Uşağınız qorxursa, onunla belə davranın - TÖVSİYYƏ

Uşağınız qorxursa, onunla belə davranın - TÖVSİYYƏ
21:22 22 Dekabr 2015
Ölkə mətbuatı
A- A+

Milli.Az lent.az-a istinadən psixoloq-konsultant Məsumə Şahmərdanlının məqaləsini təqdim edir.
 
Qaranlıqdan, yüksək səsdən, heyvanlardan, həşəratlardan, hətta insanlardan da qorxan bir çox uşaq tanıyırıq. Bu qorxuların miqdarı həddi keçməzsə, müsbət hal sayılıb, hətta onların üzləşəcəyi xətərlərin qarşısını almaqda gözəl amillərdən sayılır. Deməli, uşaqlarda məntiqi olmayan, həddi aşan qorxularla mübarizə aparmaq lazımdır.
 
Uşaqlarda qorxu hissi 1-3 yaşlarından etibarən yaranmağa başlayır. Bu qorxular valideyndən ayrılma qorxusu, yüksək səslər (göy gurultusu, tozsoran və s.), tanımadığı insanlarla qarşılaşmaq və sair kimi səbəblərdən yaranır.
 
4-6 yaşlı uşaqlar div, şeytan, qaranlıq, gecələr eşitdiyi qəribə səslərdən qorxmağa başlayırlar. Həmçinin 6 yaşdan etibarən uşaqlar məktəbdən, təbii hadisələrdən (sel, zəlzələ və s.), xəstəlik və uğursuzluqdan çox qorxurlar.
 
Uşaq və yeniyetmələrin qorxularının artmasının əsas səbəblərindən biri valideynin laqeydliyidir. Övladının qorxduğunu bildiyi halda onu öz qorxusu ilə təhdid etmək bu qorxuları daha da artırır.
 
Bəzi valideynlər övladlarının qaranlıqdan qorxduğunu bilə-bilə onu qaranlıq məkanlara salıb, cəzalandırmaqla tərbiyə etməyə çalışırlar. Həmçinin övladı həkimdən və iynədən qorxduğu halda onu bu vasitələrlə qorxudan valideyn hələ də az deyil. Lakin həmin bu uşaq yeniyetməlik dövrünə çatdıqda valideyn onun qaranlıqdan qorxduğunu biləndə "bizim nəslimizdə qorxaq yoxdu, sən kimə oxşadın?", "bunlar sənin qurmalarındı, istəsən qorxmazsan" kimi sözlər deyib, onları bu işdən çəkindirməyə çalışırlar. Halbuki bu qorxaqlığın bu qədər inkişaf edib, övladının bütün vücudunu sarmasına səbəb məhz özlərinin məntiqsiz davranışları olduğunu unudurlar. Buna görə də qorxutmaqdan tərbiyə vasitəsi kimi istifadə etmək qətiyyən olmaz.
 
Əgər övladınız öz qorxusundan sizə söz açırsa, onun sözünü kəsmədən diqqətlə dinləyin. Çalışın ki, onu öz qorxusuyla üzləşdirəsiz. Məsələn, qaranlıqdan qorxan uşaqla birlikdə qaranlıq otağa girin. Gah işıqda, gah da qaranlıqda onunla bir yerdə oturub, heç də qorxulu olmadığından danışın. Tək otaqda yata bilməyən uşağın qapısını açıq qoyun. Dəhlizdə işığı yanıq saxlayın. Övladınızı özünüzlə yatızdırmaqla onun qorxusunu daha da artırmayın. Düzdür ki, siz onu öz yanınızda yatırdanda o, rahat yatacaq və qorxmayacaq. Lakin bu qorxusuna heç vaxt qalib gələ bilməyəcək. Yaxşı olar ki, bu vəziyyətlərdə onu qucaqlayın, başına sığal çəkin və "sən güclüsən", "sən şücaətlisən" deyin.
Həmçinin, onlara bu cür qorxuların bəzi səbəblərdən yarandığını, lakin ötəri olduğunu mütləq söyləyin. Hətta özünüzdən və başqalarından ona misallar da çəkə bilərsiniz. Məsələn, "mən də sənin kimi balaca olanda bəzi şeylərdən qorxurdum. Lakin bir az böyüdükdən sonra qorxmadım" deməklə onu rahatlada bilərsiniz. Hətta övladınızın əvvəllər qorxduğu, lakin indi qorxmadığı hadisələri yadına salıb onu cəsarətləndirə bilərsiniz.
 
Bəzi uşaqlar isə daha çox tüklü heyvanlardan qorxurlar. Bunlar it, pişik, siçan, hətta toyuq ola bilər. Bu cür vaxtlarda ona "adam pişikdən qorxar?", "ayıb olsun sənə", "sən kişisən, qorxaq olma" kimi sözlər əvəzinə, belə demək olar: "Gəl, birlikdə pişiyin yanına gedək. Bax, o, bizi görən kimi qaçdı. Deməli, pişik bizdən qorxur. Elə deyilmi?"
 
Övladınıza "həmişə qorxursan", "nə vaxta kimi qorxaq olacaqsan?" demək əvəzinə bunları deyə bilərsiniz: "Sən bu problemi həll edə bilərsən", "səni başa düşürəm, lakin bilirəm ki, özün istəsən və çalışsan, mütləq müvəffəq olacaqsan".
 
Əgər azyaşlı övladınız nədənsə qorxursa, onu oyun vasitəsiylə də qorxusuna qələbə çalmağa şövqləndirmək olar. Yetər ki, seçdiyiniz obraz oyunda öz qorxularına qalib gəlsin. Övladınız da bu oyunları müşahidə etmək və sizi təqlid etməklə öz qorxularına necə qələbə çalmağı öyrənəcəkdir.
 
Valideynlərin diqqət etməli olduğu məsələlərdən biri də övladlarına sakit mühit yaratmalarıdır. Çünki tez-tez baş verən ailə münaqişələri səbəbiylə uşaqlarda olan qorxular daha da artır və uzun müddətli olur. 
 
Valideynlər nələrdən çəkinməlidirlər?
 
1. Övladınızı qorxduğuna görə lağa qoymayın və başqalarının da bunu etməsinə icazə verməyin.
 
2. Onun yanında qorxulu şeylərdən danışmayın. Öz qorxularınızı üzə vurmaqla onun qorxusunu daha da artırmayın.
 
3. Qorxaq olduğu üçün övladınızı təhqir etməyin.
 
4. Qorxaq olduğu üçün övladınızı həddindən artıq qorumayın.
 
5. O, qorxduğu zaman əsəbləşib, üstünə qışqırmayın. Xüsusilə də əgər hazırda qorxu içindədirsə.
Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Tryudo Barselonada Kanada sakinlərinin öldürüldüyünü bildirib

19 Avqust 2017 04:07

Dünyanı yeni xəstəlik bürüyə bilər - Nigeriyada mənşəyi məlum olmayan virus yayıldı

19 Avqust 2017 04:03

Adriana bu dəfə Metinlə qayıtdı - FOTOLAR

19 Avqust 2017 03:33

Bakıda 7 otaqlı ev yandı

19 Avqust 2017 03:19

Barselonada terror aktında yaralananların 15-nin vəziyyəti ağırdır

19 Avqust 2017 03:07

“Qarabağ”a qol vurmuş hücumçu “Milan”da

19 Avqust 2017 03:03

6 metrlik quyuya düşən şəxs xilas olundu - Şəkidə

19 Avqust 2017 02:54

Trampın məsləhətçisi istefadan sonra prezidentlə "müharibəyə gedəcəyini" bildirib

19 Avqust 2017 02:52

Evdə hazırlaya biləcəyiniz və sizi gözəlləşdirəcək maskalar

19 Avqust 2017 02:33

Bakıda mənzildən meyit tapılıb

19 Avqust 2017 02:19

Şəkidə üzüm istehsalı 5 min tona çatdırılacaq

19 Avqust 2017 02:03

Almaniyada bıçaqla hücum olub -

19 Avqust 2017 01:50

Salyanda qonşu qonşunu bıçaqladı

19 Avqust 2017 01:39

102 yaşlı ən qoca paraşütçü - VİDEO

19 Avqust 2017 01:33

Dünyanı yeni xəstəlik bürüyə bilər -

19 Avqust 2017 01:25

Bakıda keçirilən 41-ci Dünya Skaut Konfransı başa çatıb

19 Avqust 2017 01:22

Bakıda "KaMAZ" minik avtomobillərinə çırpılıb: xəsarət alanlar var

19 Avqust 2017 01:07

Faydaları saymaqla bitmir... - KEFİRİN EVDƏ HAZIRLANMA QAYDASI

19 Avqust 2017 01:03

"Liverpul"dan "Barsa"ya növbəti rədd cavabı -

19 Avqust 2017 00:54

Mingəçevirdə kişi meyiti tapılıb

19 Avqust 2017 00:37

2004-cü ildən bəri Avropada törədilən TERROR AKTLARININ XRONİKASI

19 Avqust 2017 00:33

Suriya müharibəsi başa çatır -

19 Avqust 2017 00:30

Astroloji proqnoz - 19 avqust

19 Avqust 2017 00:08

Dövlət Departamenti: ABŞ qoşunları İŞİD üzərində qələbədən sonra Suriyada qalmayacaq

19 Avqust 2017 00:02

Portuqaliyada fövqəladə vəziyyət elan edildi

19 Avqust 2017 00:02

Neftimiz cüzi ucuzlaşıb

18 Avqust 2017 23:52

Azərbaycan təbii qazını Avropaya nəql edəcək TAP: Yay mövsümündə tikinti işləri aparılmır

18 Avqust 2017 23:48

Bakıda İNANILMAZ OLAY: sərnişin avtobus sürücüsünün üstünə tapança çəkdi - GÖRÜNTÜLƏR

18 Avqust 2017 23:39

Yaponiya və Çin arasında gərginlik -

18 Avqust 2017 23:38

“İphone 7” smartfonu LİDERDİR

18 Avqust 2017 23:33

"Arsenal"ı alsam, ilk işim Vengeri qovmaq olacaq"

18 Avqust 2017 23:19

Dünyanın ən "axmaq" 10 estetik əməliyyatı - VİDEO

18 Avqust 2017 23:18

Barselonada terror aktında şübhəli bilinən 3-cü şəxs Kambrilsdə zərərsizləşdirilib

18 Avqust 2017 23:17

"Tottenhem" ən bahalı transferini etdi

18 Avqust 2017 23:14

Livan ordusu "Cəbhət ən-Nüsrə" terror qruplaşmasının anbarında ABŞ raketləri tapıb

18 Avqust 2017 23:12

Açıq-saçıq geyimləri ilə seçilən əfqan müğənni konsert anonsu verdi - ÖLÜMLƏ HƏDƏLƏNDİ

18 Avqust 2017 23:03

"WhatsApp"da super funksiya gəlir-

18 Avqust 2017 23:00

Türkiyədə zəlzələ

18 Avqust 2017 22:49

ABŞ prezidentinin strateji məsələlər üzrə müşaviri İSTEFA VERDİ

18 Avqust 2017 22:48

Bodrumda ardıcıl 2 zəlzələ olub

18 Avqust 2017 22:40

Azərbaycan milli komandasının futbolçusu Dmitri Nazarov "Aue"yə ilk xalı qazandırıb

18 Avqust 2017 22:37

Ərdoğan türkləri Merkelin əleyhinə səs verməyə çağırdı

18 Avqust 2017 22:33

Bu il hansı universitetlər tələbələrini yataqxana ilə təmin edəcək? - VİDEO

18 Avqust 2017 22:18

Eyni mənzilləri təkrarən ayrı-ayrı şəxslərə satan tikinti şirkətinin rəhbərləri -

18 Avqust 2017 22:15

Millimiz San Marino ilə Olimpiya stadionunda oynamayacaq - MƏKAN DƏYİŞDİ

18 Avqust 2017 22:03

Trampın müşaviri istefa verdi

18 Avqust 2017 21:59

Müğənninin videosu başına bəla oldu -

18 Avqust 2017 21:50

Tələbələr kirayə ev tapa bilirmi? - MÜNASİB OLMAYAN QİYMƏTLƏR - VİDEO

18 Avqust 2017 21:48

Bakıda restoranda yanğın oldu

18 Avqust 2017 21:44

İspaniyadakı teraktlarda ölənlərin sayı artdı

18 Avqust 2017 21:39