Terrora qarşı İslam ittifaqı, yoxsa nifaqı?

Terrora qarşı İslam ittifaqı, yoxsa nifaqı?
22:17 16 Dekabr 2015
15 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Suriya böhranı daha bir hərbi ittifaqın yaranmasına gətirib çıxardı. ABŞ-ın başçılıq etdiyi 65 ölkədən ibarət koalisiya sırasına "Terrora qarşı İslam ittifaqı" da əlavə olundu. Bu ittifaqın üzvlərinin sayı isə hələlik 34 ölkədən ibarətdir. İndoneziya başda olmaqla 10-dan artıq dövlət isə ittifaqa dəstək verib.

İttifaqa rəhbərlik edən Səudiyyə Ərəbistanının müdafiə naziri Məhəmməd bin Salman məqsədlərinin bütün terror təşkilatlarına qarşı mübarizə olduğunu açıqlasa da, ittifaqın üzv ölkələrinin tərkibi və onun yaranma tarixi bir çox şeydən xəbər verir.

Əvvəla, ittifaqa İraq və ən önəmlisi, İran daxil deyil. İransız isə hər hansı İslam ittifaqından danışmaq olmaz. Mərkəzi ər-Riyadda yerləşən birliyə daxil olan dövlətlərin əksəriyyətində sünni əhali üstünlük təşkil edir. Buna görə də ittifaqı İrana qarşı yaradılmış "sünni birliyi" kimi təqdim edənlər var.

Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, İslam ölkələrinin əksəriyyətində sünni məzhəbi hakimdir və yalnız İran şiə dövlətidir. Buna görə də istər-istəməz "sünni ittifaqı" yaranır. Bununla belə, ittifaqın İranın maraqlarına xidmət etməyəcəyini əminliklə söyləmək olar.

Ən azından, İranla bu blokun üzvləri arasında bir sıra təşkilatları terror təşkilatı kimi tanıyıb-tanımamaq baxımından fikirayrılıqları var. Məsələn, rəsmi Tehran "Hizbullah"ı terror təşkilatı kimi tanımasa da, bəzi Körfəz ölkələri onu terror təşkilatı kimi qəbul edir.

Başqa bir misal. Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq etdiyi daha bir koalisiya Yəməndə İranın dəstəklədiyi husiləri üsyançı adlandıraraq onlara hava zərbələri endirir.

Digər maraqlı bir məsələ: İttifaq Türkiyənin terror təşkilatı kimi tanıdığı PKK-ya və onun Suriyadakı qanadına qarşı hərbi əməliyyat keçirəcəkmi?

Ümumiyyətlə, Salman bin Əbdüləziz əs-Səud Səudiyyə Ərəbistanı Kralı seçildikdən sonra məmurların "cavanlaşması" siyasətini yürüdür. Bunu regionda baş verən proseslər diktə edirdi. Gənc Məhəmməd bin Salmanın müdafiə naziri təyin edilməsi də təsadüfi deyil. Artıq bölgədə hərbi yolla da olsa, maraqları təmin etmək lazımdır.

ABŞ ittifaqa dəstək verib, Rusiya isə susur. Ağ Ev dəfələrlə Körfəz ölkələrini, o cümlədən Türkiyəni İŞİD-lə fəal mübarizə aparmağa çağırmışdı. Üstəlik, ABŞ Prezidenti Barak Obama daha əvvəl bildirmişdi ki, ölkəsi İraq və Əfqanıstan hərbi əməliyyatlarından nəticə çıxarıb və daha bir ölkəyə quru qoşunları çıxarmaq niyyətində deyil.

Bu səbəbdən Yaxın Şərq regionu üçün əsas təhlükə mənbələrindən biri olan terrorçuluqla fəal mübarizəni bölgə ölkələri aparmalıdır. Obamanın açıqlaması və ittifaqın yaradılması Suriya və İraqdakı terror qruplaşmalarına qarşı qurudan hərbi əməliyyatların yalnız bölgə ölkələrinin iştirakı ilə aparılacağına işarədir.

Regionda söz sahibi olan Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanı Suriya Prezidenti Bəşşar Əsədin getməsini istəyir. İranın və Rusiyanın buna qarşı çıxması və sonuncunun aktiv hərbi yola əl atması Ankara və ər-Riyadın planlarını alt-üst edir.

Məhəmməd bin Salman yalnız İraq və Suriyanın qanuni hökumətləri ilə razılaşdırıldıqdan sonra terror təşkilatlarına qarşı mübarizə aparılacağını qeyd edib. Çətin ki, İranyönümlü olan İraq hakimiyyəti belə bir razılıq versin. Türkiyənin Mosula qoşunlarını göndərməsi ilə bağlı Bağdad-Ankara arasında yaranmış qalmaqal buna bariz nümunədir.

Ancaq Suriyada bunu Əsəddən icazə almadan etmək olar. İttifaq İŞİD-ə qarşı mübarizə apararaq "Azad Suriya Ordusu"nun irəliləməsinə nail ola bilər. Bu, ittifaqa qoşulmuş Türkiyənin də marağındadır. İttifaq, ilk növbədə, Əfqanıstan və Pakistanda daha aktiv fəaliyyətdə ola bilər. Birliyin irimiqyaslı əməliyyatlar aparacağı inandırıcı deyil, o, lokal əməliyyatlarla kifayətlənəcək.

Türkiyənin Baş naziri Əhməd Davudoğlu Ankaranın ittifaqa qoşulmasını şərh edərkən bildirib ki, birlik İslam ölkələrinin terrorun əleyhinə olduğunu göstərir. Türkiyənin Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq etdiyi koalisiyaya qoşulması ittifaqın o qədər də təsiredici mexanizmlərinin olmadığını göstərir. Çünki Türkiyənin regionda öz milli maraqları var və bu maraqların ittifaqa üzv olan Misirlə birlikdə həyata keçirilməsi çətin məsələdir.

İttifaqın hərbi olması bölgədə silahlanmanı artıracaq. Bu isə ABŞ-ın xeyrinədir. ABŞ Yaxın Şərqdə silah satışında Rusiyanın imkanlarını azaldacaq. Çünki bu ittifaq daha çox ABŞ-ın maraqlarına xidmət edir.

Hələlik ittifaq terrorçuluqla necə mübarizə aparacağını açıqlamayıb. Ortada yalnız kağız üzərində ittifaq var, konkret hədəflər və planlar yoxdur. İstənilən halda regionu təhdid edən terrorçuluqla mübarizədə ittifaqın yaradılmasını alqışlamaq lazımdır. Lakin bu ittifaq hərbi ilə yanaşı, başqa yönümlü də olmalıdır.

Terrorçuluğun kökünü yalnız hərbi yolla kəsmək mümkün deyil. İslam dövlətləri bir-birilərinə qarşı münasibətlərini yenidən nəzərdən keçirməli, məzhəb davasını İslamdan üstün tutmamalıdırlar. Digər tərəfdən, İslam coğrafiyasında ağır sosial problemlər həll edilməli, elmin inkişafı prioritet seçilməlidir.

Məftun Salmanov,

Trend

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Lavrov: “Şimali Koreyanın iqtisadi boğulmasını dəstəkləmirik”

16 Avqust 2017 17:08

İstanbulda terror aktı törətmək istəyən 5 nəfər tutulub

16 Avqust 2017 17:07

Prezident onları təltif etdi - SİYAHI

16 Avqust 2017 16:58

Məşhur aktrisanın bikinidə şəkilləri ORTAYA ÇIXDI - FOTO

16 Avqust 2017 16:58

DSX-nın əməkdaşları təltif edildi - SİYAHI

16 Avqust 2017 16:54

Almaniya millisinin Azərbaycan yığmasına iki qol vuran futbolçusu sıradan çıxıb

16 Avqust 2017 16:52

Londonda hava limanında partlayış

16 Avqust 2017 16:49

Silahlı qruplaşmalar arasında qarşıdurma

16 Avqust 2017 16:47

Kopenhagendə bizi nə gözləyir? - ŞƏRHÇİLƏR DANIŞIR

16 Avqust 2017 16:43

Cəbhədə yanğınlar səngimək bilmir

16 Avqust 2017 16:42

Trampdan Rusiyanın qonşularına SÜRPRİZ

16 Avqust 2017 16:38

Azərbaycanda banklararası valyuta kreditləri bahalaşıb

16 Avqust 2017 16:37

“Samsung” daxili alkotesterə malik ilk smartfon hazırlayır

16 Avqust 2017 16:35

Bakıda inanılmaz olay: hamının gözü qarşısında özünü...

16 Avqust 2017 16:34

Prezident İlham Əliyev yeni sərəncam imzaladı

16 Avqust 2017 16:33

Bakı ehtiyatda olan veteran və zabitlərin regional mərkəzi olacaq

16 Avqust 2017 16:29

İstanbul qana boyanacaqdı - İŞİD-in PLANI

16 Avqust 2017 16:28

Prezident İlham Əliyev DSX-nin bir qrup hərbi qulluqçusu və mülki işçisini təltif edib

16 Avqust 2017 16:27

DSX-nin hərbi qulluqçularına və mülki işçilərinə fəxri adlar verilib

16 Avqust 2017 16:27

Novruzun durumuna aydınlıq gəldi

16 Avqust 2017 16:27

Sərdar Ortaç Manafın mahnısı paylaşıdı: “Bir çoxları ağız büzür”

16 Avqust 2017 16:24

Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri ilə nəql 6% artıb

16 Avqust 2017 16:22

Bakı bulvarında dəhşətli hadisə

16 Avqust 2017 16:20

Rihanna haqqında ŞOK FAKTLAR – “Ağzı qanlı-qanlı üzümə tüpürdü”

16 Avqust 2017 16:18

Binəqədi, Mehdiabad və Novxanıda su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin yenidən qurulmasına dörd milyon manat ayrılıb

16 Avqust 2017 16:17

Məmmədov ÇL-in pley-off matçına təyinat aldı

16 Avqust 2017 16:17

Prezident "Azərsu"ya 4 milyon manat ayırdı

16 Avqust 2017 16:13

Useyn Bolt “Mançester Yunayted”in heyətində “Barselona”ya qarşı oynaya bilər

16 Avqust 2017 16:12

Ana hər kəsin gözü önündə oğluna kəllə atdı

16 Avqust 2017 16:10

“Öz meydanımızda “Qarabağ”a qalib gələcəyik” - Uroş Matiç

16 Avqust 2017 16:09

Obama tvitter tarixində ilkə imza atdı - 3.1 milyon...

16 Avqust 2017 16:08

AMEA-nın alimləri Xəzərin Xərə Zirə adasında elmi tədqiqatlar aparıblar

16 Avqust 2017 16:07

Məşhur ŞOUMEN

16 Avqust 2017 16:00

Dil qüsuru olan TV aparıcıları - Onları siz də TANIYIN

16 Avqust 2017 15:58

"Qarabağ"ın zəfəri Türkiyə televiziyasında müzakirə olundu - VİDEO

16 Avqust 2017 15:57

“Müğənni qızı evinə gəlin gətirən bilir ki..." - Samiradan maraqlı açıqlamalar

16 Avqust 2017 15:54

Hava limanında partlayış

16 Avqust 2017 15:50

Bakıda qadın bina evində 70 it saxlayır – VİDEO

16 Avqust 2017 15:48

UEFA "Qarabağ"ın Çempionlar Liqasından qazanacağı vəsaiti açıqlayıb

16 Avqust 2017 15:47

Bioloji Təbabətdə onkoloji xəstəliklərin müalicəsi

16 Avqust 2017 15:43

Ağstafada xeyli sayda silah-sursat tapılıb

16 Avqust 2017 15:39

Palıd ağacı aşdı: 11 ölü - DƏHŞƏTLİ VİDEO

16 Avqust 2017 15:38

2020-ci ildə bulud bazarının həcmi 200 milyard dolları ötəcək

16 Avqust 2017 15:35

AMB-nin notlarına üçqat tələb olub

16 Avqust 2017 15:32

Ermənistan ordusunda kütləvi intiharlar

16 Avqust 2017 15:32

Günay İbrahimli və Günel Hümbətova 8 il öncə... – FOTO

16 Avqust 2017 15:23

Qadın güləşi üzrə Azərbaycan milli komandasının baş məşqçisi ilə əməkdaşlığa son verilib

16 Avqust 2017 15:22

"Piylənmədən əziyyət çəkən uşaqların sayı artır"

16 Avqust 2017 15:20

İsrailli nazir: "Knessetin qondarma "erməni soyqırımı"nı tanımasına ehtimal azdır"

16 Avqust 2017 15:17

Ronaldo "qırmızı"ya görə cəza almayacaq

16 Avqust 2017 15:17