2015-ci ilin əsas qlobal hadisələri

2015-ci ilin əsas qlobal hadisələri
00:02 30 Dekabr 2015
36 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bakı. 30 dekabr. REPORT.AZ/ Başa çatmaqda olan 2015-ci il qlobal geosiyasətə və iqtisadiyyata böyük təsir göstərən müxtəlif hadisələrlə zəngin olub. "Report" ilin ən yaddaqalan hadisələrini bir daha xatırladır.

İlin ən kədərli hadisələrindən biri yəqin ki, Səid və Şərif Kuaşi qardaşlarının yanvarın 7-də Parisdə "Şarli Ebdo" (Charlie Hebdo) satirik jurnalının ofisinə hücumu, eləcə də noyabrın 13-də Parisdə baş verən terror aktları olub. Son hadisə həm də II Dünya Müharibəsindən sonra Fransanın bir hücumdan ən çox itki verdiyi hal olub və Fransa tarixinə ən böyük terror aktı kimi düşüb. Nəticədə ölkə tarixində cəmi 4-cü dəfə fövqəladə vəziyyət elan olunub.
Bu hücumların təşkilatçıları bu və ya digər dərəcədə terror qruplaşmaları, o cümlədən "İraq-Şam İslam Dövləti" (İŞİD) ilə bağlı olub.
Bu baxımdan, İŞİD-in özünün Suriya və İraqın işğal olunmuş ərazilərindəki fəaliyyətini qeyd etmək lazımdır. Kiçik statistika: 2015-ci ildə İŞİD-in təkcə videolentə aldığı edamların sayı 5000-ə çatıb, qruplaşma İraq, Tunis, Küveyt və Misirdə terror hücumları həyata keçirib.

Fevralda İŞİD yaraqlıları Mosulun mərkəzi kitabxanasını partladaraq 8-10 min kitabı məhv edib. Kitabxananın həyətində isə radikallar kitablardan və əlyazmalardan tonqal yandırıb.
Bu il mayın 15-də İŞİD Suriyanın Əl-Əmiriyə qəsəbəsində kütləvi edam təşkil edərək 45 dinc sakini də öldürüb. Bundan 2 gün sonra qruplaşma yaraqlıları İraqın Ramadi şəhərini ələ keçirərək 500 dinc sakini qətlə yetirib. Mayın 24-də Suriyanın Palmira şəhərində terrorçuların əlindən çoxu qadın və uşaq olmaqla 400-dən çox adam öldürülüb. Radikallar bütün bu günahsız, dinc sakinləri Suriya hökuməti ilə əlaqələrinin olmasında ittiham edərək edam edib.
"Baş verənlər İŞİD-in dünya liderlərinin nüfuzlu siyasi dairələrinin və bir sıra regional ölkələrin yaradıclıq məhsulu olduğuna şübhə yeri qoymur. Onun təbliğatının aparılması siyasi sərhədlərin yenidən cızılması məqsədi daşıyır. Bunun ardınca isə zəngin regionun təbii resurslarının bölüşdürülməsi həyata keçiriləcək", - deyə politoloq Tofiq Abbasov "Report"a açıqlamasında bildirib.
Onun sözlərinə görə, tezliklə İŞİD-ə qarşı mübarizə daha da sərtləşəcək və Azərbaycan bu şəraitdə sərhədlərini gücləndirməli, həqiqətən İŞİD-ə qarşı mübarizə aparan ölkələri dəstəkləməlidir.
İlin sonuna doğru, sentyabrın 30-da Rusiya aerokosmik qüvvələrinin təyyarələri ilk dəfə İŞİD-ə məxsus hərbi texnika, rabitə mərkəzləri, nəqliyyat vasitələri, silah və sursat anbarlarına zərbə endirdi.
"Əsl İslamla heç bir əlaqəsi olmayan İŞİD terror qruplaşmasının tərkibində Avropa ölkələrindən, Rusiyadan və postsovet məkanından minlərlə yaraqlının olmasını hamı bilir. Onların Suriyada uğur əldə edəcəkləri təqdirdə ölkələrinə, o cümlədən Rusiyaya geri gələcəyini bilmək üçün mütəxəssis olmaq lazım deyil", - deyə Rusiya prezidenti Vladimir Putin elə həmin gün hökumətin üzvləri ilə görüşündə bildirib.
Noyabrın 24-də Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olan və Suriyadakı bazaya aid Su-24 bombardmançısı Türkiyə-Rusiya sərhədində Türkiyə hava sərhədlərini pozduğuna görə, Türkiyənin "F-16" qırıcısı tərəfindən vurulub.
Türkiyə tərəfi iddia edir ki, səhər saatlarında 2 naməlum təyyarə Türkiyə sərhədinə doğru irəliləyib və dispetçerin 5 dəqiqə ərzində 10 dəfə xəbərdarlıq edib, təyyarəni cənuba doğru yönəltməyə çalışmasına baxmayaraq, təyyarələr hava sərhəd xəttini keçib. Birinci təyyarə sonradan Türkiyə sərhədindən çıxsa da, ikinci bunu bacarmayıb (və ya etməyib). Nəticədə hava sərhədini qoruyan "F-16"dan həmin təyyarəyə raket zərbəsi endirilib.

"Suriya üzündən Rusiya və Türkiyə arasında yaşanan mübahisə başa çatmaqda olan ilin əsas olaylarından biri oldu. Heç şübhəsiz, bu, 2016-cı ildə də münasibətlərdə öz əksini tapacaq. İkitərəfli münasibətlərin və ticarət dövriyyəsinin yüksəlişi dövründə silahlı müdaxilə bütün planları pozdu", - deyə böhran cəmiyyətinin öyrənilməsi Mərkəzinin baş analitiki, beynəlxalq işlər üzrə Rusiya Şurasının və Yaxın Şərq İnstitutunun eksperti Sergey Balmasov məsələyə münasibət bildirib.
"Gec-tez onların maraqları kəsişməli idi. Bunu hər iki tərəfin maraq dairəsində olan Suriya üstündə olması rəsmi Ankara ilə rəsmi Moskvanın tarixi qarşıdurmasının davam etdiyini göstərir", - ekspert hesab edir.
Suriyadakı münaqişənin uzanması fonunda Yaxın Şərqdən və Məğrib ölkələrindən olan miqrantların axını da genişlənib. Belə ki, Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının məlumatlarına görə, 2015-ci ildə Avropada gələn qaçqın və mühacirlərin sayı bir milyonu ötüb. Bu il hərbi müdaxilələrdən qaçmaq üçün 365 mindən çox adam Aralıq dənizini keçərək Avropa Birliyindən sığınacaq istəyib. Eyni zamanda, BMT-nin məlumatlarına görə, 2900 nəfər dolu gəmilərlə dənizi keçərkən bataraq ölüb.
Qaçqınların əksəriyyətinin Suriyadan üzüb gəldiyi və onların sayının ümumi miqrantların yarısından çox olması məlumdur. Ardınca Əfqanıstan (14%), Eritreya (8%), Nigeriya (4%) və İraqın (2%) sakinləri gəlir.

Miqrasiya böhranı ilə əlaqədar olaraq il ərzində bir neçə dəfə Şengen zonasının ləğvi fikri səslənib. Nəticədə Avropa Birliyi ölkələri miqrasiya siyasətində islahatlar aparmağı və AB-nin xarici sərhədlərinin müdafiəsini gücləndirməyi qərara alıb.
İl ərzində, həmçinin dünya bazarında neftin qiymətinin aşağı düşməsi davam edib. Bəzi ekspertlər bunu Qərbin iqtisadiyyatı neftdən asılı olan Rusiyanı tam sarsıtmaq məqsədi əsasında siyasi vasitə kimi dəyərləndirir. Belə ki, 2014-cü ildə neft hasilatı tələbatı üstələməyə başlayıb. 2014-cü ilin iyulunda neftin barelinin qiyməti 110 dollardan aşağı düşməyə başlayıb və oktyabrda 80 dollara çatıb. Ötən ilin noyabrında isə Səudiyyə Ərəbistanı OPEK-in toplantısında neft hasilatı kvotasını azaltmaqdan imtina edərək sonrakı azalmaya təkan verib. 2015-ci ilin yanvarında neftin bir barelinin qiyməti 45 dollara qədər azalıb.

"Dünya bazarında enerji qiymətlərinin aşağı düşməsi Rusiya iqtisadiyyatına müəyyən mənfi təsirlərə gətirib çıxara bilər. Biz xarici kapitalın axını və rublun kursunun azalmasından danışa bilərik. Eyni zamanda bu, mövcud sistemə bir çağırışdır. Cari təsərrüfatçılıq şəraiti dəyişdirilməlidir. Böhran vaxtı son dərəcə ehtiyatlı olmaq lazmdır", - deyə rusiyalı politoloq Pavel Klaçkov bildirib.
Onun sözlərinə görə, neftin qiymətini aşağı salmaqla ABŞ 3 istiqamətdə - Rusiya, Venesuela və İrana zərbə vurmağa çalışır.
Ümumiləşdirsək, başa çatmaqda olan ilin əsas hadisələri kimi İŞİD terror qruplaşmasının törətdiyi aktların artmasını, bununla əlaqədar Yaxın Şərqdən Avropaya mühacirlərin axını və miqrasiya böhranını, Qərbin Rusiyaya Ukraynadakı hərəkətlərə görə davam etməkdə olan sanksiyalarını, neft istehsal edən ölkələrə böyük zərbə olan neftin qiymətini aşağı düşməsini, eləcə də Rusiyanın Suriyada hərbi əməliyyatlara başlamasını və Türkiyə-Rusiya münasibətlərində soyuqluğun yaranmasını vurğulaya bilərik.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Rza Zarrab və Ebru Gündeşə böyük ŞOK!

27 Aprel 2017 17:18

Cocuq Mərcanlıda əl qumbarası və piyada əleyhinə mina aşkar edilib

27 Aprel 2017 17:17

Ermənistanda hüquq müdafiəçiləri döyüldü - FOTO

27 Aprel 2017 17:17

"Mən vətən xaini deyiləm" yazıb özünü güllələdi

27 Aprel 2017 17:14

XİN: Ermənistanın işğal edilmiş ərazilərdə konfrans keçirməsi təxribatdır

27 Aprel 2017 17:13

Qısqanclıq məhəbbətin yol yoldaşı

27 Aprel 2017 17:13

XİN: Vətəndaşlarımız Dağlıq Qarabağda keçiriləcək tədbirə dəvət olunan şəxslərin iştirakının qarşısını almaq üçün təsirli addımlar atmalıdırlar

27 Aprel 2017 17:12

Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirləri görüşəcək - TARİX AÇIQLANDI

27 Aprel 2017 17:12

Rusiya DİN-in korrupsiyaya qarşı mübarizə baş idarəsinin rəisi 22 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib

27 Aprel 2017 17:12

Rusiyaya müharibə ELANI... - Moskvanın MÜHARİBƏ SSENARİLƏR

27 Aprel 2017 17:08

Məktəb problemində yeni həll - Cəmi bircə ay və hamı razı qalır - FOTO

27 Aprel 2017 17:05

Bacısını boğaraq öldürən şəxsə HÖKM OXUNDU

27 Aprel 2017 17:05

Rusiya hərbi gəmisi Türkiyədə batdı - İSTANBULDA İNANILMAZ OLAY

27 Aprel 2017 17:04

Salyanda ağır qəza: ölən var

27 Aprel 2017 16:59

Bakının mərkəzində yeni salınan yol niyə əyridir? - VİDE

27 Aprel 2017 16:58

İri şirkətin anbarından tonlarla mənşəyi naməlum ət aşkarlandı - VİDEO - FOTO

27 Aprel 2017 16:57

Yaponiyanın baş naziri: “Putinlə sülh müqaviləsini müzakirə etmək istərdim”

27 Aprel 2017 16:57

"Polislər təhlükədə, polislər yasda..."

27 Aprel 2017 16:57

Ağcaqanadlara qarşı səkkiz öldürücü ətir

27 Aprel 2017 16:53

Deputat: "Ədalətsiz qərarların Türkiyəyə heç bir təsiri olmayacaq"

27 Aprel 2017 16:52

Rusiyada ali kino təhsili almaq arzusunda olan gənclərin NƏZƏRİNƏ

27 Aprel 2017 16:52

Daşkəsəndə mənşəyi məlum olmayan 1 ton ət aşkarlanıb

27 Aprel 2017 16:49

Dövlət Komissiyası naməlum məzar yerləri ilə bağlı məlumatlara aydınlıq gətirdi

27 Aprel 2017 16:48

"Azərbaycan ordusu Ağdamdan cəbhəni yarıb Xankəndinə girə bilərdi.."

27 Aprel 2017 16:47

Bakıda “Polisə İctimai Dəstək” qrupunun üzvünü moped vurub

27 Aprel 2017 16:47

"Beş mərtəbə" dairəsi ləğv olunaraq parka birləşdirildi

27 Aprel 2017 16:46

DİQQƏT: Görüntülərə baxdıqdan sonra bu içkidən imtina edəcəksiniz

27 Aprel 2017 16:44

Azərbaycanlılar Parisdə yürüş keçirdi

27 Aprel 2017 16:43

Bakıda "Müasir İpək Yolu" turistik paketi təqdim edilib

27 Aprel 2017 16:42

Avropa Mərkəzi Bankı uçot dərəcəsini sabit saxlayıb

27 Aprel 2017 16:42

179 şəhidimizin naməlum məzarı TAPILDI

27 Aprel 2017 16:42

İslam Oyunlarında Azərbaycan polisi də yarışacaq

27 Aprel 2017 16:39

Ərdoğan AKP-nin rəhbəri olacaq

27 Aprel 2017 16:38

Qara dənizdə Rusiyanın hərbi gəmisi batıb

27 Aprel 2017 16:37

Türkiyənin beynəlxalq ehtiyatları sürətlə əriyir

27 Aprel 2017 16:37

“Apple” mobil qurğularda yeni tip birləşdiricidən istifadə edəcək

27 Aprel 2017 16:35

“Samsung FaceSense” virtual reallıqla ünsiyyəti sadələşdirəcək

27 Aprel 2017 16:35

Smartfonu 5 dəqiqəyə enerji ilə dolduran qurğu təqdim olunub

27 Aprel 2017 16:35

Tabutdakı generalın kimliyi məlum oldu - FOTOLAR

27 Aprel 2017 16:33

Özündən ​28 yaş kiçik xanımla evlənən 60 yaşlı polkovnikin toyundan

27 Aprel 2017 16:33

İslamiadada polislər həm təhlükəsizliyi qoruyacaq, həm də yarışacaqlar

27 Aprel 2017 16:32

Ceyranbatanda ferma yanıb

27 Aprel 2017 16:29

Mədəniyyət Nazirliyi ona filmlərə çəkilməyə qadağa qoydu

27 Aprel 2017 16:27

Tanınmış aktyor Elməddin Cəfərov Lent.az-ın CANLI YAYIMINDA

27 Aprel 2017 16:24

Daxili İşlər Nazirliyi İslamiadada 14 idmançı ilə təmsil olunacaq

27 Aprel 2017 16:22

Tanınmış hind aktyoru xərçəngdən vəfat edib

27 Aprel 2017 16:22

Elçin Əlibəylidən televiziya rəhbərlərinə sərt sözlər

27 Aprel 2017 16:22

“Şeytan hiddətləndi və yerə...” - Öngörücüdən dünyanı LƏRZƏYƏ SALAN PROQNOZ

27 Aprel 2017 16:18

Erməni polisi öz əsgərlərini belə təhqir etdi

27 Aprel 2017 16:18

Şamaxıda bacısını boğaraq öldürməkdə təqsirləndirilən şəxsə hökm oxunub

27 Aprel 2017 16:17