Manat yenidən möhkəmlənəcək

Manat yenidən möhkəmlənəcək
18:22 21 Dekabr 2015
1690 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

"Son devalvasiya hökumətin içərisində yeni eraya uyğunlaşa bilməyənlərin dəyişdirilməsi prosesini bir az da sürətləndirəcək...

Milli səviyyədə həyata keçirilmiş bir tədbirin doğurduğu reaksiyaları qarşılamaq və insanların beyinlərindəki şoku aradan qaldırmaq üçün xalqın qarşısına çıxacaq yüzlərlə məmur və siyasətçinin hansı əmsalda dəyər itirdiyini təyin etmək də o qədər də çətin deyil..."

Milli.Az xəbər verir ki, bu və digər fikirləri Milli Məclisin Müdafiə, təhülkəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin üzvü Zahid Oruc özünün sosial şəbəkələrdən birində paylaşdığı statusunda qeyd edib.

Milli.Az həmin yazını oxuculara təqdim edir:

"Milli Məclisin ötən iclasında Xəzər dənizinə gedən yolların bağlanması haqda ağızdolusu danışanlara bütövlükdə ölkəni görməyə mane olan qalın divarlardan, Şərq mentallığının ayrılmaz hissəsinə çevrilən və qardaşı-qardaşdan uzaqlaşdıran, inamsızlıq və qorunma simvolu olan sədlərdən bəhs edən düşüncələrimizi bölüşmüşdük. Gerçəkdən də ağır yükə çevrilmiş daşlı həyatımız nəinki Qaradağın əriyərək yerində bütün ölkə boyu kiçik qəsrlərin qurulmasına səbəb oldu, üstəlik də nə qədər vətən torpağı həmin hasarların altında qalaraq işğala məruz qaldı. Ona görə dənizlə bizim aramızda deyil, hər birimizi və ölkəni bürüyən daş qalalardan azad olmadan həyatımızı yüngülləşdirmək mümkün deyil.

Bu gün manatın növbəti dəyər itirməsi hadisəsi ilə oyanan insanımızın daxili halında da həmin hasarların izi görünür.

Gerçəkdən də hər bir millət daxili temperamentindən, yaxud varlılıq dərəcəsindən asılı olmayaraq, devalvasiyanı süngü ilə qəbul edir.

Hökumətin fevral ayındakı qərarından sonra çevik iqtisadi və maliyyə qərarları vermədən növbəti "şok terapiyası"na getmək nə dövlət, nə də vətəndaş üçün xeyir verə bilərdi. İndi Mərkəzi Bankın 3 milyard dollar qazandığını iddia edənlər digər indekslər - məsələn, xarici valyutada olan borcumuzdan çıxış edib əks-nəticə ilə üz-üzə qalacaqlar. Bəs hamının baş sındırdığı manat gerçək dəyərinə necə qovuşmalıdır? Axı pul da əmtəədir və o da valyutalararası birjada satılmalıdır. Tələb və təklif əsasında onun qiyməti formalaşmırsa, kabinetlərdən kurs diktə etməklə nəyə nail olmaq olar?

Yaxud, müstəqil bir ölkənin vətəndaşları bütün iqtisadi fəlaiyyətlərini dondurub hər gün Nyu-York birjalarında kotirovkaları gözləyə bilməz ki. Manatıın dollardan asılılığı ilə onun bir resursdan formalaşması anlayışı tamam ayrı məsələlərdir.

Birinci devalvasiya iqtisadiyyatımız üçün liberallaşmaya gedilməsə, qapalı model davam etdirilsə, "onda hamı özünü sığorta etdirmək üçün məcburən dollara keçəcəkdir və milli valyuta anlayışı aradan qalxacaqdır" hökmünə səbəb oldu. Lakin əhalinin nə qədər faizi dollarlaşma prosesinin iştirakçısıdır? Hər halda beşdə birindən çox ola bilməz.

Manatın mühasirədə olduğu bütün sahələrin qalın divarları onu nəfəs almağa qoymur. Son illər Nabiullina Rusiyanın məruz qaldığı sanksiyaların fonunda ən çox stress yaşayan adama çevrildi. Lakin dünyanın qəbul etdiyi Kudrin dedi ki, xanım bankirin rublun ölümündə maksimum 23 faizlik payı var. Qalan amillər bütövlükdə iqtisadiyyatın vəziyyəti ilə bağlıdır.

Azad gömrük prosedurları olmadan, sahibkarlıq fəaliyyətinə kənar müdaxilələri aradan qaldırmadan və inhisarçılığı ləğv etmədən manatın kənarındakı "Berlin divarları" yıxılmayacaq. Çünki ölkəyə gələn hər dollar və ya avro özü ilə üstündə dəyər gətirir. Çəltik, pambıq, yaxud yüzlərlə digər məhsulunu xaricə göndərə bilmədən, yalnız xaricdən onları gətirməklə ölkənin xarici ticarət dövriyyəsini balansda və sabitlikdə saxlaya bilməzsən.

Neft azadlıq əldə edib və Avropaya kəmərlərlə rahat çıxır. Lakin digər məhsulların hərəsinin üstündə onlarla əl var. Manatı qeyri-sabitlikdə saxlayan devalvasiya deyil, həmin buxovlardır.

SOCAR brendi dünənə qədər müharibənin bəlalarını aradan qaldırmaqda və ölmüş sovet infrastrukturunu bərpa etməkdə bizə kömək etdi. Onun rolu misilsizdir və həqiqətən neftsiz Azərbaycan Qarabağın işğalı ilə indi Liviyanın gününü yaşayardı. Lakin artıq SOCAR erası arxada qaldı. İndi iqtisadiyyatı digər lokomotivlərə keçirməlisən. Neft milyonçularını texnokratlar, menecerlər və gerçək iqtisadi rəqabətdən pul qazananlar əvəzləməlidirlər.

Son devalvasiya hökumətin içərisində yeni eraya uyğunlaşa bilməyənlərin dəyişdirilməsi prosesini bir az da sürətləndirəcək. Prezident son dərəcə qətiyyətlidir və onun üçün xalqın durumuna təsir edən amillər dünya arenasında baş verən hərbi toqquşmalardan daha əhəmiyyətlidir.

Bir iqtisadi formasiyadan digərinə keçid həmişə qanlı olub. Faktiki olaraq biz keçid dövrünü hələ başa vurmamışıq. İndi hansı əhali qrupu son devalvasiyanın təsirinə daha çox məruz qalıb sualı üzərində düşünməklə yanaşı, neft bumu öləndən sonra həqiqi hökumətlərin və siyasi komandaların möhkəmlik testinə necə cavab verdiyini hədəfdə saxlamaq lazmdır. Yəni, düşən təkcə milli pul vahidinin kursu olmur, onun siyasi təsirləri də qaçılmazdır.

Dövlətin bundan sonra atacağı addımlar sərəncamında olan valyuta ehtiyatlarını müxtəlif sağlamlaşdırma tədbirlərinə, bazarı aktivləşdirməyə və maaşlarda-kreditlərdə indeksasiyalar tətbiq etməyə yönəlməklə bərabər, daha çox yeni dövrün çağırışlarına cavab verən insanların hakimiyyətdə yer almasını sürətləndirmək vəzifəsidir.

Milli səviyyədə həyata keçirilmiş bir tədbirin doğurduğu reaksiyaları qarşılamaq və insanların beyinlərindəki şoku aradan qaldırmaq üçün xalqın qarşısına çıxacaq yüzlərlə məmur və siyasətçinin hansı əmsalda dəyər itirdiyini təyin etmək də o qədər də çətin deyil.

Neftin qiyməti hətta ən aşağı kursunda da çox bahadır. O, güclü dövlət başçılarını yeni iqtisadi sistem qurmağa daha çox təhrik edir.

Xəzərin özü boyda çəlləyə çevrilməsini unutmağı bizə ilk dəfə deyən də məhz ölkə rəhbərimizdir. O, çevikdir, iradəlidir, hədəfə doğru gedərkən məqsədyönlüdür və bütün risklərə hazırdır.

Manatın kursu siyasi kursumuzdan və idarəetmə vəziyyətimizdən asılı olaraq, yenidən möhkəmlənəcək və bölgədə ən dönərli valyuta olacaqdır. Bunun üçün onu qandallayan iqtisadi daşları bir kənara atmaq gərəkdir. Hökumət öz borcunu yerinə yetirməlidir ki, xalqın borcu olmasın".

İlkin İzzət
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Fəxrəddin Manafov xanımı ilə - FOTOLAR

24 May 2017 12:24

Bizi Ermənistana UDUZDURAN SƏBƏB - VİDEO

24 May 2017 12:23

Gənc aktrisalar Bakıda podiuma çıxdı - FOTO

24 May 2017 12:22

Sabah paytaxtda küləkli, bölgələrdə yağmurlu hava olacaq

24 May 2017 12:22

İrina Şeykin dönüşü möhtəşəm oldu - FOTO

24 May 2017 12:22

Şizofreniyadan qurtulmaq üçün qəribə yol...

24 May 2017 12:20

Dövlət qulluğuna qəbul imtahanları da pullu olacaq - CƏDVƏL

24 May 2017 12:18

Yağış yaşacaq, şimşək çaxacaq

24 May 2017 12:18

İki canlı əfsanə qırmızı xalıda - FOTO

24 May 2017 12:17

Vaqif Səmədoğlunun Parisdə xatirə gecəsi keçiriləcək

24 May 2017 12:17

Allahşükür Paşazadə dindarlara xəbərdarlıq edib

24 May 2017 12:17

QMİ sədri: “Heç bir din xadimi Ramazan ayı boyunca iftardan əvvəl məclislərə getməməlidir”

24 May 2017 12:17

Ermənistandakı "Azərbaycan almaları" Polşanın imiş...

24 May 2017 12:17

İsrail səfiri Naxçıvanda kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə edib

24 May 2017 12:17

Allahşükür Paşazadədən axund və imamlara xəbərdarlıq

24 May 2017 12:15

Akif Əlizadə: İnstitut direktorlarından tələb edirəm ki...

24 May 2017 12:15

Yağış, külək - SABAH

24 May 2017 12:14

Ermənistanı qarışdıran Quba alması ilə bağlı YENİ İDDİA: İrəvanın HİYLƏSİ

24 May 2017 12:13

AMEA prezidenti: "İnstitut direktorlarından qrant məsələsinə ciddi diqqət yetirmələrini tələb edirəm"

24 May 2017 12:12

21 il ev dustağı olan azərbaycanlı əfsanəvi müğənni - VİDEO - FOTO

24 May 2017 12:12

İcra başçısı baş memarı işdən çıxartdı

24 May 2017 12:12

Sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

24 May 2017 12:12

Ərdoğanın qatılacağı mərasim bombalanmalı idi: Beştəpə necə xəbər tutdu? - ŞOK DETALLAR

24 May 2017 12:08

22 yaşlı hakim özündən söz etdirdi - FOTOLAR

24 May 2017 12:07

Qarabağlı Əmrah Çəlikəl - 41 yaş

24 May 2017 12:07

Yük avtomobili ilə bank maşını toqquşdu - VİDEO - FOTO

24 May 2017 12:06

Bakıda yaralı vəziyyətdə xəstəxanaya gətirilən kişi öldü

24 May 2017 12:06

Mançesteri qana bulayan 22 yaşlı terrorçunun ilk FOTOsu

24 May 2017 12:05

Heyvanların üzlərində kədər, ümidsizlik görmüşdünüz? - FOTO

24 May 2017 12:05

Bakıda bankın qarşısında DƏHŞƏT: ÖZÜNÜ YANDIRDI

24 May 2017 12:04

Ramazan təqvimi

24 May 2017 12:03

Azərbaycanın voleybol yığması dünya çempionatının seçmə mərhələsində ilk görüşünü keçirəcək

24 May 2017 12:02

Britaniyanın Azərbaycandakı səfiri: “Dəhşətli hücuma baxmayaraq başımızı uca tuturuq”

24 May 2017 12:02

Nazir: "İran, Rusiya, Qazaxıstan və s. ölkə vətəndaşları növbəti festivalda Azərbaycana səfər etməyi planlaşdırır"

24 May 2017 12:02

İnsan alverində təqsirləndirilən qadının məhkəməsi başlayıb

24 May 2017 12:02

Din xadimlərinə mükafat və medallar təqdim edilib

24 May 2017 12:01

Azərbaycanlı qadınları Türkiyədə satan MƏHKƏMƏ QARŞISINDA

24 May 2017 11:59

Qaçırılan qızı toya zorla gətirdilər

24 May 2017 11:59

Rusiyanın daha bir aviaşirkəti Bakıya uçuşlar həyata keçirəcək

24 May 2017 11:57

Azərbaycan Türkiyə ilə üz-üzə

24 May 2017 11:57

Londonda BP-nin baş ofisində İngiltərə-Azərbaycan Cəmiyyəti ilə birgə BP şirkətinin Azərbaycanda fəaliyyətinin 25 illik yubileyi qeyd edilib (FOTO)

24 May 2017 11:55

"Trabzonspor" "Qəbələ"yə futbolçu verir - İcarə haqqı almadan

24 May 2017 11:55

Pencəyin yaxasına taxılan sirli nişanlar: MƏNALARI VƏ TARİXİ - FOTOLAR

24 May 2017 11:53

Türkiyə NATO çərçivəsində Avstriya ilə əməkdaşlığa veto qoyub

24 May 2017 11:52

Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi Ramazan ayının başlanması ilə bağlı fətva verib

24 May 2017 11:52

"Qarabağ"ın hədəfindəki "Messi" - VİDEO

24 May 2017 11:52

Ramazan ayı başlayır - QMİ fətva verdi

24 May 2017 11:50

Təmas xəttində monitorinq keçiriləcək

24 May 2017 11:50

İslam Oyunlarda nələr yaşandı? - Bakı nəqliyyatının "həyat verdiyi" ƏCNƏBİLƏR

24 May 2017 11:48

Beren Saatın əri qəza keçirdi – FOTOLAR

24 May 2017 11:48