Manat yenidən möhkəmlənəcək

Manat yenidən möhkəmlənəcək
18:22 21 Dekabr 2015
1690 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

"Son devalvasiya hökumətin içərisində yeni eraya uyğunlaşa bilməyənlərin dəyişdirilməsi prosesini bir az da sürətləndirəcək...

Milli səviyyədə həyata keçirilmiş bir tədbirin doğurduğu reaksiyaları qarşılamaq və insanların beyinlərindəki şoku aradan qaldırmaq üçün xalqın qarşısına çıxacaq yüzlərlə məmur və siyasətçinin hansı əmsalda dəyər itirdiyini təyin etmək də o qədər də çətin deyil..."

Milli.Az xəbər verir ki, bu və digər fikirləri Milli Məclisin Müdafiə, təhülkəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin üzvü Zahid Oruc özünün sosial şəbəkələrdən birində paylaşdığı statusunda qeyd edib.

Milli.Az həmin yazını oxuculara təqdim edir:

"Milli Məclisin ötən iclasında Xəzər dənizinə gedən yolların bağlanması haqda ağızdolusu danışanlara bütövlükdə ölkəni görməyə mane olan qalın divarlardan, Şərq mentallığının ayrılmaz hissəsinə çevrilən və qardaşı-qardaşdan uzaqlaşdıran, inamsızlıq və qorunma simvolu olan sədlərdən bəhs edən düşüncələrimizi bölüşmüşdük. Gerçəkdən də ağır yükə çevrilmiş daşlı həyatımız nəinki Qaradağın əriyərək yerində bütün ölkə boyu kiçik qəsrlərin qurulmasına səbəb oldu, üstəlik də nə qədər vətən torpağı həmin hasarların altında qalaraq işğala məruz qaldı. Ona görə dənizlə bizim aramızda deyil, hər birimizi və ölkəni bürüyən daş qalalardan azad olmadan həyatımızı yüngülləşdirmək mümkün deyil.

Bu gün manatın növbəti dəyər itirməsi hadisəsi ilə oyanan insanımızın daxili halında da həmin hasarların izi görünür.

Gerçəkdən də hər bir millət daxili temperamentindən, yaxud varlılıq dərəcəsindən asılı olmayaraq, devalvasiyanı süngü ilə qəbul edir.

Hökumətin fevral ayındakı qərarından sonra çevik iqtisadi və maliyyə qərarları vermədən növbəti "şok terapiyası"na getmək nə dövlət, nə də vətəndaş üçün xeyir verə bilərdi. İndi Mərkəzi Bankın 3 milyard dollar qazandığını iddia edənlər digər indekslər - məsələn, xarici valyutada olan borcumuzdan çıxış edib əks-nəticə ilə üz-üzə qalacaqlar. Bəs hamının baş sındırdığı manat gerçək dəyərinə necə qovuşmalıdır? Axı pul da əmtəədir və o da valyutalararası birjada satılmalıdır. Tələb və təklif əsasında onun qiyməti formalaşmırsa, kabinetlərdən kurs diktə etməklə nəyə nail olmaq olar?

Yaxud, müstəqil bir ölkənin vətəndaşları bütün iqtisadi fəlaiyyətlərini dondurub hər gün Nyu-York birjalarında kotirovkaları gözləyə bilməz ki. Manatıın dollardan asılılığı ilə onun bir resursdan formalaşması anlayışı tamam ayrı məsələlərdir.

Birinci devalvasiya iqtisadiyyatımız üçün liberallaşmaya gedilməsə, qapalı model davam etdirilsə, "onda hamı özünü sığorta etdirmək üçün məcburən dollara keçəcəkdir və milli valyuta anlayışı aradan qalxacaqdır" hökmünə səbəb oldu. Lakin əhalinin nə qədər faizi dollarlaşma prosesinin iştirakçısıdır? Hər halda beşdə birindən çox ola bilməz.

Manatın mühasirədə olduğu bütün sahələrin qalın divarları onu nəfəs almağa qoymur. Son illər Nabiullina Rusiyanın məruz qaldığı sanksiyaların fonunda ən çox stress yaşayan adama çevrildi. Lakin dünyanın qəbul etdiyi Kudrin dedi ki, xanım bankirin rublun ölümündə maksimum 23 faizlik payı var. Qalan amillər bütövlükdə iqtisadiyyatın vəziyyəti ilə bağlıdır.

Azad gömrük prosedurları olmadan, sahibkarlıq fəaliyyətinə kənar müdaxilələri aradan qaldırmadan və inhisarçılığı ləğv etmədən manatın kənarındakı "Berlin divarları" yıxılmayacaq. Çünki ölkəyə gələn hər dollar və ya avro özü ilə üstündə dəyər gətirir. Çəltik, pambıq, yaxud yüzlərlə digər məhsulunu xaricə göndərə bilmədən, yalnız xaricdən onları gətirməklə ölkənin xarici ticarət dövriyyəsini balansda və sabitlikdə saxlaya bilməzsən.

Neft azadlıq əldə edib və Avropaya kəmərlərlə rahat çıxır. Lakin digər məhsulların hərəsinin üstündə onlarla əl var. Manatı qeyri-sabitlikdə saxlayan devalvasiya deyil, həmin buxovlardır.

SOCAR brendi dünənə qədər müharibənin bəlalarını aradan qaldırmaqda və ölmüş sovet infrastrukturunu bərpa etməkdə bizə kömək etdi. Onun rolu misilsizdir və həqiqətən neftsiz Azərbaycan Qarabağın işğalı ilə indi Liviyanın gününü yaşayardı. Lakin artıq SOCAR erası arxada qaldı. İndi iqtisadiyyatı digər lokomotivlərə keçirməlisən. Neft milyonçularını texnokratlar, menecerlər və gerçək iqtisadi rəqabətdən pul qazananlar əvəzləməlidirlər.

Son devalvasiya hökumətin içərisində yeni eraya uyğunlaşa bilməyənlərin dəyişdirilməsi prosesini bir az da sürətləndirəcək. Prezident son dərəcə qətiyyətlidir və onun üçün xalqın durumuna təsir edən amillər dünya arenasında baş verən hərbi toqquşmalardan daha əhəmiyyətlidir.

Bir iqtisadi formasiyadan digərinə keçid həmişə qanlı olub. Faktiki olaraq biz keçid dövrünü hələ başa vurmamışıq. İndi hansı əhali qrupu son devalvasiyanın təsirinə daha çox məruz qalıb sualı üzərində düşünməklə yanaşı, neft bumu öləndən sonra həqiqi hökumətlərin və siyasi komandaların möhkəmlik testinə necə cavab verdiyini hədəfdə saxlamaq lazmdır. Yəni, düşən təkcə milli pul vahidinin kursu olmur, onun siyasi təsirləri də qaçılmazdır.

Dövlətin bundan sonra atacağı addımlar sərəncamında olan valyuta ehtiyatlarını müxtəlif sağlamlaşdırma tədbirlərinə, bazarı aktivləşdirməyə və maaşlarda-kreditlərdə indeksasiyalar tətbiq etməyə yönəlməklə bərabər, daha çox yeni dövrün çağırışlarına cavab verən insanların hakimiyyətdə yer almasını sürətləndirmək vəzifəsidir.

Milli səviyyədə həyata keçirilmiş bir tədbirin doğurduğu reaksiyaları qarşılamaq və insanların beyinlərindəki şoku aradan qaldırmaq üçün xalqın qarşısına çıxacaq yüzlərlə məmur və siyasətçinin hansı əmsalda dəyər itirdiyini təyin etmək də o qədər də çətin deyil.

Neftin qiyməti hətta ən aşağı kursunda da çox bahadır. O, güclü dövlət başçılarını yeni iqtisadi sistem qurmağa daha çox təhrik edir.

Xəzərin özü boyda çəlləyə çevrilməsini unutmağı bizə ilk dəfə deyən də məhz ölkə rəhbərimizdir. O, çevikdir, iradəlidir, hədəfə doğru gedərkən məqsədyönlüdür və bütün risklərə hazırdır.

Manatın kursu siyasi kursumuzdan və idarəetmə vəziyyətimizdən asılı olaraq, yenidən möhkəmlənəcək və bölgədə ən dönərli valyuta olacaqdır. Bunun üçün onu qandallayan iqtisadi daşları bir kənara atmaq gərəkdir. Hökumət öz borcunu yerinə yetirməlidir ki, xalqın borcu olmasın".

İlkin İzzət
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

650 qəzalı məktəb şagirdlərinə şad xəbər: modul məktəblər - MEDİATUR

27 Aprel 2017 13:14

Oğurluq edən ağdaşlı əsgəri ov tüfəngi ilə öldürdülər

27 Aprel 2017 13:14

Kirayə pulunu verə bilməyən tələbə qız qatarda yaşayır

27 Aprel 2017 13:14

Sən demə, işdə yuxulamağın ƏSL SƏBƏBİ BU İMİŞ

27 Aprel 2017 13:13

Azərbaycan-Ermənistan qoşunlarının qarşıdurma xəttində monitorinq keçirilib

27 Aprel 2017 13:12

La Liqanı tərk edən ilk klub müəyyənləşdi

27 Aprel 2017 13:12

Bakıda qohumunun evindən oğurluq edən qadın tutulub

27 Aprel 2017 13:12

Gənc qız ölən dayısının evini yardı - BAKIDA - FOTO

27 Aprel 2017 13:09

İŞİD və "Taliban" yenə Əfqanıstanı qan gölünə döndərdi

27 Aprel 2017 13:08

General Elçin Quliyevin məhkəməsi başladı

27 Aprel 2017 13:04

İngilis deputat erməniləri BİABIR ETDİ: “ Edvard Nalbandyanın arvadı ilə...”

27 Aprel 2017 13:03

Fransada ekstremizmdə şübhəli bilinən şəxs polisə atəş açıb, 2 nəfər yaralanıb

27 Aprel 2017 13:02

Almaniya kansleri Türkiyəni hədələdi

27 Aprel 2017 12:59

Merkeldən Türkiyə bəyanatı - TARİX AÇIQLANDI

27 Aprel 2017 12:58

Lerik sakinləri nazirdən ikinci “Uzunömürlülər festivalı”nın keçirilməsini istəyiblər

27 Aprel 2017 12:57

Babel qadınla yaxalandı - FOTO

27 Aprel 2017 12:57

Keçmiş MTN-in daha bir generalının məhkəməsi başlayıb

27 Aprel 2017 12:57

Azərbaycanlı bu qızların görüntülərini hamı izləyir

27 Aprel 2017 12:55

Azərbaycanda sulu qəlyan qadağan olunur

27 Aprel 2017 12:53

Komitə sədri: "Azərbaycan açıq hökumət prinsipinin təşviqinə töhfəsini verib"

27 Aprel 2017 12:52

İdman telekanalı 100 işçisini qovdu

27 Aprel 2017 12:52

Deputat: "Siqaret çəkmək üçün çölə çıxmaq olmaz?"

27 Aprel 2017 12:52

Bahar Muradova: “Məktəblərə yaxın obyektlərdə qəlyan çəkilməsi qadağan edilməlidir”

27 Aprel 2017 12:52

Sulu qəlyandan istifadə qadağan edilir - AZƏRBAYCANDA

27 Aprel 2017 12:49

73 yaşında idmana başlayacaq - FOTOLAR

27 Aprel 2017 12:48

Siqaret çəkmədən zəhərlənən insanlarımız - STATİSTİKA AÇIQLANDI

27 Aprel 2017 12:47

Bakı-Tbilsi-Qars dəmir yolu Azərbaycan üzərindən yük tranzitini xeyli artıracaq

27 Aprel 2017 12:47

İmişlidə yol qəzası: 4 yaralı - SİYAHI - FOTO

27 Aprel 2017 12:47

Sabahın HAVAsı

27 Aprel 2017 12:47

Azərbaycanda bəzi saytların bloklanması bağlı məhkəmə təxirə düşdü

27 Aprel 2017 12:44

İsrail Suriyanı bombaladı

27 Aprel 2017 12:44

56 yaşlı abituriyent imtahan verəcək

27 Aprel 2017 12:43

Fazil Məmmədov keçmiş idarə rəisini özünə müşavir təyin edib

27 Aprel 2017 12:42

Zabit Səmədovun növbəti rəqibinin adı açıqlanıb

27 Aprel 2017 12:42

"Terminator"un oğlu anasının yanına döndü - FOTO

27 Aprel 2017 12:42

Novxanıda bağın həyətindən xeyli silah-sursat tapıldı

27 Aprel 2017 12:39

Sabah 25 dərəcə isti olacaq

27 Aprel 2017 12:38

Hərbi ekspert: “Rusiyadan alınan hücum silahları Azərbaycan ordusunu daha da gücləndirir”

27 Aprel 2017 12:37

“Dəmirbank”dan “Az-Granata”ya transfer olub

27 Aprel 2017 12:37

Moldovanın Nəqliyyat və Yol İnfrastrukturu Nazirliyində axtarış aparılır

27 Aprel 2017 12:37

Ulduz şahmatçılar Şəmkirdə seans keçirdi - FOTO

27 Aprel 2017 12:37

Dünyada çərçivəsiz displeylə təchiz edilmiş ilk təhlükəsiz smartfon təqdim edilib

27 Aprel 2017 12:35

Quran kursunda uşağı döyüb öldürdülər - DƏHŞƏT

27 Aprel 2017 12:34

Qadınların inanılmaz dəb anlayışı: qurğuşunlu dəri, kirpiksiz üz, zəhərli paltar - FOTOLAR

27 Aprel 2017 12:33

İslamiada zamanı Bakıda xüsusi zolaqlar istifadəyə veriləcək

27 Aprel 2017 12:33

Məryəm Kənanın "nişanlısı" olacaq

27 Aprel 2017 12:32

Balıqçı bacısına görə özünü asdı - LƏNKƏRANDA

27 Aprel 2017 12:32

Sabah havanın temperaturu 25 dərəcəyədək yüksələcək

27 Aprel 2017 12:32

Sabah temperatur 25°-yə yüksələcək

27 Aprel 2017 12:31

İlk qəbul imtahanının vaxtı açıqlandı - BU RAYONLARDA OLACAQ - SİYAHI

27 Aprel 2017 12:29