Dolanışığın çətin olması Abşerona əhali axınını sürətləndirir

Dolanışığın çətin olması Abşerona əhali axınını sürətləndirir
19:52 12 Dekabr 2015
45 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ötən ay Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin (AMEA) 70 illik yubileyinə həsr olunmuş ümumi yığıncaqda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin irəli sürdüyü elmi prioritetlərin müzakirəsinə həsr olunmuş geniş iclas keçirilmişdi. Tədbirdə çıxış edən AMEA-nın Coğrafiya İnstitutunun direktoru, akademik Ramiz Məmmədov ölkədə sıxlıq disbalansının yaranması barədə məlumat vermişdi. Akademik yığıncaqda qeyd etmişdi ki, Abşeron yarımadasında yüklənmə vəziyyəti mövcuddursa, yüksəkliklərdə yavaş-yavaş boşalma prosesi gedir. Yəni sadə formada desək, ölkə əhalisinin çoxu dolanışıq məqsədilə Abşeron yarımadasına axın edir. Buna səbəb kimi isə kənd və qəsəbələrdə yaşayış şəraitinin, dolanışığın çətin olmasıdır. Nəticədə şəhərlərdə sıxlıq yaranır. Bəs, görəsən, bunun qarşısını almaq üçün nə etmək lazımdır?

 "Ən çox azalma dağlıq və sərhədyanı bölgələrdə müşahidə olunur"

Mövzu ilə bağlı fikirlərini daha ətraflı öyrənmək üçün AMEA-nın Coğrafiya İnstitutunun Azərbaycanın əhalisi və sosial inkişafı coğrafiyası şöbəsinin müdiri, coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Nizami Əyyubova müraciət etdik. Azərbaycanda rayonlarda və kəndlərdə əhali sayının azaldığını deyən N. Əyyubov əlavə etdi ki, ən çox azalma dağlıq və sərhədyanı bölgələrdə müşahidə olunur: "Son illər ərzində Abşeronda əhali sürətlə çoxalır. Çünki ölkənin dağlıq və sərhədyanı ərazilərində məskunlaşan əhali kütləvi şəkildə şəhərlərə axın edir. Nəticədə kəndlər boşalır və şəhərlərdə sıxlıq yaranır. Bunun əsas səbəbi isə həmin bölgələrdə dolanışıq vəziyyətinin çox çətin olmasıdır. Dağlıq zonalarda həyat şəraiti düzən yerlərlə, şəhərlərlə müqayisədə çox pisdir və get-gedə də pisləşir. Ən əsası da iş yerləri yoxdur. Kəndlər sürətlə boşalır. Xüsusən də sərhədyanı kəndlər. Bu kəndlər Ermənistanla sərhəd olduğuna görə vəziyyəti çox pisdir. Kənd əhalisi təsərrüfatla tam məşğul ola bilmir. Kəndlərdə əhali əsasən heyvandarlıq və əkinçiliklə məşğul olur. Ancaq bu kəndlərin sakinləri atəş altında olduqları üçün heyvan otara bilmir, su mənbələrinin çoxu Ermənistan ərazisində olduğu üçün əkin sahələrini lazımınca sulaya bilmirlər. Ermənilər suyu qəsdən kəsir, əhalini susuz qoyurlar".

 "Şəhərdə dolanacaq kəndlərdən daha yaxşıdır"

"O ki qaldı, Abşerondakı sıxlıq məsələsinə, buna səbəb bir çox iş yerlərinin, o cümlədən neft və neft sənayesi ilə bağlı müəssisələrin çoxunun Abşeronda, xüsusən də paytaxt ərazisində olmasıdır. Bundan əlavə, şəhərdə elektik enerjisinin verilməsi, istilik sistemləri, iş-güc, dolanacaq kəndlərdən daha yaxşıdır. Ancaq dağətəyi kəndlərdə elektrik enerjisinin verilməsi problemli məsələdir. Bütün bu problemlərin həlli üçün regionların inkişafına dair iki dövlət proqramı qəbul edilib. Üçüncüsü də, qəbul olunub, ancaq hələ tam tətbiq edilməyib. Bunlardan ikisi artıq yerinə yetirilib. Digəri isə, 2014-2018-ci illəri əhatə edəcək. Bu proqramların əsas məqsədi regionları sosial-iqtisadi inkişaf etdirməkdir. Proqram çərçivəsində dövlət çalışır ki, kəndlərdə şərait yaxşılaşsın və əhali köçmək məcburiyyətində qalmasın. Çünki Azərbaycan yalnız Abşerondan ibarət deyil. Regionların sosial-iqtisadi inkişafı ümumi respublikanın inkişafından daha yüksək templə getməlidir. Sovet dövründə kiçik və orta şəhərlər digər şəhərlərə nisbətən daha yaxşı inkişaf etdirilirdi. Orada əlavə müəssisələr yaradılır, yeni iş yerləri açılırdı. Əhali də işlə təmin olunduğu üçün Bakıya və ya başqa bir yerə getmək məcburiyyətində qalmırdı. Regionların sosial-inkişaf proqramının ikisi nəzərdə tutulan məqsədə nail ola bilmədi. Buna görə də Prezidentimiz üçüncü proqrama dair fərman verdi. Biz Coğrafiya İnstitutu olaraq, bu məsələ ilə bağlı hesabatlar aparırıq. Bu haqda regionlarla bağlı işlədiyimiz kitablarda qeyd edirik. Son 10 ildə hansı kəndlərin əhalisi nə qədər azalıb, hansında çoxalıb, bunların hamısını araşdırırıq. Bütün bunlarla bağlı elmi hesabatlar aparırıq",-deyə N. Əyyubov bildirdi.

 "Kənd əhalisinin şəhərlərə köçü 1990-cı ilin əvvəllərindən başlayıb"

Azərbaycanda urbanizasiyanın çox sürətlə getdiyini deyən iqtisadçı Nazim Məmmədov isə sualımıza cavabında bildirdi ki, ölkəmizdə kənd əhalisinin şəhərlərə köçü 1990-cı ilin əvvəllərindən başlayıb və hələ də davam etməkdədir: "Əhalinin kəndlərdən şəhərlərə köçünün müxtəlif səbəbləri var. Bunlardan biri, Ermənistanın təcavüzü ilə bağlı vətəndaşlarımızın məcburi köçkün qismində Bakıya üz tutmasıdır. Ermənistanla 300 kilometr sərhəddə yerləşən Gədəbəy və Tovuz bölgələrində qeydiyyatda olan əhalinin təqribən yarısından çoxu - 70%-i Bakıya, Sumqayıta və digər şəhərlərə köç ediblər. İkinci və ən əsas səbəb isə kəndlərdə kommunal xidmətlərin çox aşağı səviyyədə olmasıdır. Heç kəsə sirr deyil ki, Azərbaycan qonşu ölkələrə təbii qaz verir. Ancaq Azərbaycanın əksər rayonlarının təbii qazla təchiz olunması aşağı səviyyədədir. Yəni bu o deməkdir ki, odun, yanacaq, təbii qaz olmadığına, ekoloji tarazlıq pozulduğuna görə insanlar ancaq mövsümi olaraq kəndlərdə yaşayırlar. Bundan əlavə, bir çox kəndlərin yolları da pis vəziyyətdədir, gənclərin işlə təmin olunması aşağı səviyyədədir. Etiraf etmək lazımdır ki, dövlətimiz son illər ərzində regionların sosial-iqtisadi inkişafı dövlət proqramı səviyyəsində müəyyən işlər görməyə cəhd edib. Sahibkarlara dəstək institutları yaradılıb. Ancaq mənim fikrimcə, Sahibkarlığa Kömək Milli Fondu və bir neçə qurum bu sahəyə maliyyə yardımını görüntü xatirinə edirlər. Həmin işlərin nəticəsi göz qabağındadır. Kənd təsərrüfatına ayrılan xüsusi aqrar maşın-mexanizmlərin qiymətlərinin şişirdilməsi dəfələrlə Maliyyə Nazirliyi tərəfindən sübut olunub. Sadaladığımız bu problemlər kompleks şəkildə urbanizasiyanı sürətləndirir. Mən hesab edirəm ki, bu sahədə hökumət daha ciddi addımlar atmalıdır. Sərhədboyu kəndləri qazla təmin etməlidir. Baxmayaraq ki, Gədəbəyin Şınıx bölgəsində 2010-cu ildə magistral qaz xətti çəkilib, iki kəndə qaz verildikdən sonra 26, 27 kəndə qaz verilməyib".

 "Kəndlilərə torpaqların əkilib-becərilməsi üçün maliyyə yardımı verilməlidir"

Nazim Məmmədov hesab edir ki, urbanizasiyanın qarşısını almaq üçün iqtisadi islahatlar keçirilməlidir: "Məlumdur ki, pay torpaqlarının əkilib-becərilməsi üçün kəndlilərin uzunmüddətli vəsaitə, yəni kreditə ehtiyac var. Ancaq onların girovları olmadığına görə bankların çoxu kredit vermir. Buna görə də düşünürəm ki, bu sahəyə maliyyə yardımı verilməlidir. Əkilən torpaq sahələrinə, hər hektar başına düşən subsidiyalar, həmçinin yanacaq və sürtgü yağlarının, gübrələrin ucuz qiymətə olması kəndlilərin işini asanlaşdıra bilər. Eyni zamanda sərhəd bölgələrində və miqrasiyanın çox olduğu bölgələrdə kommunal xidmətlərin qiymətlərinin aşağı salınması istiqamətində addımlar atılmalı, bu sahədə kompleks tədbirlər həyata keçirilməli, ərazilərin iqtisadi idarəetmə prinsipi dəyişdirilməli və maliyyə mexanizmlərinin regionlara çatdırılması sadələşdirilməlidir".
"Zaman Azərbaycan"

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

ŞİRVANDA DƏHŞƏT: Hamilə arvadını vəhşicəsinə döydü, vaxtından tez doğulan uşaq öldü

23 Aprel 2017 15:49

"El-Klassiko" öncəsi Messi ilə Ronaldo dodaq-dodağa...

23 Aprel 2017 15:49

Məşhur professor ölən insanın necə dirilə biləcəyini açıqladı - PARALEL SAHƏNİN SİRRİ

23 Aprel 2017 15:43

Ukraynada ATƏT əməkdaşı partlayış nəticəsində öldü

23 Aprel 2017 15:42

"Qalatasaray" - "Fənərbaxça": gözlənilən start heyətləri

23 Aprel 2017 15:27

Rus qızlar azərbaycanlı kişilərə etiraz olaraq oxudular

23 Aprel 2017 15:27

Ömrünüzdə bircə dəfə də olsa qutabını yesəniz...

23 Aprel 2017 15:25

44 yaşlı həkim və 15 yaşlı arvadı - Nəriman Nərimanov haqqında GERÇƏKLƏR - FOTOLAR

23 Aprel 2017 15:08

Bakıda bədii gimnastika üzrə “AURA” Açıq Birinciliyi keçirilib

23 Aprel 2017 15:02

Əri tərəfindən döyülən hamilə qadın uşağını itirdi - ŞİRVANDA

23 Aprel 2017 14:57

Bəşər Əsəd ABŞ-ı ittiham etdi

23 Aprel 2017 14:51

Kişilərin ağlını başından çıxaran rus qızları əslində...

23 Aprel 2017 14:43

Messinin "El Klasiko"da qaçmaqla arası yoxdur

23 Aprel 2017 14:42

Kütləvi aksiyalar: Maduro 1300 nəfəri həbs etdirdi

23 Aprel 2017 14:38

"İlhamə Quliyevaya toxunmayın" - Lamiyyə əsəbiləşdi

23 Aprel 2017 14:37

Türkiyədə bayram faciəyə döndü: 5 yaralı

23 Aprel 2017 14:32

Azərbaycanlı holdinq rəhbərinin qızı açıq-saçıq şəkilləri ilə...

23 Aprel 2017 14:27

Dünyadakı ən qeyri-adi 10 ölüm faktı

23 Aprel 2017 14:22

"Real" - "Barselona": kimlər oynayacaq?

23 Aprel 2017 14:17

Bakıda faciə: sürünə-sürünə küçəyə çıxdı və öldü

23 Aprel 2017 14:14

Dünya üzrə ən bahalı 10 saat - FOTOLAR

23 Aprel 2017 14:13

Bakıda bədii gimnastika üzrə “AURA” Açıq Birinciliyi keçirilib - FOTO

23 Aprel 2017 14:12

“Müştəri həmişə haqlıdır” frazası belə yaranıb

23 Aprel 2017 14:00

Hadisənin Maldiv adalarındakı istirahəti - FOTO

23 Aprel 2017 13:57

Türkiyə 2 şəhid verdi

23 Aprel 2017 13:57

Bir gündə 40-dan çox fərman: Kral nazirləri vəzifələrindən azad etdi

23 Aprel 2017 13:53

"Real"dan bu futbolçu üçün inanılmaz TƏKLİF

23 Aprel 2017 13:47

Suriyada öldürülən "Reina" teraktının təşkilatçısının FOTOsu

23 Aprel 2017 13:47

Futbolçular jurnalistləri döydü - VİDEO

23 Aprel 2017 13:47

Tağı Əhmədovun nəvəsinin toyu oldu

23 Aprel 2017 13:41

Məşhur analar övladlarına süd verərkən... - FOTOLAR

23 Aprel 2017 13:38

Şimali Koreyada ABŞ vətəndaşı saxlanıldı

23 Aprel 2017 13:37

Erməni kafedə atəş açdı, yaralanan var

23 Aprel 2017 13:32

"Baron" ləqəbli şəxs həbs edildi

23 Aprel 2017 13:29

Super Liqada gözlənilməz istefa

23 Aprel 2017 13:28

Dünyanın gözü Madriddə: "Barselona" "Real"a qarşı

23 Aprel 2017 13:27

İstanbul derbisinə saatlar qaldı: "Fənərbağça" "Qalatasaray"a qarşı

23 Aprel 2017 13:22

Rusiyada erməni kafedə atışma törətdi: yaralanan var

23 Aprel 2017 13:18

Tovuzda müəmma: sığorta şirkətinin filial müdirini kim öldürdü, müavini necə yaralandı?

23 Aprel 2017 13:17

Türk ulduzdan şok xəbər

23 Aprel 2017 13:17

Məkkədə güclü yanğın baş verdi

23 Aprel 2017 13:07

Türkiyə Azərbaycana ağac tinglərinin ixracına başladı

23 Aprel 2017 12:58

Əfqanıstanda matəm elan olundu

23 Aprel 2017 12:57

4-cülük uğrunda amansız mübarizə - YENİLƏNİR

23 Aprel 2017 12:57

Fransada prezident seçkiləri başladı

23 Aprel 2017 12:53

Tanınmış aparıcı əsəbiləşdi: "İlhamə Quliyevaya toxunmayın!"

23 Aprel 2017 12:49

Dolu düşəcək, qar yağacaq - XƏBƏRDARLIQ

23 Aprel 2017 12:47

Dünya ölkələrinin prezidentlərinə məxsus ən bahalı 10 təyyarə - VİDEO

23 Aprel 2017 12:43

Sabahdan hava dəyişir

23 Aprel 2017 12:43

Azərbaycanın bəzi yerlərinə intensiv yağış yağacaq - HAVA PROQNOZU

23 Aprel 2017 12:39