Dəm qazı psixikanı da pozur - ARAŞDIRMA

Dəm qazı psixikanı da pozur - ARAŞDIRMA
12:17 15 Dekabr 2015
29 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ötən illərdə olduğu kimi, bu il də havalar soyumağa başlayan kimi dəm qazından zəhərlənmə hadisələri də artmağa başladı. Hətta bu zəhərlənmə səbəbindən neçə-neçə insan da dünyasını dəyişib.

Mövzunun aktuallığını nəzərə alaraq "Report" dəm qazından zəhərlənmə ilə bağlı bir neçə məqamı oxucuların diqqətini çatdırır.

Daxili İşlər Nazirliyinin yaydığı statistikaya əsasən, ötən iki ayda (oktyabr-noyabr) 15 nəfər dəm qazından zəhərlənərək dünyasını dəyişib.

Səhiyyə Nazirliyinin yaydığı son hesabata görə isə bu ilin doqquz ayında dəm qazı və digər toksiki qazlarla zəhərlənmə diaqnozu ilə Kliniki Tibbi Mərkəzin Toksikologiya şöbəsinə 249 xəstə daxil olub.

Kliniki Tibbi Mərkəzin Toksikologiya şöbəsinin müdiri Azər Maqsudov "Report"a açıqlamasında havaların soyuması ilə bağlı dəm qazından zəhərlənmə diaqnozu ilə xəstəxanaya müraciət edənlərin sayında artım olduğunu təsdiqləyib: "Yay fəslində, demək olar ki, dəm qazından zəhərlənmə halları ilə rastlaşmırıq".

Şöbə müdiri eyni zamanda, bu ilin son iki ayında dəm qazından zəhərlənmə diaqnozu ilə Kliniki Tibbi Mərkəzə 26 xəstənin daxil olduğunu qeyd edib: "Xəstələr arasında qadınlar çoxluq təşkil edir. Onu da deyim ki, qeyd etdiyim müddət ərzində şöbəyə yerləşdirilən xəstələrdə elə də ciddi ağırlaşmalar qeydə alınmayıb".

A.Maqsudovun sözlərinə görə, dəm qazı ilə zəhərlənmənin yüngül dərəcədə əlamətləri küt başağrısı, başgicəllənmə, gicgah nahiyəsində döyüntü hissiyyatı, təngnəfəslik, quru öskürək, gözdən yaş axma və müvazinətin itməsi, sinə və boğaz nahiyəsində ağrı, öyümə, qusma, görmə və eşitmə hallusinasiyaları, dəri və selikli qişaların hiperemiyası (qızarması), ürək döyüntüsü, qan təzyiqinin artmasıdır: "Orta ağır dərəcədə olanda yuxululuq, hərəkətin məhdudlaşması, ağır dərəcə olanda isə huşun itməsi, qıcolmalar, psixomotor oyanmalar, tənəffüs və ürək sistemlərinin fəaliyyətinin dayanması nəticəsində ölüm olur".

A.Maqsudov dəm qazından zəhərlənən şəxsə ilk tibbi yardımın necə göstərilməli olduğu barədə də danışıb: "Təcili olaraq zərərçəkmişə oksigenin verilməsini təmin etmək, onu mütləq şəkildə təmiz havaya çıxarmaq lazımdır. Əgər zərərçəkmiş özündə deyilsə, təcili yardım gələnə kimi ağız boşluğunu selikdən təmizlədikdən sonra süni tənəffüs vermək lazımdır ki, huşu özünə gəlsin. Daha sonra otağı yoxlamaq, qapı və pəncərələri açmaq, qızdırıcı cihazı söndürərək otağı tərk etmək lazımdır. Xəstənin səhhəti ağır olduğu təqdirdə isə təcili tibbi yardım çağıraraq onu dərhal xəstəxanaya çatdırmaq mütləqdir".

Psixoloq Elnur Rüstəmov "Report"a açıqlamasında deyib ki, dəm qazından zəhərlənən insanlarda hadisədən sonrakı dövrdə post-travmatik stress qeydə alınır: "Bu da adətən hadisədən bir həftə, yaxud da bir və ya iki ay sonra başlayır. Bu o deməkdir ki, insanlarda narahatlıq hissi yaranmağa başlanır. Onlar düşünürlər ki, bu hadisə evdəkilərdən kiminsə başına gələ bilər. Yaxud da evdən çıxdıqdan sonra fikirləri ancaq evdə qalır. Yəni, insanlarda psixoloji narahatlıq müşahidə olunur. Eyni zamanda, gələcəkdə həmin şəxslərin həyatlarını sığortalamaq istəyi ifrat dərəcədə ola bilər. Ona görə də həmin şəxslərə mütləq psixoloji yardım lazımdır. Çünki aldıqları travma həm özlərinə, həm də yaxınlarına mənfi təsir etmiş olacaq. Hətta zaman keçdikcə insanda təşviş və həyəcan hissi yarana bilər".

E.Rüstəmov onu da əlavə edib ki, qadınlar adətən stress yaşamağa daha çox meylli olurlar: "Çünki onlar ilk növbədə ana və həyat yoldaşıdır. Digər tərəfdən, evdar qadınların sayı çoxluq təşkil etdiyindən, onların məişət zəminində keçirdiyi stresslər çoxdur".

Kimyəvi adı karbon-monoksid (CO) olan dəm qazı təmiz halda gözə görünməyən, rəngsiz, iysiz, dadsız, havadan yüngül, suda pis həll olunan qazdır. Dəm qazı natamam yanma məhsulu olub güclü zəhərləyici xassəyə malikdir.

Havatəmizləyici bacalar və borularda dəm qazının çıxmasına maneçilik törədən nasazlıqlar yarandıqda, insanlar bu qazla nəfəs almaq məcburiyyətində qalırlar. Bu da nəticə etibarı ilə dəm qazından zəhərlənmələrə səbəb olur. Dəm qazı ilə zəhərlənmə daha çox rast gəlinən zəhərlənmələr siyahısında (alkoqoldan, dərman preparatları və narkotik maddələrlə zəhərlənmədən sonra) dördüncü yeri tutur. Bu cür zəhərlənmə halları baş verdikdə və vaxtında lazımi tibbi köməklik göstərilmədikdə sonluq arzuolunmaz hadisələrlə nəticələnə bilər.

Dəm qazı orqanizmə əsasən nəfəsalma zamanı ağciyərlər vasitəsilə daxil olur. Orqanizmə daxil olan dəm qazı hemoqlobinlə birləşərək karboksihemoqlobin əmələ gətirir. İnsanlar yüksək konsentrasiyalı dəm qazı olan mühitdə çox qaldıqda zəhərlənmə daha güclü, ölüm isə bir o qədər sürətli olur.

Dəm qazı ilə zəhərlənmənin səbəbləri sırasında suyu qazla qızdırılan duş və vanna otaqlarında nəfəsliklərin olmaması (duş qəbul edən şəxsi nəzarətdə saxlamaq və tez-tez maraqlanmaq vacib şərtdir), soba ilə qızdırıcı sistemlərdə texniki təhlükəsizlik qaydalarının pozulması, standarta uyğun olmayan və kustar yolla hazırlanmış qızdırıcı cihazlardan istifadə edilməsi, sobanın qapağının vaxtında bağlanmaması, tüstü çıxarıcı boruların və tüstü bacasının yaxşı işləməməsi, sobanın və tüstü çəkən bacanın nasaz vəziyyətdə olması, sobada və borularda çatların və nasazlıqların olması, qapalı yerlərdə, xüsusilə otaqlarda və mənzillərdə hava mübadiləsinin pis olmasıdır.

Dəm qazından zəhərlənmənin qarşısını almaq üçün soba boruları və bacalar mütəmadi olaraq yoxlanılmalı, qaz cihazları və istilik sistemlərinin sazlığına daim ciddi nəzarət edilməlidir. Sobaların tüstü borularının bayıra çıxışı olmalı, otağın havası tez-tez dəyişdirilməli və bacalar il ərzində ən azı bir dəfə təmizlənməlidir.

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Rotterdamda “Azərbaycan” küçəsi açılacaq, Nizami Gəncəvinin abidəsi qoyulacaq

22 Avqust 2017 13:27

Dollar cüzi bahalaşdı

22 Avqust 2017 13:26

Qarabağa göndərilməsi planlaşdırılan “Məxfi ordu”: Moskva itkiləri GİZLƏDƏ BİLMƏDİ - FOTOLAR

22 Avqust 2017 13:23

Rusiyada 2 yaşlı qızı öldürməkdə şübhəli bilinən azərbaycanlı qadına hökm oxunub

22 Avqust 2017 13:22

Prokuror Bakıda sevgilisini öldürməkdə təqsirləndirilən gəncə cəza istəyib

22 Avqust 2017 13:17

SORĞU: “Qız qalıb qızıla dönər”, bəs oğlan qalıb nəyə dönər?

22 Avqust 2017 13:15

48 yaşlı Cennifer Lopezin bu FOTOLARI REKORD qırdı

22 Avqust 2017 13:13

“Kopenhagen”in futbolçusu: “Qarabağ” əks-hücumlara üstünlük verəcək"

22 Avqust 2017 13:12

Tanınmış şoumen qumarda 500 min uddu

22 Avqust 2017 13:09

Rus Dram Teatrında "Mərasim" tamaşasının premyerası keçiriləcək

22 Avqust 2017 13:07

Livanlı modellər alt paltarlarında ŞOU göstərdi - FOTO

22 Avqust 2017 13:03

Küçədən hərbi sursatlar tapıldı

22 Avqust 2017 13:03

Gürcüstan prezidenti İlham Əliyev və Ərdoğana təşəkkür edib

22 Avqust 2017 12:59

Vüsalə Əlizadə bu görüntüləri ilə gündəm oldu

22 Avqust 2017 12:59

Tanınmış aşığın adı TORPAQ QALMAQALINDA - Sakinləri məhkəməyə verdi

22 Avqust 2017 12:58

“Palçıq pilpiləsi” yatağında bir özül əsaslı təmirdən sonra istismara verilib

22 Avqust 2017 12:57

Günün oyunları bu kanallarda - AFİŞA

22 Avqust 2017 12:57

İki min yeni Azərbaycan manatı və şəmkirli milyonçular - Səbuhi Məmmədli yazır

22 Avqust 2017 12:54

Gədəbəydə hərbi silah-sursat aşkar edilib

22 Avqust 2017 12:52

Qaradağ sakini həmyerlisini yumruqla vuraraq öldürüb

22 Avqust 2017 12:52

Törətdiyi cinayəti gizlətmək üçün polisə yalan məlumat verən şəxs saxlanılıb

22 Avqust 2017 12:47

Bakıda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs olunub

22 Avqust 2017 12:47

KİV: Türkiyə və İranın terrorçu PKK-ya qarşı birgə əməliyyat planının bəzi detalları açıqlanıb

22 Avqust 2017 12:47

Sabaha olan hava proqnozu

22 Avqust 2017 12:44

Ermənistan ordusunda növbəti RÜSVAYÇILIQ

22 Avqust 2017 12:43

Lənkəranda yol qəzası olub, xəsarət alanlar var

22 Avqust 2017 12:42

Bakıda ev sahibini döyərək pul tələb edən şəxslər tutulub

22 Avqust 2017 12:42

Sabirabadda 94 kiloqram çətənə kolları aşkar olunub

22 Avqust 2017 12:42

4 nəfər yol qəzasında ölüb - DÜNƏN

22 Avqust 2017 12:39

Sərnişin qatarlarına minik istiqaməti dəyişdirilir

22 Avqust 2017 12:38

Biləcəri-Keşlə dəmir yolu texniki fasiləyə bağlanır

22 Avqust 2017 12:37

Xəyalə ilə xəbər saatı

22 Avqust 2017 12:30

Azərbaycanın ABŞ-dan qüdrətli olduğu vaxtlar - NADİR KADRLAR - VİDEO

22 Avqust 2017 12:28

O qatarların minik yeriş dəyişdirildi - ƏHALİNİN NƏZƏRİNƏ

22 Avqust 2017 12:24

"Xəzinə Palace"-ın sahibi namaz qılan ofisiantı işdən qovdu: "Namazını məsciddə qılsın"

22 Avqust 2017 12:23

"Gənclər üçün Krizis telefon xətti" bərpa olunub

22 Avqust 2017 12:22

Türkiyə millisinin keçmiş qapıçısı saxlanıldı - FETÖ-çü İMİŞ

22 Avqust 2017 12:19

ABŞ Şimali Koreyaya hücum edə bilər?

22 Avqust 2017 12:19

İsmayıllıda kütləvi davada 3 nəfər bıçaqlanıb

22 Avqust 2017 12:17

Artıq piylərdən xilas olmaq üçün bunu için

22 Avqust 2017 12:14

Emmanuel Makron: 100 GÜN - FOTOLAR

22 Avqust 2017 12:13

Hacıqabulda ölümlə nəticələnən yol qəzası baş verib

22 Avqust 2017 12:12

“Azərbaycan Mikro-Kredit” BOKT manatla istiqraz buraxır

22 Avqust 2017 12:12

Lionel Messi “Barselona” ilə yeni müqavilə üçün tələsməməyə qərar verib

22 Avqust 2017 12:12

Sabah Bakıda 37, rayonlarda 39 dərəcə isti olacaq

22 Avqust 2017 12:12

Türkiyə yığmasının sabiq futbolçusu həbs edilib

22 Avqust 2017 12:12

Noyabrda OPEC+ anlaşmasının daha da uzadılması müzakirə ediləcək

22 Avqust 2017 12:12

Flora Kərimova Metbuat.az-ın qonağı olacaq

22 Avqust 2017 12:08

Azərbaycanlının qardaşı da adamdöyən çıxdı – YENİ TƏFƏRRÜATLAR

22 Avqust 2017 12:03

Bakıda qızıl alverçilərinə qarşı dələduzluq etməkdə təqsirləndirilən qadının vəsatəti təmin edilməyib

22 Avqust 2017 12:02