Uşağınız qorxursa, onunla belə davranın - TÖVSİYYƏ

Uşağınız qorxursa, onunla belə davranın - TÖVSİYYƏ
21:22 22 Dekabr 2015
Ölkə mətbuatı
A- A+

Milli.Az lent.az-a istinadən psixoloq-konsultant Məsumə Şahmərdanlının məqaləsini təqdim edir.
 
Qaranlıqdan, yüksək səsdən, heyvanlardan, həşəratlardan, hətta insanlardan da qorxan bir çox uşaq tanıyırıq. Bu qorxuların miqdarı həddi keçməzsə, müsbət hal sayılıb, hətta onların üzləşəcəyi xətərlərin qarşısını almaqda gözəl amillərdən sayılır. Deməli, uşaqlarda məntiqi olmayan, həddi aşan qorxularla mübarizə aparmaq lazımdır.
 
Uşaqlarda qorxu hissi 1-3 yaşlarından etibarən yaranmağa başlayır. Bu qorxular valideyndən ayrılma qorxusu, yüksək səslər (göy gurultusu, tozsoran və s.), tanımadığı insanlarla qarşılaşmaq və sair kimi səbəblərdən yaranır.
 
4-6 yaşlı uşaqlar div, şeytan, qaranlıq, gecələr eşitdiyi qəribə səslərdən qorxmağa başlayırlar. Həmçinin 6 yaşdan etibarən uşaqlar məktəbdən, təbii hadisələrdən (sel, zəlzələ və s.), xəstəlik və uğursuzluqdan çox qorxurlar.
 
Uşaq və yeniyetmələrin qorxularının artmasının əsas səbəblərindən biri valideynin laqeydliyidir. Övladının qorxduğunu bildiyi halda onu öz qorxusu ilə təhdid etmək bu qorxuları daha da artırır.
 
Bəzi valideynlər övladlarının qaranlıqdan qorxduğunu bilə-bilə onu qaranlıq məkanlara salıb, cəzalandırmaqla tərbiyə etməyə çalışırlar. Həmçinin övladı həkimdən və iynədən qorxduğu halda onu bu vasitələrlə qorxudan valideyn hələ də az deyil. Lakin həmin bu uşaq yeniyetməlik dövrünə çatdıqda valideyn onun qaranlıqdan qorxduğunu biləndə "bizim nəslimizdə qorxaq yoxdu, sən kimə oxşadın?", "bunlar sənin qurmalarındı, istəsən qorxmazsan" kimi sözlər deyib, onları bu işdən çəkindirməyə çalışırlar. Halbuki bu qorxaqlığın bu qədər inkişaf edib, övladının bütün vücudunu sarmasına səbəb məhz özlərinin məntiqsiz davranışları olduğunu unudurlar. Buna görə də qorxutmaqdan tərbiyə vasitəsi kimi istifadə etmək qətiyyən olmaz.
 
Əgər övladınız öz qorxusundan sizə söz açırsa, onun sözünü kəsmədən diqqətlə dinləyin. Çalışın ki, onu öz qorxusuyla üzləşdirəsiz. Məsələn, qaranlıqdan qorxan uşaqla birlikdə qaranlıq otağa girin. Gah işıqda, gah da qaranlıqda onunla bir yerdə oturub, heç də qorxulu olmadığından danışın. Tək otaqda yata bilməyən uşağın qapısını açıq qoyun. Dəhlizdə işığı yanıq saxlayın. Övladınızı özünüzlə yatızdırmaqla onun qorxusunu daha da artırmayın. Düzdür ki, siz onu öz yanınızda yatırdanda o, rahat yatacaq və qorxmayacaq. Lakin bu qorxusuna heç vaxt qalib gələ bilməyəcək. Yaxşı olar ki, bu vəziyyətlərdə onu qucaqlayın, başına sığal çəkin və "sən güclüsən", "sən şücaətlisən" deyin.
Həmçinin, onlara bu cür qorxuların bəzi səbəblərdən yarandığını, lakin ötəri olduğunu mütləq söyləyin. Hətta özünüzdən və başqalarından ona misallar da çəkə bilərsiniz. Məsələn, "mən də sənin kimi balaca olanda bəzi şeylərdən qorxurdum. Lakin bir az böyüdükdən sonra qorxmadım" deməklə onu rahatlada bilərsiniz. Hətta övladınızın əvvəllər qorxduğu, lakin indi qorxmadığı hadisələri yadına salıb onu cəsarətləndirə bilərsiniz.
 
Bəzi uşaqlar isə daha çox tüklü heyvanlardan qorxurlar. Bunlar it, pişik, siçan, hətta toyuq ola bilər. Bu cür vaxtlarda ona "adam pişikdən qorxar?", "ayıb olsun sənə", "sən kişisən, qorxaq olma" kimi sözlər əvəzinə, belə demək olar: "Gəl, birlikdə pişiyin yanına gedək. Bax, o, bizi görən kimi qaçdı. Deməli, pişik bizdən qorxur. Elə deyilmi?"
 
Övladınıza "həmişə qorxursan", "nə vaxta kimi qorxaq olacaqsan?" demək əvəzinə bunları deyə bilərsiniz: "Sən bu problemi həll edə bilərsən", "səni başa düşürəm, lakin bilirəm ki, özün istəsən və çalışsan, mütləq müvəffəq olacaqsan".
 
Əgər azyaşlı övladınız nədənsə qorxursa, onu oyun vasitəsiylə də qorxusuna qələbə çalmağa şövqləndirmək olar. Yetər ki, seçdiyiniz obraz oyunda öz qorxularına qalib gəlsin. Övladınız da bu oyunları müşahidə etmək və sizi təqlid etməklə öz qorxularına necə qələbə çalmağı öyrənəcəkdir.
 
Valideynlərin diqqət etməli olduğu məsələlərdən biri də övladlarına sakit mühit yaratmalarıdır. Çünki tez-tez baş verən ailə münaqişələri səbəbiylə uşaqlarda olan qorxular daha da artır və uzun müddətli olur. 
 
Valideynlər nələrdən çəkinməlidirlər?
 
1. Övladınızı qorxduğuna görə lağa qoymayın və başqalarının da bunu etməsinə icazə verməyin.
 
2. Onun yanında qorxulu şeylərdən danışmayın. Öz qorxularınızı üzə vurmaqla onun qorxusunu daha da artırmayın.
 
3. Qorxaq olduğu üçün övladınızı təhqir etməyin.
 
4. Qorxaq olduğu üçün övladınızı həddindən artıq qorumayın.
 
5. O, qorxduğu zaman əsəbləşib, üstünə qışqırmayın. Xüsusilə də əgər hazırda qorxu içindədirsə.
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyi Fəxri və Şəhidlər xiyabanlarını ziyarət edib

26 İyun 2017 13:07

Premyer Liqada böyük transfer: Ver Serxionu, al Aleksi

26 İyun 2017 13:07

Millimizin futbolçusunun baş məşqçisi erməni oldu

26 İyun 2017 13:05

Tramp 20 illik Ramazan ənənəsini pozdu

26 İyun 2017 13:05

Havalar kəskin isinir

26 İyun 2017 13:04

Bayram günü ACI XƏBƏR GƏLDİ - 1 şəhid, 1 yaralı

26 İyun 2017 13:03

"Formula 1"-lə əlaqədar bağlanan küçələri bu axşam açılır

26 İyun 2017 12:59

Özbəkistan uçot dərəcəsini 9%-dən 14%-ə qaldırıb

26 İyun 2017 12:52

Rusiyalı cazibədar model Bakı bulvarında - FOTO

26 İyun 2017 12:52

Ölkə çempionatının ən seksual voleybolçusu seçildi - FOTOSESSİYA

26 İyun 2017 12:49

Telefondan narkotik vasitə çıxdı

26 İyun 2017 12:45

Model qızın ölümündə günahlandırılan həkim haqqında İLGİNC FAKTLAR - FOTO

26 İyun 2017 12:42

Qəbiristanlıqdan oğurluq edən şəxs tutuldu

26 İyun 2017 12:39

Formula 1 üzrə Azərbaycan Qran Prisinə həsr olunan marafon keçirilib

26 İyun 2017 12:37

"Yol terroru" iki gündə beş can aldı

26 İyun 2017 12:36

Ermənistanın dövlət büdcəsinin kəsiri 5,5 faizədək artıb

26 İyun 2017 12:36

Avtomobil ana və qızını vurdu

26 İyun 2017 12:36

Sabah hava NECƏ OLACAQ?

26 İyun 2017 12:28

Azərbaycanda sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

26 İyun 2017 12:27

Qubada iki avtomobil toqquşub, ölən və xəsarət alan var

26 İyun 2017 12:22

Gənc qadın dərmandan zəhərləndi

26 İyun 2017 12:22

Sabah 38 dərəcəyə qədər isti olacaq

26 İyun 2017 12:22

Bakıda 22 yaşlı model əməliyyat zamanı öldü

26 İyun 2017 12:22

Ana-bala qəzaya düşüb: qız öldü

26 İyun 2017 12:19

Trampdan GÖZLƏNİLMƏZ ADDIM: müsəlmanlarla bağlı 20 illik ənənəyə SON QOYDU

26 İyun 2017 12:18

Araz çayında boğulan yeniyetmənin cəsədi sudan çıxarılıb

26 İyun 2017 12:17

Azərbaycan bayrağı ayaqlar altına səriləcək? - FOTO

26 İyun 2017 12:17

Bakı sakinindən tapança götürüldü

26 İyun 2017 12:16

İtaliyada Birinci Azərbaycan Film Festivalı başa çatıb (FOTO

26 İyun 2017 12:15

3 gün əvvəl çayda batan 11 yaşlı oğlanın meyiti tapıldı

26 İyun 2017 12:14

İlahi, bu adamların arasında mənim nə işim var?

26 İyun 2017 12:12

“Qarabağ” doqquzuncu günü tamamladı...

26 İyun 2017 12:11

“Supermodel Azerbaijan” beynəlxalq müsabiqəsinə sənəd qəbulu başlandı

26 İyun 2017 12:09

Bakıda əvvəllər məhkum olunan şəxsdən tapança götürülüb

26 İyun 2017 12:07

Mourinyoya ağır itki

26 İyun 2017 12:05

Həyat yoldaşı aparacı Turandan elə SÖZLƏR YAZDI Kİ... - FOTO

26 İyun 2017 12:03

Bakı sakinindən tapança götürülüb

26 İyun 2017 12:01

Bakıda hərbi orkestrlərin çıxış edəcəkləri yerlər açıqlanıb

26 İyun 2017 11:57

Bakıda tanışını bıçaqla qətlə yetirən şəxs tutulub

26 İyun 2017 11:57

İzmirdə bir ayda 2-ci zəlzələ

26 İyun 2017 11:57

Xalq artisti Qəndab Quliyevanın vəziyyəti ağırdır

26 İyun 2017 11:53

Qubada avtomobil ana və qızını vurub, onlardan biri ölüb

26 İyun 2017 11:52

15 il, 11 turnir, 10 yarımfinal

26 İyun 2017 11:52

Hərbi orkestrlərin nümunəvi çıxışları olacaq

26 İyun 2017 11:50

A-Qroup-dan bütün hərbçilərə endirim

26 İyun 2017 11:50

DİM-dən bayram XƏBƏRDARLIĞI

26 İyun 2017 11:48

Allahşükür Paşazadənin iştirakı ilə BAYRAM NAMAZI - FOTOLAR

26 İyun 2017 11:43

Nazarovun komandasından fantastik qələbə: 24:0!

26 İyun 2017 11:42

Bakıda 22 yaşlı model plastik əməliyyatdan sonra öldü - FOTOLAR

26 İyun 2017 11:39

Mourinyonun atası vəfat edib

26 İyun 2017 11:37