Usta əli, tut ağacı, inək ürəyi - TAR ALƏTİ NECƏ HAZIRLANIR?

Usta əli, tut ağacı, inək ürəyi - TAR ALƏTİ NECƏ HAZIRLANIR?
17:14 25 Dekabr 2015
32 Sosial
Ölkə mətbuatı
A- A+

İnək balasını öldürən anakondaya hücum etdi - VİDEO (12 May 2017 13:57)
"Manıs tayfası bir-birinə "usta" deyir" - Əməkdar artist (13 Mart 2017 19:47)

Bir xalqın milli mənsubiyyətini müəyyənləşdirən amillərdən biri folklor musiqisidir. Bu barədə danışarkən musiqi alətlərinin rolunu xüsusilə vurğulamaq lazımdır.

 

“Tar çox qədim tarixə musiqi alətidir. Hələ XI, XII əsrlərdə yaşamış şairlərin yaradıcılığında bu alət barədə məlumatlara rast gəlmək olar. Müasir dövrdə isə Azərbaycan simli musiqi alətləri arasında ən təkmil və mükəmməl musiqi aləti hesab olunur”.

 

Tar aləti hansı müddətə, necə hazırlanır? Bu və digər suallara cavab tapmaq üçün  Musa Yaqubovun emalatxanasına yollanırıq. Milli Konservatoriyada yerləşən bu məkanda həm yeni alətlər hazırlanır, həm də təmir olunur.  Musa müəllim artıq 40 ildən çoxdur ki, tar ustası kimi fəaliyyət göstərir. Dediyinə görə, atası da tar ustası olub. Qardaşı ifaçıdır, elə oğlu da bu yolu davam etdirir. Bu alətin özəllikləri ilə tanış olmaq üçün ona müraciət etməyimizin də səbəbi budur. Ustaya ilk sualımız tar alətinin hansı ağacdan hazırlanması ilə bağlıdır.

 

“Çanaq üçün ən yaxşı material tut ağacıdır. Qarağac da ola bilər. Ən yaxşısı, tut ağacıdır. Qol hissəsi qoz ağacından hazırlanır. Kəlləsi də...”

 

Əsas iş istifadə olunacaq material əldə edildikdən sonra başlanır.

 

“Çanaq üçün ağac tən ortadan bölünür. Əvvəlcə kubik formasında olur. Özək hökmən çıxmalıdır. Özək qalsa, çatlaya bilər. Sonra kubikin içi bu formada çıxarılır. Sonra çöl hissəsi yonulur. Yonulduqdan sonra nə qədər çox qalsa, bir o qədər yaxşıdır. Azı 1-2 il qalmalıdır. Tarixini yazıram üstünə, qalır quruyur”.  

 

Ağac öncə kərki ilə, sonra xüsusi dəzgah, sonda isə xüsusi oyma aləti vasitəsilə oyulduqdan sonra qurumaq üçün günəş işığı düşməyən yerə qoyulur. Mütləqdir ki, üzərinə gün işığı düşməsin, yoxsa ağac çat verə bilər. Zaman keçdikcə rəngdə dəyişiklik olur.

 

Usta bizə bir sirri də açır. Əgər oyma işi aparılarkən əl yorulursa, o zaman dayanmaq lazımdır. Ən kiçik xəta belə alətin korlanmasına gətirib çıxara bilər. Oyulmuş tar uzun müddət qurumalıdır. Nə qədər çox qalsa, bu keyfiyyətə bir o qədər təsir edəcək. Amma bu zaman kəsiyində tez – tez yoxlama aparılmalı, hər hansı problemin olub – olmadığına diqqət yetirilməlidir.

 

Quruma prosesi bitdikdən sonra tarın digər hissələri birləşdirilir. Tar çanaq, qol və baş hissəsindən ibarətdir. Xüsusi yapışqandan istifadə olunmaqla tarın bütünlükdə, hissələri ilə möhkəm olmasına nail olmaq mümkündür. Məhz bundan sonra alət üzlənir, pərdələr və simlər yerləşdirilir. Qeyd edək ki, bir neçə il müddətində quruyan alətin tam hazır olma prosesi 1 aya yaxın zaman alır.

 

Tarın çanaq hissəsində olan pərdə inək ürəyinin pərdəsidir. Bir tarın hazırlanmasında iki ürək pərdəsindən istifadə olunur. Beləliklə, yeni alət hazırdır. Səslənmə yerindədir. Yeri gəlmişkən, səslənmənin keyfiyyəti tamamilə ustanın eşitmə qabiliyyəti ilə bağlıdır. Bu arada musiqi alətlərinin bir özəlliyi var. Alətin hazırlandığı müddətdə mütəmadi yoxlamaların aparılmaması nəticənin ürəkaçan olmamasına səbəb ola bilər. Musa usta deyir ki, əgər alət istədiyi kimi alınmayıbsa, onu yenidən hazırlayır.

 

Emalatxanada olduğumuz müddətdə təkcə, tar alətini deyil, digər alətləri də gördük. Öyrəndik ki, Musa usta digər alətlərin də hazırlanması və təmiri ilə məşğuldur. O hətta köhnə alətlərin yeni növlərini də yaradıb. Hətta 16 alətdən ibarət ansamblı da var. Kollektivə Musa m. özü rəhbərlik edir.

 

“Bu alət ərğəmun adlanır. Qədim alətdir. Abbasqulu müəllim mənə şəklini verdi, şəklə baxıb düzəltmişəm. Bu da qoşaqol kamançadır. Bir çanaqda iki qol yerləşdirmişəm. Bu, yeni alətdir. Demək olar ki, məni  ixtiramdır. Professor, xalq artisti Səyavuş Kəriminin layihəsinə əsasən hazırlamışam. Kamançanın bu hissəsi adi kamançanınkı kimidir, amma bu üzü bəm səslənir. 8 simdən ibarətdir. Üstün cəhəti odur ki, canlı efirdə iki xanəndə varsa, kökü dəyişməyə ehtiyac olmur”.

 

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

“Hitler babalarımıza...” - Dil məsələsi ÖLKƏNİ QARIŞDIRDI

24 May 2017 23:33

Üzündəki sızanaqlardan qeyri-adi üsulla xilas oldu - FOTO

24 May 2017 23:32

İlluziyanı xatırladan makiyajlar - FOTO

24 May 2017 23:32

Burada insan əməyinə ehtiyac yoxdur - SUPERMÜASİR AVTOPARK - FOTO

24 May 2017 23:32

Azərbaycan-Moldova əlaqələrinin 25 illiyi münasibətilə konfrans keçirilib -

24 May 2017 23:28

""Milan"ın Çempionlar Liqasına qayıtması çətin olacaq"

24 May 2017 23:27

Təbiətin "fotoşop etdiyi" 11 HEYVAN - FOTO

24 May 2017 23:22

Bu ilin dəbdə olan ən yaxşı interyer dizaynerləri - FOTO

24 May 2017 23:22

Nəhəng ilan qolf meydanında - VİDEO

24 May 2017 23:22

Hər gördüyünüzə inanmayın: o FOTOLAR əslində belə çəkilib

24 May 2017 23:17

Acı bibərin inanılmaz faydaları

24 May 2017 23:17

Bu yay belə ayaqqabılar dəbdədir - FOTO

24 May 2017 23:17

Tül pərdələri belə ağardın - ASAN YOLLARI

24 May 2017 23:17

Onlar əvvəl belə olub - FOTO

24 May 2017 23:17

Hörümçəkləri evdən uzaqlaşdırmaq üçün SADƏ FORMUL

24 May 2017 23:17

Onlara bir də makiyajsız baxın - FOTO

24 May 2017 23:05

İNANILMAZ: Dominikanda 12 yaşlı qızlar təbii yolla oğlana çevrilirlər - FOTOLAR

24 May 2017 23:03

Tərtərə palçıqlı yağış yağıb

24 May 2017 23:02

Azərbaycan neftinin QİYMƏTİ dəyişdi

24 May 2017 23:01

Tut və gilas bazara çıxdı: QİYMƏTLƏR - VİDEO

24 May 2017 22:57

Həkim onların 30 min dollar pulunu alaraq aradan çıxdı - VİDEO

24 May 2017 22:57

Suriya ordusundan İŞİD-ə böyük zərbə:

24 May 2017 22:57

Avtomobil kondisioneri haqqında məlum olmayanlar! - VİDEO

24 May 2017 22:52

28 May - Respublika Günü Gürcüstanda qeyd olunub

24 May 2017 22:52

Görün, uşaqlar ana bətnində nə edir?! - HEYRƏTAMİZ VİDEO

24 May 2017 22:52

Cüzi pulla ev bəzəməyin yolları - FOTO

24 May 2017 22:47

Kosmetoloqa getmədən evdə gözəlləşin - QAYDALAR

24 May 2017 22:47

Bu yayın ayaqqabı dəbi nəyi diktə edir? - Risk etməyi sevənlər üçün - FOTO

24 May 2017 22:42

"Dəvə, dəvədir, o da susuz dolanmır" - su problemi - VİDEO - FOTO

24 May 2017 22:37

Tayvan Asiyada ilk ölkə oldu - eyni cinslilərin nikahına icazə verdi

24 May 2017 22:36

Azərbaycanın müəllifi olduğu qətnamə BMT-də qəbul edildi

24 May 2017 22:36

Mançester terrorçusunun atasına da tutdular

24 May 2017 22:34

Mutasiyaya uğramış göbələkdən krem hazırlanır - Marsda istifadə ediləcək

24 May 2017 22:27

Bakıda avtobusda cibgir döyüldü - VİDEO

24 May 2017 22:22

Evlilik verlişində iştirak edən Nazın əsl adı eşidənləri - ŞOK ETDİ

24 May 2017 22:22

Dünyanın ən bahalı südü:

24 May 2017 22:19

Rusiya ABŞ-dan üzr istədi - RƏSMİ

24 May 2017 22:18

Az yatanlar niyə çox yeyir?

24 May 2017 22:17

Neftlə bağlı vacib qərar qəbul olunub

24 May 2017 22:17

Tripolidə Mançesterdə terror aktı törədən kamikadzenin atası saxlanılıb

24 May 2017 22:17

Neft hasilatının azaldılması barədə razılaşma əldə olunub

24 May 2017 22:15

Ev tikmək istəyirsiniz? Onda bu xəbəri mütləq izləyin - VİDEO

24 May 2017 22:12

Tekila içsəniz, bundan XİLAS OLARSIZ

24 May 2017 22:12

Avroliqada final gecəsi - YENİLƏNİR

24 May 2017 22:07

Mövsümün dəbli eynək modelləri - FOTO

24 May 2017 22:05

“...sifətimə şillə vurdu, burnum qanadı” - tanınmış baş redaktor

24 May 2017 22:04

Çində daşqın - Milyonlarla...

24 May 2017 22:03

"TEDxKhazarUniversity" baş tutdu

24 May 2017 21:59

Cocuq Mərcanlıda həyat canlanır - VİDEO

24 May 2017 21:57

Suyu niyə ikinci dəfə qaynatmaq olmaz?

24 May 2017 21:57