Usta əli, tut ağacı, inək ürəyi - TAR ALƏTİ NECƏ HAZIRLANIR?

Usta əli, tut ağacı, inək ürəyi - TAR ALƏTİ NECƏ HAZIRLANIR?
17:14 25 Dekabr 2015
32 Sosial
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bir xalqın milli mənsubiyyətini müəyyənləşdirən amillərdən biri folklor musiqisidir. Bu barədə danışarkən musiqi alətlərinin rolunu xüsusilə vurğulamaq lazımdır.

 

“Tar çox qədim tarixə musiqi alətidir. Hələ XI, XII əsrlərdə yaşamış şairlərin yaradıcılığında bu alət barədə məlumatlara rast gəlmək olar. Müasir dövrdə isə Azərbaycan simli musiqi alətləri arasında ən təkmil və mükəmməl musiqi aləti hesab olunur”.

 

Tar aləti hansı müddətə, necə hazırlanır? Bu və digər suallara cavab tapmaq üçün  Musa Yaqubovun emalatxanasına yollanırıq. Milli Konservatoriyada yerləşən bu məkanda həm yeni alətlər hazırlanır, həm də təmir olunur.  Musa müəllim artıq 40 ildən çoxdur ki, tar ustası kimi fəaliyyət göstərir. Dediyinə görə, atası da tar ustası olub. Qardaşı ifaçıdır, elə oğlu da bu yolu davam etdirir. Bu alətin özəllikləri ilə tanış olmaq üçün ona müraciət etməyimizin də səbəbi budur. Ustaya ilk sualımız tar alətinin hansı ağacdan hazırlanması ilə bağlıdır.

 

“Çanaq üçün ən yaxşı material tut ağacıdır. Qarağac da ola bilər. Ən yaxşısı, tut ağacıdır. Qol hissəsi qoz ağacından hazırlanır. Kəlləsi də...”

 

Əsas iş istifadə olunacaq material əldə edildikdən sonra başlanır.

 

“Çanaq üçün ağac tən ortadan bölünür. Əvvəlcə kubik formasında olur. Özək hökmən çıxmalıdır. Özək qalsa, çatlaya bilər. Sonra kubikin içi bu formada çıxarılır. Sonra çöl hissəsi yonulur. Yonulduqdan sonra nə qədər çox qalsa, bir o qədər yaxşıdır. Azı 1-2 il qalmalıdır. Tarixini yazıram üstünə, qalır quruyur”.  

 

Ağac öncə kərki ilə, sonra xüsusi dəzgah, sonda isə xüsusi oyma aləti vasitəsilə oyulduqdan sonra qurumaq üçün günəş işığı düşməyən yerə qoyulur. Mütləqdir ki, üzərinə gün işığı düşməsin, yoxsa ağac çat verə bilər. Zaman keçdikcə rəngdə dəyişiklik olur.

 

Usta bizə bir sirri də açır. Əgər oyma işi aparılarkən əl yorulursa, o zaman dayanmaq lazımdır. Ən kiçik xəta belə alətin korlanmasına gətirib çıxara bilər. Oyulmuş tar uzun müddət qurumalıdır. Nə qədər çox qalsa, bu keyfiyyətə bir o qədər təsir edəcək. Amma bu zaman kəsiyində tez – tez yoxlama aparılmalı, hər hansı problemin olub – olmadığına diqqət yetirilməlidir.

 

Quruma prosesi bitdikdən sonra tarın digər hissələri birləşdirilir. Tar çanaq, qol və baş hissəsindən ibarətdir. Xüsusi yapışqandan istifadə olunmaqla tarın bütünlükdə, hissələri ilə möhkəm olmasına nail olmaq mümkündür. Məhz bundan sonra alət üzlənir, pərdələr və simlər yerləşdirilir. Qeyd edək ki, bir neçə il müddətində quruyan alətin tam hazır olma prosesi 1 aya yaxın zaman alır.

 

Tarın çanaq hissəsində olan pərdə inək ürəyinin pərdəsidir. Bir tarın hazırlanmasında iki ürək pərdəsindən istifadə olunur. Beləliklə, yeni alət hazırdır. Səslənmə yerindədir. Yeri gəlmişkən, səslənmənin keyfiyyəti tamamilə ustanın eşitmə qabiliyyəti ilə bağlıdır. Bu arada musiqi alətlərinin bir özəlliyi var. Alətin hazırlandığı müddətdə mütəmadi yoxlamaların aparılmaması nəticənin ürəkaçan olmamasına səbəb ola bilər. Musa usta deyir ki, əgər alət istədiyi kimi alınmayıbsa, onu yenidən hazırlayır.

 

Emalatxanada olduğumuz müddətdə təkcə, tar alətini deyil, digər alətləri də gördük. Öyrəndik ki, Musa usta digər alətlərin də hazırlanması və təmiri ilə məşğuldur. O hətta köhnə alətlərin yeni növlərini də yaradıb. Hətta 16 alətdən ibarət ansamblı da var. Kollektivə Musa m. özü rəhbərlik edir.

 

“Bu alət ərğəmun adlanır. Qədim alətdir. Abbasqulu müəllim mənə şəklini verdi, şəklə baxıb düzəltmişəm. Bu da qoşaqol kamançadır. Bir çanaqda iki qol yerləşdirmişəm. Bu, yeni alətdir. Demək olar ki, məni  ixtiramdır. Professor, xalq artisti Səyavuş Kəriminin layihəsinə əsasən hazırlamışam. Kamançanın bu hissəsi adi kamançanınkı kimidir, amma bu üzü bəm səslənir. 8 simdən ibarətdir. Üstün cəhəti odur ki, canlı efirdə iki xanəndə varsa, kökü dəyişməyə ehtiyac olmur”.

 

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Gavalı mürəbbəsinin hazırlanması - Qışa tədarük

17 Avqust 2017 02:03

"Astana" darmadağın olundu, "Başakşəhər" uduzdu - ÇEMPİONLAR LİQASI

17 Avqust 2017 01:57

Almaniyada ilk dəfə qadın hakim kişilər arasında futbol üzrə çempionatı idarə edəcək

17 Avqust 2017 01:57

İraqın Baş naziri:

17 Avqust 2017 01:34

7 ildir dünyanın ƏN YAXŞISI - MELBURN

17 Avqust 2017 01:33

Çempionlar Liqasında növbəti oyunların NƏTİCƏLƏRİ

17 Avqust 2017 01:24

Filarmoniyaya “Akademik” statusu verildi

17 Avqust 2017 01:19

47 yaşlı kişi döyülərək öldürüldü - Gədəbəydə

17 Avqust 2017 01:14

“Qarabağ” ÇL-in qrupuna düşsə, nə qədər qazanacaq? -

17 Avqust 2017 01:14

Əgər Azərbaycanda basketbol inkişaf etsəydi milli komandalarımız belə olardı – FOTOLAR

17 Avqust 2017 01:03

Əfqanıstanda ABŞ hərbçisi İŞİD-ə qarşı əməliyyat zamanı həlak olub

17 Avqust 2017 01:02

Çempionlar Liqasında "pley-off" mərhələsinin ilk oyunlarına yekun vurulub - NƏTİCƏLƏR

17 Avqust 2017 00:47

52 illik müharibə başa çatdı

17 Avqust 2017 00:45

Mayk Pens: “Ümid edirik ki, Latın Amerikası ölkələri də KXDR ilə əlaqələri kəsəcəklər”

17 Avqust 2017 00:43

"Qəbələ"dən gedən ispan Polşa klubunda

17 Avqust 2017 00:37

“Kopenhagen” UEFA-ya şikayət etdi

17 Avqust 2017 00:34

Naxçıvan əhalisinın sayı artıb

17 Avqust 2017 00:32

12 ay ərzində 26 milyon qazandı - İLİN ƏN YÜKSƏK GƏLİRLİ aktrisası oldu

17 Avqust 2017 00:28

Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasına akademik statusu veriləcək

17 Avqust 2017 00:22

Yumurta qalmaqalı Avropanı bürüyür

17 Avqust 2017 00:17

Astroloji proqnoz - 17 avqust

17 Avqust 2017 00:08

"Qarabağ"dan Embaloya 2 milyon avro

16 Avqust 2017 23:58

Syerra-Leonedə 100 uşaq daşqın və sürüşmələrin qurbanı olub

16 Avqust 2017 23:57

Ən çox qazanan aktrisa kimdir?

16 Avqust 2017 23:49

İbn Sinanın da istifadə etdiyi KÜNCÜT YAĞININ FAYDALARI

16 Avqust 2017 23:48

Neftimiz ucuzlaşıb

16 Avqust 2017 23:39

Tacikistan məktəblərində hicab, saqqal və cins qadağan edildi

16 Avqust 2017 23:34

İnsan beyni haqda çox maraqlı faktlar - İNANILMAZ

16 Avqust 2017 23:28

VİDEO: Bakıda gənc qız küçədə erotik rəqs etdi

16 Avqust 2017 23:21

Lənkəranda maşın 48 yaşlı kişini vurdu

16 Avqust 2017 23:19

Pilotsuz dəniz nəqliyyatı - sınaqlar 2018-ci ildə başlanacaq

16 Avqust 2017 23:18

Çavuşoğlu xəbərdarlıq etdi -

16 Avqust 2017 23:16

Füzuli rayonunda əl qumbarası tapılıb

16 Avqust 2017 23:07

İspaniyanın sahil mühafizə xidməti 600-ə yaxın miqrantı xilas edib

16 Avqust 2017 23:02

Evləndiyi qadın dələduz çıxdı: Türkiyə vətəndaşı onu axtarır - VİDEO

16 Avqust 2017 22:58

Lənkəranda naməlum sürücü piyadanı vuraraq hadisə yerindən qaçıb

16 Avqust 2017 22:52

"Kopenhagen" klubu "Qarabağ"ın kapitanından UEFA-ya şikayət edib

16 Avqust 2017 22:47

Türkiyə Almaniyaya nota verdi

16 Avqust 2017 22:37

Ronaldo ilə bağlı şikayət rədd edildi

16 Avqust 2017 22:34

"Real"ın apellyasiya şikayəti RƏDD EDİLDİ

16 Avqust 2017 22:33

ABŞ-da dərman maxinasiyası ilə məşğul olan erməni cinayətkar qruplaşmasının üzvləri həbs edilib

16 Avqust 2017 22:22

Hərbi helikopter qəzaya uğradı - 5 nəfər itkin düşdü

16 Avqust 2017 22:18

“WhatsApp”, “Viber” və “Telegram” messencerlərini vahid çatda birləşdirən proqram hazırlanıb

16 Avqust 2017 22:16

Tanınmış aparıcı "Xəzər"dən qovuldu -

16 Avqust 2017 22:16

Saakaşvili Ukrayanaya qayıdacağı tarixi açıqladı

16 Avqust 2017 22:14

Ağdam sakini zəhərli ilanı həyətində bəsləyir – VİDEO

16 Avqust 2017 22:03

Saakaşvili sentyabrın 10-da Ukraynaya qayıdacaq

16 Avqust 2017 22:02

6 otaqlı ev əşyaları ilə birgə yandı - Göygöldə

16 Avqust 2017 21:59

"Real"ın apellyasiya şikayəti rədd edildi

16 Avqust 2017 21:55

“Milan”ın futbolçusu İspaniya klubuna keçdi

16 Avqust 2017 21:48