Dəm qazı psixikanı da pozur - ARAŞDIRMA

Dəm qazı psixikanı da pozur - ARAŞDIRMA
12:17 15 Dekabr 2015
29 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ötən illərdə olduğu kimi, bu il də havalar soyumağa başlayan kimi dəm qazından zəhərlənmə hadisələri də artmağa başladı. Hətta bu zəhərlənmə səbəbindən neçə-neçə insan da dünyasını dəyişib.

Mövzunun aktuallığını nəzərə alaraq "Report" dəm qazından zəhərlənmə ilə bağlı bir neçə məqamı oxucuların diqqətini çatdırır.

Daxili İşlər Nazirliyinin yaydığı statistikaya əsasən, ötən iki ayda (oktyabr-noyabr) 15 nəfər dəm qazından zəhərlənərək dünyasını dəyişib.

Səhiyyə Nazirliyinin yaydığı son hesabata görə isə bu ilin doqquz ayında dəm qazı və digər toksiki qazlarla zəhərlənmə diaqnozu ilə Kliniki Tibbi Mərkəzin Toksikologiya şöbəsinə 249 xəstə daxil olub.

Kliniki Tibbi Mərkəzin Toksikologiya şöbəsinin müdiri Azər Maqsudov "Report"a açıqlamasında havaların soyuması ilə bağlı dəm qazından zəhərlənmə diaqnozu ilə xəstəxanaya müraciət edənlərin sayında artım olduğunu təsdiqləyib: "Yay fəslində, demək olar ki, dəm qazından zəhərlənmə halları ilə rastlaşmırıq".

Şöbə müdiri eyni zamanda, bu ilin son iki ayında dəm qazından zəhərlənmə diaqnozu ilə Kliniki Tibbi Mərkəzə 26 xəstənin daxil olduğunu qeyd edib: "Xəstələr arasında qadınlar çoxluq təşkil edir. Onu da deyim ki, qeyd etdiyim müddət ərzində şöbəyə yerləşdirilən xəstələrdə elə də ciddi ağırlaşmalar qeydə alınmayıb".

A.Maqsudovun sözlərinə görə, dəm qazı ilə zəhərlənmənin yüngül dərəcədə əlamətləri küt başağrısı, başgicəllənmə, gicgah nahiyəsində döyüntü hissiyyatı, təngnəfəslik, quru öskürək, gözdən yaş axma və müvazinətin itməsi, sinə və boğaz nahiyəsində ağrı, öyümə, qusma, görmə və eşitmə hallusinasiyaları, dəri və selikli qişaların hiperemiyası (qızarması), ürək döyüntüsü, qan təzyiqinin artmasıdır: "Orta ağır dərəcədə olanda yuxululuq, hərəkətin məhdudlaşması, ağır dərəcə olanda isə huşun itməsi, qıcolmalar, psixomotor oyanmalar, tənəffüs və ürək sistemlərinin fəaliyyətinin dayanması nəticəsində ölüm olur".

A.Maqsudov dəm qazından zəhərlənən şəxsə ilk tibbi yardımın necə göstərilməli olduğu barədə də danışıb: "Təcili olaraq zərərçəkmişə oksigenin verilməsini təmin etmək, onu mütləq şəkildə təmiz havaya çıxarmaq lazımdır. Əgər zərərçəkmiş özündə deyilsə, təcili yardım gələnə kimi ağız boşluğunu selikdən təmizlədikdən sonra süni tənəffüs vermək lazımdır ki, huşu özünə gəlsin. Daha sonra otağı yoxlamaq, qapı və pəncərələri açmaq, qızdırıcı cihazı söndürərək otağı tərk etmək lazımdır. Xəstənin səhhəti ağır olduğu təqdirdə isə təcili tibbi yardım çağıraraq onu dərhal xəstəxanaya çatdırmaq mütləqdir".

Psixoloq Elnur Rüstəmov "Report"a açıqlamasında deyib ki, dəm qazından zəhərlənən insanlarda hadisədən sonrakı dövrdə post-travmatik stress qeydə alınır: "Bu da adətən hadisədən bir həftə, yaxud da bir və ya iki ay sonra başlayır. Bu o deməkdir ki, insanlarda narahatlıq hissi yaranmağa başlanır. Onlar düşünürlər ki, bu hadisə evdəkilərdən kiminsə başına gələ bilər. Yaxud da evdən çıxdıqdan sonra fikirləri ancaq evdə qalır. Yəni, insanlarda psixoloji narahatlıq müşahidə olunur. Eyni zamanda, gələcəkdə həmin şəxslərin həyatlarını sığortalamaq istəyi ifrat dərəcədə ola bilər. Ona görə də həmin şəxslərə mütləq psixoloji yardım lazımdır. Çünki aldıqları travma həm özlərinə, həm də yaxınlarına mənfi təsir etmiş olacaq. Hətta zaman keçdikcə insanda təşviş və həyəcan hissi yarana bilər".

E.Rüstəmov onu da əlavə edib ki, qadınlar adətən stress yaşamağa daha çox meylli olurlar: "Çünki onlar ilk növbədə ana və həyat yoldaşıdır. Digər tərəfdən, evdar qadınların sayı çoxluq təşkil etdiyindən, onların məişət zəminində keçirdiyi stresslər çoxdur".

Kimyəvi adı karbon-monoksid (CO) olan dəm qazı təmiz halda gözə görünməyən, rəngsiz, iysiz, dadsız, havadan yüngül, suda pis həll olunan qazdır. Dəm qazı natamam yanma məhsulu olub güclü zəhərləyici xassəyə malikdir.

Havatəmizləyici bacalar və borularda dəm qazının çıxmasına maneçilik törədən nasazlıqlar yarandıqda, insanlar bu qazla nəfəs almaq məcburiyyətində qalırlar. Bu da nəticə etibarı ilə dəm qazından zəhərlənmələrə səbəb olur. Dəm qazı ilə zəhərlənmə daha çox rast gəlinən zəhərlənmələr siyahısında (alkoqoldan, dərman preparatları və narkotik maddələrlə zəhərlənmədən sonra) dördüncü yeri tutur. Bu cür zəhərlənmə halları baş verdikdə və vaxtında lazımi tibbi köməklik göstərilmədikdə sonluq arzuolunmaz hadisələrlə nəticələnə bilər.

Dəm qazı orqanizmə əsasən nəfəsalma zamanı ağciyərlər vasitəsilə daxil olur. Orqanizmə daxil olan dəm qazı hemoqlobinlə birləşərək karboksihemoqlobin əmələ gətirir. İnsanlar yüksək konsentrasiyalı dəm qazı olan mühitdə çox qaldıqda zəhərlənmə daha güclü, ölüm isə bir o qədər sürətli olur.

Dəm qazı ilə zəhərlənmənin səbəbləri sırasında suyu qazla qızdırılan duş və vanna otaqlarında nəfəsliklərin olmaması (duş qəbul edən şəxsi nəzarətdə saxlamaq və tez-tez maraqlanmaq vacib şərtdir), soba ilə qızdırıcı sistemlərdə texniki təhlükəsizlik qaydalarının pozulması, standarta uyğun olmayan və kustar yolla hazırlanmış qızdırıcı cihazlardan istifadə edilməsi, sobanın qapağının vaxtında bağlanmaması, tüstü çıxarıcı boruların və tüstü bacasının yaxşı işləməməsi, sobanın və tüstü çəkən bacanın nasaz vəziyyətdə olması, sobada və borularda çatların və nasazlıqların olması, qapalı yerlərdə, xüsusilə otaqlarda və mənzillərdə hava mübadiləsinin pis olmasıdır.

Dəm qazından zəhərlənmənin qarşısını almaq üçün soba boruları və bacalar mütəmadi olaraq yoxlanılmalı, qaz cihazları və istilik sistemlərinin sazlığına daim ciddi nəzarət edilməlidir. Sobaların tüstü borularının bayıra çıxışı olmalı, otağın havası tez-tez dəyişdirilməli və bacalar il ərzində ən azı bir dəfə təmizlənməlidir.

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Almaniyadan Ərdoğanın mühafizəçilərinə QADAĞA

25 İyun 2017 21:23

İlan sancması zamanı nə etməli?

25 İyun 2017 21:22

Android telefonları olanlar -

25 İyun 2017 21:20

Bakıda iraqlı turistin meyiti tapıldı

25 İyun 2017 21:19

Kanada vətəndaşı Azərbaycan mahnılarına aşiqdir - VİDEO

25 İyun 2017 21:17

Bakıda işıqfora məhəl qoymayan sürücü qəza törətdi - VİDEO

25 İyun 2017 21:17

Diliniz dərdinizdən danışır...

25 İyun 2017 21:17

Plastik qapı-pəncərə alarkən diqqətli olun - VİDEO

25 İyun 2017 21:17

Lənkəranda evə basqın edərək 1 nəfərin ölümü, digərinin bıçaq xəsarəti almasında şübhəli bilinən şəxs saxlanılıb

25 İyun 2017 21:17

Ramazandan sonra necə qidalanmalı? - VİDEO

25 İyun 2017 21:17

Fəhlənin əsərləri peşəkar rəssamı xatırladır - VİDEO

25 İyun 2017 21:12

Allahın ən üstün bəndələrinin 5 nişanəsi

25 İyun 2017 21:12

Ev tikmək istəyənlər bu xəbəri isləsin - VİDEO

25 İyun 2017 21:12

Məşhur modelin bacısı fotolarını yaydı - FOTO

25 İyun 2017 21:05

Noxud oğrularını iş başında tutan kişi ölümcül döyüldü - VİDEO

25 İyun 2017 21:05

Bayramlar mehribançılıq, bayramlar birlikdir - VİDEO

25 İyun 2017 21:05

Hamilələr adam öldürə bilər - Yeni qanun

25 İyun 2017 21:03

Konfederasiyalar Kuboku: yarımfınalçılar müəyyənləşdi

25 İyun 2017 20:59

Çilidən bərabərlik, Almaniyadan ikinci qol - YENİLƏNİR

25 İyun 2017 20:57

Brabus-dan ecazkar Mercedes-Benz - FOTO

25 İyun 2017 20:57

"DIe Welt": Almaniya Ərdoğanın mühafizəçilərinə G20 sammitinə qatılmağı qadağan edib

25 İyun 2017 20:57

Tovuzda bir neçə həkim və tibb bacısı döyüldü - VİDEO

25 İyun 2017 20:57

Ayaq burxulmasına qarşı çarə

25 İyun 2017 20:52

Ronalduya hələ belə təklif gəlməmişdi

25 İyun 2017 20:52

Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Rusiya baş nazirinin müavinini -

25 İyun 2017 20:49

Balığın sağlamlığınıza faydaları

25 İyun 2017 20:47

Lənkəran teatrı İrana qastrol səfərinə gedəcək

25 İyun 2017 20:42

Dar qutuda keçən ömür - FOTO

25 İyun 2017 20:42

Meray Keri Bakıdadır - FOTO

25 İyun 2017 20:42

“Formula-1”: Mükafatları prezident təqdim etdi

25 İyun 2017 20:39

Bakı trası sürprizlərlə dolu idi

25 İyun 2017 20:37

Təbrizdə Azərbaycan-İran əlaqələrinin inkişafı müzakirə olunub

25 İyun 2017 20:37

Hyundai kompakt krossover təqdim etdi - FOTO

25 İyun 2017 20:37

Fransada yanğın: dörd ölü

25 İyun 2017 20:37

Teleaparıcı çimərlikdə "hədəf" oldu - FOTO

25 İyun 2017 20:32

Müsəlmanlar Ramazan bayramını qeyd edirlər - FOTO

25 İyun 2017 20:27

Prezident və xanımı qalibləri mükafatlandırıblar -

25 İyun 2017 20:23

Azad Rəhimov: “Qran Prini yüksək səviyyədə təşkil etməyə davam edəcəyik”

25 İyun 2017 20:22

Qəhvəyi çeşmə

25 İyun 2017 20:22

Türkiyədə terrorçular təhlükəsizlik qüvvələrinə hücum edib: ölən var

25 İyun 2017 20:17

Sızanaqlar hansı xəstəliklərdən xəbər verir?

25 İyun 2017 20:17

Qiyamət günü dənizlər necə atəş saçacaqlar?

25 İyun 2017 20:12

Azərbaycan Qran-Prisi başa çatdı: qalib kim oldu?

25 İyun 2017 20:07

Ərdoğandan ABŞ-a XƏBƏRDARLIQ

25 İyun 2017 20:05

Məşhur futbolçu ailəvi istirahətdə - FOTO

25 İyun 2017 20:05

Hərəkətdə olan avtomobildən yola yıxıldı - BAKIDA QORXULU ANLAR

25 İyun 2017 19:59

18 yaşlı məktəbli Bitcoinlə milyonçu oldu

25 İyun 2017 19:57

Porsche-dən ən güclü 911 Turbo - FOTO

25 İyun 2017 19:57

Formula 1 Azərbaycan Qran Prisi -

25 İyun 2017 19:56

Qadınlar yuxuya daha çox ehtiyac duyur

25 İyun 2017 19:52