Neftdən sonra qaz da düşür

Neftdən sonra qaz da düşür
07:37 22 Dekabr 2015
35 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Dünya bazarlarında təbii qazın ucuzlaşması davam edir. İlkin səbəblər Şimali Amerikada qış üçün anomal isti temperaturlar, habelə Birləşmiş Ştatlar ərazisində şist nefti hasilatı ilə bağlı texnologgiyaların inkişaf etməsidir.
Bütün bunlar "mavi yanacağın" qiymətlərini ABŞ-da son 14 ildə rekord dərəcədə aşağı həddə salıb. Azərbaycan qazı hələlik belə ucuzlaşmaya məruz qalmasa da, proses bizdən yan keçməyəcək.
Neftin ucuzlaşması təbii qazın qiymətlərinə də təsir edir və bundan sonra "mavi yanacaq"  daha aşağı həddə baş vuracaq.

Dünən Nyu-York Fond birjasında yanvar ayı üçün fyuçers müqavilələrində təbii qazın 100 kubmetri 68 dollardan satılıb. Beləliklə, bir gündə qiymət 4,8 faiz enib. Bu isə ucuzlaşmanın illik əvvəlindən bəri 34 faizə çatması deməkdir.
İnflyasiya da nəzərə alınarsa, təbii qazın qiymətləri son 23 ildə minimum həddə düşüb.
ABŞ dünyada ən böyük təbii qaz hasilatçısıdır. Bu ölkədə ildə 730 milyard kubmetr "mavi yanacaq" çıxarılır. Təbii qaz elə ölkədə də satılır. Çünki ABŞ ildə 760 milyard kubmetr qaz işlədir və buna görə də dünyada ən böyük təbii qaz istehlakçısıdır.
Birləşmiş Ştatlarda təbii qazın qiymətlərinə təsir edən amillər arasında ikisi xüsusi yer tutur. Onlar qışın isti keçməsi və bunun nəticəsində temperaturun tarixi maksimumda olmasıdır. Bəhs etdiyimiz səbəbdən də qış aylarında təbii qaz hasilatının daha da aşağı düşməsi gözlənilir. İkinci səbəb isə təbii qazın əvəzləyəciyi sayılan neft, dizel və qazoylun qiymətlərinin də çox aşağı səviyyədə olmasıdır.
Digər məqamlar da var. Məsələn, ABŞ-ın bir çox ştatlarında yanacağın kiçik generasiyasından istifadə olunur. Amerikalı fermerlər və kiçik şəhərciklərin sakinləri propan kimi daha ucuz maye yanacağa üstünlük verirlər.

Birləşmiş Ştatlarda qışa rəğmən, havanın şaxtalı, sazaqlı olmaması "El Ninyo"nun Şimali Amerika iqliminə təsiri ilə bağlıdır.
"El Ninyo" Sakit Okeanda səth axınıdır və planetin bir çox məkanlarında iqlimi müəyyənləşdirir.
ABŞ-dak yeraltı anbarlarda təbii qaz ehtiyatlarının isə istehlakın azaldığı indiki şəraitdə 11,7 faiz artıb və təqribən 110 milyard kubmetrə çatıb. Bu da son 5 ildə ilin soyuq ayları üçün orta göstəricidən 6,1 faiz artıqdır.
Ölkədəki təbii qaz ehtiyatlarının son onillərdəki ən yüksək həcmdə olması, "El Ninyo"nun da Birləşmiş Ştatlardakı iqlimə ciddi təsir etməsi bazarda "mavi yanacaq" qiymətlərinə təxminlənəndən də ciddi təsir edib.
Şist yataqlarından təbii qaz hasilatının həcmi ilə intensivliyinin artırılmasına yönəlmiş texnologiyaların effektivliyinin artırılması da ucuzlaşmanı gücləndirən amillər arasındadır.
ABŞ-dakı neft-qaz şirkətləri şist qazının hasilatına başladıqlarından hasilat sürətlə artıb, maili-üfüqi qazma texnologiyalarının ucuzlaşması isə ölkədə təbii qaz bazarında qiymət kollapsı yaradıb.


İş o yerə çatıb ki, şirkətlər hasilat artımından böyuk gəlirlər əldə etməsələr də, irəliləyişi dayandırmaq niyyətində deyillər.
Hasilatla daxili istehlakın təxminən eyni səviyyə təşkil etdiyi ABŞ-dan fərqli olaraq, dünyanın digər "mavi yanacaq" satıcıları qiymətlərin azalmasından ciddi narahat olublar. Xüsusilə də təbii qaz ixracından əldə edilən gəlirlərin dövlət büdcəsində əhəmiyyətli yer tutduğu ölkələr ABŞ-dakı situasiyanın yaratdığı problemlərin çözüm yollarını arayırlar.
Doğrudur, Azərbaycan da daxil olmaqla, qaz hasilatçısı ölkələrin çoxunda ixrac edilən "təbii qaz"ın qiymətləri birja kotirovkalarına bağlanmayıb və satışla bağlı uzunmüddətli müqavilələrdə əvvəlcədən göstərilir. Amma hər şeyə rəğmən, təbii qazın qiymətlərinin birjadakı durumdan asılılığı var.
Azərbaycanın təbii qazının qiyməti dünya bazarlarında xam neftin dəyərinə bağlanıb. Neft qiymətləri isə son illərin ən aşağı həddindədir.
Neft qiymətləri təki təbii qazın qiymətləri də ucuzlaşır. Amma bu ucuzlaşma arasınad təbii qaz müqavilələrinin şərtlərindən asılı olaraq 4-8 aylıq fərq var.
Azərbaycanın təbii qazı ilə bağıl həmin fərq 6 aylıq sürəkdədir.
Yəni bu ay təbii qazın qiymətləri sürətlə ucuzlaşıbsa, gələn ilin fevral ayında Azərbaycan qazının alıcıları "mavi yanacağımızı" xam neftin 1 barrelinin ucuzlaşdığı səviyyəyə bərabər faizdə daha ucuz alacaqlar.

Dünya bazarlarında xam neftin qiymətləri sürəkli gerilədiyindən təbii qazın qiymətlərində geriləmə də qaçılmazdır.
Ekspertlərin hesablamalarına görə, təbii qazın 1000 kubmetrinin qiyməti 180 dollaradək enə bilər.
Birləşmiş Ştatlara gəldikdə isə, bu ölkədəki neft-qaz şirkətlərinin "mavi yanacaq" ixracına başlayacaqları ehtimalı da çox böyükdür. Ən azı ona görə ki, hazırda ABŞ-da təbii qaz ehtiyatlarının ifrat səviyyəyə çatdığı şəraitdə Vaşinqtonun vəziyyəti nəzarətdə saxlaya bilməməsi nonsensdir.
Şirkətlər bundan əvvəl də, təbii qazın qiymətlərinin daha üstün həddə olduğu zamanlarda hasilatda gəlirlərin xərclərdən çox olmasını təmin edə bilmirdilər. Amma buna rəğmən, hasilat templəri və həcmi aşağı salınmırdı.


Vaşinqton problemin həllini təbii qazın ixracında və bu minvalla ölkə bazarlarında qiymət artımına təkan verilməsində görür. Lakin amerikalıların bu qaza asanlıqla alıcı tapa bilmələri şübhəlidir. Nədən ki, indiki qiymətləri nəhərə alsaq, ABŞ-ın təbii qazı Avropa Birliyində minimum 1000 kubmetr üçün 238,5 dollardan satıla bilər. Bu isə Azərbaycanın təbii qazının satış qiymətlərindən 32 faiz bahadır.
Ona görə də narahatlığa səbəb yoxdur: amerikalılar təbi qazlarını satışa çıxarsalar da, Bakının mövqelərinə və hazırda "mavi yanacağımızın" satıldığı bazarlardakı vəziyyətin dəyişməsinə ciddi təsirlər olan deyil.

Orxan Hun
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Yadplanetlilərlə bağlı İNANILMAZ FAKT: onlar daha çox mazoxistləri...

24 Aprel 2017 11:48

27 yaşlı oğlan nişanlısına görə özünü güllələdi - FOTO

24 Aprel 2017 11:47

Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinə yeni səlahiyyətlər verilir

24 Aprel 2017 11:47

İki məhkum ölüb - BAKIDA

24 Aprel 2017 11:44

4 yaşlı qız avtobusdan yıxıldı - VİDEO

24 Aprel 2017 11:43

BANM-in müəllimi: “Məzunlarımız Ali Məktəbimizin adını, onun dəyərlərini hər zaman layiqincə yaşadacaqlar”

24 Aprel 2017 11:42

Tovuzda qətlə yetirilən filial müdirinin oğlu və müavini danışdı

24 Aprel 2017 11:42

Türkiyədən narkotik gətirən qızların məhkəməsi başladı

24 Aprel 2017 11:39

Onun şansı çoxdur - Ermənilər artıq yol axtarır, bəs biz? - FOTO

24 Aprel 2017 11:37

“Samsung Galaxy S8” istifadəçiləri alış-verişi baxışla təsdiq edəcəklər

24 Aprel 2017 11:35

Qədir Qızılsəs: "2 bacım, 2 qardaşım dünyasını dəyişdi"

24 Aprel 2017 11:34

Putin-Ərdoğan görüşü öncəsi Ankaradan BÖYÜK JEST

24 Aprel 2017 11:33

""Real" Madriddə başqa cür hakimliyə öyrəşib"

24 Aprel 2017 11:32

Tarkanın Bakı konsertindən qazanacağı MƏBLƏĞ

24 Aprel 2017 11:32

Əcnəbilərə dini ayinlərlə bağlı qadağalar aradan götürülür - AZƏRBAYCANDA

24 Aprel 2017 11:29

Ofisiant işləyib, disk satan Fərdanın

24 Aprel 2017 11:28

Türkiyə aviaşirkəti fəaliyyətini dayandırdı

24 Aprel 2017 11:27

Yumurta ana südü qədər dəyərlidir

24 Aprel 2017 11:26

ADB ötən il Azərbaycana 1,3 mlrd. dollardan çox kredit ayırıb

24 Aprel 2017 11:24

Tarkan Bakı konsertindən YARIM MİLYON dollar qazanacaq

24 Aprel 2017 11:23

Bu gün AŞPA-nın yaz sessiyası başlayır

24 Aprel 2017 11:23

Erməni əsir qaçdı: 5 nəfəri güllələdi

24 Aprel 2017 11:22

Kəlbəcər girovları ilə görüş olacaq

24 Aprel 2017 11:22

Məşhur azərbaycanlı müğənni səs-küy yaradacaq EROTİK KLİP ÇƏKDİ - VİDEO

24 Aprel 2017 11:18

Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında "Oxu Günü" keçiriləcək

24 Aprel 2017 11:17

Çempionlar Liqasının qalibi müəyyənləşdi

24 Aprel 2017 11:17

® Bütün işlərinizin həlli üçün 20 000 manatadək nağd pul krediti

24 Aprel 2017 11:14

Fransa seçkilərində qutudan Ərdoğan çıxdı: Avropanı QORXUYA SALAN “UZUN ADAM” - FOTOLAR

24 Aprel 2017 11:13

Azərbaycanda külək elektrik xətlərini dolaşdırdı, kənar əşyaları xətlərə çırpdı

24 Aprel 2017 11:12

"Aldadıldığımı düşündüyüm üçün öldürdüm" - Yazdığı şeirdəki kimi arvadını qətlə yetirən şəxs - FOTO

24 Aprel 2017 11:12

İranda prezidentliyə namizədlər arasında Azərbaycan üçün ən məqbulu hansıdır?

24 Aprel 2017 11:12

Güclü külək toy çadırını bu hala saldı - AZƏRBAYCANDA

24 Aprel 2017 11:09

Daha bir müğənni içkili halda sükan araxasında tutuldu - FOTO

24 Aprel 2017 11:05

Şimali Koreya ABŞ gəmisini vurmağa hazırlaşır - VİDEO

24 Aprel 2017 11:03

Rüşvətə görə tutulan hakimin sərvəti: 2 milyonluq villa, bahalı maşın...

24 Aprel 2017 10:57

Siqareti atmaq istəyənlər OXUSUNLAR

24 Aprel 2017 10:57

Qara Qarayev: "İstəməklə hər şey olmur" - MÜSAHİBƏ

24 Aprel 2017 10:57

Mütəllibovun həyat yoldaşı əməliyyat edildi - keçmiş prezidentdən AÇIQLAMA

24 Aprel 2017 10:54

Gülən 100 il yaşamaq üçün görün nə etdi? – Rokfellerəin yolunu gedir

24 Aprel 2017 10:53

"Barselona" "Real"ın rekordunu qırdı

24 Aprel 2017 10:52

"Quş qripi" TƏHLÜKƏSİ: 34 yaşlı kişi xəstəxanaya yerləşdirildi

24 Aprel 2017 10:48

Neslihan Atagül hamilədir? - Ərindən açıqlama - FOTO

24 Aprel 2017 10:47

Azərbaycan-İran sərhədində insident

24 Aprel 2017 10:47

Qaraciyəri qara günə salan qidaları tanıyaq

24 Aprel 2017 10:45

Bu da İlkin Həsəninin toyaxşamı - VİDEO

24 Aprel 2017 10:44

Bu məhsullar Azərbaycanı dünyaya tanıdacaq – FOTOLAR

24 Aprel 2017 10:43

Bakıda məktəb direktoru yıxılaraq öldü

24 Aprel 2017 10:42

Məktəb direktoru yıxılaraq öldü

24 Aprel 2017 10:41

Masallı-Yardımlı avtomobil yolunun sürüşən hissəsi təmir edildi

24 Aprel 2017 10:38

Ərindən ayrılan ATV-nin tanınmış aparıcısı məmurla sevgili oldu - FOTO

24 Aprel 2017 10:37