2015-ci ilin əsas qlobal hadisələri

2015-ci ilin əsas qlobal hadisələri
00:02 30 Dekabr 2015
36 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bakı. 30 dekabr. REPORT.AZ/ Başa çatmaqda olan 2015-ci il qlobal geosiyasətə və iqtisadiyyata böyük təsir göstərən müxtəlif hadisələrlə zəngin olub. "Report" ilin ən yaddaqalan hadisələrini bir daha xatırladır.

İlin ən kədərli hadisələrindən biri yəqin ki, Səid və Şərif Kuaşi qardaşlarının yanvarın 7-də Parisdə "Şarli Ebdo" (Charlie Hebdo) satirik jurnalının ofisinə hücumu, eləcə də noyabrın 13-də Parisdə baş verən terror aktları olub. Son hadisə həm də II Dünya Müharibəsindən sonra Fransanın bir hücumdan ən çox itki verdiyi hal olub və Fransa tarixinə ən böyük terror aktı kimi düşüb. Nəticədə ölkə tarixində cəmi 4-cü dəfə fövqəladə vəziyyət elan olunub.
Bu hücumların təşkilatçıları bu və ya digər dərəcədə terror qruplaşmaları, o cümlədən "İraq-Şam İslam Dövləti" (İŞİD) ilə bağlı olub.
Bu baxımdan, İŞİD-in özünün Suriya və İraqın işğal olunmuş ərazilərindəki fəaliyyətini qeyd etmək lazımdır. Kiçik statistika: 2015-ci ildə İŞİD-in təkcə videolentə aldığı edamların sayı 5000-ə çatıb, qruplaşma İraq, Tunis, Küveyt və Misirdə terror hücumları həyata keçirib.

Fevralda İŞİD yaraqlıları Mosulun mərkəzi kitabxanasını partladaraq 8-10 min kitabı məhv edib. Kitabxananın həyətində isə radikallar kitablardan və əlyazmalardan tonqal yandırıb.
Bu il mayın 15-də İŞİD Suriyanın Əl-Əmiriyə qəsəbəsində kütləvi edam təşkil edərək 45 dinc sakini də öldürüb. Bundan 2 gün sonra qruplaşma yaraqlıları İraqın Ramadi şəhərini ələ keçirərək 500 dinc sakini qətlə yetirib. Mayın 24-də Suriyanın Palmira şəhərində terrorçuların əlindən çoxu qadın və uşaq olmaqla 400-dən çox adam öldürülüb. Radikallar bütün bu günahsız, dinc sakinləri Suriya hökuməti ilə əlaqələrinin olmasında ittiham edərək edam edib.
"Baş verənlər İŞİD-in dünya liderlərinin nüfuzlu siyasi dairələrinin və bir sıra regional ölkələrin yaradıclıq məhsulu olduğuna şübhə yeri qoymur. Onun təbliğatının aparılması siyasi sərhədlərin yenidən cızılması məqsədi daşıyır. Bunun ardınca isə zəngin regionun təbii resurslarının bölüşdürülməsi həyata keçiriləcək", - deyə politoloq Tofiq Abbasov "Report"a açıqlamasında bildirib.
Onun sözlərinə görə, tezliklə İŞİD-ə qarşı mübarizə daha da sərtləşəcək və Azərbaycan bu şəraitdə sərhədlərini gücləndirməli, həqiqətən İŞİD-ə qarşı mübarizə aparan ölkələri dəstəkləməlidir.
İlin sonuna doğru, sentyabrın 30-da Rusiya aerokosmik qüvvələrinin təyyarələri ilk dəfə İŞİD-ə məxsus hərbi texnika, rabitə mərkəzləri, nəqliyyat vasitələri, silah və sursat anbarlarına zərbə endirdi.
"Əsl İslamla heç bir əlaqəsi olmayan İŞİD terror qruplaşmasının tərkibində Avropa ölkələrindən, Rusiyadan və postsovet məkanından minlərlə yaraqlının olmasını hamı bilir. Onların Suriyada uğur əldə edəcəkləri təqdirdə ölkələrinə, o cümlədən Rusiyaya geri gələcəyini bilmək üçün mütəxəssis olmaq lazım deyil", - deyə Rusiya prezidenti Vladimir Putin elə həmin gün hökumətin üzvləri ilə görüşündə bildirib.
Noyabrın 24-də Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olan və Suriyadakı bazaya aid Su-24 bombardmançısı Türkiyə-Rusiya sərhədində Türkiyə hava sərhədlərini pozduğuna görə, Türkiyənin "F-16" qırıcısı tərəfindən vurulub.
Türkiyə tərəfi iddia edir ki, səhər saatlarında 2 naməlum təyyarə Türkiyə sərhədinə doğru irəliləyib və dispetçerin 5 dəqiqə ərzində 10 dəfə xəbərdarlıq edib, təyyarəni cənuba doğru yönəltməyə çalışmasına baxmayaraq, təyyarələr hava sərhəd xəttini keçib. Birinci təyyarə sonradan Türkiyə sərhədindən çıxsa da, ikinci bunu bacarmayıb (və ya etməyib). Nəticədə hava sərhədini qoruyan "F-16"dan həmin təyyarəyə raket zərbəsi endirilib.

"Suriya üzündən Rusiya və Türkiyə arasında yaşanan mübahisə başa çatmaqda olan ilin əsas olaylarından biri oldu. Heç şübhəsiz, bu, 2016-cı ildə də münasibətlərdə öz əksini tapacaq. İkitərəfli münasibətlərin və ticarət dövriyyəsinin yüksəlişi dövründə silahlı müdaxilə bütün planları pozdu", - deyə böhran cəmiyyətinin öyrənilməsi Mərkəzinin baş analitiki, beynəlxalq işlər üzrə Rusiya Şurasının və Yaxın Şərq İnstitutunun eksperti Sergey Balmasov məsələyə münasibət bildirib.
"Gec-tez onların maraqları kəsişməli idi. Bunu hər iki tərəfin maraq dairəsində olan Suriya üstündə olması rəsmi Ankara ilə rəsmi Moskvanın tarixi qarşıdurmasının davam etdiyini göstərir", - ekspert hesab edir.
Suriyadakı münaqişənin uzanması fonunda Yaxın Şərqdən və Məğrib ölkələrindən olan miqrantların axını da genişlənib. Belə ki, Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının məlumatlarına görə, 2015-ci ildə Avropada gələn qaçqın və mühacirlərin sayı bir milyonu ötüb. Bu il hərbi müdaxilələrdən qaçmaq üçün 365 mindən çox adam Aralıq dənizini keçərək Avropa Birliyindən sığınacaq istəyib. Eyni zamanda, BMT-nin məlumatlarına görə, 2900 nəfər dolu gəmilərlə dənizi keçərkən bataraq ölüb.
Qaçqınların əksəriyyətinin Suriyadan üzüb gəldiyi və onların sayının ümumi miqrantların yarısından çox olması məlumdur. Ardınca Əfqanıstan (14%), Eritreya (8%), Nigeriya (4%) və İraqın (2%) sakinləri gəlir.

Miqrasiya böhranı ilə əlaqədar olaraq il ərzində bir neçə dəfə Şengen zonasının ləğvi fikri səslənib. Nəticədə Avropa Birliyi ölkələri miqrasiya siyasətində islahatlar aparmağı və AB-nin xarici sərhədlərinin müdafiəsini gücləndirməyi qərara alıb.
İl ərzində, həmçinin dünya bazarında neftin qiymətinin aşağı düşməsi davam edib. Bəzi ekspertlər bunu Qərbin iqtisadiyyatı neftdən asılı olan Rusiyanı tam sarsıtmaq məqsədi əsasında siyasi vasitə kimi dəyərləndirir. Belə ki, 2014-cü ildə neft hasilatı tələbatı üstələməyə başlayıb. 2014-cü ilin iyulunda neftin barelinin qiyməti 110 dollardan aşağı düşməyə başlayıb və oktyabrda 80 dollara çatıb. Ötən ilin noyabrında isə Səudiyyə Ərəbistanı OPEK-in toplantısında neft hasilatı kvotasını azaltmaqdan imtina edərək sonrakı azalmaya təkan verib. 2015-ci ilin yanvarında neftin bir barelinin qiyməti 45 dollara qədər azalıb.

"Dünya bazarında enerji qiymətlərinin aşağı düşməsi Rusiya iqtisadiyyatına müəyyən mənfi təsirlərə gətirib çıxara bilər. Biz xarici kapitalın axını və rublun kursunun azalmasından danışa bilərik. Eyni zamanda bu, mövcud sistemə bir çağırışdır. Cari təsərrüfatçılıq şəraiti dəyişdirilməlidir. Böhran vaxtı son dərəcə ehtiyatlı olmaq lazmdır", - deyə rusiyalı politoloq Pavel Klaçkov bildirib.
Onun sözlərinə görə, neftin qiymətini aşağı salmaqla ABŞ 3 istiqamətdə - Rusiya, Venesuela və İrana zərbə vurmağa çalışır.
Ümumiləşdirsək, başa çatmaqda olan ilin əsas hadisələri kimi İŞİD terror qruplaşmasının törətdiyi aktların artmasını, bununla əlaqədar Yaxın Şərqdən Avropaya mühacirlərin axını və miqrasiya böhranını, Qərbin Rusiyaya Ukraynadakı hərəkətlərə görə davam etməkdə olan sanksiyalarını, neft istehsal edən ölkələrə böyük zərbə olan neftin qiymətini aşağı düşməsini, eləcə də Rusiyanın Suriyada hərbi əməliyyatlara başlamasını və Türkiyə-Rusiya münasibətlərində soyuqluğun yaranmasını vurğulaya bilərik.

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Şəki sakinini ilan sancdı

22 Avqust 2017 22:49

"BHP Billiton" ABŞ-dakı şist neft biznesini satışa çıxaracaq

22 Avqust 2017 22:48

"Qarabağ"ın vitse-prezidenti Tahir Gözəl komandaya dəstək olmaq üçün Kopenhagenə gedib

22 Avqust 2017 22:42

Tramp Əfqanıstanla bağlı strategiyasını açıqlayıb

22 Avqust 2017 22:42

Qurban Qurbanov: "Sabah bizi ağır oyun gözləyir"

22 Avqust 2017 22:37

Azərbaycanda yalnız bir ordu generalı var

22 Avqust 2017 22:33

Ağ Ev yaxınlığında şübhəli əşya tapılıb

22 Avqust 2017 22:32

Xətai rayonunun Sadıqcan Əbilov küçəsində hərəkət məhdudlaşdırılıb

22 Avqust 2017 22:22

İtaliyada zəlzələ -

22 Avqust 2017 22:20

Ani diqqətsizlik insanların həyatına son qoya bilər - quyular açıq vəziyyətdədir - VİDEO

22 Avqust 2017 22:18

Latviyada çadra qadağan olunur

22 Avqust 2017 22:14

Hindistanda 462 nəfər daş atma festivalında xəsarət alıb

22 Avqust 2017 22:12

Məşhur aktyorun qızından çılpaq fotosessiya

22 Avqust 2017 22:08

"Kopenhagen"in baş məşqçisindən "Qarabağ" şərhi

22 Avqust 2017 22:07

İraq ordusu İŞİD-in müdafiə xəttini yardı -

22 Avqust 2017 22:00

BMT: Nigeriyada terrorçular 83 uşaqdan kamikadze kimi istifadə ediblər

22 Avqust 2017 21:57

Yol kənarındakı restoranlarda spirtli içki satmaq düzgündürmü? - VİDEO

22 Avqust 2017 21:48

Aygün Kazımovanın "yataq fotosu"ndakı oğlan kimdir?

22 Avqust 2017 21:38

Suriyanın Hama vilayətinə endirilmiş hava zərbələri nəticəsində 50 dinc sakin həlak olub

22 Avqust 2017 21:37

İran PKK-ya qarşı Türkiyə ilə birgə əməliyyat planlaşdırmır

22 Avqust 2017 21:34

Hamı onların toyunu maraqla izləmişdi. Boşanırlar-

22 Avqust 2017 21:25

Şimali Koreya yenidən Quama zərbə endirəcəyi ilə HƏDƏLƏDİ

22 Avqust 2017 21:18

Fındıq ixracı ölkəmizə 105 milyon dollar gəlir gətirib

22 Avqust 2017 21:12

“ASAN peşə” üzrə sənəd qəbulu başa çatdı

22 Avqust 2017 21:09

Məşhur çeçen əsilli kriminal avtoritet Bakıda niyə saxlanıldı?

22 Avqust 2017 21:03

Qvardioladan Messi barədə açıqlama

22 Avqust 2017 20:55

Naxçıvan ərazisinin 28 faizi xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin payına düşür

22 Avqust 2017 20:52

“Kopenhagen”in baş məşqçisi sabahkı oyunu şərh etdi

22 Avqust 2017 20:43

"BHP Billiton" ABŞ-dakı şist neft biznesini satışa çıxaracaq

22 Avqust 2017 20:42

Şimali Koreyadan ABŞ-a növbəti hədə

22 Avqust 2017 20:39

Mingəçevirdə azyaşlı təhlükəli maddədən zəhərlənib

22 Avqust 2017 20:37

Gürcüstan prezidenti Azərbaycana təşəkkür etdi

22 Avqust 2017 20:30

Mayonezin saça bu faydasını bilmirsiniz... - MASKA

22 Avqust 2017 20:28

Tahir Rzayev: Ermənistan normal himayəçi tapsa, dərhal Rusiyanı satacaq

22 Avqust 2017 20:18

"Kopenhagen"in baş məşqçisi: "Qrup mərhələsinə vəsiqə qazanmaq üçün hər şeyi edəcəyik"

22 Avqust 2017 20:12

İki il əvvəlki VARİANT, düşmənin tamamilə MƏHVİ... – GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

22 Avqust 2017 20:03

Allahşükür Paşazadə dövlətlərarası təşkilatın rəhbərliyində təmsil olunacaq

22 Avqust 2017 20:02

Azərbaycandan Gürcüstana dəstək -

22 Avqust 2017 20:02

"Barselona" klubu Neymara qarşı 8,5 milyon avroluq iddia qaldırıb

22 Avqust 2017 19:47

Ayrıldığı deyilən müğənni haqda şok iddia - FOTOLAR

22 Avqust 2017 19:38

Rostovdakı yanğın tamamilə söndürüldü -

22 Avqust 2017 19:38

Mehdiabad-Balaxanı avtomobil yolunda hərəkət məhdudlaşdırılır

22 Avqust 2017 19:37

FHN-in xilasediciləri Gürcüstanda meşə yanğınlarının söndürülməsinə cəlb olunub

22 Avqust 2017 19:34

Rəqqasə Oksanadan cazibədar pozalar - YENİ FOTOLENT

22 Avqust 2017 19:29

Fransanın nüfuzlu radiosunda Azərbaycanın tolerantlıq mühitindən BƏHS EDİLDİ

22 Avqust 2017 19:23

Barselona terrorunda şübhəli bilinən əsas silahlı məhv edildi

22 Avqust 2017 19:16

Sürücülərin nəzərinə: bu yol sabahdan bağlanacaq - XƏBƏRDARLIQ

22 Avqust 2017 19:14

ABŞ Rusiyanın 4 vətəndaşına və 1 şirkətinə sanksiya TƏTBİQ ETDI

22 Avqust 2017 19:13

Bakıda “Sağlam Azərbaycan Festival”ı keçiriləcək

22 Avqust 2017 19:07

Şəmkirə 3 milyon manat vəsait ayrıldı

22 Avqust 2017 19:00