Pəhriz saxlayanları gözləyən TƏHLÜKƏ

Pəhriz saxlayanları gözləyən TƏHLÜKƏ
15:57 4 Yanvar 2016
69 Sosial
Ölkə mətbuatı
A- A+

Milli.Az qastroenteroloq-hepatoloq Müslüm Nursoyun lent.az-a müsahibəsini təqdim edir.

- Qaraciyər orqanizmin biokmiyəvi laboratoriyası hesab olunur. Yəni, çox vacib orqandır. Hansı amillər qaraciyəri sıradan çıxara bilər?

- Bu gün ən geniş yayılmış problemlərdən biri virus hepatitləridir. Bu, qaraciyər serrozu, hətta qaraciyər xərçənginə də səbəb ola bilər. Qaraciyərin özünəxas metabolik, xolestatik, damar mənşəli vaskulyar xəstəlikləri də var. Bundan başqa, səbəbi olmayan kriptogen sirroz da var.
 
- İrsən keçən hər hansı amillər qaraciyərin funksiyalarına təsir göstərə bilərmi?

- Müəyyən metabolik xəstəliklər ola bilər. Virus hepatitləri irsən keçmir. Qaraciyər xərçəngi isə nəsildən-nəslə ötürülə bilər. Ancaq bu hala nadirən rast gəlinir.
 
- İnfeksiyaların qaraciyərə təsiri nə qədərdir?

- Bu, infeksiyanın növündən asılıdır. Qaraciyərə təsir göstərən müəyyən infeksiyalar və infeksion xəstəliklər var. Məsələn, elə virus hepatitləri, bruselyoz, malyariya və s. qaraciyərdə ciddi dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
 
- Yəqin ki, qaraciyəri sıradan çıxaran amillər arasında zərərli vərdişlər ilk yerlərdə dayanır.

- Bəli. Qaraciyər nahaqdan orqanizmin biokimyəvi laboratoriyası adlanmır. Orqanizmə daxil olan bütün maddələr qaraciyərdən keçir. Buna görə də orqanizmə zərər vuracaq maddə daxil olanda bu, özünü ilk növbədə qaraciyərin funksionallığında büruzə verir.
 
- Qaraciyərə yad maddələr düşəndə əks reaksiya müşahidə olunurmu?

- İki orqan var ki, onları heç nə ilə əvəz etmək olmur. Bunlardan biri beyindir, digəri qaraciyər. Qaraciyər çox dözümlü orqandır, son ana qədər heç bir narahatlıq yaratmır.

- Yeri gəlmişkən, özü-özünü bərpa edən yeganə orqan da qaraciyərdir...

- Elə orqanlar var ki, hüceyrə səviyyəsində özü-özünü yeniləyir. Amma ümumi mənada digər orqanların özünü bərpa etmək xüsusiyyəti yoxdur. Qaraciyər isə məsələn, transplantasiya əməliyyatından sonra 3 ay müddətində bərpa olunur. Bu orqanın çatışmayan cəhəti odur ki, hər hansı problem zamanı heç bir simptomlar büruzə vermir. Belə deyək, yalnız 10%-i çalışsa belə, orqanizm üçün yetərli olur. Bu, həm yaxşı xüsusiyyətdir, həm də tibbi baxımdan çatışmazlıqdır. Çünki zamanında müdaxilə olunarsa, problem də tez zamanda həll olunar. Qaraciyər sıradan çıxarsa, müdaxilə etmək qeyri-mümkündür.
 
- Bəs elə xəstəliklər varmı ki, ilkin mərhələlərdə kiçik də olsa, simptomları bilinir?

- Bəli. Vaskulyar, yəni damar mənşəli xəstəliklərdə qaraciyərdə baş verən dəyişikliklər özünü kəskin şəkildə büruzə verir. Məsələn, qarına su toplanır. İnsanlar çox zaman bu şişkinliyi köplə əlaqələndirirlər. Yaxud, virus hepatitləri. Bu, yalnız 90% hallarda aşkarlanır. Elə insanlar var ki, bu problem ilkin olaraq sarılıqla bəlli olur. Həmçinin, ağızda qanama. Qaraciyərdə problem olduğu zaman qida borusu damarları genişlənir və qanama bu damarların partlaması nəticəsində baş verir. Yaxud yuxululuq, günləri qarışdırmaq, insanları tanımamaq kimi hallar müşahidə olunmağa başlayır. Bunlar son mərhələdə bəlli olan əlamətlərdir.
 
- Qaraciyər xəstəliklərində ölüm riski nə qədərdir?

- Qaraciyər sirrozunun sonu ölümdür. Sirroz xərçəngə də səbəb ola bilər. Müalicə olunmazsa, ölümə gətirib çıxarır.
 
- İmmun sisteminin vəziyyəti necə, qaraciyərin funksiyasına təsir göstərə bilərmi?

- Çox böyük önəmi var. Məsələn, virus hepatitinə yoluxma zamanı yaş faktoru böyük əhəmiyyət kəsb edir. Yoluxma uşaqlıq dövründə baş veribsə, 90-95% hallarda xronikiləşir. Və müdaxilə olunmazsa, ölümlə nəticələnir. Daha yuxarı yaşlarda yoluxma isə daha az təhlükəlidir. Əksər hallarda, sağalmaq mümkündür. Bu, immun sistemindən asılıdır. Amma trombozda bu amil o qədər də əhəmiyyət kəsb etmir.
 
- Ümumiyyətlə, tibbi baxımdan hepatit nə deməkdir?

- Hepatit ümumi anlayışdır. Qaraciyərin iltihabı deməkdir. Bütün qaraciyər xəstəlikləri hepatitə səbəb ola bilər. Ən çox rast gəlinəni virus hepatitləridir. Hepatit nadir hallarda aşkarlanır. Çünki heç bir əlaməti yoxdur. Adətən, son mərhələdə müəyyən simptomlar bəlli olur. Bu zaman da heç nə etmək olmur. Müayinə zamanı hepatit aşkar olunmasa belə, peyvənd tövsiyə olunur. Hepatit C əleyhinə hələ ki, peyvənd yoxdur, amma Hepatit B əleyhinə var. Bu təhlükə gözəllik salonlarında, stomatoloji kabinetlərdə, bərbərxanalarda, hətta cərrahi əməliyyat zamanı yarana bilər. Hepatit yalnız qan yolu ilə keçir. Əgər hamilə qadında bu virus aşkarlanıbsa, doğuş zamanı uşağa keçmə ehtimalı var. Belə olan halda, mütləq 12 saat ərzində peyvənd vurulmalıdır.
 
- Son illər qaraciyərdə piylənmə problemi daha çox yayılıb. Səbəbləri hansılardır və hansı yaşlarda daha çox rast gəlinir?

- Əksər qaraciyər xəstəliklərində yağlanma müşahidə oluna bilər. Dünyada qaraciyərlə bağlı ən geniş yayılmış xəstəliklərdən biridir. Virus hepatitləri, metabolik xəstəliklər, dərman preparatları, alkoqol yağlanmaya səbəb olan faktorlardır. Eyni zamanda, qeyri-alkoqol mənşəli yağlanma da var. Təəssüf ki, insanlarımız bu xəstəliyə ciddi yanaşmırlar. Bəsit yağlanma o qədər də ağır fəsadlara gətirib çıxarmır. Amma nəzarət olmalıdır. Əks halda, daha ciddi fəsadlar əmələ gələ, hətta yağlanma ilə əlaqəli hepatit yarana bilər. Simptomları yorğunluq, sağ qabırğa altında ağrıdır.
 
- Pəhrizlər qaraciyərin funksiyasına necə təsir göstərir? Hər hansı fəsadlara səbəb ola bilərmi?

- Dietologiya sahəsi inkişaf edəndən biz dietoloqlarla əlaqəli işləyirik. Qaraciyərdə problem olduğu zaman hepatoloqlar adətən, heyvani yağlardan istifadə etməyi məsləhət görmürlər. Qırmızı ət, doşab kimi qidalar problemi olan orqana daha da zərər verə bilər. Şəxsi təcrübəmdə pəhrizə bağlı çox ciddi problemlərə rast gəlmişəm. İstər arıqlama, istərsə də kökəlmə üçün tətbiq olunan pəhrizlərdə müəyyən çaylar, qidalar ağır qaraciyər çatışmazlığından tutmuş, disfunksionallığa gətirib çıxara bilər. Bu, daha çox qadınlara aiddir. Kişilərdə isə idman yeməklərinin qəbulu zamanı bu hallar yaşana bilər. Odur ki, diqqətli olmaq, həkimlə məsləhətləşmək lazımdır. Unutmasınlar ki, qaraciyər çatışmazlığı ölümə də səbəb ola bilər.

Milli.Az

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Ferrarinin cəsədini oğurlamağa çalışarkən yaxalandılar

29 Mart 2017 19:38

Türkiyəli atletlərin olimpiya medalları alındı - ŞOK QƏRAR

29 Mart 2017 19:34

Trenajor zalında FACİƏVİ OLAY - İdmançının ayağı qırıldı

29 Mart 2017 19:32

Bred Pit və Ancelina Coli gizli görüşür

29 Mart 2017 19:32

Könülə brilliant üzük bağışladılar - FOTO

29 Mart 2017 19:27

Selfi çəkmək istəyəndə həlak oldular

29 Mart 2017 19:27

Futbolçulara viaqra içirdib meydana buraxdılar

29 Mart 2017 19:22

Aleksis Sançez tarixə düşməyə yaxındır

29 Mart 2017 19:17

İtaliya mediası Bakıdan yazdı

29 Mart 2017 19:13

ABŞ-da Konqres binası yaxınlığında silahlı insident baş verib

29 Mart 2017 19:13

Məşhur tenniçsi qadın çimərlikdə - FOTO

29 Mart 2017 19:12

“Lokomotiv” Azərbaycan çempionu oldu

29 Mart 2017 19:07

Məşhur "rəqs edən milyonçu" Canluka Vakki Bakıya gəlir - FOTO

29 Mart 2017 19:05

ABŞ Konqresi yaxınlığında ATIŞMA

29 Mart 2017 19:05

Akademik Ramiz Mehdiyevin kitabı Moskvada nəşr edildi

29 Mart 2017 19:03

Uşağını öldürən atanın TÜKÜRPƏDİCİ QƏTL MESAJI - FOTOFAKT

29 Mart 2017 18:57

İranlı turist İrəvanda ASILDI

29 Mart 2017 18:53

"Kristal Abşeron"un ABB-nin adından yalan məlumat yaydığı üzə çıxdı

29 Mart 2017 18:52

Kartları birləşdirən azərbaycanlı: Koreyada maraqlı ixtira edən gənc

29 Mart 2017 18:52

"Od vurub yandıracağıq" - Erməni məmuru hədələdilər

29 Mart 2017 18:52

"Yenə öpdürmədi dodaqdan" - FOTO

29 Mart 2017 18:47

Hollandiyanın məşhur şirkətinə Türkiyədə qadağa qoyuldu

29 Mart 2017 18:44

İngiltərə Avropanın ən iri neft yatağını kəşf edib

29 Mart 2017 18:42

SON DƏQİQƏ: 146 nəfərlik gəmi batdı, 1 nəfər sağ qaldı

29 Mart 2017 18:42

Ermənistanda siyasi məhbusların yaxınları aksiya keçirirlər

29 Mart 2017 18:42

Ərindən ayrılan 34 yaşlı Arzunun MÜƏMMALI İNTİHARI - FOTO

29 Mart 2017 18:42

Bu küçələrdə də hərəkət məhdudlaşdırılır

29 Mart 2017 18:39

DƏHŞƏT - Bir şilləyə görə həmkəndlisinin bütün ailəsini öldürdü - VİDEO

29 Mart 2017 18:38

“Microsoft” şirkəti “Windows 10” sisteminin yeni versiyasını internetdə yerləşdirib

29 Mart 2017 18:35

Həmsədrlər Qarabağla bağlı birgə BƏYANAT İMZALADI

29 Mart 2017 18:33

Həmsədrlərdən Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı BƏYANAT

29 Mart 2017 18:32

Kinoteatrda YANĞIN - Təxminən min adam təxliyə olundu

29 Mart 2017 18:32

"Fast-food" restoranlarının 6 hiyləsi - FOTO

29 Mart 2017 18:32

Ukraynada əsgər zabitləri bıçaqladı

29 Mart 2017 18:29

Putindən Fələstin problemi ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

29 Mart 2017 18:28

Mələkxanım imicini dəyişdi - FOTO

29 Mart 2017 18:27

Ronaldu: "Bəzi insanlar adımın aeroporta verilməsindən xoşlanmadı" - FOTO

29 Mart 2017 18:27

London regionlara müstəqillik əvəzinə yeni səlahiyyətlər vəd etdi

29 Mart 2017 18:23

Azərbaycan yeni təyyarələr alacaq

29 Mart 2017 18:22

Hakerlər "Muğanbank"ın saytını dağıdıb, belə yazdılar - FOTO

29 Mart 2017 18:19

BP 2017-ci ildə "Şahdəniz" yatağından sınaq rejimində qaz nəql edəcək

29 Mart 2017 18:17

31 mart soyqırım günü "Ünvansız qatar" göstəriləcək

29 Mart 2017 18:17

"Baharsız bahar"

29 Mart 2017 18:17

Mehman Hüseynovun vəsatətləri təmin edilmədi

29 Mart 2017 18:14

Merkel istefa üçün şərti açıqladı

29 Mart 2017 18:13

İranlı turistin asılmış meyiti tapıldı - İrəvanda

29 Mart 2017 18:12

Maral Tahirqızının şikayəti təmin olunmadı

29 Mart 2017 18:12

Azərbaycanlı model Tailandda yarıçılpaq... - FOTOLENT

29 Mart 2017 18:09

Fransua Fillonun yoldaşı Fenelope rəsmi olaraq

29 Mart 2017 18:06

Livan prezidenti yıxıldı

29 Mart 2017 18:05