Təcrid olunmuş Ermənistan xilaskar axtarışında

Təcrid olunmuş Ermənistan xilaskar axtarışında
14:37 22 Dekabr 2015
30 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

"İpək Yolu" üzrə iqtisadi zolağın yaradılması layihəsinin reallaşmağa başlaması qonşu ölkənin siyasi dairələrində narahatlıq yaradıb. Analitiklər və ekspertlər Ermənistanın həmin nəhəng layihədən kənarda qalmasının səbəblərini axtarır, müxtəlif fikirlər söyləyirlər. Onların sırasında daha çox rast gəlinən İrəvanın yarıtmaz xarici siyasət yürütməsinin qeyd olunmasıdır. Ölkənin öz suverenliyini təmin edə bilmədiyi və rəsmi dairələrin müstəqil qərarlar qəbul etmək iqtidarında olmadığı ayrıca vurğulanır. Maraqlıdır ki, erməni ekspertlər cəmiyyətin də kölə psixologiyasından xilas olmadığından danışırlar. Bunların da nəticəsi olaraq Ermənistanın beynəlxalq layihələrə qatılması şansının minimuma bərabər olduğu barədə fikirlər səsləndirilir.

"İpək Yolu"nun kənarında: rəsmi İrəvanın göz yaşları

Azərbaycanın dövlət başçısı İlham Əliyevin Çinə son səfərinin nəticələri Cənubi Qafqazın geosiyasi dinamikasına artıq ciddi təsir göstərməkdədir. Bölgə ölkələrinin rəsmi dairələri bu hadisəyə reaksiya verirlər. Ermənistan isə daha həssas münasibət göstərib. Ermənilər həyəcanlıdırlar və narahatlıqlarını müxtəlif formada bildirirlər. Onlar özləri də yeritdikləri siyasətin real məzmununu anlamaq iqtidarında deyillər. Bu baxımdan onların narahatlığı başadüşüləndir. İndi keçirdikləri qorxu və təlaş hissləri də məhz bu birtərəfli düşüncə tərzi ilə bağlıdır.

Ermənistanın "İpək Yolu" layihəsindən kənarda qalmasının konkret səbəblərini təhlil etməzdən öncə bir məqamı vurğulamaq istərdik. Prezident İlham Əliyevin Çinə səfəri olduqca səmərəli olub və bütövlükdə Cənubi Qafqaz regionunun siyasi-iqtisadi və geosiyasi həyatına ciddi təsir göstərməkdədir. Erməni ekspertlər aşkar və ya qeyri-aşkar şəkildə bunu etiraf edir, bunun fonunda isə Serj Sarkisyanın həyata keçirdiyi siyasətin yarıtmazlığını vurğulayırlar. Məsələn, konstitusiya islahatlarına dair referendumdan sonra rəsmi İrəvana iradlar bildirilir. Eyni zamanda, Azərbaycanın xarici siyasətdə qazandığı nailiyyətlər Ermənistan rəhbərliyini hakimiyyətdə qalmaq üçün müxtəlif vasitələrə əl atmağa təhrik edir (bax: məs., Акоп Бадалян. Серж Саркисян начинает / "Lragir.am", 15 dekabr 2015).

Erməni ekspertlər onu da israrla vurğulayırlar ki, ölkənin təcrid olunmasının əsas səbəblərindən biri İrəvanın yanlış xarici siyasətidir. Bu, maraqlı məqamdır, çünki indiyə qədər ermənilər bütün bəlaların baiskarı kimi Azərbaycan və Türkiyəni ittiham edirdilər. Görünür, artıq həqiqəti etiraf etmək vaxtı çatıb. Erməni siyasi şüurunun nə dərəcədə bu məsələdə davamlı olacağını zaman göstərəcək.

"İpək Yolu" layihəsi isə artıq həyata keçməyə başlayıb. Çinin uzaq əyalətindən başlayan marşrut Mərkəzi Asiya ölkələrindən keçməklə Azərbaycan və Gürcüstan vasitəsi ilə Türkiyəyə uzanır, oradan da Avropa dövlətlərinə istiqamətlənir. Çindən İstanbula yük qatarı 14-15 günə çatır ki, bu da gəminin sərf etdiyi vaxtdan 3 dəfə azdır. Göründüyü kimi, Ermənistan bu marşrutdan kənarda qalır. Onun bura qoşulması üçün isə yeganə şərt işğal etdiyi Azərbaycan torpaqlarından çəkilməsidir. Doğrudur, erməni ekspertlər alternativ marşrutların işə salınması ehtimalından yazırlar.

Məsələn, onlar Çin-Türkmənistan-İran xəttinin işə salınmasının mümkünlüyünü qeyd edirlər (bax: Армения останется в стороне, если не присоединиться к железнодорожному проекту "Шелковый путь" / "Lragir.am", 14 dekabr 2015). Lakin erməni ekspertlər iki mühüm faktoru unudurlar.

Onlardan birincisi Azərbaycanla Çinin bir-birinin ərazi bütövlüyünü tanıması haqqında razılığa gəlmələridir. Pekin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüquq çərçivəsində, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi şərti ilə həllinə tərəfdardır. Bakı isə "Vahid Çin" prinsipini qəbul edir. Çətin ki, tərəflərdən hansısa bu razılaşma çərçivəsindən kənara çıxmaq istəsin.

İkincisi, erməni ekspertlərin özləri xüsusi vurğulayırlar ki, Ermənistan Rusiyadan o dərəcədə asılıdır ki, Moskvanın icazəsi olmadan İrəvanın istənilən böyük beynəlxalq layihəyə qoşulması mürəkkəb məsələdir (bax: məs., Наира Айрумян. Армения теряет последний шанс / "Lragir.am", 14 dekabr 2015). Çinin həyata keçirdiyi "İpək Yolu" layihəsinin marşrutu isə Rusiya ərazisinə düşmür. Bu səbəbdən, çətin ki, Kreml özündən asılı olan Ermənistanın bu işdə iştirak etməsinə razı olsun.

Digər tərəfdən, Ermənistan yalnız İran vasitəsilə həmin layihəyə qoşula bilər. Bunun üçün iki ölkə arasında dəmiryolu xətti çəkilməli, əlavə olaraq Gürcüstanın razılığı alınmalıdır. Bir tərəfdən Moskva İran-Ermənistan əlaqələrinin dərinləşməsinə qısqanclıqla yanaşır, digər tərəfdən də Gürcüstan istər-istəməz Türkiyə və Azərbaycan faktorunu nəzərə almalıdır. Bunlar rəsmi İrəvanın "İpək Yolu" layihəsində iştirak şansının minimum olduğunu göstərir.

Xəbərdarlıq: xarici siyasətini müstəqilləşdir!

Son zamanlar Ermənistan KİV-də ABŞ-ın İrəvana təzyiq göstərməsi haqqında tez-tez məlumatlar yayılır. Ölkə konstitusiyasına dəyişikliklərə dair referendumdan sonra bu, daha qabarıq surətdə özünü göstərir. Ekspertlər Vaşinqtonun həmin addımının arxasında ilk növbədə İrəvanın müstəqil xarici siyasət yeritməməsinin dayandığını vurğulayırlar (bax: "168 Жам": почему США угрожают Армении санкциями? / "1in.am", 15 dekabr 2015).

Şübhəsiz ki, Qərbin Ermənistana münasibətində bu faktor ciddi rol oynayır. ABŞ artıq İrəvanın Rusiyadan tam asılı siyasət yeritməsinin regiondakı maraqlarına mane olduğunun fərqindədir. Xüsusilə referendumun nəticələrinin Serj Şarkisyanın xeyrinə saxtalaşdırılması bu vəziyyətin uzun müddət qala biləcəyinə işarədir. Həmin səbəbdən ABŞ-ın Ermənistandakı səfirliyi rəsmi İrəvana öz etirazını bildirib (bax: Посольство США предупреждает / "Lragir.am", 14 dekabr 2015).

Belə çıxır ki, Ermənistanın xarici siyasət kursu dalana dirənib. Artıq onun əvvəlki kimi manevr etmək imkanları yoxdur. Ekspertlər də məsələnin bu tərəfini ayrıca vurğulayırlar. Onlar rəsmi İrəvanın erməni xalqını öz xarici siyasətinin qurbanına çevirdiyini yazırlar. Bu aspektdə A.Qaqriyanın aşağıdakı fikirlərinin həqiqəti müəyyən dərəcədə əks etdirdiyini demək olar.

O vurğulayır: "...Rusiyanın təcrid siyasəti ona gətirib çıxardı ki, Ermənistan bütün regional layihələrdən kənarda qaldı. Ermənistan Rusiya ilə bir çox sənəd imzalayıb ki, onlar "üçüncü ölkələrlə" əməkdaşlığı məhdudlaşdırır. Bu, necə deyərlər, məsələnin obyektiv tərəfidir, ancaq suveren xarici siyasətin və müstəqil qərar qəbul etmənin yoxluğundan qaynaqlanan dərin problemlər də vardır..." (bax: Айказн Гагриян. Китайский вызов Армении / "Lragir.am", 15 dekabr 2015). Əlbəttə, reallığı nəzərə almadan, əsassız ambisiyalara uyaraq birtərəfli siyasət yeritməklə heç bir uğur əldə etmək mümkün deyildir.

Rəsmi İrəvanın yürütdüyü xarici siyasətin bundan az olmayan zərəri cəmiyyətin ictimai şüurunda baş verən mənfi dəyişikliklərlə bağlıdır. Belə ki, ekspertlər erməni cəmiyyətinin suveren olmaq qabiliyyətini itirdiyini qeyd edirlər. İllərlə güc hesabına yeridilən ideologiya insanların dəyərlər sistemini təhrif edib, ictimai-siyasi həyat dinamikadan düşüb. Korrupsiya isə vətəndaşların dövlətə olan inamını heçə endirib. Ermənistan cəmiyyəti sosial ədalətin bərqərar olacağına inamını itirib. A.Qaqriyan qeyd edir ki, bunlar cəmiyyətin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərib, onun dövlətlə bir yerdə müstəqil qərar qəbul etmək imkanlarını minimuma salıb. Kifayət qədər suverenlik səviyyəsi və müstəqil qərar qəbul etmək qabiliyyəti olmayan bir ölkəni isə qlobal kommunikasiya və beynəlxalq layihələrə daxil edə bilməzlər (bax: əvvəlki mənbəyə).

Bizcə, indi Ermənistanın qarşılaşdığı çətinliklərin kökündə başqaları ilə yanaşı, məhz bu məqam durur. Maraqlıdır ki, bunu erməni analitik və ekspertlər yalnız indi etiraf edirlər. Halbuki illərdir müxtəlif səviyyələrdə mütəxəssislər bu barədə fikir bildirirdilər. Görünür, artıq Ermənistan cəmiyyəti də siyasi saxtalıqların "doyma nöqtəsi"nə çatıb. Bu məqamda Qərb üçün də əhəmiyyəti olan bir faktoru yada salmaq istərdik.

Uzun illərdir ki, Qərbin siyasi institutları, beynəlxalq təşkilatları, insan haqları və demokratiyanın vəziyyətini "araşdıran" mərkəzlər hesabatlarında Ermənistanda vəziyyətin daha yaxşı olduğu barədə pafoslu fikirlərə yer verirdilər. İndi isə hətta rəsmi səviyyədə bəyan edirlər ki, Ermənistanda demokratiya, insan haqları, seçki hüququ ilə bağlı vəziyyət acınacaqlıdır. ABŞ-ın bu ölkədəki səfirliyi verdiyi bəyanatda həmin məqama toxunub (bax: Посольство США предупреждает / "Lragir.am", 14 dekabr 2015).

Görəsən, Qərbin siyasi dairələri ikili standartlar siyasətinin bu cür ziddiyyətlərindən ibrət dərsi götürürlərmi? Azərbaycanla bağlı bir-birinin ardınca tərtib etdikləri həqiqətdən uzaq müddəalarla dolu sənədlərə bir nəzərə salıb, hansı hissləri keçirirlər? Qərbin böyük ehtiyacı olduğu "İpək Yolu" ilə "ikili standartlar yolu" nə dərəcədə bir-birini tamamlayır? Gərək ki, bu cür suallar Vaşinqtondan tutmuş Pekinə qədər çoxlarını düşündürsün!

Newtimes.az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Goranboyda 4 otaqlı ev yandı

25 Aprel 2017 05:04

Sorğu: Fransada seçkilərdə Makron qalib gələcək

25 Aprel 2017 04:44

Jozefin olduğu kimi - FOTO

25 Aprel 2017 04:32

ABŞ-da atışma - 2 yaralı

25 Aprel 2017 04:28

Almatıda metroda bomba həyəcanı

25 Aprel 2017 03:49

İranda 593 məhbus əfv edildi

25 Aprel 2017 03:33

Məşhur filmdəki otaq yenidən yaradıldı - FOTO

25 Aprel 2017 03:32

Azərbaycanlı "Eurovision" fanları İtaliya dedi -

25 Aprel 2017 03:25

Masazır dairəsində "KamAZ"la "Opel" toqquşdu

25 Aprel 2017 02:48

"Çelsi" "Mançester Yunayted"in transfer hədəfinə elçi düşüb -

25 Aprel 2017 02:36

58 yaşlı aktrisa romantik obrazda - FOTO

25 Aprel 2017 02:32

Çilidə DƏHŞƏTLİ ZƏLZƏLƏ - 7,1 bal

25 Aprel 2017 02:23

Avropa çempionları Bakıya döndü

25 Aprel 2017 02:19

Çilidə 7,1 ballıq zəlzələ

25 Aprel 2017 02:09

YENİ KƏŞF - Saçı analiz edib, xəstəliklərdən xəbər verəcəklər

25 Aprel 2017 02:03

Məhkəmə Mursi tərəfdarları barəsində ölüm hökmü çıxardı

25 Aprel 2017 01:54

Türkiyə Trampın “soyqırım” bəyanatına cavab verdi

25 Aprel 2017 01:49

Apteklərdə "Rivanol" tozu yoxa çıxıb -

25 Aprel 2017 01:38

Kvebekdə rahat ev - FOTO

25 Aprel 2017 01:32

Mursinin 20 tərəfdarı barəsində ölüm hökmü çıxarıldı

25 Aprel 2017 01:28

ABŞ Suriyaya qarşı sanksiyaları artırır -

25 Aprel 2017 01:12

Sərxoşun dalğalarla rəqsi - VİDEO

25 Aprel 2017 01:03

Əfqanıstanda partlayış:

25 Aprel 2017 00:57

ABŞ Suriyaya qarşı sanksiyaları genişləndirdi

25 Aprel 2017 00:49

ABŞ-dan Suriya alimlərinə sanksiya

25 Aprel 2017 00:38

Dünya ŞOKDA:

25 Aprel 2017 00:27

Abşeron rayonunda “KamAZ”-la “Opel” toqquşdu: 2 yaralı

25 Aprel 2017 00:19

Tramp Marsa uçuş planını açqladı: “Ən pis halda...”

25 Aprel 2017 00:18

Ətirli otun ŞƏFAVERİCİ GÜCÜ

25 Aprel 2017 00:05

Günün qoroskopu: işlərin gedişatına xeyirlidir

25 Aprel 2017 00:05

Astroloji proqnoz - 25 aprel

25 Aprel 2017 00:03

Bu fotolara 3 milyon baxdı

24 Aprel 2017 23:57

"Çelsi"dən futbolçuya 65 milyon avro

24 Aprel 2017 23:57

Qəbələyə nam salan 6 yaşlı pəhləvan - FOTO/VİDEO

24 Aprel 2017 23:53

"Ondan daha yaxşısı yalnız Messidir"

24 Aprel 2017 23:52

Premyer Liqa:

24 Aprel 2017 23:52

Bir vaxtın məşhur modeli kəndə köçüb - FOTO

24 Aprel 2017 23:47

"Belə hisslər yaşamamışdım"

24 Aprel 2017 23:47

Hepatit B və C ilə bağlı QORXUNC STATİSTİKA

24 Aprel 2017 23:47

Rusiya XİN Dilqəm Əsgərovla bağlı sorğunu cavablandırdı

24 Aprel 2017 23:44

Bir aya saçları uzadan MASKA

24 Aprel 2017 23:42

"Mbappe Anelka və Ronaldu arasında seçim etməlidir"

24 Aprel 2017 23:42

Ölü arılardan SAĞLAMLIQ CÖVHƏRİ

24 Aprel 2017 23:42

19 yaşlı “KEDİCİK” rəqsiylə digərlərini kölgədə qoydu - VİDEO

24 Aprel 2017 23:38

"Zəhərli zob"un əsas ƏLAMƏTLƏRİ: nələr təhlükəlidir?

24 Aprel 2017 23:32

"Bavariya" sabiq hücumçusunu qaytarmaq istəyir

24 Aprel 2017 23:32

Rəcəb Tayyib Ərdoğan erməni patriarxa məktub ünvanladı:

24 Aprel 2017 23:32

Tramp BMT-də islahatlara çağırıb

24 Aprel 2017 23:27

Bu içkiləri qarışdırmayın - QORXUNC NƏTİCƏ

24 Aprel 2017 23:23

YENİ KƏŞF - Saçı analiz edib, xəstəliklərdən xəbər verəcəklər

24 Aprel 2017 23:22