Usta əli, tut ağacı, inək ürəyi - TAR ALƏTİ NECƏ HAZIRLANIR?

Usta əli, tut ağacı, inək ürəyi - TAR ALƏTİ NECƏ HAZIRLANIR?
17:14 25 Dekabr 2015
32 Sosial
Ölkə mətbuatı
A- A+

Gədəbəydə inək sahibini vurdu (23 İyun 2017 22:39)
İnək qadına xəsarət yetirib (23 İyun 2017 22:05)
İnək südü boy artımına səbəb olur (20 İyun 2017 22:42)

Bir xalqın milli mənsubiyyətini müəyyənləşdirən amillərdən biri folklor musiqisidir. Bu barədə danışarkən musiqi alətlərinin rolunu xüsusilə vurğulamaq lazımdır.

 

“Tar çox qədim tarixə musiqi alətidir. Hələ XI, XII əsrlərdə yaşamış şairlərin yaradıcılığında bu alət barədə məlumatlara rast gəlmək olar. Müasir dövrdə isə Azərbaycan simli musiqi alətləri arasında ən təkmil və mükəmməl musiqi aləti hesab olunur”.

 

Tar aləti hansı müddətə, necə hazırlanır? Bu və digər suallara cavab tapmaq üçün  Musa Yaqubovun emalatxanasına yollanırıq. Milli Konservatoriyada yerləşən bu məkanda həm yeni alətlər hazırlanır, həm də təmir olunur.  Musa müəllim artıq 40 ildən çoxdur ki, tar ustası kimi fəaliyyət göstərir. Dediyinə görə, atası da tar ustası olub. Qardaşı ifaçıdır, elə oğlu da bu yolu davam etdirir. Bu alətin özəllikləri ilə tanış olmaq üçün ona müraciət etməyimizin də səbəbi budur. Ustaya ilk sualımız tar alətinin hansı ağacdan hazırlanması ilə bağlıdır.

 

“Çanaq üçün ən yaxşı material tut ağacıdır. Qarağac da ola bilər. Ən yaxşısı, tut ağacıdır. Qol hissəsi qoz ağacından hazırlanır. Kəlləsi də...”

 

Əsas iş istifadə olunacaq material əldə edildikdən sonra başlanır.

 

“Çanaq üçün ağac tən ortadan bölünür. Əvvəlcə kubik formasında olur. Özək hökmən çıxmalıdır. Özək qalsa, çatlaya bilər. Sonra kubikin içi bu formada çıxarılır. Sonra çöl hissəsi yonulur. Yonulduqdan sonra nə qədər çox qalsa, bir o qədər yaxşıdır. Azı 1-2 il qalmalıdır. Tarixini yazıram üstünə, qalır quruyur”.  

 

Ağac öncə kərki ilə, sonra xüsusi dəzgah, sonda isə xüsusi oyma aləti vasitəsilə oyulduqdan sonra qurumaq üçün günəş işığı düşməyən yerə qoyulur. Mütləqdir ki, üzərinə gün işığı düşməsin, yoxsa ağac çat verə bilər. Zaman keçdikcə rəngdə dəyişiklik olur.

 

Usta bizə bir sirri də açır. Əgər oyma işi aparılarkən əl yorulursa, o zaman dayanmaq lazımdır. Ən kiçik xəta belə alətin korlanmasına gətirib çıxara bilər. Oyulmuş tar uzun müddət qurumalıdır. Nə qədər çox qalsa, bu keyfiyyətə bir o qədər təsir edəcək. Amma bu zaman kəsiyində tez – tez yoxlama aparılmalı, hər hansı problemin olub – olmadığına diqqət yetirilməlidir.

 

Quruma prosesi bitdikdən sonra tarın digər hissələri birləşdirilir. Tar çanaq, qol və baş hissəsindən ibarətdir. Xüsusi yapışqandan istifadə olunmaqla tarın bütünlükdə, hissələri ilə möhkəm olmasına nail olmaq mümkündür. Məhz bundan sonra alət üzlənir, pərdələr və simlər yerləşdirilir. Qeyd edək ki, bir neçə il müddətində quruyan alətin tam hazır olma prosesi 1 aya yaxın zaman alır.

 

Tarın çanaq hissəsində olan pərdə inək ürəyinin pərdəsidir. Bir tarın hazırlanmasında iki ürək pərdəsindən istifadə olunur. Beləliklə, yeni alət hazırdır. Səslənmə yerindədir. Yeri gəlmişkən, səslənmənin keyfiyyəti tamamilə ustanın eşitmə qabiliyyəti ilə bağlıdır. Bu arada musiqi alətlərinin bir özəlliyi var. Alətin hazırlandığı müddətdə mütəmadi yoxlamaların aparılmaması nəticənin ürəkaçan olmamasına səbəb ola bilər. Musa usta deyir ki, əgər alət istədiyi kimi alınmayıbsa, onu yenidən hazırlayır.

 

Emalatxanada olduğumuz müddətdə təkcə, tar alətini deyil, digər alətləri də gördük. Öyrəndik ki, Musa usta digər alətlərin də hazırlanması və təmiri ilə məşğuldur. O hətta köhnə alətlərin yeni növlərini də yaradıb. Hətta 16 alətdən ibarət ansamblı da var. Kollektivə Musa m. özü rəhbərlik edir.

 

“Bu alət ərğəmun adlanır. Qədim alətdir. Abbasqulu müəllim mənə şəklini verdi, şəklə baxıb düzəltmişəm. Bu da qoşaqol kamançadır. Bir çanaqda iki qol yerləşdirmişəm. Bu, yeni alətdir. Demək olar ki, məni  ixtiramdır. Professor, xalq artisti Səyavuş Kəriminin layihəsinə əsasən hazırlamışam. Kamançanın bu hissəsi adi kamançanınkı kimidir, amma bu üzü bəm səslənir. 8 simdən ibarətdir. Üstün cəhəti odur ki, canlı efirdə iki xanəndə varsa, kökü dəyişməyə ehtiyac olmur”.

 

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Qadınlar yuxuya daha çox ehtiyac duyur

25 İyun 2017 19:52

Şəkərin 4 təhlükəli xüsusiyyəti

25 İyun 2017 19:52

Milli üzvü “Göztəpə” yolunda

25 İyun 2017 19:49

Ərdoğan ABŞ-a xəbərdarlıq etdi - NATO-ya yenidən baxıla bilər

25 İyun 2017 19:39

BMW-dən böyük hetçbək - FOTO

25 İyun 2017 19:37

Millimizin futbolçusu "Göztəpə"yə keçir - SON DURUM

25 İyun 2017 19:37

Xəzərdə batan şəxs xilas edilib

25 İyun 2017 19:36

Məşhur xanım Dubayda dincəlir - FOTO

25 İyun 2017 19:32

Məşhur mağara kompleksi İŞİD-dən geri alındı

25 İyun 2017 19:29

Moskvada izdiham: 250 min müsəlman bayram namazı qılıb

25 İyun 2017 19:27

İldönümü üçün Cayenne düzəltdi - FOTO

25 İyun 2017 19:27

Hər gün 15-20 dəqiqə sürətlə gəzin

25 İyun 2017 19:22

"Formula 1" Azərbaycan Qran Prisində -

25 İyun 2017 19:21

Cocuq Mərcanlıda 7960 ədəd qəlpə, 1 ədəd tank əleyhinə raket aşkarlanıb

25 İyun 2017 19:17

Hamiləlik testi mobil telefonla yoxlana biləcək

25 İyun 2017 19:17

"Onun milliyə yaramadığını deyənlər başdanxarablardı"

25 İyun 2017 19:17

Müğənniyə gül vermək üçün səhnəyə lüt çıxdı - FOTOLAR

25 İyun 2017 19:14

Antibiotiklər eşitmə itkisinə səbəb ola bilər

25 İyun 2017 19:12

“Toro Rosso”, “Sauber” və “Force India”nın pilotları Bakıda azarkeşlərlə görüşüblər - FOTO

25 İyun 2017 19:12

Bakıda iş qurmaq istəyən qadınlara külli miqdarda pul “atdılar”

25 İyun 2017 19:09

Dünya alimlərindən şok elmi nəticə: xoşbəxt olmağa çalışmaq insanı bədbəxt edir

25 İyun 2017 19:05

Təyyarə QƏZASI: pilot öldü

25 İyun 2017 19:05

Ramazan bayramı namazı necə qılınır?

25 İyun 2017 19:05

Attraksiondakı nasazlıq gənc qızı ölümlə üz-üzə qoydu - QORXUDOLU ANLAR - VİDEO

25 İyun 2017 19:03

"Neftçi"nin braziliyalısı nə vaxt gələcək? - SON DURUM

25 İyun 2017 18:57

Soğan qabığını atmayın -

25 İyun 2017 18:55

Terrorun iyrənc üzü: oyuncaq-partlayıcı işə düşdü, 6 uşaq pldü

25 İyun 2017 18:49

Maşını aşırdı, öldü

25 İyun 2017 18:47

Bakıda gözəllik salonlarında qadınlara qarşı CİNAYƏT

25 İyun 2017 18:44

Təyyarə QƏZASI - Pilot öldü

25 İyun 2017 18:43

Funda: "Evimdə işgəncə otağı var"

25 İyun 2017 18:42

80 yaşlı nənənin qoluna qandal vurub polis bölməsinə apardılar - FOTO

25 İyun 2017 18:42

Dmitri Kozak: “Rusiya ilə Azərbaycan dost dövlətlərdir”

25 İyun 2017 18:42

Şerzinger və “The Black Eyed Peas” in Bakı konsertindən YENİ FOTOLAR

25 İyun 2017 18:37

Formula 1: Serxio Peres və Kimi Raykonnen yarışı erkən tərk ediblər

25 İyun 2017 18:32

Səmra: "Mənim etdiklərimi kimsə edə bilməz"

25 İyun 2017 18:32

Qahirədə güclü yanğın -

25 İyun 2017 18:29

Formula 1-in Bakı finalında yarışla erkən vida

25 İyun 2017 18:17

Ataya dəfn etdiyi oğlundan zəng gəldi

25 İyun 2017 18:17

“www.esgeremektub.com” vasitəsi ilə ilk məktublar əsgərlərə çatdırıldı

25 İyun 2017 18:09

"Səbail" neçə futbolçuyla başlayacaq? - AÇIQLAMA

25 İyun 2017 18:07

Polisə 300 min təklif edən azərbaycanlı biznesmeni 12 ilədək həbs gözləyir

25 İyun 2017 18:05

Formula 1-də 3 bolid mübarizəni dayandırdı

25 İyun 2017 18:05

Formula 1: Azərbaycan Qran-prisində 3 pilot mübarizəni dayandırıb

25 İyun 2017 17:57

Bakıda Formula 1 üzrə yarışda 3 bolid mübarizəni dayandırıb

25 İyun 2017 17:55

Pakistanda bomba-oyuncaq partladı: 6 uşaq öldü

25 İyun 2017 17:52

Prezident İlham Əliyev Bakıda yeni salınan yolun açılışında -

25 İyun 2017 17:50

"Formula-1": Üç pilotdan erkən vida

25 İyun 2017 17:49

Hindistanda FACİƏ: 7 ölü

25 İyun 2017 17:47

"Nə edim, gedim indi özümü asım?"

25 İyun 2017 17:47