Manat yenidən möhkəmlənəcək

Manat yenidən möhkəmlənəcək
18:22 21 Dekabr 2015
1690 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

"Son devalvasiya hökumətin içərisində yeni eraya uyğunlaşa bilməyənlərin dəyişdirilməsi prosesini bir az da sürətləndirəcək...

Milli səviyyədə həyata keçirilmiş bir tədbirin doğurduğu reaksiyaları qarşılamaq və insanların beyinlərindəki şoku aradan qaldırmaq üçün xalqın qarşısına çıxacaq yüzlərlə məmur və siyasətçinin hansı əmsalda dəyər itirdiyini təyin etmək də o qədər də çətin deyil..."

Milli.Az xəbər verir ki, bu və digər fikirləri Milli Məclisin Müdafiə, təhülkəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin üzvü Zahid Oruc özünün sosial şəbəkələrdən birində paylaşdığı statusunda qeyd edib.

Milli.Az həmin yazını oxuculara təqdim edir:

"Milli Məclisin ötən iclasında Xəzər dənizinə gedən yolların bağlanması haqda ağızdolusu danışanlara bütövlükdə ölkəni görməyə mane olan qalın divarlardan, Şərq mentallığının ayrılmaz hissəsinə çevrilən və qardaşı-qardaşdan uzaqlaşdıran, inamsızlıq və qorunma simvolu olan sədlərdən bəhs edən düşüncələrimizi bölüşmüşdük. Gerçəkdən də ağır yükə çevrilmiş daşlı həyatımız nəinki Qaradağın əriyərək yerində bütün ölkə boyu kiçik qəsrlərin qurulmasına səbəb oldu, üstəlik də nə qədər vətən torpağı həmin hasarların altında qalaraq işğala məruz qaldı. Ona görə dənizlə bizim aramızda deyil, hər birimizi və ölkəni bürüyən daş qalalardan azad olmadan həyatımızı yüngülləşdirmək mümkün deyil.

Bu gün manatın növbəti dəyər itirməsi hadisəsi ilə oyanan insanımızın daxili halında da həmin hasarların izi görünür.

Gerçəkdən də hər bir millət daxili temperamentindən, yaxud varlılıq dərəcəsindən asılı olmayaraq, devalvasiyanı süngü ilə qəbul edir.

Hökumətin fevral ayındakı qərarından sonra çevik iqtisadi və maliyyə qərarları vermədən növbəti "şok terapiyası"na getmək nə dövlət, nə də vətəndaş üçün xeyir verə bilərdi. İndi Mərkəzi Bankın 3 milyard dollar qazandığını iddia edənlər digər indekslər - məsələn, xarici valyutada olan borcumuzdan çıxış edib əks-nəticə ilə üz-üzə qalacaqlar. Bəs hamının baş sındırdığı manat gerçək dəyərinə necə qovuşmalıdır? Axı pul da əmtəədir və o da valyutalararası birjada satılmalıdır. Tələb və təklif əsasında onun qiyməti formalaşmırsa, kabinetlərdən kurs diktə etməklə nəyə nail olmaq olar?

Yaxud, müstəqil bir ölkənin vətəndaşları bütün iqtisadi fəlaiyyətlərini dondurub hər gün Nyu-York birjalarında kotirovkaları gözləyə bilməz ki. Manatıın dollardan asılılığı ilə onun bir resursdan formalaşması anlayışı tamam ayrı məsələlərdir.

Birinci devalvasiya iqtisadiyyatımız üçün liberallaşmaya gedilməsə, qapalı model davam etdirilsə, "onda hamı özünü sığorta etdirmək üçün məcburən dollara keçəcəkdir və milli valyuta anlayışı aradan qalxacaqdır" hökmünə səbəb oldu. Lakin əhalinin nə qədər faizi dollarlaşma prosesinin iştirakçısıdır? Hər halda beşdə birindən çox ola bilməz.

Manatın mühasirədə olduğu bütün sahələrin qalın divarları onu nəfəs almağa qoymur. Son illər Nabiullina Rusiyanın məruz qaldığı sanksiyaların fonunda ən çox stress yaşayan adama çevrildi. Lakin dünyanın qəbul etdiyi Kudrin dedi ki, xanım bankirin rublun ölümündə maksimum 23 faizlik payı var. Qalan amillər bütövlükdə iqtisadiyyatın vəziyyəti ilə bağlıdır.

Azad gömrük prosedurları olmadan, sahibkarlıq fəaliyyətinə kənar müdaxilələri aradan qaldırmadan və inhisarçılığı ləğv etmədən manatın kənarındakı "Berlin divarları" yıxılmayacaq. Çünki ölkəyə gələn hər dollar və ya avro özü ilə üstündə dəyər gətirir. Çəltik, pambıq, yaxud yüzlərlə digər məhsulunu xaricə göndərə bilmədən, yalnız xaricdən onları gətirməklə ölkənin xarici ticarət dövriyyəsini balansda və sabitlikdə saxlaya bilməzsən.

Neft azadlıq əldə edib və Avropaya kəmərlərlə rahat çıxır. Lakin digər məhsulların hərəsinin üstündə onlarla əl var. Manatı qeyri-sabitlikdə saxlayan devalvasiya deyil, həmin buxovlardır.

SOCAR brendi dünənə qədər müharibənin bəlalarını aradan qaldırmaqda və ölmüş sovet infrastrukturunu bərpa etməkdə bizə kömək etdi. Onun rolu misilsizdir və həqiqətən neftsiz Azərbaycan Qarabağın işğalı ilə indi Liviyanın gününü yaşayardı. Lakin artıq SOCAR erası arxada qaldı. İndi iqtisadiyyatı digər lokomotivlərə keçirməlisən. Neft milyonçularını texnokratlar, menecerlər və gerçək iqtisadi rəqabətdən pul qazananlar əvəzləməlidirlər.

Son devalvasiya hökumətin içərisində yeni eraya uyğunlaşa bilməyənlərin dəyişdirilməsi prosesini bir az da sürətləndirəcək. Prezident son dərəcə qətiyyətlidir və onun üçün xalqın durumuna təsir edən amillər dünya arenasında baş verən hərbi toqquşmalardan daha əhəmiyyətlidir.

Bir iqtisadi formasiyadan digərinə keçid həmişə qanlı olub. Faktiki olaraq biz keçid dövrünü hələ başa vurmamışıq. İndi hansı əhali qrupu son devalvasiyanın təsirinə daha çox məruz qalıb sualı üzərində düşünməklə yanaşı, neft bumu öləndən sonra həqiqi hökumətlərin və siyasi komandaların möhkəmlik testinə necə cavab verdiyini hədəfdə saxlamaq lazmdır. Yəni, düşən təkcə milli pul vahidinin kursu olmur, onun siyasi təsirləri də qaçılmazdır.

Dövlətin bundan sonra atacağı addımlar sərəncamında olan valyuta ehtiyatlarını müxtəlif sağlamlaşdırma tədbirlərinə, bazarı aktivləşdirməyə və maaşlarda-kreditlərdə indeksasiyalar tətbiq etməyə yönəlməklə bərabər, daha çox yeni dövrün çağırışlarına cavab verən insanların hakimiyyətdə yer almasını sürətləndirmək vəzifəsidir.

Milli səviyyədə həyata keçirilmiş bir tədbirin doğurduğu reaksiyaları qarşılamaq və insanların beyinlərindəki şoku aradan qaldırmaq üçün xalqın qarşısına çıxacaq yüzlərlə məmur və siyasətçinin hansı əmsalda dəyər itirdiyini təyin etmək də o qədər də çətin deyil.

Neftin qiyməti hətta ən aşağı kursunda da çox bahadır. O, güclü dövlət başçılarını yeni iqtisadi sistem qurmağa daha çox təhrik edir.

Xəzərin özü boyda çəlləyə çevrilməsini unutmağı bizə ilk dəfə deyən də məhz ölkə rəhbərimizdir. O, çevikdir, iradəlidir, hədəfə doğru gedərkən məqsədyönlüdür və bütün risklərə hazırdır.

Manatın kursu siyasi kursumuzdan və idarəetmə vəziyyətimizdən asılı olaraq, yenidən möhkəmlənəcək və bölgədə ən dönərli valyuta olacaqdır. Bunun üçün onu qandallayan iqtisadi daşları bir kənara atmaq gərəkdir. Hökumət öz borcunu yerinə yetirməlidir ki, xalqın borcu olmasın".

İlkin İzzət
Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Formatı dəyişən "Lider" TV 14 saatlıq yayıma keçir – AÇIQLAMA

18 Avqust 2017 14:58

Balakən “ABAD”çılarının məhsulları satışa çıxarılıb

18 Avqust 2017 14:57

3350 tələbə ali məktəbini dəyişmək istəyir

18 Avqust 2017 14:54

"Yayılan sənədlər saxtadır" - Müdafiə Nazirliyindən CAVAB

18 Avqust 2017 14:49

Əməkdar artistin həyat yoldaşı əzələli bədənini nümayiş etdirdi – FOTOLAR

18 Avqust 2017 14:48

Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi: Ermənistanın yaydığı sənədlər tamamən saxta və uydurmadır

18 Avqust 2017 14:47

Azərbaycanda investisiyaya yönəldilən bank kreditlərinin həcmi artıb

18 Avqust 2017 14:47

FHN bir nəfəri dənizdə batmaqdan xilas etdi

18 Avqust 2017 14:44

Avropa terror meydanına çevriləcək: Üç min döyüşçü QAYIDIR

18 Avqust 2017 14:43

Bu günədək üç mindən çox tələbə universitetlərini dəyişmək üçün qeydiyyatdan keçib

18 Avqust 2017 14:37

Rusiya əhalisi yenidən azalmağa başlayıb

18 Avqust 2017 14:37

"Binə"dən növbəti transfer

18 Avqust 2017 14:37

"Barselona"dan 300 milyonluq transfer

18 Avqust 2017 14:37

“Microsoft HoloLens” eynəyi muzey eksponatlarına vizual effektlər əlavə edəcək

18 Avqust 2017 14:35

Dövlət qulluğuna qəbulun keçid balları - SİYAHI

18 Avqust 2017 14:33

TAP-ın Yunanıstan və Albaniyadan keçən hissəsinin 387 km-i qazılıb

18 Avqust 2017 14:32

VİDEO: Bu il Azərbaycanda evdən qaçan gəlin və qızlar

18 Avqust 2017 14:32

MTN- generalı Elçin Quliyev: "Heç kimdən pul almamışam" - MƏHKƏMƏDƏN

18 Avqust 2017 14:24

Barselona terrorunda əsas şübhəlinin adı açıqlandı

18 Avqust 2017 14:23

Rəcəb Tayyib Ərdoğan Azərbaycana səfər edəcək

18 Avqust 2017 14:21

Keçmiş MTN əməkdaşı: "Eldar Mahmudov Nizami Şirinovu icra başçısı Gülağa İslamovun yanına 25 hektar torpağın alınması üçün göndərmişdi"

18 Avqust 2017 14:17

Bakıda 5 yaşlı uşağını boğaraq öldürməkdə təqsirləndirilən qadının məhkəməsi başlayıb

18 Avqust 2017 14:17

Göygöldə arvadını və qaynanasını öldürən şəxs: "Arvadımı başqası ilə gəzdiyi üçün öldürdüm"

18 Avqust 2017 14:12

Samir Əliyev: "Neftçi" "Səbail"ə uduzmaq istəməz"

18 Avqust 2017 14:12

Rusiyanın müdafiə naziri: "Xəzərdəki donanmamız 500-dən çox döyüş təlimi keçirib"

18 Avqust 2017 14:07

"İlk işim Arsen Vengeri göndərmək olacaq"

18 Avqust 2017 13:59

Azərbaycanın əməkdar artisti Bəhram Bağırzadə

18 Avqust 2017 13:56

Breyn Rinqə hazırlıq çərçivəsində görüş keçirilib

18 Avqust 2017 13:52

Prezidentin yeganə nöqsanını açıqlayan BİRİNCİ LEDİ: “21-ci əsr qadınların DÖVRÜ OLACAQ” - FOTO

18 Avqust 2017 13:48

“CinemaPlus”da “Killerin cangüdəni” filminin premyera öncəsi nümayişi keçirilib

18 Avqust 2017 13:47

Dəniz yanıqları və günəş ləkələrini yox edir

18 Avqust 2017 13:42

Barselona 15 nəfəri ölümdən xilas edən TÜRK - DÜNYA ONDAN DANIŞIR

18 Avqust 2017 13:38

Belə qal, Əfran!

18 Avqust 2017 13:37

Dəhşətli yol qəzası: 7 ÖLÜ, 10 YARALI

18 Avqust 2017 13:36

Ərdoğan Bakıya gəlir - TARİX AÇIQLANDI

18 Avqust 2017 13:34

Azərbaycan ilə Boliviya vizaların ləğvi barədə saziş imzalayıb

18 Avqust 2017 13:27

"Barselona üçün birlik vaxtıdır" - Arda Turan

18 Avqust 2017 13:27

Ərdoğanın Azərbaycana səfərinin tarixi açıqlandı

18 Avqust 2017 13:23

Rusiya Baş Kəşfiyyat İdarəsinin keçmiş polkovniki 1,5 il azadlıqdan məhrum edilib

18 Avqust 2017 13:22

Rəcəb Tayyib Ərdoğan Azərbaycana gələcək

18 Avqust 2017 13:22

Göygöldə arvadını və qaynanasını qətlə yetirən şəxslə bağlı məlumat

18 Avqust 2017 13:22

DYP: Avtomobillərin texniki tələblərini pozan 11013 sürücü inzibati məsuliyyətə cəlb edilib

18 Avqust 2017 13:17

Yoğurt xəstəliyə yol açır

18 Avqust 2017 13:14

“Ambisiyalarım prezidentlikdən daha yuxarıdır” - Saakaşvili hədəfini AÇIQLADI

18 Avqust 2017 13:13

Yol polisindən sürücülərə MÜRACİƏT: bu işıq lampaları təhlükəlidir

18 Avqust 2017 13:09

Türkiyəyə qarşı XAİN PLAN: Gizli danışıqların detalları MƏLUM OLDU

18 Avqust 2017 13:08

Baş konsulluqda YANĞIN

18 Avqust 2017 13:07

Yunanıstanın İstanbuldakı baş konsulluğunun binasında yanğın olub

18 Avqust 2017 12:57

Yaşadığınız ərazidə sahibsiz itlər varsa, bu nömrəyə ZƏNG EDİN

18 Avqust 2017 12:53

Kosta-Rikanın müvəqqəti işlər vəkili: "Bakıda özümü evdəki kimi hiss edirəm"

18 Avqust 2017 12:52