qarşı vəhşilik - VİDEO

27 İyun 2017 12:47

Azərbaycan və Polşa prezidentlərinin təkbətək görüşü

27 İyun 2017 12:45

İmişli sakini Arazda boğuldu

27 İyun 2017 12:44

Azərbaycan və Polşa prezidentlərinin təkbətək görüşü olub (FOTO)

27 İyun 2017 12:43

Bərdədə sərxoş şəxs körpüdən yıxıldı

27 İyun 2017 12:43

Bakı sakininin evindən qızıl oğurlamış şəxs saxlanılıb

27 İyun 2017 12:42

Sabirabadda faciə: təmir işi apararkən öldü

27 İyun 2017 12:39

Mundi kapsulu: Öləndən sonra yeni həyata başlayacağıq - FOTOLAR

27 İyun 2017 12:38

Sabahın HAVAsı

27 İyun 2017 12:37

Bakıda qadının telefonunu oğurlayan şəxs saxlanılıb

27 İyun 2017 12:37

İradənin Ramazan süfrəsində rakı, yoxsa ayran? - Tənqid olunan FOTO

27 İyun 2017 12:37

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Varşavada rəsmi qarşılanma mərasimi olub

27 İyun 2017 12:36

Arvad 30 illik ərini öldürdü - Qəribə səbəb - FOTO

27 İyun 2017 12:32

İlham Əliyevin rəsmi qarşılanma mərasimi olub

27 İyun 2017 12:31

Çin-Hindistan sərhədində GƏRGİNLİK

27 İyun 2017 12:27

Sabah 38 dərəcə isti olacaq

27 İyun 2017 12:25

Temperatur 38 dərəcəyə çatacaq - SABAH

27 İyun 2017 12:24

Azərbaycanda sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

27 İyun 2017 12:22

Sabah paytaxtda 34, bölgələrdə 38 dərəcə isti olacaq

27 İyun 2017 12:22

Azərbaycanlı müğənninin yediyi sosiskadan milçək çıxdı - FOTO

27 İyun 2017 12:22

Mourinyo atasının yas mərasimində - FOTO

27 İyun 2017 12:17

Ajda Pekkan 72 yaşında dodaqlarını böyütdü

27 İyun 2017 12:14

Model Leylanın ölümündə təqsirləndirilən həkimdən AÇIQLAMA: "Günahım yoxdur"

27 İyun 2017 12:12

Məşhur filmin treyleri yayımlandı: Baş rolda Nik Betmen

27 İyun 2017 12:08

​Ukraynada güclü partlayış

27 İyun 2017 12:07

Beyons və yeni doğulan əkizləri xəstəxanadan çıxdı

27 İyun 2017 12:05

Azərbaycan nefti bahalaşdı

27 İyun 2017 11:57

100 milyonluq transfer

27 İyun 2017 11:57

​Avropa Şurasından Türkiyə

27 İyun 2017 11:56

Qazaxıstan fitosanitar nəzarəti keçə bilməyən 80 tondan çox kartofu Azərbaycana qaytarıb

27 İyun 2017 11:52

"Mançester Siti"nin futbolçusu evləndi

27 İyun 2017 11:52

Xalq artisti ilə vida mərasimi keçirilir - FOTO

27 İyun 2017 11:49

Şimali Koreyadan qaçmaq istəyən qadını görün nə hala saldılar - VİDEO

27 İyun 2017 11:48

Türkiyədə kirayə sığortasının tətbiqinə başlanılıb

27 İyun 2017 11:47

"İnter" Serbiyaya getdi - FOTO

27 İyun 2017 11:47