Terrora qarşı İslam ittifaqı, yoxsa nifaqı?

Terrora qarşı İslam ittifaqı, yoxsa nifaqı?
22:17 16 Dekabr 2015
15 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Avropa İttifaqı Rusiyaya qarşı sanksiyaların müddətini uzadır (22 İyun 2017 23:27)
Qətərə qarşı Səudiyyə SSENARİSİ: Hücumların arxasındakı ŞOK SƏBƏB (09 İyun 2017 16:43)
Zakir Həsənov: "Azərbaycan dövləti terrora qarşı çox sərt mövqe nümayiş etdirir" (23 May 2017 11:17)

Suriya böhranı daha bir hərbi ittifaqın yaranmasına gətirib çıxardı. ABŞ-ın başçılıq etdiyi 65 ölkədən ibarət koalisiya sırasına "Terrora qarşı İslam ittifaqı" da əlavə olundu. Bu ittifaqın üzvlərinin sayı isə hələlik 34 ölkədən ibarətdir. İndoneziya başda olmaqla 10-dan artıq dövlət isə ittifaqa dəstək verib.

İttifaqa rəhbərlik edən Səudiyyə Ərəbistanının müdafiə naziri Məhəmməd bin Salman məqsədlərinin bütün terror təşkilatlarına qarşı mübarizə olduğunu açıqlasa da, ittifaqın üzv ölkələrinin tərkibi və onun yaranma tarixi bir çox şeydən xəbər verir.

Əvvəla, ittifaqa İraq və ən önəmlisi, İran daxil deyil. İransız isə hər hansı İslam ittifaqından danışmaq olmaz. Mərkəzi ər-Riyadda yerləşən birliyə daxil olan dövlətlərin əksəriyyətində sünni əhali üstünlük təşkil edir. Buna görə də ittifaqı İrana qarşı yaradılmış "sünni birliyi" kimi təqdim edənlər var.

Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, İslam ölkələrinin əksəriyyətində sünni məzhəbi hakimdir və yalnız İran şiə dövlətidir. Buna görə də istər-istəməz "sünni ittifaqı" yaranır. Bununla belə, ittifaqın İranın maraqlarına xidmət etməyəcəyini əminliklə söyləmək olar.

Ən azından, İranla bu blokun üzvləri arasında bir sıra təşkilatları terror təşkilatı kimi tanıyıb-tanımamaq baxımından fikirayrılıqları var. Məsələn, rəsmi Tehran "Hizbullah"ı terror təşkilatı kimi tanımasa da, bəzi Körfəz ölkələri onu terror təşkilatı kimi qəbul edir.

Başqa bir misal. Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq etdiyi daha bir koalisiya Yəməndə İranın dəstəklədiyi husiləri üsyançı adlandıraraq onlara hava zərbələri endirir.

Digər maraqlı bir məsələ: İttifaq Türkiyənin terror təşkilatı kimi tanıdığı PKK-ya və onun Suriyadakı qanadına qarşı hərbi əməliyyat keçirəcəkmi?

Ümumiyyətlə, Salman bin Əbdüləziz əs-Səud Səudiyyə Ərəbistanı Kralı seçildikdən sonra məmurların "cavanlaşması" siyasətini yürüdür. Bunu regionda baş verən proseslər diktə edirdi. Gənc Məhəmməd bin Salmanın müdafiə naziri təyin edilməsi də təsadüfi deyil. Artıq bölgədə hərbi yolla da olsa, maraqları təmin etmək lazımdır.

ABŞ ittifaqa dəstək verib, Rusiya isə susur. Ağ Ev dəfələrlə Körfəz ölkələrini, o cümlədən Türkiyəni İŞİD-lə fəal mübarizə aparmağa çağırmışdı. Üstəlik, ABŞ Prezidenti Barak Obama daha əvvəl bildirmişdi ki, ölkəsi İraq və Əfqanıstan hərbi əməliyyatlarından nəticə çıxarıb və daha bir ölkəyə quru qoşunları çıxarmaq niyyətində deyil.

Bu səbəbdən Yaxın Şərq regionu üçün əsas təhlükə mənbələrindən biri olan terrorçuluqla fəal mübarizəni bölgə ölkələri aparmalıdır. Obamanın açıqlaması və ittifaqın yaradılması Suriya və İraqdakı terror qruplaşmalarına qarşı qurudan hərbi əməliyyatların yalnız bölgə ölkələrinin iştirakı ilə aparılacağına işarədir.

Regionda söz sahibi olan Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanı Suriya Prezidenti Bəşşar Əsədin getməsini istəyir. İranın və Rusiyanın buna qarşı çıxması və sonuncunun aktiv hərbi yola əl atması Ankara və ər-Riyadın planlarını alt-üst edir.

Məhəmməd bin Salman yalnız İraq və Suriyanın qanuni hökumətləri ilə razılaşdırıldıqdan sonra terror təşkilatlarına qarşı mübarizə aparılacağını qeyd edib. Çətin ki, İranyönümlü olan İraq hakimiyyəti belə bir razılıq versin. Türkiyənin Mosula qoşunlarını göndərməsi ilə bağlı Bağdad-Ankara arasında yaranmış qalmaqal buna bariz nümunədir.

Ancaq Suriyada bunu Əsəddən icazə almadan etmək olar. İttifaq İŞİD-ə qarşı mübarizə apararaq "Azad Suriya Ordusu"nun irəliləməsinə nail ola bilər. Bu, ittifaqa qoşulmuş Türkiyənin də marağındadır. İttifaq, ilk növbədə, Əfqanıstan və Pakistanda daha aktiv fəaliyyətdə ola bilər. Birliyin irimiqyaslı əməliyyatlar aparacağı inandırıcı deyil, o, lokal əməliyyatlarla kifayətlənəcək.

Türkiyənin Baş naziri Əhməd Davudoğlu Ankaranın ittifaqa qoşulmasını şərh edərkən bildirib ki, birlik İslam ölkələrinin terrorun əleyhinə olduğunu göstərir. Türkiyənin Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq etdiyi koalisiyaya qoşulması ittifaqın o qədər də təsiredici mexanizmlərinin olmadığını göstərir. Çünki Türkiyənin regionda öz milli maraqları var və bu maraqların ittifaqa üzv olan Misirlə birlikdə həyata keçirilməsi çətin məsələdir.

İttifaqın hərbi olması bölgədə silahlanmanı artıracaq. Bu isə ABŞ-ın xeyrinədir. ABŞ Yaxın Şərqdə silah satışında Rusiyanın imkanlarını azaldacaq. Çünki bu ittifaq daha çox ABŞ-ın maraqlarına xidmət edir.

Hələlik ittifaq terrorçuluqla necə mübarizə aparacağını açıqlamayıb. Ortada yalnız kağız üzərində ittifaq var, konkret hədəflər və planlar yoxdur. İstənilən halda regionu təhdid edən terrorçuluqla mübarizədə ittifaqın yaradılmasını alqışlamaq lazımdır. Lakin bu ittifaq hərbi ilə yanaşı, başqa yönümlü də olmalıdır.

Terrorçuluğun kökünü yalnız hərbi yolla kəsmək mümkün deyil. İslam dövlətləri bir-birilərinə qarşı münasibətlərini yenidən nəzərdən keçirməli, məzhəb davasını İslamdan üstün tutmamalıdırlar. Digər tərəfdən, İslam coğrafiyasında ağır sosial problemlər həll edilməli, elmin inkişafı prioritet seçilməlidir.

Məftun Salmanov,

Trend

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

"Milan"ın yeni forması - FOTO

29 İyun 2017 20:37

Neftçilər Xəstəxanasında 40-dan çox xəstəyə böyrək və qaraciyər köçürülüb

29 İyun 2017 20:37

Gecə kəndə gələn qadın ruhu adamları yeyir - ŞOK OLAY

29 İyun 2017 20:32

Azərbaycana xidmət etmiş polyakların 20-dək lövhəsi quruldu

29 İyun 2017 20:29

Azərbaycan Belçika ilə miqrasiya sahəsində əməkdaşlıq əlaqələrini genişləndirir

29 İyun 2017 20:27

KİVDF-nin Müşahidə Şurasının yeni tərkibdə ilk iclası keçirilib

29 İyun 2017 20:27

"Starbucks" qəhvələrində öldürücü bakteriya tapıldı

29 İyun 2017 20:27

Avropa Liqası:

29 İyun 2017 20:25

"3 penalti qaytarmağım təsadüf deyil"

29 İyun 2017 20:22

"Elşad Xose həddən artıq məsuliyyətsizdir"

29 İyun 2017 20:12

Dünyanın ən qoca qızı 17 yaşında öldü - FOTO

29 İyun 2017 20:12

Azərbaycanda yeni sosial şəbəkə fəaliyyətə başlayıb

29 İyun 2017 20:12

“Tank qatili”nin pozduğu DOSTLUQ, bir il sonra məhv olacaq “DÖVLƏT”... – GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

29 İyun 2017 20:03

Gənc Tamaşaçılar Teatrı 89-cu mövsümünə yekun vurub -

29 İyun 2017 19:58

Zaur Kamaldan dəniz görüntülərini tənqid edənlərə CAVAB - VİDEO

29 İyun 2017 19:57

İranda Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək

29 İyun 2017 19:57

Avropa Yayım Birliyi Ukrayna İctimai Televiziyasını cərimələdi

29 İyun 2017 19:53

Çavuşoğludan münaqişələrin qarşısının alınması ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

29 İyun 2017 19:52

Moskvada erməni pedofil tutulub

29 İyun 2017 19:47

Sabah bu ərazilərdə qaz olmayacaq

29 İyun 2017 19:43

İyirmi dörd ildən çoxdur ki, əsgərlərə sovqat aparan Arif baba

29 İyun 2017 19:42

Bakıda bazar iqtisadiyyatında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin rolu mövzusunda seminar keçirilir

29 İyun 2017 19:37

Demet Akalın əri ilə birgə aparıcılıq edəcək

29 İyun 2017 19:37

260 qonaq, 300 mühafizəçi... -

29 İyun 2017 19:37

"Barselona" səfərdə bu forma ilə oynayacaq - FOTO

29 İyun 2017 19:32

Gənc Tamaşaçılar Teatrı 89-cu mövsümünə yekun vurub

29 İyun 2017 19:27

Batareyasız telefon yaradıldı

29 İyun 2017 19:27

Yaşasaydı, 42 yaşı olacaqdı - Oğlu Hüseyn Dəryanın məzarını ziyarət etdi - FOTO

29 İyun 2017 19:22

Sən demə, ac qalmaq xərçəngin QARŞISINI ALIRMIŞ

29 İyun 2017 19:18

Moskva ilə bağlı QORXUNC PROQNOZ

29 İyun 2017 19:17

ABŞ və Azərbaycan İmişli rayonunda tibbi xidmətləri təkmilləşdirir

29 İyun 2017 19:17

Neft buruqlarının ətrafını zibilliyə çevirdilər

29 İyun 2017 19:13

Sabah Bakının bu ərazilərində qaz olmayacaq

29 İyun 2017 19:13

Murad Dadaşov "Maşın" şouda onu şok edən məqamlardan danışdı

29 İyun 2017 19:12

43 yaşında Çempionlar Liqasında oynadı - FOTO

29 İyun 2017 19:12

ETSN Ramana qəsəbəsində məişət tullantılarının çoxalması ilə bağlı Sabunçu Rayon Polis İdarəsinə müraciət edib

29 İyun 2017 19:07

"Real" gənc ulduzunu bu kluba satır

29 İyun 2017 19:07

Bakının bu hissəsində qaz olmayacaq

29 İyun 2017 19:05

Ölümcül silahlar Rusiyaya tuşlanacaq: ABŞ-dan Moskvaya SON ZƏRBƏ

29 İyun 2017 19:03

Yasamal, Sabunçu və Binəqədi rayonlarının qaz təchizatında məhdudiyyət olacaq

29 İyun 2017 19:02

"Evinin "oboy"u cırıqdır" - Sevdanı lağa qoydu

29 İyun 2017 18:57

Miqrant avtobusun altında 250 km yol qət edərək Avropaya çatdı - VİDEO

29 İyun 2017 18:52

Üzeyir Mehdizadə PEŞMAN OLDU: “Gecikmişəm” - MÜSAHİBƏ

29 İyun 2017 18:48

"Mercedes"in geri çağırdığı avtomobillər Azərbaycana gətirilib? - AÇIQLAMA

29 İyun 2017 18:42

Azərbaycan və Türkiyə hərbi kəşfiyyatçılarının görüşü keçirilib

29 İyun 2017 18:42

Braziliyalı futbolçu "Qalatasaray"da

29 İyun 2017 18:42

Evsiz qalan ahıl qadın üçün yeni ev tikilir - QUSARDA

29 İyun 2017 18:39

Çempionun vurulduğu yerdə piyada keçidi niyə yoxdur? - AÇIQLAMA

29 İyun 2017 18:38

Polis rəisi sakinin evini təmir etdirib

29 İyun 2017 18:37

"Mən Vətən yolunda şəhid olmağa gedirəm" - Talış yüksəkliyində həlak olan xüsusi təyinatlı - FOTO

29 İyun 2017 18:37