Neftdən sonra qaz da düşür

Neftdən sonra qaz da düşür
07:37 22 Dekabr 2015
35 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Dünya bazarlarında təbii qazın ucuzlaşması davam edir. İlkin səbəblər Şimali Amerikada qış üçün anomal isti temperaturlar, habelə Birləşmiş Ştatlar ərazisində şist nefti hasilatı ilə bağlı texnologgiyaların inkişaf etməsidir.
Bütün bunlar "mavi yanacağın" qiymətlərini ABŞ-da son 14 ildə rekord dərəcədə aşağı həddə salıb. Azərbaycan qazı hələlik belə ucuzlaşmaya məruz qalmasa da, proses bizdən yan keçməyəcək.
Neftin ucuzlaşması təbii qazın qiymətlərinə də təsir edir və bundan sonra "mavi yanacaq"  daha aşağı həddə baş vuracaq.

Dünən Nyu-York Fond birjasında yanvar ayı üçün fyuçers müqavilələrində təbii qazın 100 kubmetri 68 dollardan satılıb. Beləliklə, bir gündə qiymət 4,8 faiz enib. Bu isə ucuzlaşmanın illik əvvəlindən bəri 34 faizə çatması deməkdir.
İnflyasiya da nəzərə alınarsa, təbii qazın qiymətləri son 23 ildə minimum həddə düşüb.
ABŞ dünyada ən böyük təbii qaz hasilatçısıdır. Bu ölkədə ildə 730 milyard kubmetr "mavi yanacaq" çıxarılır. Təbii qaz elə ölkədə də satılır. Çünki ABŞ ildə 760 milyard kubmetr qaz işlədir və buna görə də dünyada ən böyük təbii qaz istehlakçısıdır.
Birləşmiş Ştatlarda təbii qazın qiymətlərinə təsir edən amillər arasında ikisi xüsusi yer tutur. Onlar qışın isti keçməsi və bunun nəticəsində temperaturun tarixi maksimumda olmasıdır. Bəhs etdiyimiz səbəbdən də qış aylarında təbii qaz hasilatının daha da aşağı düşməsi gözlənilir. İkinci səbəb isə təbii qazın əvəzləyəciyi sayılan neft, dizel və qazoylun qiymətlərinin də çox aşağı səviyyədə olmasıdır.
Digər məqamlar da var. Məsələn, ABŞ-ın bir çox ştatlarında yanacağın kiçik generasiyasından istifadə olunur. Amerikalı fermerlər və kiçik şəhərciklərin sakinləri propan kimi daha ucuz maye yanacağa üstünlük verirlər.

Birləşmiş Ştatlarda qışa rəğmən, havanın şaxtalı, sazaqlı olmaması "El Ninyo"nun Şimali Amerika iqliminə təsiri ilə bağlıdır.
"El Ninyo" Sakit Okeanda səth axınıdır və planetin bir çox məkanlarında iqlimi müəyyənləşdirir.
ABŞ-dak yeraltı anbarlarda təbii qaz ehtiyatlarının isə istehlakın azaldığı indiki şəraitdə 11,7 faiz artıb və təqribən 110 milyard kubmetrə çatıb. Bu da son 5 ildə ilin soyuq ayları üçün orta göstəricidən 6,1 faiz artıqdır.
Ölkədəki təbii qaz ehtiyatlarının son onillərdəki ən yüksək həcmdə olması, "El Ninyo"nun da Birləşmiş Ştatlardakı iqlimə ciddi təsir etməsi bazarda "mavi yanacaq" qiymətlərinə təxminlənəndən də ciddi təsir edib.
Şist yataqlarından təbii qaz hasilatının həcmi ilə intensivliyinin artırılmasına yönəlmiş texnologiyaların effektivliyinin artırılması da ucuzlaşmanı gücləndirən amillər arasındadır.
ABŞ-dakı neft-qaz şirkətləri şist qazının hasilatına başladıqlarından hasilat sürətlə artıb, maili-üfüqi qazma texnologiyalarının ucuzlaşması isə ölkədə təbii qaz bazarında qiymət kollapsı yaradıb.


İş o yerə çatıb ki, şirkətlər hasilat artımından böyuk gəlirlər əldə etməsələr də, irəliləyişi dayandırmaq niyyətində deyillər.
Hasilatla daxili istehlakın təxminən eyni səviyyə təşkil etdiyi ABŞ-dan fərqli olaraq, dünyanın digər "mavi yanacaq" satıcıları qiymətlərin azalmasından ciddi narahat olublar. Xüsusilə də təbii qaz ixracından əldə edilən gəlirlərin dövlət büdcəsində əhəmiyyətli yer tutduğu ölkələr ABŞ-dakı situasiyanın yaratdığı problemlərin çözüm yollarını arayırlar.
Doğrudur, Azərbaycan da daxil olmaqla, qaz hasilatçısı ölkələrin çoxunda ixrac edilən "təbii qaz"ın qiymətləri birja kotirovkalarına bağlanmayıb və satışla bağlı uzunmüddətli müqavilələrdə əvvəlcədən göstərilir. Amma hər şeyə rəğmən, təbii qazın qiymətlərinin birjadakı durumdan asılılığı var.
Azərbaycanın təbii qazının qiyməti dünya bazarlarında xam neftin dəyərinə bağlanıb. Neft qiymətləri isə son illərin ən aşağı həddindədir.
Neft qiymətləri təki təbii qazın qiymətləri də ucuzlaşır. Amma bu ucuzlaşma arasınad təbii qaz müqavilələrinin şərtlərindən asılı olaraq 4-8 aylıq fərq var.
Azərbaycanın təbii qazı ilə bağıl həmin fərq 6 aylıq sürəkdədir.
Yəni bu ay təbii qazın qiymətləri sürətlə ucuzlaşıbsa, gələn ilin fevral ayında Azərbaycan qazının alıcıları "mavi yanacağımızı" xam neftin 1 barrelinin ucuzlaşdığı səviyyəyə bərabər faizdə daha ucuz alacaqlar.

Dünya bazarlarında xam neftin qiymətləri sürəkli gerilədiyindən təbii qazın qiymətlərində geriləmə də qaçılmazdır.
Ekspertlərin hesablamalarına görə, təbii qazın 1000 kubmetrinin qiyməti 180 dollaradək enə bilər.
Birləşmiş Ştatlara gəldikdə isə, bu ölkədəki neft-qaz şirkətlərinin "mavi yanacaq" ixracına başlayacaqları ehtimalı da çox böyükdür. Ən azı ona görə ki, hazırda ABŞ-da təbii qaz ehtiyatlarının ifrat səviyyəyə çatdığı şəraitdə Vaşinqtonun vəziyyəti nəzarətdə saxlaya bilməməsi nonsensdir.
Şirkətlər bundan əvvəl də, təbii qazın qiymətlərinin daha üstün həddə olduğu zamanlarda hasilatda gəlirlərin xərclərdən çox olmasını təmin edə bilmirdilər. Amma buna rəğmən, hasilat templəri və həcmi aşağı salınmırdı.


Vaşinqton problemin həllini təbii qazın ixracında və bu minvalla ölkə bazarlarında qiymət artımına təkan verilməsində görür. Lakin amerikalıların bu qaza asanlıqla alıcı tapa bilmələri şübhəlidir. Nədən ki, indiki qiymətləri nəhərə alsaq, ABŞ-ın təbii qazı Avropa Birliyində minimum 1000 kubmetr üçün 238,5 dollardan satıla bilər. Bu isə Azərbaycanın təbii qazının satış qiymətlərindən 32 faiz bahadır.
Ona görə də narahatlığa səbəb yoxdur: amerikalılar təbi qazlarını satışa çıxarsalar da, Bakının mövqelərinə və hazırda "mavi yanacağımızın" satıldığı bazarlardakı vəziyyətin dəyişməsinə ciddi təsirlər olan deyil.

Orxan Hun
Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

İsrail “Əl-Aksa” məscidi ilə bağlı mühüm qərar verdi

25 İyul 2017 04:34

Köhnə binada müasir mənzil - FOTO

25 İyul 2017 04:32

Lənkəranda BƏDBƏXT HADİSƏ

25 İyul 2017 03:48

İsrail Məscidi-Aksadakı metal axtaran qurğuları sökür

25 İyul 2017 03:37

Sadəcə, küçə instalyasiyaları - FOTO

25 İyul 2017 03:32

Türkiyə sahillərində zəlzələ

25 İyul 2017 03:09

Bakıda partlayış - Xəsarət alanlar var - FOTO/VİDEO

25 İyul 2017 03:08

Bakıda sərnişin avtobusu qəza törətdi - FOTOLAR

25 İyul 2017 02:53

BMT Donbasa sülhməramlı kontingent göndərməyi planlaşdırmır

25 İyul 2017 02:43

Alberta Ferretti-dən yeni kolleksiya - FOTO

25 İyul 2017 02:32

Xiyar, limon, nanə…

25 İyul 2017 02:17

Alimlər Ayda su tapıb? - AÇIQLAMA

25 İyul 2017 02:08

Bakıda partlayış baş verib

25 İyul 2017 01:52

İŞİD başçısının real varislərindən biri İraqda öldürülüb

25 İyul 2017 01:46

Qətər Türkiyə və ABŞ ilə birgə hərbi təlim keçirəcək

25 İyul 2017 01:42

Həndəsə motivli ev - FOTO

25 İyul 2017 01:32

Antalyada partlayış - Yaralılar var

25 İyul 2017 01:23

Heç vaxt rastlaşmadığınız "sehrli" RESEPT -

25 İyul 2017 01:22

“Qəbələ”nin cavab matçının başlama saatı bəlli oldu

25 İyul 2017 01:14

Azərbaycanda əcnəbilərin uşaqlarının doğumuyla bağlı YENİLİK

25 İyul 2017 01:03

Sərnişin havada təyyarənin qapısını açmağa cəhd göstərdi

25 İyul 2017 00:53

Pentaqon Türkiyədən izahat tələb etdi

25 İyul 2017 00:49

Qurban Qurbanov: "Ən vacib oyunlarımızdan birinə çıxacağıq"

25 İyul 2017 00:48

Bakıda maşrut avtobusu qəzaya uğrayıb, xəsarət alan var

25 İyul 2017 00:47

ABŞ S-400 raketləri almaq istəyən Türkiyədən açıqlama tələb edib

25 İyul 2017 00:22

10 yaşlı qız abort etdirmək üçün icazə istəyir -

25 İyul 2017 00:16

Astroloji proqnoz - 25 iyul

25 İyul 2017 00:13

Hamamda halı pisləşən kişi xəstəxanada ölüb

25 İyul 2017 00:05

"Onun əla zərbələri var"

25 İyul 2017 00:05

Sevgilisi: "İrəmin reklama ehtiyacı var?!"

25 İyul 2017 00:05

Sorensen karyerasını başa vurdu

25 İyul 2017 00:05

Günün qoroskopu: yaxın adamlarınızla ciddi münaqişələriniz ola bilər

25 İyul 2017 00:05

Sevgilisi Selenanı bir gün sonra təbrik etdi - FOTO

24 İyul 2017 23:57

Zidan Danilonun əvəzinə müdafiəçi istəmir

24 İyul 2017 23:57

Alimlər Ayda su olduması ehtimalını təsdiqləyən yeni faktlar aşkarlayıblar

24 İyul 2017 23:57

Hamamda halı pisləşdi, öldü

24 İyul 2017 23:54

"Süd məhsulları istifadə etmirəm ki, gözəl qalım"

24 İyul 2017 23:52

"Çox pul xərcləyib bir şeyə nail olmamaq zəiflik əlamətidir"

24 İyul 2017 23:52

Azərbaycan neftinin son qiyməti -

24 İyul 2017 23:49

"Gündəlik ətalətdən uzaqlaşmaq istəyirdim"

24 İyul 2017 23:47

"Onun "Milan"a keçməsini gözləmirdim"

24 İyul 2017 23:42

Əvvəllər satıcı işlədiyi mağazada klip çəkdirir - foto

24 İyul 2017 23:42

Ərdoğan: "İsrail atdığı addımlarla səhvə yol verir"

24 İyul 2017 23:37

Qaxda yanğın olub

24 İyul 2017 23:37

Dubayda dənizin ortasında 134 metrlik qüllə tikiləcək

24 İyul 2017 23:32

Azərbaycanda 44 yaşlı kişi güllələnib

24 İyul 2017 23:32

Oğuzda 44 yaşlı kişi güllələndi

24 İyul 2017 23:29

Bağdadinin real varislərindən biri öldürüldü

24 İyul 2017 23:28

Artıq çəki problemi olanlar üçün çimərlik geyimi modelləri - FOTO

24 İyul 2017 23:27

Trampın kürəkəni etiraf etdi -

24 İyul 2017 23:25