Azərbaycanın ilk qadın bəstəkarının ad günüdür

Azərbaycanın ilk qadın bəstəkarının ad günüdür
00:56 15 Dekabr 2015
Ölkə mətbuatı
A- A+
Azərbaycanın ilk qadın bəstəkarı Ağabacı Rzayevanın ad günüdür.

Axşam.az-ın məlumatına görə, Ağabacı İsmayıl qızı Rzayeva 15 dekabr 1912-ci ildə Bakıda musiqiyə dərin hörmət bəslənilən ziyalı ailəsində anadan olub. Atası İsmayıl ixtisasca iqtisadçı olsa da, muğamların sirlərinə yiyələnmiş, onları tarda çalmağı öz atası. məşhur tarzən Mirzə Fərəcdən (15 mart, 1847-26 mart, 1927) öyrənib.

Ağabacı babasının vəfatından sonra əvvəlcə Pedaqoji texnikumu bitirib (1929), bir neçə il Saray, Kürdəxanı və Maştağa kəndlərində müəllimlik edir. Lakin o, uşaqlıqdan sevdiyi musiqidən heç cür ayrıla bilmirdi. Yaxşı səsi olan qızları başına yığıb xor yaradır, özü də onları tarda müşayiət edirdi. Maştağada yerli radio qovşağı yaradılarkən gənc müəllimənin təşəbbüsü və yaxından iştirakı ilə xəbərlər arasında musiqi nömrələri də verilərdi.

A. Rzayeva musiqi-maarifçilik işini ömrünün sonuna kimi davam etdirmişdi. 1934-cü ildə əvvəlcə konservatoriyanın nəzdində xalq musiqisi şöbəsi təşkil olunarkən Üzeyir bəy Ağabacı ilə bacısı Ruqiyyəni öz yanına çağırtdırıb, adəti üzrə bığlarını tumarlaya-tumarlaya deyir: "Qoçaq qızlarsız, heç kəs öz qızını tar çalmağa qoymur, özümüzünkülər gəlsə, başqaları da baxıb həvəsə düşərlər". Ağabacı xanım not çalğısı üzrə ali təhsilli tarzən və bəstəkar Səid Rüstəmovdan, muğam üzrə Mirzə Mənsur Mənsurovdan dərs alır. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında Üzeyir Hacıbəyovun kompozisiya sinifində təhsil almış, onun ən sevimli tələbələrindən biri olub. Musiqi-nəzəri fənlərdən isə ona Ü.Hacıbəyov, Ə.Bədəlbəyli və C.Hacıyev dərs deyirlər. Bir il sonra o, Üzeyir Hacıbəyovun yaratdığı ilk notlu xalq çalğı alətləri orkestrinə qəbul olunur, 1938-ci ildə isə Moskvada keçirilən Azərbaycan incəsənəti dekadasında iştirak edir. O, həm Azərbaycanda, həm də bütün Şərqdə peşəkar musiqi təhsilini almış ilk qadın-bəstəkardır. Onun ardınca digər istedadlı qızlar da (Ədilə Hüseynzadə, Hökümə Nəcəfova, Şəfiqə Axundova) bəstəkarlıq sahəsinə gəlirlər.

Onun bəstələdiyi ilk əsər "Gənc vətənpərvərlər marşı" olmuşdur. Mahnı və romans A.Rzayeva yaradıcılığının aparıcı sahəsinə çevrilir. İlk qadın bəstəkarımız klassik və müasir şairlərimizin, aşıqların və digər xalqlara məxsus şer ustalarının yaradıcılığına müraciət etmişdir. Bunlar arasında Nizami, Nəsimi, Füzuli, M.Ş.Vazeh, M.Ə.Sabir, Aşıq Hüseyn, Qaracaoğlan, Əşrəfoğlu, N.Rəfibəyli, İ.Səfərli, Ş.Qurbanov, M.Rahim, Z.Cabbarzadə, Z.Xəlil, M.Dilbazi, T.Elçin, M.Araz, T.Mütəllimov və başqalarının şeirləri onun bəstəkar qəlbini ilhamlandırmışdı. Bundan başqa, bəzən Ağabacı Rzayeva özü də şairliyə meyl etmiş, bəzi mahnıları öz sözlərinə bəstələmişdir – "Durna qatarlı qızlar". A.Rzayeva başqa həmkarlarından fərqli olaraq, Üzeyir Hacıbəyovun ölümünün ildönümü ilə əlaqədar Hüseyn Abbaszadənin sözlərinə "Sənin xatirən" adlı qəzəl-romans yazır və unudulmaz müəlliminin əziz xatirəsini əməli yaradıcılıq işilə anaraq, ona qarşı bəslədiyi səmimi hisslərini ifadə edir.

Böyük Vətən müharibəsi illərində sənətkarın rübabı susmamış, xalqımızın qəhrəmanlıq şücaətini və vətənpərvərlik hisslərini tərənnüm etmişdir; "Vətən", "Partizan oğlu", "Qəhrəman ananın qəhrəman oğlu", "Sevgilim əsgər gedir", "Gözləyəcəyəm, sevgilim" doğma Vətənə dərin məhəbbət hissləri ilə aşılanmışdır.

Bəstəkarın qəhrəman neftçilərimizin əmək şücaətini tərənnüm edən "Neftçi Qurban", ata-anaların gözlərini sevincdən yaşardan "Evimizə gəlin gəlir", "Oxuma gözəl", "Çoban Qara", balaca qızların gözləri qarşısında şirin və möcüzəli bir aləm açan "Kukla", "Qaranquş", "Ağ göyərçinim", "Sabahın ustaları", "Balaca kapitan", "Qərənfiləm mən" və s. əsərləri milli mədəniyyətimizdə layiqli yer tutur. İlk dəfə Moskvada oxunan "Kukla" mahnısı ona xalqın rəğbətini qazandırmışdır. Ağabacı Rzayeva bir çox mahnı və romansların, həmçinin "Höcət eləmə" (1965, İsmayıl Quliyevlə birgə) musiqili komediyasının, "Ögey ana" dramı, Xalq Çalğı Alətləri Orkestri, simli kvartet üçün pyeslərin, simfonik əsərlərin,Nəsiminin sözlərinə 7 romansın və s. əsərlərin müəllifidir. İfa olunmamış əsərləri İncəsənət Arxivində saxlanılır.

A.Rzayevanın könül təranələrini ifa etmiş müğənniləri sadalamaqla bitməz – Bülbül, R.Behbudov, Ş.Ələkbərova, R.Muradova, G.Məmmədov, F.Mehrəliyeva, M.Salmanov, T.Əliyeva, T.İsmayılova, L.İmanov və b. O, geniş kütlələrə ünvanlanan bir sıra əsərlərini xor üçün bəstələmişdi ("Çiçəklənən yurdum", "Azərbaycan", "Bəxtiyar ellər", "Dilbərim"). Azərbaycan caz-muğam sənətinin əsasını qoymuş unudulmaz pianoçu Vaqif Mustafazadə də zaman-zaman bəstəkarın mahnılarına müraciət etmiş, məsələn, "Ey pəri" və "Evimizə gəlin gəlir" kimi məşhur mahnılarına bənzərsiz möhür vurub.

A.Rzayeva öz yaradıcılığının janr diapazonunu genişləndirməyə də can atmışdır. Bu mənada onun musiqili səhnə əsərlərini ("Günəş eşqi", "Höcət eləmə"), variasiyalarını, iki sonatasını, qaboy, tar və kamança alətləri üçün yazdığı pyesləri, xalq çalğı alətləri üçün "Şənlik" süitasını da qeyd etmək olar. Xalq çalğı alətləri orkestrinin tərkibinə klarnet alətinin salınması da Ağabacı Rzayevanın adı ilə bağlıdır. Ağabacı Rzayeva respublikanın içtimai həyatında da fəal iştirak etmişdir.

O, bir neçə çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı olmuş, 2 dəfə "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni, "Şərəf Nişanı" ordeni və müxtəlif medallarla təltif olunub. 1960-cı ildə ona əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı verilib. 5 iyul 1975-ci ildə (63 yaşında) Bakıda vəfat etmiş bəstəkar 2-ci Fəxri Xiyabanda torpağa tapşırılıb.

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Azərbaycan millisi Moldovaya şans vermədi

29 Mart 2017 21:29

Çirkli hava beyini kiçildir - Qarşısını almaq üçün nə etməli?

29 Mart 2017 21:28

Türkiyənin qərbi silkələndi - 4,5 balla

29 Mart 2017 21:27

"Ozancan Türkiyə millisində oynaya bilər" - "Bursaspor" rəsmisi

29 Mart 2017 21:27

Qadının gözündən 8 sm-lik qurd çıxarılıb

29 Mart 2017 21:22

Yol polisindən sürücülərə: İngilis və rus dilini öyrənin

29 Mart 2017 21:22

Yazda hansı xəstəliklər üzə çıxır?

29 Mart 2017 21:22

Əli İnsanovun məhkəməsinin vaxtı açıqlandı

29 Mart 2017 21:21

Sabiq prokurorluq əməkdaşının məhkəməsi başladı

29 Mart 2017 21:19

Azərbaycan Moldovanı darmadağın etdi

29 Mart 2017 21:17

"Böyük bir klubla müqavilə imzaladım" - Millimizin futbolçusu

29 Mart 2017 21:17

Xaricdə yaşayan azərbaycanlı aktrisa: "Orda qalsaydım..." - FOTO

29 Mart 2017 21:17

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatından qızılca XƏBƏRDARLIĞI

29 Mart 2017 21:13

Tanınmış bəstəkar kövrəldi: "Ailəmdəki itkiylə bağlı 5 ildir ki, heç bir bayram keçirmirəm" - FOTO

29 Mart 2017 21:12

Millimizin daha bir üzvü "Bursaspor"da - RƏSMİ

29 Mart 2017 21:07

Toy gecəsi yaranan problemlər - "Qorxu bəzən o qədər çox olur ki..."

29 Mart 2017 21:05

Evdə partlayış oldu: qadın yaralandı

29 Mart 2017 21:04

"Bir qutu siqaret alın uşağımın beynini dağıtdığım yeri sizə göstərim" - 7 yaşlı uşağını öldürən ata

29 Mart 2017 20:57

Şəmkirdə yaşayış evində partlayış - Xəsarət alan var

29 Mart 2017 20:57

"Vucudum belədir, kimsəyə ehtiyacım yoxdur" - FOTO

29 Mart 2017 20:57

Əsəd rejimi Dəməşqi bombaladı

29 Mart 2017 20:54

Dünənki yanğın aparıcının evini yararsız hala saldı

29 Mart 2017 20:53

Tanınmışlar İnstagram-da bunları paylaşdılar - FOTO

29 Mart 2017 20:52

"Allahım, məni ədəbli görünüb, ədəbi olmayandan uzaq tut" - Fatimə

29 Mart 2017 20:47

Azərbaycan millisinin üzvü “Bursaspor”a keçdi

29 Mart 2017 20:44

84 yaşlı kişi həyətdə özünü asdı

29 Mart 2017 20:43

17 yaşlı qızı meşəyə aparıb zorladı - Cəzası AĞIR OLDU

29 Mart 2017 20:42

"Barselona" sabiq oyunçusunu geri qaytarır

29 Mart 2017 20:38

Ona "trans" deyən dostunu bıçaqladı - "Mən ona dalağımı, böyrəyimi, hər şeyimi verərəm"

29 Mart 2017 20:37

DİQQƏT: "Galaxy S8" gəlir

29 Mart 2017 20:32

Hakan Hadisə ilə deyil, bacısı ilə sevgili imiş

29 Mart 2017 20:27

Kiralıq ər axtarırlar - FOTO

29 Mart 2017 20:22

Şamaxıda torpaq sürüşməsi yenidən aktivləşib –

29 Mart 2017 20:20

Əli İnsanovun məhkəməsinin vaxtı açıqlandı

29 Mart 2017 20:19

Putinlə Tramp nə vaxt görüşəcək?

29 Mart 2017 20:18

Azərbaycanlı model adada belə dincəlir - FOTO

29 Mart 2017 20:17

Şamaxıda torpaq sürüşmə yenidən aktivləşdi

29 Mart 2017 20:14

Güneldən nişanlısına ismarıc: "Gücünü yalnız sizə sərf edən…"

29 Mart 2017 20:12

Elnur Nağızadənin fotosu "Axtarışda olanlar"ın siyahısında - FOTO

29 Mart 2017 20:05

"Dünya iqtisadiyyatı keyfiyyət artımına yönəlməlidir, Azərbaycan da artıq bu yolda addımlayır"

29 Mart 2017 20:05

Qarabağ üçün GİZLİ SAZİŞ, o ərazilər AZƏRBAYCANA... - GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

29 Mart 2017 20:03

Tanınmış teleaparıcının evinə yanğından güclü ziyan dəydi: "Evim su içindədir..." - FOTO

29 Mart 2017 19:57

Sevil və Sevincin bahalı maşını - FOTO

29 Mart 2017 19:57

Xaricdə uğur qazanmış azərbaycanlı gənclər -

29 Mart 2017 19:56

Məşhur aparıcıların gəlirləri: Sponsordan faiz alan, həyat yoldaşı dəstəkləyən, gizlədən… - FOTO

29 Mart 2017 19:52

Dağıstanda Azərbaycandan yük daşıyan TIR-ları niyə saxlayırlar? - FOTO

29 Mart 2017 19:52

Günü-gündən arıqlayan Lalədən yeni FOTOlar

29 Mart 2017 19:47

Sərnişinin həyatını xilas edən sürücü MÜKAFATLANDIRILDI - FOTO/VİDEO

29 Mart 2017 19:43

Putinlə Trampın görüşəcəyi vaxtı Lavrov AÇIQLADI

29 Mart 2017 19:42

"Nəyə görə minlərlə insanın əmanətini 1 ildən çox həbs altında saxlamalıyıq?"

29 Mart 2017 19:42