Manatın böyük təhlükədən xilası

Manatın böyük təhlükədən xilası
23:31 11 Dekabr 2015
80 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Noyabrda Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) strateji valyuta ehtiyatları 589 milyon dollar azalaraq 6,245 milyard dollara düşüb.

ANS PRESS-in məlumatına görə, bu ilin 11 ayında isə strateji ehtiyatlar 7,5 milyard dollar azalıb. 2015-ci ilin əvvəlində strateji valyuta ehtiyatları 13,758 milyard dollara bərabər idi. AMB-nin təqdim etdiyi məlumatlardan görünür ki, Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları ən çox bu ilin yanvar-aprel aylarında azalıb. Həmin aylarda ehtiyatlrın təxminən 4 milyard dollar, yəni orta hesabla ayda 1,5 milyard dollar azalması müşahidə edilib. Həmin aylarda dünya bazarında neftin qiymətinin kəskin ucuzlaşaraq barrel üzrə 65 dollardan 45 dollara düşdüyü nəzərə alınarsa, AMB-nin strateji valyuta ehtiyatlarının dolayısı ilə dünya bazarındakı neft qiymətləri ilə bağlı olduğunu ehtimal etməyə imkan verir.

AMB-nin strateji valyuta ehtiyatlarının dəyişməsi (milyon dollarla)


Apreldən sonra dünya bazarında neft qiymətlərinin yenidən qalxaraq barrel üzrə 68 dollara yaxınlaşmasının verdiyi nəticələr bu qənaəti doğruldur - may, iyun və iyul aylarında strateji valyuta ehtyiatları azalmayıb və əksinə bəzi aylarda hətta 90 milyon dollara qədər artıb. Amma bu, uzun çəkməyib və avqustdan başlayaraq neft yenidən ucuzlaşaraq barrel üzrə 50 dollardan aşağı düşüb. Uyğun olaraq strateji valyuta ehtiytları da azalmağa başlayıb və 4 ayda daha 2 milyard dollar geriləyib.


İlin əvvəlindən Brent markalı neftin qiymətinin dəyişməsi



Son günlərdə Brent markalı neftin ucuzlaşaraq barrelinin 37 dollara düşməsi Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatlarının yeni azalma riski ilə üz-üzə olduğunu düşünməyə imkan verir. Yəni azalma yuxarıda təsvir edilən sürətlə davam edirsə, bir ildən sonra Azərbaycan bütün valyuta ehtiyatlarını itirə bilər.

Ekspertlər problemin həlli üçün müxtəlif variantlar təklif edirlər. Məsələn, İqtisad Universitetinin professoru Zahid Məmmədov Azərbaycanda Valyuta Şurasının yaradılmasını təklif edir. Professorun fikrincə, Şura şirkətlər arasında sorğu aparmalıdır və valyutaya tələb yaradan malların strukturunu öyrənməlidir. «Valyutaya tələb yaradan bəzi malların, məsələn lüks avtomobillərin, yaxtaların, bahalı siqar və konyakların ölkəyə gətirilməsini yüksək aksiz vergisi tətbiq etməklə azaltmalıyıq”,- deyə Zahid Məmmədov ANS PRESS-ə bildirib.


Zahid Məmmədov - İqtisad Universitetinin professoru


Professor bu sahədə Türkiyə təcrübəsindən yararlanmağı məsləhət görür. Məsələ bundadır ki, hələ 1994-cü ildən başlayaraq Türkiyə hökuməti mütəmadi olaraq valyutaya olan tələbi öyrənir. Həmin vaxt aparılan araşdırma nəticəsində məlum olub ki, dollara tələbin 40%-ə qədəri lüks mallara görədir. Türkiyə hökuməti həmin vaxt lüks malların idxalını azaltmaq üçün aksiz dərəcələrini yüksəltmişdi.

Nazirlər Kabinetin sabiş şöbə müdiri, iqtisadçı ekspert Oqtay Haqverdiyev isə strateji valyuta ehtiyatlarını manatın məzənnəsini qorumağa sərf etməkdənsə, milli valyutanı üzən məzənnə reciminə keçirməyi məsləhət görür. «Manatı neft qiymətlərindən asılılıqdan xilas etmək üçün güclü neftdən kənar iqtisadiyyat qurulmalıdır ki, bu da uzun illər nəticəsində mümkündür. Biz aqrar sektora və elmtutarlı sənaye malları istehsalına diqqətimizi yönəltməliyik. Yaxın perspekğtivdə isə bizim əsas işimiz manatı üzən məzənnə recimində tənzimləmək olmalıdır»,- deyə Oqtay Haqverdiyev ANS PRESS-ə bildirib.

İqtisadçı ekspertin fikrincə, bir neçə il ərzində manat real qiymətinə çatdırılmalıdır: «Mən hesablamışam, 1 dolların qiyməti təxminən 3-5 manat arasında dəyişməlidir. Amma buna dərhal keçmək olmaz. Bir neçə il ərzində yumşaq recimdə manatı öz qiymətinə çatdırmaq lazımdır. Təbii ki, bu illər ərzində manatın məzənnəsi azaldıqca əhalinin maddi rifahının artırılması üzrə qərarlar verilməlidir - pensiyalar və müavinətlər, minimum əmək haqqı və s. artırılmalıdır».

Əslində, 2000-ci illərin əvvəlinə kimi Azərbaycanda üzən məzənnə siyasəti vasitəsi ilə manatın qiyməti müəyyən edilirdi. Həmin vaxt il üzrə 5-7% təşkil edən devalvasiyanı sadə insanlar heç vaxt hiss etmirdilər. Amma bunun yerli istehsalın dəstəklənməsi baxımından böyük faydası var idi. Sahikarlar idxaldan çəkinərək ölkə daxilində istehsala üstünlük verirdilər. Bu isə minlərlə insan üçün iş yeri demək idi. Azərbaycan elə də uzaq olmayan bu təcrübəsini yenidən təkrarlamalıdır.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Nazir müavini: İşsizliyin azalaraq 5 faizə enməsinə nail olunub (FOTO)

30 May 2017 13:50

Keçmiş məhkum silahla yaxalanıb

30 May 2017 13:50

Elman Rüstəmov: Azərbaycanda uçot dərəcəsinə təkrar baxılacaq

30 May 2017 13:50

Manatın dollara nisbətdə orta çəkili məzənnəsi

30 May 2017 13:49

Xəyal REALLIĞA ÇEVİRİLİR: evlər “ağıllanıb” bu funksiyanı yerinə yetirəcək - FOTO

30 May 2017 13:48

Valideynlər: "Savadsız müəllimlər övladlarımıza dərs deməsin" - VİDEO

30 May 2017 13:47

Praqada AŞPA-nın Daimi Komitəsinin iclası keçirilir

30 May 2017 13:42

Qlobal korrupsiyanın illik həcmi 2 trln. dollara çatır

30 May 2017 13:42

Avropa Komissiyasının vitse-prezidenti: "Xəzər qazının Avropa bazarına çatdırılması reallığa çevrilir"

30 May 2017 13:42

Şimali Koreya ABŞ-ı HƏDƏLƏDİ: “Bizi buna məcbur etməyin”

30 May 2017 13:38

Bakıda avtobusda beli qırılan 21 yaşlı qız... - Həkimi açıqladı

30 May 2017 13:37

“Standard Insurance”in lisenziyası ləğv edilə bilər

30 May 2017 13:37

AccessBank "15=12" kredit kampaniyasına başlayır

30 May 2017 13:36

Mayın 31-nə manatın dollara nisbətdə orta çəkili məzənnəsi

30 May 2017 13:36

​Milyarderin nəvələri

30 May 2017 13:35

Müğənni Damla SİRLƏRİNİ AÇDI: “Ağlı olan heç vaxt...” - FOTOLAR

30 May 2017 13:33

Nazirlik turistlərə MÜRACİƏT ETDİ

30 May 2017 13:32

FİFA Riçard Almeydanın Azərbaycan millisində oynamasına razılıq verib

30 May 2017 13:32

"Tarqovı"da qoyun gəzdirdilər - VİDEO

30 May 2017 13:32

“Araz supermarket”in işçilərinə qarşı cinayət törədilib

30 May 2017 13:32

İranda 5 min illik qəbristanlıq aşkarlanıb

30 May 2017 13:32

ATV-nin aparıcısı "Space"ə keçdi - FOTO

30 May 2017 13:32

İftarda necə qidalanmaq lazımdır?

30 May 2017 13:28

Avtomobillər üçün uşaq oturacağı alanda nələrə diqqət yetirmək lazımdır?

30 May 2017 13:27

Bakı Rusiya - Səudiyyə Ərəbistanı - İran üçbucağında...

30 May 2017 13:27

Şərif Ağayav Kulis.az-ın baş redaktoru təyin olunub

30 May 2017 13:24

Dünyada güc balansı dəyişdi – ABŞ-Almaniya QARŞIDURMASI

30 May 2017 13:23

Müdafiə Nazirliyi işçi axtarır

30 May 2017 13:22

İlin əvvəlindən 70 min miqrant dənizlə Avropaya gəlib

30 May 2017 13:22

Məşhur müğənni ilə aktyorun istirahətinə baxın - FOTO

30 May 2017 13:22

Donuz balaları üçün yaradılan, amma indi hamının arzuladığı AVTOMOBİL - FOTOLAR

30 May 2017 13:18

EBRD: Mərkəzləşdirilmiş agentliklərin yaradılmasına ehtiyac var

30 May 2017 13:17

Rüfət Aslanlı: “Kredit aktivliyi ilə bağlı dəqiq rəqəmlər açıqlamağa hazır deyilik”

30 May 2017 13:17

"İçerde" serialını izləyənlər, mütləq oxuyun!

30 May 2017 13:16

Almas İldırımın 110 illik yubileyi qeyd ediləcək

30 May 2017 13:15

Arvadı ilə birləşib dostunu doğradı, qanını içdi - FOTO

30 May 2017 13:12

Kafedəki masada bu halda öldü

30 May 2017 13:10

Arvadını öldürən keçmiş polisin məhkəməsində: "Qızımın qanı batır"

30 May 2017 13:09

"AtaSığorta"nın 3 yeni filialı açılıb

30 May 2017 13:08

NASA Yupiterdəki qasırğanın FOTOLARINI yaydı

30 May 2017 13:08

Prokuror keçmiş arvadını öldürməkdə təqsirləndirilən sabiq polis əməkdaşına ağır cəza istəyib

30 May 2017 13:07

Gənclər üçün Təhsil Mərkəzi “Şanlı tarix - 99 il” “Twitter” aksiyası keçirib

30 May 2017 13:07

İyunun ilk gününün HAVAsı - XƏBƏRDARLIQ

30 May 2017 13:05

Ermənistan şirkətinin rəhbəri: "Ekvador bananını Azərbaycan üzərindən İrana idxal edəcəyik"

30 May 2017 13:05

MOSSAD gizli PLANI AÇDI: ABŞ qonşumuzu vurmaq üçün hərəkətə keçdi - DETALLAR

30 May 2017 13:03

IFC: Azərbaycan iqtisadi artım üçün yeni mənbələr axtarışındadır

30 May 2017 13:02

İndoneziyada 6,8 bal gücündə zəlzələ olub

30 May 2017 13:02

Mundiala yol Avropa çempionatından keçəcək

30 May 2017 13:01

Dil normalarını pozan telekanallar CƏRİMƏLƏNƏCƏK

30 May 2017 12:58

Dünya alimləri bizim regionun potensialını yüksək qiymətləndirirlər

30 May 2017 12:57