Manatın böyük təhlükədən xilası

Manatın böyük təhlükədən xilası
23:31 11 Dekabr 2015
80 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Noyabrda Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) strateji valyuta ehtiyatları 589 milyon dollar azalaraq 6,245 milyard dollara düşüb.

ANS PRESS-in məlumatına görə, bu ilin 11 ayında isə strateji ehtiyatlar 7,5 milyard dollar azalıb. 2015-ci ilin əvvəlində strateji valyuta ehtiyatları 13,758 milyard dollara bərabər idi. AMB-nin təqdim etdiyi məlumatlardan görünür ki, Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları ən çox bu ilin yanvar-aprel aylarında azalıb. Həmin aylarda ehtiyatlrın təxminən 4 milyard dollar, yəni orta hesabla ayda 1,5 milyard dollar azalması müşahidə edilib. Həmin aylarda dünya bazarında neftin qiymətinin kəskin ucuzlaşaraq barrel üzrə 65 dollardan 45 dollara düşdüyü nəzərə alınarsa, AMB-nin strateji valyuta ehtiyatlarının dolayısı ilə dünya bazarındakı neft qiymətləri ilə bağlı olduğunu ehtimal etməyə imkan verir.

AMB-nin strateji valyuta ehtiyatlarının dəyişməsi (milyon dollarla)


Apreldən sonra dünya bazarında neft qiymətlərinin yenidən qalxaraq barrel üzrə 68 dollara yaxınlaşmasının verdiyi nəticələr bu qənaəti doğruldur - may, iyun və iyul aylarında strateji valyuta ehtyiatları azalmayıb və əksinə bəzi aylarda hətta 90 milyon dollara qədər artıb. Amma bu, uzun çəkməyib və avqustdan başlayaraq neft yenidən ucuzlaşaraq barrel üzrə 50 dollardan aşağı düşüb. Uyğun olaraq strateji valyuta ehtiytları da azalmağa başlayıb və 4 ayda daha 2 milyard dollar geriləyib.


İlin əvvəlindən Brent markalı neftin qiymətinin dəyişməsi



Son günlərdə Brent markalı neftin ucuzlaşaraq barrelinin 37 dollara düşməsi Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatlarının yeni azalma riski ilə üz-üzə olduğunu düşünməyə imkan verir. Yəni azalma yuxarıda təsvir edilən sürətlə davam edirsə, bir ildən sonra Azərbaycan bütün valyuta ehtiyatlarını itirə bilər.

Ekspertlər problemin həlli üçün müxtəlif variantlar təklif edirlər. Məsələn, İqtisad Universitetinin professoru Zahid Məmmədov Azərbaycanda Valyuta Şurasının yaradılmasını təklif edir. Professorun fikrincə, Şura şirkətlər arasında sorğu aparmalıdır və valyutaya tələb yaradan malların strukturunu öyrənməlidir. «Valyutaya tələb yaradan bəzi malların, məsələn lüks avtomobillərin, yaxtaların, bahalı siqar və konyakların ölkəyə gətirilməsini yüksək aksiz vergisi tətbiq etməklə azaltmalıyıq”,- deyə Zahid Məmmədov ANS PRESS-ə bildirib.


Zahid Məmmədov - İqtisad Universitetinin professoru


Professor bu sahədə Türkiyə təcrübəsindən yararlanmağı məsləhət görür. Məsələ bundadır ki, hələ 1994-cü ildən başlayaraq Türkiyə hökuməti mütəmadi olaraq valyutaya olan tələbi öyrənir. Həmin vaxt aparılan araşdırma nəticəsində məlum olub ki, dollara tələbin 40%-ə qədəri lüks mallara görədir. Türkiyə hökuməti həmin vaxt lüks malların idxalını azaltmaq üçün aksiz dərəcələrini yüksəltmişdi.

Nazirlər Kabinetin sabiş şöbə müdiri, iqtisadçı ekspert Oqtay Haqverdiyev isə strateji valyuta ehtiyatlarını manatın məzənnəsini qorumağa sərf etməkdənsə, milli valyutanı üzən məzənnə reciminə keçirməyi məsləhət görür. «Manatı neft qiymətlərindən asılılıqdan xilas etmək üçün güclü neftdən kənar iqtisadiyyat qurulmalıdır ki, bu da uzun illər nəticəsində mümkündür. Biz aqrar sektora və elmtutarlı sənaye malları istehsalına diqqətimizi yönəltməliyik. Yaxın perspekğtivdə isə bizim əsas işimiz manatı üzən məzənnə recimində tənzimləmək olmalıdır»,- deyə Oqtay Haqverdiyev ANS PRESS-ə bildirib.

İqtisadçı ekspertin fikrincə, bir neçə il ərzində manat real qiymətinə çatdırılmalıdır: «Mən hesablamışam, 1 dolların qiyməti təxminən 3-5 manat arasında dəyişməlidir. Amma buna dərhal keçmək olmaz. Bir neçə il ərzində yumşaq recimdə manatı öz qiymətinə çatdırmaq lazımdır. Təbii ki, bu illər ərzində manatın məzənnəsi azaldıqca əhalinin maddi rifahının artırılması üzrə qərarlar verilməlidir - pensiyalar və müavinətlər, minimum əmək haqqı və s. artırılmalıdır».

Əslində, 2000-ci illərin əvvəlinə kimi Azərbaycanda üzən məzənnə siyasəti vasitəsi ilə manatın qiyməti müəyyən edilirdi. Həmin vaxt il üzrə 5-7% təşkil edən devalvasiyanı sadə insanlar heç vaxt hiss etmirdilər. Amma bunun yerli istehsalın dəstəklənməsi baxımından böyük faydası var idi. Sahikarlar idxaldan çəkinərək ölkə daxilində istehsala üstünlük verirdilər. Bu isə minlərlə insan üçün iş yeri demək idi. Azərbaycan elə də uzaq olmayan bu təcrübəsini yenidən təkrarlamalıdır.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Əbülfəz Elçibəy KQB-nin “agenti” olub? – Nemət Pənahlı sənəd yaydı - FOTO

27 Aprel 2017 13:28

Şahmatçılar futbol oynayarsa... - FOTO

27 Aprel 2017 13:27

Tbilisi prospektində yeni işıqforların quraşdırılması və dövriyyənin yenidən nizamlanması təklif olunur

27 Aprel 2017 13:27

"Bu, milli idmanın imicinə xələl vura bilər"

27 Aprel 2017 13:27

Fərdadan ƏMİNLİK: "Bunu sübut edəcəm"

27 Aprel 2017 13:24

Qərbə SƏRT XƏBƏRDARLIQ: “Rusiyaya qarşı bu taktika...”

27 Aprel 2017 13:23

Hollandiya millisinin yeni baş məşqçisi və köməkçisi məlumdur

27 Aprel 2017 13:22

İnsan ana bətnində belə əmələ gəlir

27 Aprel 2017 13:19

Türk gözəli ilə məşhur aktyorun intim görüntüləri yayıldı – FOTOLAR

27 Aprel 2017 13:18

Metropoliten yenə işçi axtarır

27 Aprel 2017 13:17

Rusiyadan alınan silahlar Ordumuzun güclənməsinə böyük töhfədir"

27 Aprel 2017 13:17

Sərbəst güləş üzrə Azərbaycan milli komandasının Avropa çempionatı üçün heyəti açıqlanıb

27 Aprel 2017 13:17

Çağatay Ulusoyun yeni layihəsi bəllidir

27 Aprel 2017 13:17

650 qəzalı məktəb şagirdlərinə şad xəbər: modul məktəblər - MEDİATUR

27 Aprel 2017 13:14

Oğurluq edən ağdaşlı əsgəri ov tüfəngi ilə öldürdülər

27 Aprel 2017 13:14

Sən demə, işdə yuxulamağın ƏSL SƏBƏBİ BU İMİŞ

27 Aprel 2017 13:13

Azərbaycan-Ermənistan qoşunlarının qarşıdurma xəttində monitorinq keçirilib

27 Aprel 2017 13:12

La Liqanı tərk edən ilk klub müəyyənləşdi

27 Aprel 2017 13:12

Bakıda qohumunun evindən oğurluq edən qadın tutulub

27 Aprel 2017 13:12

Kirayə pulunu verə bilməyən tələbə qız qatarda yaşayır

27 Aprel 2017 13:10

Gənc qız ölən dayısının evini yardı - BAKIDA - FOTO

27 Aprel 2017 13:09

İŞİD və "Taliban" yenə Əfqanıstanı qan gölünə döndərdi

27 Aprel 2017 13:08

General Elçin Quliyevin məhkəməsi başladı

27 Aprel 2017 13:04

İngilis deputat erməniləri BİABIR ETDİ: “ Edvard Nalbandyanın arvadı ilə...”

27 Aprel 2017 13:03

Fransada ekstremizmdə şübhəli bilinən şəxs polisə atəş açıb, 2 nəfər yaralanıb

27 Aprel 2017 13:02

Almaniya kansleri Türkiyəni hədələdi

27 Aprel 2017 12:59

Merkeldən Türkiyə bəyanatı - TARİX AÇIQLANDI

27 Aprel 2017 12:58

Lerik sakinləri nazirdən ikinci “Uzunömürlülər festivalı”nın keçirilməsini istəyiblər

27 Aprel 2017 12:57

Babel qadınla yaxalandı - FOTO

27 Aprel 2017 12:57

Keçmiş MTN-in daha bir generalının məhkəməsi başlayıb

27 Aprel 2017 12:57

Azərbaycanlı bu qızların görüntülərini hamı izləyir

27 Aprel 2017 12:55

Azərbaycanda sulu qəlyan qadağan olunur

27 Aprel 2017 12:53

Komitə sədri: "Azərbaycan açıq hökumət prinsipinin təşviqinə töhfəsini verib"

27 Aprel 2017 12:52

İdman telekanalı 100 işçisini qovdu

27 Aprel 2017 12:52

Deputat: "Siqaret çəkmək üçün çölə çıxmaq olmaz?"

27 Aprel 2017 12:52

Bahar Muradova: “Məktəblərə yaxın obyektlərdə qəlyan çəkilməsi qadağan edilməlidir”

27 Aprel 2017 12:52

Sulu qəlyandan istifadə qadağan edilir - AZƏRBAYCANDA

27 Aprel 2017 12:49

73 yaşında idmana başlayacaq - FOTOLAR

27 Aprel 2017 12:48

Siqaret çəkmədən zəhərlənən insanlarımız - STATİSTİKA AÇIQLANDI

27 Aprel 2017 12:47

Bakı-Tbilsi-Qars dəmir yolu Azərbaycan üzərindən yük tranzitini xeyli artıracaq

27 Aprel 2017 12:47

İmişlidə yol qəzası: 4 yaralı - SİYAHI - FOTO

27 Aprel 2017 12:47

Sabahın HAVAsı

27 Aprel 2017 12:47

Azərbaycanda bəzi saytların bloklanması bağlı məhkəmə təxirə düşdü

27 Aprel 2017 12:44

İsrail Suriyanı bombaladı

27 Aprel 2017 12:44

56 yaşlı abituriyent imtahan verəcək

27 Aprel 2017 12:43

Fazil Məmmədov keçmiş idarə rəisini özünə müşavir təyin edib

27 Aprel 2017 12:42

Zabit Səmədovun növbəti rəqibinin adı açıqlanıb

27 Aprel 2017 12:42

"Terminator"un oğlu anasının yanına döndü - FOTO

27 Aprel 2017 12:42

Novxanıda bağın həyətindən xeyli silah-sursat tapıldı

27 Aprel 2017 12:39

Sabah 25 dərəcə isti olacaq

27 Aprel 2017 12:38