Türkiyə və İsrail tarixi anlaşma ərəfəsində

Türkiyə və İsrail tarixi anlaşma ərəfəsində
11:57 19 Dekabr 2015
28 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

İsrail əsgərləri Trampın səfər edəcəyi ərazidə fələstinli gənci güllələdilər (23 May 2017 11:03)
Azərbaycan ilə İsrail hökumətləri arasında Birgə Komissiyanın yaradılması haqqında sənəd təsdiqlənib (23 Fevral 2017 20:02)

Türkiyə və İsrail hökumətləri diplomatik əlaqələrin bərpasına dair ilkin anlaşma əldə ediblər. Bu haqda ilk olaraq məlumat yayan "Reuters" agentliyi tərəflərin səfirlərin geri qayıtması ilə bağlı razılaşdığını da xəbər verib. Məlumatlara görə, anlaşma İsveçrədə aparılan danışıqlar çərçivəsində baş tutub.

Yada salaq ki, iki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 2010-cu ildə Türkiyənin Qəzzaya humanitar yük aparan "Mavi Mərmərə" gəmisinə İsrail xüsusi təyinatlılarının hücumu nəticəsində ən aşağı səviyyəyə endirilmişdi. Hücum zamanı 9 Türkiyə vətəndaşı öldürülmüşdü.

Milli.Az musavat.com-a istinadən bildirir ki, insidentə görə rəsmi Təl-Əviv sonradan Ankaradan üzr istəsə də, ölənlərin ailələrinə təzminat ödənməsi və bəzi başqa məsələlərə dair tərəflər uzun müddət idi ki, razılığa gələ bilmirdilər. O üzdən də münasibətlər faktiki surətdə dondurulmuş şəkildə qalmaqda idi.
Lakin Rusiyanın "Su-24" təyyarəsinin vurulmasından sonra bölgədə situasiya xeyli dəyişdi və iki mühüm ölkənin - keçmiş strateji müttəfiqlərin yaxınlaşması və anlaşması üçün və onların hər ikisinin faydasına olacaq unikal tarixi fürsət yarandı. Belə görünür, Ankara və Təl-Əviv fürsəti qaçırmamaqda israrlıdır.

Bu xüsusda Türkiyə mətbuatı razılaşmanın bəzi detalları açıqlayıb. Bildirilir ki, iki ölkə arasında münasibətlərin tam həcmdə normallaşdırılması üçün heyətlər İsveçrədə bir araya gəlib. İsrail mətbuatı 5 maddəlik bir "yol xəritəsi" qəbul edildiyini də yazıb. Türkiyə tərəfi isə hələlik qəti razılığın olmadığını bəyan edir. İsrailin "Haaretz" nəşrinin yazdığına görə, Sürixdə keçirilən görüşdə hələlik bəzi detallar üzərində iş davam edir. "Yol xəritəsi"ndə isə aşağıdakı maddələr yer alıb:

1. İsrail "Mavi Mərmərə"də zərərçəkənlərə və qurbanlara görə 20 milyon dollarlıq təzminat fondu yaradacaq.

2. Türkiyə və İsrail qarşılıqlı olaraq səfir təyin edəcəklər.

3. "Mavi Mərmərə" hücumu ilə bağlı İsrail hərbçilərinə qarşı qaldırılan məhkəmə dayandırılacaq.

4. Türkiyə "Həmas" lideri Salih əl-Aruriyi deportasiya edəcək və təşkilatın Türkiyədəki fəaliyyəti məhdudlaşdırılacaq.

5. Türkiyə və İsrail təbii qaz sahəsində işbirliyinə gedəcəklər. Türkiyə İsraildən təbii qaz alacaq. İsrail Türkiyədə inşa ediləcək boru xətti ilə Avropaya qaz nəql edəcək.

Türkiyə ilə İsrail arasında yaxınlaşma istiqamətində son vaxtlar intensiv danışıqların getdiyi barədə bir neçə nüfuzlu mənbə xəbərlər yaymaqda idi. İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu isə bütün bunların fonunda iki ölkə arasında qaz xəttinin inşası ilə bağlı razılıq əldə oluna biləcəyini söyləmişdi. O, bu məqsədlə rəsmi Ankara ilə danışıqlar aparıldığını da vurğulamışdı.

Belə bir boru xəttinin inşası və Türkiyəyə qaz satışının reallaşması 5 ildir gündəmdə olsa da, iki ölkə arasında yaşanan məlum olay layihənin donmasına səbəb olmuşdu. Netanyahunun son açıqlaması və Ankaranın Rusiyadan 55 faizlik qaz asılılığını azaltmaq yönündə hərəkətə keçməsi ümid yaradırdı ki, proses yerindən tərpənəcək. Axı söhbət 10 milyard kubmetr qazdan gedir. Bu isə Türkiyənin Rusiyadan idxal etdiyi 30 milyard kubmetr qazın 1/3 deməkdir.

"Türkiyə-İsrail münasibətlərinin normallaşması Ankaraya Rusiyadan enerji asılılığını azaltmaq üçün bu ölkədən təbii qaz almağa imkan verəcək". Bunu "Bloomberg" agentliyinə Türkiyə hökumətindəki iki məlumatlı qaynaq bildirmişdi. Məlumatlara görə, bundan başqa, Türkiyə Kipr adasının birləşməsinə də tərəfdardır və bunun üçün həm türk, həm də yunan icması ilə danışıqlar aparır. Ona görə ki, perspektivdə həm İsraildən, həm də Kiprdən təbii qaz idxalı Türkiyənin öz mənbələrini müxtəlifləşdirməsi və Şərqlə Qərb arasında əsas tranzit məntəqəsinə çevrilməsinə şərait yaradacaq. 

*** 

Beləliklə, bölgədə İran, Rusiya və Ermənistanı qətiyyən məmnun etməyəcək yeni İsrail-Türkiyə və üstəgəl, Azərbaycan güc vektoru ortaya çıxmaqdadır. Doğrudur, "Yol xəritəsi" bütün bəndlərinin hələ razılaşdırılmadığı deyilir. Lakin artıq "buz yerindən tərpənib" və böyük ehtimalla, proseslər geridönməz xarakter alacaq. 

Proses isə Azərbaycanın da köklü maraqlarına uyğundur. Birincisi, bizim milli təhlükəsizlik maraqlarımız diktə edir ki, Türkiyə harada, Azərbaycan da orada olsun. İkincisi, İsrail Bakı-Ceyhan xəttindən neft alır və ölkəmizdən ötrü önəmli silah satıcısıdır, o sırada iki ölkə arasında hərbi-texnoloji əməkdaşlığın digər sahələrində ciddi əlaqələr mövcuddur.
Üçüncüsü, beynəlxalq yəhudi lobbisi Dağlıq Qarabağ məsələsinin ədalətli həllində, saxta soyqırım iddialarının dünyanın gündəmindən çıxarılmasında Bakı və Ankaraya sanballı dəstək vermək, erməni diasporunun fəaliyyətini  neytrallaşdırmaq gücündədir. Yeri gəlmişkən, Türkiyə ilə soyuq münasibətlərə rəğmən, bu il aprelin 24-də İsrail İrəvana nümayəndə heyəti göndərməmiş, o vaxtkı xarici işlər naziri Avidqor Liberman isə tarixdə erməni soyqırımının baş vermədiyini söyləyərək İrəvanı qəzəbləndirmişdi.

Nəhayət, köhnə-yeni geosiyasi vektorun güclənməsi bölgədə Rusiya-İran-Ermənistan vektorunun Azərbaycan və Türkiyə əleyhinə təhlükəli planlarına qarşı daha effektli immunitet yarada, çəkindirici amil ola bilər. Söhbət həm də təhlükəsizlik sahəsində qiymətli informasiya mübadiləsindən gedir.

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Rəqsanənin qızı gəlinlikdə - FOTO

24 İyun 2017 14:37

İlk döndərilən yumşaq robot hazırlanıb

24 İyun 2017 14:35

Azərbaycan və Rusiya gömrükçüləri arasında müzakirə

24 İyun 2017 14:33

Putin kəşfiyyatdakı işindən danışdı: “Mən qeyri-leqal…”

24 İyun 2017 14:33

Türkiyədə hava limanlarına yaxın yerlərdə çərpələng və dilək şarları uçurmaq qadağan olunub

24 İyun 2017 14:32

Formula 2-nin Bakı qalibi: "Bu tras o qədər də təhlükəli deyil"

24 İyun 2017 14:27

"Qəbələ"də yeni müdafiəçi

24 İyun 2017 14:27

Sosial şəbəkədə YENİ TƏHLÜKƏ

24 İyun 2017 14:23

İnsanın buraxdığı qazlar haqqında 99 faiz heç kəsin bilmədiyi 12 fakt

24 İyun 2017 14:23

Formula 1: Colion Palmerin idarə etdiyi "Renault" bolidi sərbəst yürüş zamanı yanıb

24 İyun 2017 14:22

Məşhurlar bayramı harada qeyd edəcək?

24 İyun 2017 14:22

Leysana görə 100-dən çox evi su basdı - AZƏRBAYCANDA

24 İyun 2017 14:19

Terrorçu qruplaşmanın maliyyə rəhbəri öldürüldü

24 İyun 2017 14:17

Azərbaycana tütün idxalı illik 11% artıb

24 İyun 2017 14:12

Ürəyinizin sağlam olması üçün alça yeyin

24 İyun 2017 14:10

Bakı sakini qeyri-rəsmi övladını anasından alıb - FOTOLAR

24 İyun 2017 14:09

Bəşəriyyəti onlarla məhv edəcəklər: Beş dövlətin QORXUNC PLANLARI - VİDEO

24 İyun 2017 14:08

Formula 1 pilotlarının sonuncü sərbəst yürüşü başladı

24 İyun 2017 14:08

Surinam əsilli holland "Qəbələ"yə gəldi - RƏSMİ

24 İyun 2017 14:07

Xalq artistinin vəziyyəti ağırdır: "Həyatını itirə bilər"

24 İyun 2017 14:05

21 yaşlı oğlan gecə yarısı sevgilisi ilə qarajda gizlicə görüşdü və... - QANDONDURAN OLAY

24 İyun 2017 14:03

Bayram günlərində gömrükdə sıxlığın aradan qaldırılması müzakirə olunub

24 İyun 2017 14:01

TürkPA-da bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı müzakirə olunub

24 İyun 2017 14:01

Avtomobil qaçıran yeniyetmələr qəzaya düşüb

24 İyun 2017 13:59

Avtobus şoferlərinə mini ətək geyinməyə icazə verildi

24 İyun 2017 13:59

ABŞ kəşfiyyatının işgəncə üsulları HAMINI ŞOKA SALDI

24 İyun 2017 13:58

Qız onunla evlənmək istəməyən sevgilisini kişilikdən məhrum etdi

24 İyun 2017 13:57

"Qəbələ" klubu hollandiyalı müdafiəçi transfer edib

24 İyun 2017 13:57

"Şaxtyor"un qapıçısı "Qarabağ"da

24 İyun 2017 13:55

Mingəçevirdə 100-dən çox yaşayış evini su basıb

24 İyun 2017 13:52

Bayram Səfərovdan Xocalı aeroportu ilə bağlı AÇIQLAMA: "Cəfəngiyyatdır"

24 İyun 2017 13:52

Pakistanda bir gündə 3 partlayış: ölənlərin sayı 70-ə çatıb

24 İyun 2017 13:50

Finlandiyalı turist: Yarışları izləmək üçün tamaşaçılar üçün rahat şərait yaradılıb

24 İyun 2017 13:50

Qızları daha cəlbedici göstərən dərin yarıqlı don dəbi - FOTOLAR

24 İyun 2017 13:48

"İnter" bu mərhələni adlayacaq gücdədi"

24 İyun 2017 13:47

Xalq artistinin oğlu

24 İyun 2017 13:47

Külli miqdarda qızılın ölkəyə qanunsuz gətirilməsinin qarşısı alınıb

24 İyun 2017 13:43

Formula 2 üzrə birinci yarışın qalibi məlum oldu

24 İyun 2017 13:43

Türkiyə şəhid verdi

24 İyun 2017 13:43

Xaçmazda həmkəndlisini ürəyindən bıçaqlayan şəxsin cəzası azaldılıb

24 İyun 2017 13:42

Qəzaya düşən motosiklet sürücüsü öldü

24 İyun 2017 13:39

İstirahət mərkəzində kişilərə FANTASTİK İMKAN: lüt qızlar, inanılmaz əyləncə və BOL SEKS

24 İyun 2017 13:38

Şarl Lekler Bakıda keçirilən Formula 2 yarışının VII mərhələsinin qalibi olub

24 İyun 2017 13:37

Masallıda inəkləri güllələdilər - VİDEO - FOTO

24 İyun 2017 13:37

İqtisadiyyat naziri Qaxda vətəndaşları qəbul edib (FOTO)

24 İyun 2017 13:36

Bakıda evli qadın kişiləri evinə çağırdı, əri gəldi və...

24 İyun 2017 13:36

Klaviatura formasında kompüter hazırlanıb

24 İyun 2017 13:35

Polis Bakı metrosunda itirdiyi pulqabı və sənədləri turistə təhvil verib

24 İyun 2017 13:32

Polis niderlandlı turisti çətin vəziyyətdən xilas etdi

24 İyun 2017 13:29

Çində Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin XII toplantısı keçirilib

24 İyun 2017 13:29