Manatın böyük təhlükədən xilası

Manatın böyük təhlükədən xilası
23:31 11 Dekabr 2015
80 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Noyabrda Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) strateji valyuta ehtiyatları 589 milyon dollar azalaraq 6,245 milyard dollara düşüb.

ANS PRESS-in məlumatına görə, bu ilin 11 ayında isə strateji ehtiyatlar 7,5 milyard dollar azalıb. 2015-ci ilin əvvəlində strateji valyuta ehtiyatları 13,758 milyard dollara bərabər idi. AMB-nin təqdim etdiyi məlumatlardan görünür ki, Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları ən çox bu ilin yanvar-aprel aylarında azalıb. Həmin aylarda ehtiyatlrın təxminən 4 milyard dollar, yəni orta hesabla ayda 1,5 milyard dollar azalması müşahidə edilib. Həmin aylarda dünya bazarında neftin qiymətinin kəskin ucuzlaşaraq barrel üzrə 65 dollardan 45 dollara düşdüyü nəzərə alınarsa, AMB-nin strateji valyuta ehtiyatlarının dolayısı ilə dünya bazarındakı neft qiymətləri ilə bağlı olduğunu ehtimal etməyə imkan verir.

AMB-nin strateji valyuta ehtiyatlarının dəyişməsi (milyon dollarla)


Apreldən sonra dünya bazarında neft qiymətlərinin yenidən qalxaraq barrel üzrə 68 dollara yaxınlaşmasının verdiyi nəticələr bu qənaəti doğruldur - may, iyun və iyul aylarında strateji valyuta ehtyiatları azalmayıb və əksinə bəzi aylarda hətta 90 milyon dollara qədər artıb. Amma bu, uzun çəkməyib və avqustdan başlayaraq neft yenidən ucuzlaşaraq barrel üzrə 50 dollardan aşağı düşüb. Uyğun olaraq strateji valyuta ehtiytları da azalmağa başlayıb və 4 ayda daha 2 milyard dollar geriləyib.


İlin əvvəlindən Brent markalı neftin qiymətinin dəyişməsi



Son günlərdə Brent markalı neftin ucuzlaşaraq barrelinin 37 dollara düşməsi Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatlarının yeni azalma riski ilə üz-üzə olduğunu düşünməyə imkan verir. Yəni azalma yuxarıda təsvir edilən sürətlə davam edirsə, bir ildən sonra Azərbaycan bütün valyuta ehtiyatlarını itirə bilər.

Ekspertlər problemin həlli üçün müxtəlif variantlar təklif edirlər. Məsələn, İqtisad Universitetinin professoru Zahid Məmmədov Azərbaycanda Valyuta Şurasının yaradılmasını təklif edir. Professorun fikrincə, Şura şirkətlər arasında sorğu aparmalıdır və valyutaya tələb yaradan malların strukturunu öyrənməlidir. «Valyutaya tələb yaradan bəzi malların, məsələn lüks avtomobillərin, yaxtaların, bahalı siqar və konyakların ölkəyə gətirilməsini yüksək aksiz vergisi tətbiq etməklə azaltmalıyıq”,- deyə Zahid Məmmədov ANS PRESS-ə bildirib.


Zahid Məmmədov - İqtisad Universitetinin professoru


Professor bu sahədə Türkiyə təcrübəsindən yararlanmağı məsləhət görür. Məsələ bundadır ki, hələ 1994-cü ildən başlayaraq Türkiyə hökuməti mütəmadi olaraq valyutaya olan tələbi öyrənir. Həmin vaxt aparılan araşdırma nəticəsində məlum olub ki, dollara tələbin 40%-ə qədəri lüks mallara görədir. Türkiyə hökuməti həmin vaxt lüks malların idxalını azaltmaq üçün aksiz dərəcələrini yüksəltmişdi.

Nazirlər Kabinetin sabiş şöbə müdiri, iqtisadçı ekspert Oqtay Haqverdiyev isə strateji valyuta ehtiyatlarını manatın məzənnəsini qorumağa sərf etməkdənsə, milli valyutanı üzən məzənnə reciminə keçirməyi məsləhət görür. «Manatı neft qiymətlərindən asılılıqdan xilas etmək üçün güclü neftdən kənar iqtisadiyyat qurulmalıdır ki, bu da uzun illər nəticəsində mümkündür. Biz aqrar sektora və elmtutarlı sənaye malları istehsalına diqqətimizi yönəltməliyik. Yaxın perspekğtivdə isə bizim əsas işimiz manatı üzən məzənnə recimində tənzimləmək olmalıdır»,- deyə Oqtay Haqverdiyev ANS PRESS-ə bildirib.

İqtisadçı ekspertin fikrincə, bir neçə il ərzində manat real qiymətinə çatdırılmalıdır: «Mən hesablamışam, 1 dolların qiyməti təxminən 3-5 manat arasında dəyişməlidir. Amma buna dərhal keçmək olmaz. Bir neçə il ərzində yumşaq recimdə manatı öz qiymətinə çatdırmaq lazımdır. Təbii ki, bu illər ərzində manatın məzənnəsi azaldıqca əhalinin maddi rifahının artırılması üzrə qərarlar verilməlidir - pensiyalar və müavinətlər, minimum əmək haqqı və s. artırılmalıdır».

Əslində, 2000-ci illərin əvvəlinə kimi Azərbaycanda üzən məzənnə siyasəti vasitəsi ilə manatın qiyməti müəyyən edilirdi. Həmin vaxt il üzrə 5-7% təşkil edən devalvasiyanı sadə insanlar heç vaxt hiss etmirdilər. Amma bunun yerli istehsalın dəstəklənməsi baxımından böyük faydası var idi. Sahikarlar idxaldan çəkinərək ölkə daxilində istehsala üstünlük verirdilər. Bu isə minlərlə insan üçün iş yeri demək idi. Azərbaycan elə də uzaq olmayan bu təcrübəsini yenidən təkrarlamalıdır.

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Dənizdə batan şəxs xilas olundu

22 İyul 2017 18:33

ABŞ Venesuelaya qarşı sərt sanksiyalar hazırlayır

22 İyul 2017 18:32

“Qarabağ”ın fan şopu hazırdır

22 İyul 2017 18:32

Bakıda köşkdən telefon oğurlanıb

22 İyul 2017 18:29

ABŞ konqresi anti-Rusiya sanksiyaları ilə bağlı yeni qanun layihəsini təqdim edib

22 İyul 2017 18:27

Ebru məhkəməyə verildi - evli adamla sevgili olduğu üçün

22 İyul 2017 18:27

Şabranda maşın aşdı - Xəsarət alanlar var

22 İyul 2017 18:22

15 min manatlıq geyim və məişət əşyası oğurlayan qadınlar tutulub -

22 İyul 2017 18:19

Aslı Enverin yerinə Burakla filmə çəkilən aktrisa - FOTO

22 İyul 2017 18:17

"Sumqayıt" "Zirə"ni məğlub etdi

22 İyul 2017 18:12

Türk klubu Sloveniyadan qovuldu

22 İyul 2017 18:07

Balakəndə orta əsrlərə aid Alban məbədi tapıldı

22 İyul 2017 18:05

Azərbaycanlı məktəblilərdən olimpiada uğuru

22 İyul 2017 18:03

Bakıda qadının çantasını zorla əlindən aldılar – içində 500 manat olub

22 İyul 2017 17:59

Boyu 50 sm,gözləri böyük,dişləri uzun,ayaqları tərsinə -

22 İyul 2017 17:58

Almaniyada gəmidə işləyən azərbaycanlı mühəndis 10 000 avro məbləğində cərimələnib

22 İyul 2017 17:57

Dünyanın transfer bombası 222 milyona partlayır

22 İyul 2017 17:53

Alvaro Morata rəsmən "Çelsi" futbolçusudur

22 İyul 2017 17:52

Bakıda imtahan həyacanı: saniyələrin gün kimi uzun gəldiyi an

22 İyul 2017 17:47

"Qarabağ"ın fanşopunun ilk müştərisi - FOTO

22 İyul 2017 17:47

Milyonları ekrana bağlayan teleserialın qəhrəmanları 25 il sonra - FOTO

22 İyul 2017 17:43

Bolqarıstan KİV-də Azərbaycan Milli Mətbuat Günü münasibətilə məqalə dərc edilib

22 İyul 2017 17:42

7 ildi çempionluq üzünə həsrət qalan ən uğurlu rəqib - "Panatinaikos"

22 İyul 2017 17:42

“Real”ın yen “10 nömrəsi” müəyyənləşdi - FOTO

22 İyul 2017 17:34

Şəfaverici gücü olan 5 QOXU - Elmdə sübut olunub!

22 İyul 2017 17:33

Neymar PSJ-yə nə vaxt qoşulacaq?

22 İyul 2017 17:32

Ermənistan Avropa Məhkəməsinə şikayətlərin sayına görə birinci yerdədi

22 İyul 2017 17:32

Sevgilisi Cennifer Lopezə evlilik təklifi etdi

22 İyul 2017 17:27

Sərnişin təyyarəsi məcburi eniş etdi -

22 İyul 2017 17:25

Bakıdan Şabrana istirahətə gedən ailənin avtomobili qəzaya uğrayıb, 3-ü uşaq olmaqla 6 nəfər ağır xəsarət alıb

22 İyul 2017 17:22

"Çelsi" gənc müdafiəçisini icarəyə verdi

22 İyul 2017 17:22

Jeff Bezos yeni raket istehsalı zavodunu təqdim etdi - VİDEO

22 İyul 2017 17:17

Evdən 3200 manat oğurlayan şəxs tutuldu

22 İyul 2017 17:14

"Liverpul" heyətə şotland müdafiəçi cəlb etdi

22 İyul 2017 17:12

Bədəninizdə olan bu dəyişim hansı xəstəliyin ƏLAMƏTİDİR?

22 İyul 2017 17:08

Bakıda "Galendewagen"lə piyadanı vuraraq öldürən şəxs həbs olunub - RƏSMİ

22 İyul 2017 17:05

Rusiya Suriya ilə RAZILAŞDI

22 İyul 2017 16:58

Bukmeker kantorlarında udulmuş ən böyük məbləğlər

22 İyul 2017 16:57

Nüfuzlu banklar Avropadakı mərkəzi ofislərini Londondan çıxarır

22 İyul 2017 16:57

İlham Əliyev Misir Prezidentini təbrik edib

22 İyul 2017 16:53

Alişanın bu sözləri nişanlısını əsəbiləşdirəcək

22 İyul 2017 16:52

"Milan" "Bavariya"nı darmadağın etdi - VİDEO

22 İyul 2017 16:47

Azacıq dövlət tərbiyəniz olsun!

22 İyul 2017 16:43

"Qələbə qazanmaq motivasiyamızı artırar" - "Şerif"in qapıçısı

22 İyul 2017 16:37

İsti su içməyin 8 MÜKƏMMƏL FAYDASI

22 İyul 2017 16:33

Təyyarə məcburi eniş etdi - Quşa görə

22 İyul 2017 16:32

Bakı-Moskva əlaqələrində Soçi mərhələsi: düşmənlər təlaşda

22 İyul 2017 16:27

Misirdə Yaxın Şərqin və Afrikanın ən böyük hərbi bazası istifadəyə verilib

22 İyul 2017 16:27

Polisin "narkotik oyunu" -

22 İyul 2017 16:26

Uşaqlar zəlzələyə görə gecə küçədə yatdılar - FOTO - VİDEO

22 İyul 2017 16:22