Avropa Birliyində üsyan başlandı

Avropa Birliyində üsyan başlandı
07:42 29 Dekabr 2015
28 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Polşada müşahidə olunan konstitusiya krizisi Avropa səviyyəsinə qalxır. Yeni hakimiyyət müxalifətə məhəl qoymur. Sağçıların hökuməti Konstitusiya Məhkəməsinin islahatını keçirmək niyyətindədir, bu isə ona məhkəməyə nəzarət etmək imkanı yaradacaq.

Nümunəvi postkommunist uğuru əldə edən Polşa oktyabrda keçirilən seçkilərdən sonra bütün Avropa üçün hər keçən gün daha da güclənən bir problemə çevrilir. Politico jurnalı hesab edir ki, yeni hakimiyyətin məhkəmə orqanlarına nəzarəti əldə etmək üçün açıq-aşkar göstərdikləri səylər Brüsseldə sürətlə artan narahatlığa səbəb olur. Onlar Avropa Birliyinin qanunvericiliyə dair məsələlər üzrə vitse-prezidenti Frans Timmermanı Polşanın ədliyyə və xarici işlər nazirlərinə demokratik normaların kobudcasına pozmamalarına dair məktub yazmağa məcbur etdilər. Polşa parlamentinin Aşağı palatası qanunvericilik orqanının yuxarı palatasının da təsdiq etdiyi Konstitusiya Məhkəməsi haqqında qanunu qəbul etdi. Qanun 15 hakimdən ibarət və qanunvericilər tərəfindən qəbul edilən konstitusiya qanunlarının uyğunluğuna nəzarət edən Konstitusiya Tribunalında əhəmiyyətli dəyişikliklər etməkdədir. Yeni qanun qanunların qəbul edilməsi zamanı sadə səs çoxluğunu deyil, səslərin üçdə iki hissəsinin yığılmasını tələb edəcək. Bundan əlavə, iclasların keçirilməsi üçün zəruri olan hakimlərin sayının artırılması nəzərdə tutulub, bu isə məhkəmənin işini daha da ləngidəcək.

Mayda keçirilən prezident seçkilərində, eləcə də oktyabrda baş tutmuş parlament seçkilərində qələbə qazanan Qanun və ədalət partiyası (PiS) iddia edir ki, islahat Konstitusiya Məhkəməsinin işinin effektivliyini artıracaq və siyası tarazlığın saxlanılmasına imkan yaradacaq. Tənqidçilər isə hesab edirlər ki, islahat Polşa demokratiyasında nəzarət və tarazlıq sistemini məhv edəcək. Qanun və nəzarət partiyasının təsisçisi və Polşanın ən nüfuzlu siyasətçilərindən biri olan və öz havadarları-Ancey Dudu və Beat Şidlonu prezident və baş nazir vəzifəsinə müvafiq olaraq təyin edən Yaroslav Kaçinskinin fikrincə, Konstitusiya Məhkəməsi "Polşada baş verən bütün xoşagəlməz hadisələrin qalasıdır".

Kaçinskinin Konstitusiya Məhkəməsinə bu cür münasibət bəsləməsini anlamaq olar, çünki o birinci dəfə 2005-2007-ci illərdə hakimiyyətə ilk dəfə gəldiyi zaman hakimlər onun işinə mane olurdular.

Ötən əsrin 80-ci illərin sonlarında sosialist sistemini devirdikdən sonra Polşada birpartiyalı hakimiyyət sistemi tətbiq olundu. Qanun və ədalət partiyasının nüfuzu müxalifətə islahatların keçirilməsində maneçilik törətməyə imkan vermir. Onun yeni qanunun heç olmasa antidemokratik qüvvəsinin zəifləməsi istiqamətində etdiyi cəhdləri isə hakim partiya tərəfindən asanlıqla dəf edildi. Müxaliflər küçələrdə etiraz etmək məcburiyyətinə qalırlar, bu isə Brüsseldə artan narahatlığa səbəb olur. Polşada konstitusiya krizisinin əlaməti hökumətə qarşı aparılmiş iki nümayiş və Varşavanın mərkəzində hökumətin lehinə edilən bir nümayişdir.

Lüksemburqun xarici işlər naziri və hazırda Avropa Birliyində rəhbərlik edən Jan Asselborn Avropa Komissiyası və Parlamentini dərhal tədbir görməyə çağırıb. O, Polşa hakimiyyəti fikrindən dönməyəcəyi təqdirdə, sanksiyaların tətbiq olunacağına dair təhdidlər yağdırır.

Timmermanın məktubuna cavab olaraq Polşanın ədliyyə naziri Zbiqnev Zebro bildirdi ki, "Biz suveren dövlətik və onun konstitusiya müəssisələrinin necə olacağına dair qərarları bu dövlət özü müəyyən edir. Düşünmürəm ki, xaricdən kimsə bizi nəsə etməyə məcbur edə bilər, çünki bu milli mənəviyyatımıza ziddir".

Əsas mübahisələr Tribunala hakimlərin təyin edilməsi ətrafında aparılır. Keçmiş hakim partiya "Vətəndaş platforması" oktyabrın əvvəlində beş yeni hakim seçdi. Parlament Konstitusiya məhkəməsinin doqquzillik iş müddəti bitmiş üç hakimini dəyişdi. Daha iki yeni hakimrin səlahiyyətləri sona çatmaq üzrədir.

Dekabrın əvvəlində bu iki hakimin təyin edilməsi Tribunal tərəfindən konstitusiyaya qarşı bir hərəkət kimi qiymətləndirildi. Lakin Qanun və ədalət partiyası bu fürsətdən istifadə etməyə qərar verdi və özünün beş yeni hakimini təyin etdi. Prezident Duda onları dərhal andiçmə mərasiminə dəvət etdi. Bununla yanaşı, prezident köhnə parlament tərəfindən təyin olunmuş beş hakimi qəbul etməkdən imtina etdi. Hazırda Tribunalda hesab edirlər ki, andiçmə mərasimində lazımınca iştirak etməyən qanuni yolla təyin edilmiş üç hakim var. Hökumət Tribunala məhəl qoymur və iddia edir ki, yeni 5 hakim köhnələrdən daha önəmlidir.

AB-nin münaqişəyə müdaxilə etmə və Varşavaya təsir göstərmə imkanları məhduddur. 2000-ci ildə Brüssel çətin vəziyyətə düşdü, belə ki, Yorq Xayderin ultrasağçılar partiyasının hakim koalisiyasına qoşulduqdan sonra Avstriyanı diplomatik yolla təcrid etməyə cəhd göstərdi. Hazırda Avropa qanunvericiliyində Avropa Şurasına əsas hüquqları daima pozan birliyin üzvlərinə qarşı bəzi qanunların qüvvədə olma müddətini dayandırmağa icazə verən qanun mövcuddur. Lakin Brüssel bu haqqından hələ ki istifadə etməyib.

Eyni zamanda, Polşanın yeni hakimiyyəti göstərdi ki, ona kimin hansı reaksiya verəcəyi maraqlı deyil. Məsələn, Kaçinski Polşanın yeni hakimiyyətini tənqid edən alman jurnalistlərə bildirdi ki, onun ölkəsinin Almaniyanın demokratiyaya dair dərslərinə ehtiyacı yoxdur.

Konstitusiya uğrunda müharibə - Qanun və ədalət partiyasının ölkənin əsas hakimiyyət orqanlarına nəzarəti ələ keçirmək üçün vuruşduğu cəbhələrdən biridir. Hakim partiya hazırda böyük dövlət şirkətlərinin idarəetməsində, orduda və məmurlar arasında bəzi dəyişikliklər aparır.

Seymdə çalışan "Həmrəylik" veteranlarından biri Kornel Moravecki bildirdi ki, "Xalqın əmin-amanlığı qanundan da vacibdir. Əgər qanun bu əmin-amanlığı təhlükə altına salırsa, o zaman onu dəyişmək və ya ümumiyyətlə ləğv etmək lazımdır" .

Noyabr ayında parlamentdə səslənən bu sözlər hakim koalisiyanın təmsilçiləri tərəfindən davamlı alqışlarla qarşılandı.

Orxan Hun
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

2017-ci ilin ən qənaətcil avtomobilləri - FOTO

26 May 2017 23:12

Bakı sakinləri Ramazan ayında toy edirmi?

26 May 2017 23:08

Sizdə ZOB XƏSTƏLİYİ inkişaf edə bilərmi?

26 May 2017 23:05

Gecə növbəsində işləyən kişilərə BƏD XƏBƏR

26 May 2017 23:05

Nazir müavini:

26 May 2017 22:58

"Səhvlərimdən nəticə çıxardım"

26 May 2017 22:57

Argentina millisində yeni baş məşqçi

26 May 2017 22:48

Düyü ilə dolu qaynayan qazan 21 yaşlı qızın üstünə aşıb

26 May 2017 22:47

Salatlara bitki yağı əlavə edin ki...

26 May 2017 22:47

Tramp İslam dünyasını Ramazan ayının gəlişi münasibətilə təbrik edib

26 May 2017 22:46

İraq ordusu dinc sakinləri Mosulun tarixi mərkəzini tərk etməyə çağırıb

26 May 2017 22:43

86 yaşlı kişi intihar edib

26 May 2017 22:42

Daha bir məşhur türk serialı reytinq qurbanı oldu - VİDEO

26 May 2017 22:37

55 kiloqram arıqlayıb fenomen oldu - FOTO

26 May 2017 22:32

İlandan hazırlanan alkoqollu içkilər - FOTO

26 May 2017 22:32

Biləsuvarda iki piyadanı avtomobil vurub

26 May 2017 22:27

Argentina millisinin yeni baş məşqçisinin adı açıqlandı

26 May 2017 22:25

Neftimiz ucuzlaşıb

26 May 2017 22:22

2017-nin manikür dəbi - FOTO

26 May 2017 22:17

Neftimiz ucuzlaşıb

26 May 2017 22:15

Argentina millisinin baş məşqçisi bəlli olub

26 May 2017 22:12

“Ronaldo” və “Messi” İranda - FOTO

26 May 2017 22:08

Azərbaycanlı bərbərdən qeyri-adi üsul: Bu dəfə ŞÜŞƏ ilə saç kəsdi - VİDEO

26 May 2017 21:57

Ağ Ev: "Tramp Rusiyaya qarşı sanksiyaları yumşaltmaq niyyətində deyil"

26 May 2017 21:57

Misirdə terror:

26 May 2017 21:57

Nardaran qalası – yorğun, atılmış, tənha qala... (FOTO)

26 May 2017 21:55

Qazax sakini bıçaqlandı

26 May 2017 21:53

Azərbaycanda bir ailəyə dəhşətli sürpriz: Qəbirdən cadu tapdılar - VİDEO

26 May 2017 21:52

46 yaşlı kişi bıçaqlanıb

26 May 2017 21:47

13 yaşlı uşaq ağacdan yıxılaraq öldü - GƏNCƏDƏ

26 May 2017 21:43

Bu gecə niyyət axşamıdır, sabah isə Ramazan ayının biridir - VİDEO

26 May 2017 21:42

Yarpaq üzərində qeyri-adi rəsm əsərləri - FOTO

26 May 2017 21:42

​Beyin mərkəzləri Almaniyada bir araya gəlir -

26 May 2017 21:33

İmicini dəyişdi - kişilər bəyənmədi

26 May 2017 21:32

Müəllim işləmək istəyənlər, bu xəbərə DİQQƏT! - 6 min vakant yer var... - VİDEO

26 May 2017 21:32

G-7 ölkələrinin liderləri terrorizmlə mübarizəyə dair bəyannamə imzaladı

26 May 2017 21:28

Qazax şəhərində yerli sakin bıçaqlanıb

26 May 2017 21:27

Ramazan ayının ilk gününün DUASI VƏ TƏQVİMİ

26 May 2017 21:22

Moskvada terror aktı hazırlamaqda şübhəli bilinən 4 şəxs həbs edilib

26 May 2017 21:17

Əməkdar artist çəkiliş vaxtı zəhərləndi: "Xəstəxanaya yerləşdirib, mədəmi yudular" - FOTO

26 May 2017 21:17

"Qarabağ" Moskva klubuna rəqib oldu

26 May 2017 21:17

Evi əlindən alınan kişi "Bank Respublika"nın önündə özünü yandırdı —

26 May 2017 21:14

Fransanın MDB ölkələri üzrə regional rəhbəri İİTKM-də olub

26 May 2017 21:12

Azərbaycan XİN Misirdəki terror aktını qınayır

26 May 2017 21:08

Bakıda 5 yaşlı qızın əsərləri sərgilənəcək

26 May 2017 21:03

SOCAR-da “Neft dağılmalarına qarşı hazırlıq və cavab tədbirləri” mövzusunda təlim keçirilib

26 May 2017 21:02

Füzulidə “Yaşa Azərbaycan” festivalı keçirilib

26 May 2017 21:02

Qızından Rəqsanəyə: "Sən başqa qollardasan, mən başqa qollarda..." -VİDEO

26 May 2017 20:57

Vergilər Nazirliyinin əməkdaşları iki həftədə 1400-dən çox sahibkarla görüşüb

26 May 2017 20:57

Misirdə terror aktı nəticəsində ölənlərin sayı 28-ə çatdı

26 May 2017 20:57