Ermənilərə qan udduran qaçaq qadın: Kişi Tavat”

Ermənilərə qan udduran qaçaq qadın: Kişi Tavat”
23:42 20 Dekabr 2015
48 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Tarix bir çox xalqlar arasında müharibələrə şahidlik edib. Qanlı savaşlar yüz minlərlə, milyonarla insanın həyatının sonunu gətirib. Ermənilərin Azərbaycan xalqına qarşı ötən əsrin əvvəllərindən başlayan və bu günə qədər davam edən qətliamları, soyqırımları da bu qəbildəndir.
Amma bədnam qonşularımızın cavabını verən, qisası qiyamətə qoymayan qəhrəmanlarımız da hər zaman olub. Belə qəhrəmanlarımızdan bir də Tavat Hümbətovadır.
O, günahsız doğmalarına böyük müsibət yaşatmış ermənilərə elə dərs verib ki, xain qonşularımızın indiki nəsli də bunu unutmayıblar.

Zəngəzur qadınlarından olan Tavat Hümbətova torpaqlarımıza göz dikib, soydaşlarımıza diş qıcayan ermənilərə layiqli cavab verməkdə, at oynatmaqda, güllə atmaqda, elinin-obasının qeyrətini çəkməkdə kişilərdən geri qalmayıb.

Milli.Az publika.az-a istinadən bu qəhrəman qadının mübariz həyat hekayəsi haqda araşdırmanı təqdim edir:

Qaçaq Nəbinin dostu...

Tavat Hümbətova 1898-cı ildə (bəzi mənbələrə görə 1897-ci ildə - A.T.) Yelizavetpol quberniyasının, Zəngəzur qəzasında böyük ad-san qazanmış Harallı Kərbalayı Məmmədin ailəsində dünyaya göz açıb. Onun Vətənə layiq övlad, qəhrəman qadın kimi yetişməsində atasının çox böyük rolu olub.

Dövrünün bir çox elmlərini mənimsəmiş, ərəb və fars dillərini mükəmməl öyrənmiş Kərbalayı Məmməd ömrünün yarısını qaçqınlıqda keçirib. O, Azərbaycanın el qəhrəmanı Qaçaq Nəbi ilə də yaxın dost olub. O, qaçaq dostuna və onun tərəfdarlarına ğizli dəstək verib.

Kərbalayı Məmmədin Tavat adlı qızı ilə yanaşı, Həsən və Həsənalı adlı iki oğlu da olub. Mənbələrdə hər iki oğul mübariz, vətənpər kimi xarakterizə edilir.

Tavat Hümbətovanın dünyaya gəldiyi Haral kəndi erməni sakinlərin çoxluq təşkil etdiyi Xozabirdlə qonşu idi.

Qanlı mübarizənin başlanğıcı

Məkrli niyyətlərinə nail olmağa çalışan ermənilər Ermənistanla Dağlıq Qarabağın sərhədlərini biri-birinə yaxınlaşdırmaq üçün Xozabirddən sərhəd dirəklərini çıxararaq Fərəcan kəndinin yaxınlığındakı Topağac deyilən yerdə basdırırlar. Həsənalı yaranmış vəziyyətlə bağlı müvafiq yerlərə məlumat verir. Bunun heyfini almaq istəyən ermənilər Məmməd kişinin oğullarına tələ qururlar. Həsən və Həsənalı Məmməd kişinin Xozabirddən olan erməni tanışı nalbənd Sərkisin evində öldürülür.

Onlar qardaşları qətlə yetirməzdən əvvəl bellərinə qaynar samovar bağlayırlar. Sonra isə kürəklərinin bişmiş ətindən kəsib onlara yedizdirməyə çalışırlar. Buna nail ola bilmıdikdə qardaşları ölənə kimi tikə-tikə doğrayırlar.

Məmməd kişi və harallılar Həsənlə Həsənalının ermənilər tərəfindən qəddarlıqla qətlə yetirilmələrindən bir neçə gün sonra xəbər tuturlar. Sakinlər günahsız həmkəndlilərinin qisasını alacaqlarına söz verirlər.

Həcərdən öyüd-nəsihət alan qisasçı qadın

Lakin Tavat onlara etiraz edir. O, özü qardaşlarının qisasını alacağına and içir.

Qardaşların meyiti kəndə gətirilərək dəfn edilir. Tavat qardaşlarının dəfnindən sonra Qaçaq Nəbinin həyat  yoldaşı olan Həcərin yanına gedirərək ondan xeyir-dua alır.

Tavat qardaşlarından birinin nişanlısının paltarını geyinib qəbri üstündə and içdikdən Xozabird kəndinin yaxınlığında - Topağacda pusqu qurur. Bir neçə gün sonra Sərkis oğlu ilə birlikdə ərazidə görünür.

Tavat əvvəlcə oğlunu, sonra isə Sərkisi öldürür. Onların harayına gələn erməniləri də güllələyən Tavat evə qayıdır.

Atası Kərbəlayı Məmməd qızını həyətdə qarşılayaraq, alnından öpür. Onlar çox yaxşı başa düşürdülər ki, ermənilər onlara qarşı yeni qətliamlar törədəcəklər. Nəticədə iki kəndin sakinləri arasında növbəti qanlı mübarizə başlayacaq. Çox  götür-qoy etdikdən sonra Məmməd kişi qızı ilə birlikdə kəndi tərk edir.

On il qaçaq həyatı

Atası ilə birlikdə kəndi tərk edən Tavat bir müddət gah Arazın o tayında, gah da bu tayında gizlənir. Müasirlərinin sözlərinə görə o, əyninə kişi libası geyir, belinə kəmər yerinə patrondaş bağlayar, çiynində tüfəng gəzirmiş. Köç vaxtı günlərini dağda-daşda keçirən cəsur qız əli  qardaşlarının qanına batmış, habelə azərbaycanlılara qarşı cinayətlər törətmiş bir çox erməni öldürür.

Tavatın ailə qurmadığı bildirilir. Mənbələrdə qeyd edilir ki, zəhminə görə, onu yaxından tanıyan bəzi oğlanlar Tavata ürək aça bilmirlər. Bəzi mənbələrdə isə ("Laçın yurdu" jurnalı, №3) Tavat Hümbətovanın nişanlısının toy ərəfəsində ermənilər tərəfindən öldürüldüyü deyilir. Deyilənə görə, Tavat ermənilərin yaşadığı Dığ kəndinə hücum edərək nişanlısını öldürən Hamparsunu, dörd oğlunu və bu cinayətdə əli olan digər şəxslərin hamısını güllələyib. Bu qəhrəmanlığından sonra onu "Kişi Tavat" deyə çağırmağa başlayıblar.

Kəlbəcər, Ağdam və Laçının qəza icraiyyə komitələrinin sədri

On ildən çox qaçaqlıqlıq həyatından sonra Tavat doğulduğu kəndə qayıdır. Sovet dövrünün hakimiyyət mənsubları ermənilərə qan uddurmuş qadına və onun atasına toxunmur.

Əksinə, Qubada Səməd Ağamalı oğlunun savadsızlığı ləğv etmək üçün təşkil etdiyi məktəbdə təhsil alan Tavat Hümbətova ölkənin idarəetmə strukturlarında çalışmağa da müvəffəq olur.

Alxaslı kəndinin qəza icrayyə komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin edilən Tavat xanım kəndin abadlaşmasında, kolxoz təsərrüfatının təşkilində, ambarların, ictimai tövlələrin, məktəbin tikilməsində, əhali arasında savadsızlığın ləğv edilməsində mühüm xidmətlər göstərib.

Xeyli müddət Kəlbəcər, Ağdam, Laçın rayon qəza icraiyyə komitələrinin sədri vəzifələrində çalışıb. Bir neçə dəfə kənd sovetinə, rayon sovetinə deputat seçilib.

Şübhəsiz ki, qəhrəmanlığı iIə ad çıxarmış qadının işgüzar və vətənpərvərliyi də dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Tavat Hümbətova bir neçə dəfə orden və medallarla, fəxri-fərmanlarla təltif olunub. Azərbaycan Kommunist Partiyasının üzvü olmuş qadın sonralar dövlət qulluqçusu təqaüdünü alıb.

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

ABŞ terrorçu PKK-nın Suriyadakı qollarına PUA verəcək

27 İyul 2017 11:02

Vidadi Zeynalov və digərlərinə hökm oxunur

27 İyul 2017 11:02

Bakıda 500 musiqiçinin iştirakı ilə “Jara” beynəlxalq festivalının açılışı olacaq

27 İyul 2017 10:57

“Sabirabad Dəmir Beton”un rəhbərliyi yenidən formalaşdırılacaq

27 İyul 2017 10:57

ABŞ ordusuna cinsi azlıqlar cəlb oluna bilər? - Rəsmi cavab

27 İyul 2017 10:57

Məktəblilərimiz beynəlxalq olimpiadada medal qazanıb

27 İyul 2017 10:54

İşdən qovulan generalla bağlı BÜTÜN HƏQİQƏTLƏR ÜZƏ ÇIXDI: sərvəti ŞOK ETDİ - FOTO

27 İyul 2017 10:53

Avtoyumada özünü yuduzdurdu

27 İyul 2017 10:53

Avropa Şurasının rəhbəri prokurorluğa çağırılıb

27 İyul 2017 10:52

Təyyarə qəzaya uğradı

27 İyul 2017 10:50

Azərbaycan brendi İndoneziya mətbuatında - FOTO

27 İyul 2017 10:48

DİQQƏT: Telefonunuza baxın, şəkillər, videolar yerindədir?

27 İyul 2017 10:48

Ürək tutmasından öldüyü deyilirdi: intihar etdiyi məlum oldu - Göyçayda DƏHŞƏT

27 İyul 2017 10:47

Fatih Terim “Qalatasaray”da

27 İyul 2017 10:47

UNEC-də məzun monitorinqi – məşğulluq 85%

27 İyul 2017 10:44

Bələdiyyə sədri Şəmkirdəki 4 gün, 4 gecəlik toydan danışdı - VİDEO

27 İyul 2017 10:42

Azərbaycan gimnastları Polşada Ümumdünya Oyunları 2017-də "gümüş" qazanıblar - FOTO

27 İyul 2017 10:42

Xəyyam Nisanovdan xəbər var

27 İyul 2017 10:42

ABŞ milli komandası futbol üzrə “Qızıl kubok”un qalibi olub

27 İyul 2017 10:37

Neft bahalaşmaqda davam edir

27 İyul 2017 10:37

İkiekranlı “Meizu” smartfonları rəsmən təqdim olunub

27 İyul 2017 10:35

Aktyorla xanımı ikinci bal ayını yaşayır - FOTOlar

27 İyul 2017 10:32

Qadını təkəraçanla döydülər

27 İyul 2017 10:32

İsti havada geyim seçərkən bunlara

27 İyul 2017 10:29

Türk ölkəsi bu ilin sonuna kimi latın əlifbasına keçəcək

27 İyul 2017 10:28

Saakaşvilidən Poroşenkoya cavab: "Məni vətəndaşlıqdan məhrum edə bilməyəcəksiniz"

27 İyul 2017 10:27

Qazaxıstanda təyyarə qəzaya uğrayıb, iki nəfər ölüb

27 İyul 2017 10:27

Rusiyada təyyarə qəzaya uğradı: ölən və yaralılar var - VİDEO

27 İyul 2017 10:27

"Qəbələ" "Panatinaikos"la üz-üzə

27 İyul 2017 10:27

Cinsi azlıqlar orduya cəlb oluna bilər?

27 İyul 2017 10:25

Ancelina Colieden heyranedici açıqlama: “Uşaqlarımından gizli duşda ağladım”

27 İyul 2017 10:23

Azərbaycan və Gürcüstan gömrük işçilərinin növbəti görüşü keçirilib

27 İyul 2017 10:22

Azərbaycan Bolqarıstanın kənd təsərrüfatı bazarına çıxmaqda niyyətindədir

27 İyul 2017 10:22

Qızıl bahalaşdı

27 İyul 2017 10:22

Bu ölkə ABŞ-dan ölüm raketləri ALIR

27 İyul 2017 10:18

42 milyonluq futbolçu Türkiyə yolunda

27 İyul 2017 10:17

Yaxın vaxtlarda Almaniyadan Azərbaycana 140 pambıqyığan kombayn gətiriləcək

27 İyul 2017 10:17

Qızıl 13 dollardan çox bahalaşdı

27 İyul 2017 10:17

Yumurtanı gunəşin istisi ilə bişirdi

27 İyul 2017 10:17

Daha bir miqrant faciəsi: uşaqlar, hamilə qadın... - FOTO

27 İyul 2017 10:12

Zeytun yağı və əncir möcüzəsi

27 İyul 2017 10:11

Bu günün valyuta MƏZƏNNƏLƏRİ

27 İyul 2017 10:08

Tehran Hacıyev "Ermənistan Azərbaycan Sülh Platforması"na qoşulub

27 İyul 2017 10:07

Yaxın vaxtlarda Azərbaycanda Kosta-Rika səfirliyi açılacaq

27 İyul 2017 10:07

Anasının gözü önündə 16 yaşlı qızı zorladılar: qohumlar saxlanıldı - FOTO

27 İyul 2017 10:05

Bakıda 17 yaşlı oğlan yoxa çıxıb

27 İyul 2017 09:59

Tarixdə bu gün nələr baş verib?

27 İyul 2017 09:59

Təhsil Nazirliyində yenilik

27 İyul 2017 09:59

İsraildən Məscidi-Aksa ilə bağlı DAHA BİR ADDIM - FOTO

27 İyul 2017 09:58

"Zirə"dən ayrıldı, Macarıstan klubuna keçdi

27 İyul 2017 09:57