Azərbaycanda devalvasiya gözlənilirmi?

Azərbaycanda devalvasiya gözlənilirmi?
20:29 11 Dekabr 2015
87 Sosial
Ölkə mətbuatı
A- A+

“Artıq əhali bilir ki, asan pullar dövrü bitdi”...

“Neftin qiyməti ilə bağlı proqnozlar yaxşı heç nə vəd etmir”...

“Neftin qiymətinin 30 dollara qədər düşəcəyi gözlənilir”...

“Ölkədən kapital axını neftin ucuzlaşmasından sonra ən böyük təhlükədir”...

“Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatı son bir ildə iki dəfə azalıb”...

“Çin yuanının ucuzlaşması növbəti devalvasiya dalğası yarada bilər”...

“Manatın məzənnəsi uzun müddət saxlana bilməz”...

“Üzən məzənnəyə keçid avtomatik devalvasiya deməkdir”...

 

Bu fikirləri APA TV-də yayımlanan “Sosium” proqramının qonağı, iqtisadçı ekspert Samir Əliyev deyib.  

 

Samir Əliyev son vaxtlar əhalinin iqtisadi proseslərlə bağlı maarifləndirilməsinin əhəmiyyətindən danışıb: “İnsanlarda maliyyə savadlılığının artması müsbət haldır, bank sektorunda baş verənlərin bir səbəbi də əhalidə maliyyə savadının olmaması ilə bağlıdır. Hazırda neftin qiyməti düşür, bunun bizim iqtisadiyyata da təsiri var, ancaq bu istiqamətdə müzakirələr çox məhduddur. Məlumatsızlıq həmişə qeyri-müəyyənlik yaradır, çaşqınlıq yaradır. Mərkəzi Bankdan məlumat almaq çox çətindir. Əhali bilir ki, asan pullar dövrü bitdi, bunu ekspertlərlə müzakirə edəndə artıq təşviş yaratmır. Açıqca hər şey deyilməlidir, onda cəmiyyətə neqativ təsirlər az olar”.

Qonaq neftin ucuzlaşması prosesinin hələ davam edəcəyini bildirib: “Gələn ilin yanvar ayı üçün qiymətlər artıq müəyyən edilib. Proqnozlar müxtəlifdir, lakin əsasən qiymətin 30 dollara qədər düşəcəyi ilə bağlı sərt proqnozlar var. Neftin ucuzlaşması sabitləşmə dövrünə çatıb, bundan artıq ciddi ucuzlaşmadan söhbət gedə bilməz. Bir il bundan əvvəl neftin bir barelin qiyməti 100 dollardan çox idi. Qiymət bir qədər də enə bilər, amma 60-70 dollara qalxacağı da gözlənilmir. Hazırda neft sahəsində investisiyalar etibarlı deyil, qızıl da belədir. Bu gün hələlik stabil olan dollardır, ona görə də dollara tələbat var. Tələbat olduğu üçün də dollar getdikcə güclənir, çünki valyuta ehtiyatlarında dolların payının yavaş-yavaş artmasını müşahidə edirik”.

Ekspert hazırda ölkədən güclü kapital axınının təhlükəli olduğunu deyib: “Əhalidə valyuta kursu ilə bağlı ajiotajlar dövri olur. Qazaxıstanda üzən məzənnəyə keçid Mərkəzi Banka 1,2 milyarda başa gəldi. Hazırda Azərbaycandan kapital axını neftin ucuzlaşmasından sonra manat üçün təhlükə törədəcək, bu, ikinci ən böyük problemdir. Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatı bir ildə iki dəfə azalıb, bunu səbəbi təkcə əhalidə təşviş deyil, həm də kapital axınıdır. Bu, dollara tələbatı artırır, Mərkəzi Bank da öz ehtiyatını xərcləməyə məcbur olur”.

Kapital axınının qarşısını almağın uzunmüddətli proses olduğunu deyən Samir Əliyev bu istiqamətdə islahatların vacibliyini vurğulayıb: “Bu qısa müddətə həll edilən bir problem deyil, uzun dövr ərzində yaranmış bu problemin həlli üçün də uzun zaman tələb olunur. İdxalın artması kapitalın axmasını şərtləndirən amillərdən biridir, bu zaman ölkədən valyuta çıxır. Şirkətlərin bağlanaraq digər ölkədə açılması da kapital axınıdır. Başqa səbəb isə əhalinin yastıq altına yığdığı pullar, yəni dollara çevrilən və dövr etməyən pullardır. Başqa ölkələrdə iqtisadi vəziyyətlə bağlı daşınmaz əmlak qiymətlərinin düşməsi də buna təsir edir. Burada dövlət yalnız iqtisadi baxımdan bu prosesin qarşısını ala bilər. Yoxlamaların dayandırılması bu baxımdan müsbət addım idi”.

 

Qonaq Çin yuanının ucuzlaşmasının növbəti devalvasiya dalğasına səbəb ola biləcəyini deyib: “2016-cı ilin oktyabrından Çin yuanı rəsmən Beynəlxalq Valyuta Fondunun 5 əsas valyutasından biri olacaq. Bu, Çinə üstünlüklərlə yanaşı, çətinliklər də verir. Çin valyutasının ucuzlaşması heç kimə sərf eləmir, 2-3 faiz enmə dünya iqtisadiyyatında gərginlik yaradır. Yuanın Beynəlxalq Valyuta Fondunun səbətinə salınmağının da kökündə bu durur. Gələn ilin oktyabrına qədər Çin öz valyutasını maksimum ucuzlaşdırmağa çalışacaq. On ilə yaxındır ki, ABŞ dolları ucuzlaşdırmaq siyasəti yürüdür. Qazaxıstan Çinə görə öz valyutasını ucuzlaşdırmağa məcbur oldu, eyni ssenari yenə baş verə bilər və bu, Azərbaycan manatına təsir göstərəcək. Azərbaycan manatının məzənnəsinin saxlanılması optimal yol deyil”.

 

Ekspert manatın ucuzlaşması üçün maliyyə ehtiyatlarının son həddinə yaxın olduğunu bildirib: “Düşünürəm ki, hökumət Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatının 5-6 milyarddan artıq aşağı düşməyə qoymayacaq. Hazırda Dövlət Neft Fonduna xaricdən 8 milyondan artıq vəsait cəlb edilib, ilin sonunda büdcə kəsiri 2 milyarda yaxın olacaq və bunu kompensasiya etmək üçün aktivlərə müraciət etmək lazım gələcək. Bununla müəyyən dövr üçün manatın kursu saxlana bilər. 2016-cı ilin əsas büdcəsi qeyri-neft sektorundan asılıdır, elə valyuta rejimi yaratmalıyıq ki, bizim qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirsin. Bunun yeganə yolu isə ixracdan keçir. İxrac üçünsə bizdə ya yüksək keyfiyyət, ya da Çin siyasəti lazımdır, yəni ucuz qiymətlə bazara çıxa bilərik. Ucuz qiymət siyasətini yeritmək üçün valyuta rejimi elə bir həddə olmalıdır ki, məsələn, Rusiyaya məhsul çıxaranda qiymətə görə məhsul bazarda qalmasın. Bizdə əsas qeyri-neft sektoru meyvə və tərəvəzdir, bunun da əsas bazarı Rusiyadır. Rusiyada qiymətlər düşür və bizim manatla olan meyvə isə bahalaşır”.

 

Hazırda iqtisadiyyatın inkişafı üçün kiçik və orta sahibkarlığa diqqətin artırılmasını yeganə çıxış yolu sayan Samir Əliyev bu sahənin ümumi iqtisadiyyatda payının azlığını vurğulayıb: “Hazırda kiçik və orta sahibkarlığın ümumi daxili istehsalda payı 10 faizə yaxındır. Başqa ölkələrdə bu rəqəm 70-80 faizdir. Bir çox dövlətlərdə tətbiq olunan üzən məzənnə üçün isə bizdə şərait olmalıdır. Məsələn, Ukrayna resursdan asılı ölkə deyil, Qazaxıstan və Rusiya resursdan asılı olsa da, bu asılılıq çox deyil. Üzən məzənnə o ölkələrdə səmərə verir ki, həmin ölkələrin iqtisadiyyatı bir gəlirdən asılı deyil. Azərbaycanda isə iqtisadiyyat neft və qaz gəlirlərindən asılıdır, ona görə də üzən məzənnə effekt verməyəcək. Üzən məzənnəyə keçid avtomatik devalvasiya deməkdir. Kurs dəyişməsi sərt olur, bu da biznes və əhalinin yaşayışı üçün təhlükəlidir, Azərbaycanda üzən məzənnəyə keçidi real və optimal hesab etmirəm. İdarəolunan üzən məzənnə haqqında düşünmək olar, lakin istənilən halda, bu, valyuta ehtiyatının azalmasına gətirib çıxardacaq”.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Yaponiyanın İmperatoru Azərbaycan Prezidentinə məktub göndərib

27 May 2017 16:09

İrana ağır itki: general öldürüldü

27 May 2017 16:08

Amil Xəlil bu dəfə də Salyandan "Bura Vətəndir!" deyəcək...(FOTO,VİDEO)

27 May 2017 16:01

Putin və Ərdoğan nədən danışdılar? – Kreml açıqladı

27 May 2017 15:58

Körpəni kimin bu hala saldığına inanmaq olmur

27 May 2017 15:56

İran məşhur güləşçini edam etdi

27 May 2017 15:52

İlham Əliyev Efiopiya və Nepal prezidentlərini təbrik edib

27 May 2017 15:50

Mövludun arzusu GERÇƏK OLDU - FOTOLAR

27 May 2017 15:48

Populyar müğənninin 9 milyon manatlıq villası - FOTOLAR

27 May 2017 15:43

Putin və Ərdoğan arasında telefon danışığı olub

27 May 2017 15:43

Bu da özünə milyonluq toy edən Xəyyamın özündən 16 yaş kiçik xanımı Nərmin

27 May 2017 15:40

Xalq artisti toyundan sonra - FOTO

27 May 2017 15:37

Fatih Sultan Mehmet körpüsü Azərbaycan bayrağının rənglərinə bürünəcək

27 May 2017 15:37

4 otaqlı ev yandı

27 May 2017 15:33

Kürdəmirdə bədii gimnastika üzrə 3-cü Kubok yarışı keçirilir (FOTO)

27 May 2017 15:29

Runi "Beşiktaş"da?

27 May 2017 15:27

Misir ordusu Liviyaya hava zərbələri endirdi

27 May 2017 15:27

Daha heç kim qızları zorlaya bilməyəcək – MÜDHİŞ İXTİRA

27 May 2017 15:23

İran Mosulda ən böyük itkisini verdi: General öldü

27 May 2017 15:22

Şəbnəmin qara "BMW"-si, əməkdar artist Zabit Səmədovla...

27 May 2017 15:19

Tanınmış müğənni 4 milyon dollara villa aldı

27 May 2017 15:14

"Fikirləşdim ki, mahnım İzzətə lazımdır, ya yox?" - Əməkdar artist - VİDEO - FOTO

27 May 2017 15:12

Kreml yeni müharibəyə nə vaxt başlayacaq? - Qələbə strategiyasına KEÇİD

27 May 2017 15:08

Gələcəyin sərnişinləri "BakuBus"da - FOTO

27 May 2017 15:05

"Fitch": OPEC-in qərarı neft qiymətlərini dəstəkləyə bilər

27 May 2017 15:02

Baş nazir corablarını göstərdi, öz həmcinsi ilə evlənən nazir isə...

27 May 2017 15:02

İslam Oyunlarında qalib gəlmiş tələbə idmançılarla görüş

27 May 2017 14:59

Azərbaycanda çadır TURİZMİ - İstədiyiniz yerdə ən ucuz tətil imkanı

27 May 2017 14:58

Sumqayıt sakininin ölüm işi ilə bağlı həbs edilən şəxslər azadlığa buraxılıb

27 May 2017 14:57

Dəhşətli qətlin betonla örtülmüş sirri 10 il sonra açıldı - FOTO

27 May 2017 14:57

Sevgilisi onu 32 dəfə bıçaqladı

27 May 2017 14:56

İdarə rəisləri, komandirlər işdən çıxarılır - Ermənistanda kütləvi ixtisarlar

27 May 2017 14:52

Min oyunda çıxan MƏKTƏBLİ RUS QIZLARI - Ehtiraslı FOTOLAR

27 May 2017 14:48

Baş prokuror Göygöldə vətəndaşları qəbul edib

27 May 2017 14:37

Mərhum yazar Mövlud Mövludun ölümünün DƏHŞƏTLİ TƏFƏRRÜATLARI - VİDEO - FOTO

27 May 2017 14:37

Azərbaycanın bölgələri üzrə

27 May 2017 14:35

DİM-dən sınaq imtahanları ilə bağlı AÇIQLAMA

27 May 2017 14:33

Qardaşlar birləşib bacılarını... - DƏHŞƏT (FOTO)

27 May 2017 14:33

Biləsuvarda sakinin həyətindən narkotik xassəli çətənə kolları, evindən qurudulmuş marixuana tapılıb

27 May 2017 14:32

“Qarabağ” Gürcüstan klubları ilə qarşılaşacaq

27 May 2017 14:32

Anasının məzarına gizli kamera qoydu

27 May 2017 14:31

Nazir: Azərbaycan idmançılarının beynəlxalq yarışlardakı uğuru Türkiyə xalqı üçün çox dəyərlidir (ÖZƏL)

27 May 2017 14:29

"Neft Daşları"na gedən helikopter məcburi eniş ETDİ: 18 nəfərdən heç biri...

27 May 2017 14:28

Toy ildönümü adları: "Alüminüm toy", "Taxta toy", "Daş toy"

27 May 2017 14:27

DİM 29 şəhər və rayonda sınaq imtahanı keçirib

27 May 2017 14:22

29 şəhər və rayonda sınaq imtahanı keçirilib

27 May 2017 14:22

Azərbaycan Prezidenti “Bakı Ürək Günləri” V Beynəlxalq Konqresinə məktub ünvanlayıb

27 May 2017 14:17

“Şəffaf idarəetmə, açıq islahatlar ABB-ni yenidən əvvəlki mövqeyinə qaytara bilər” - Deputat

27 May 2017 14:13

"Мi-8" helikopteri məcburi eniş etdi

27 May 2017 14:13

Azərbaycana məxsus helikopter qəza enişi etdi

27 May 2017 14:12