Pəhriz saxlayanları gözləyən TƏHLÜKƏ

Pəhriz saxlayanları gözləyən TƏHLÜKƏ
15:57 4 Yanvar 2016
69 Sosial
Ölkə mətbuatı
A- A+

Milli.Az qastroenteroloq-hepatoloq Müslüm Nursoyun lent.az-a müsahibəsini təqdim edir.

- Qaraciyər orqanizmin biokmiyəvi laboratoriyası hesab olunur. Yəni, çox vacib orqandır. Hansı amillər qaraciyəri sıradan çıxara bilər?

- Bu gün ən geniş yayılmış problemlərdən biri virus hepatitləridir. Bu, qaraciyər serrozu, hətta qaraciyər xərçənginə də səbəb ola bilər. Qaraciyərin özünəxas metabolik, xolestatik, damar mənşəli vaskulyar xəstəlikləri də var. Bundan başqa, səbəbi olmayan kriptogen sirroz da var.
 
- İrsən keçən hər hansı amillər qaraciyərin funksiyalarına təsir göstərə bilərmi?

- Müəyyən metabolik xəstəliklər ola bilər. Virus hepatitləri irsən keçmir. Qaraciyər xərçəngi isə nəsildən-nəslə ötürülə bilər. Ancaq bu hala nadirən rast gəlinir.
 
- İnfeksiyaların qaraciyərə təsiri nə qədərdir?

- Bu, infeksiyanın növündən asılıdır. Qaraciyərə təsir göstərən müəyyən infeksiyalar və infeksion xəstəliklər var. Məsələn, elə virus hepatitləri, bruselyoz, malyariya və s. qaraciyərdə ciddi dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
 
- Yəqin ki, qaraciyəri sıradan çıxaran amillər arasında zərərli vərdişlər ilk yerlərdə dayanır.

- Bəli. Qaraciyər nahaqdan orqanizmin biokimyəvi laboratoriyası adlanmır. Orqanizmə daxil olan bütün maddələr qaraciyərdən keçir. Buna görə də orqanizmə zərər vuracaq maddə daxil olanda bu, özünü ilk növbədə qaraciyərin funksionallığında büruzə verir.
 
- Qaraciyərə yad maddələr düşəndə əks reaksiya müşahidə olunurmu?

- İki orqan var ki, onları heç nə ilə əvəz etmək olmur. Bunlardan biri beyindir, digəri qaraciyər. Qaraciyər çox dözümlü orqandır, son ana qədər heç bir narahatlıq yaratmır.

- Yeri gəlmişkən, özü-özünü bərpa edən yeganə orqan da qaraciyərdir...

- Elə orqanlar var ki, hüceyrə səviyyəsində özü-özünü yeniləyir. Amma ümumi mənada digər orqanların özünü bərpa etmək xüsusiyyəti yoxdur. Qaraciyər isə məsələn, transplantasiya əməliyyatından sonra 3 ay müddətində bərpa olunur. Bu orqanın çatışmayan cəhəti odur ki, hər hansı problem zamanı heç bir simptomlar büruzə vermir. Belə deyək, yalnız 10%-i çalışsa belə, orqanizm üçün yetərli olur. Bu, həm yaxşı xüsusiyyətdir, həm də tibbi baxımdan çatışmazlıqdır. Çünki zamanında müdaxilə olunarsa, problem də tez zamanda həll olunar. Qaraciyər sıradan çıxarsa, müdaxilə etmək qeyri-mümkündür.
 
- Bəs elə xəstəliklər varmı ki, ilkin mərhələlərdə kiçik də olsa, simptomları bilinir?

- Bəli. Vaskulyar, yəni damar mənşəli xəstəliklərdə qaraciyərdə baş verən dəyişikliklər özünü kəskin şəkildə büruzə verir. Məsələn, qarına su toplanır. İnsanlar çox zaman bu şişkinliyi köplə əlaqələndirirlər. Yaxud, virus hepatitləri. Bu, yalnız 90% hallarda aşkarlanır. Elə insanlar var ki, bu problem ilkin olaraq sarılıqla bəlli olur. Həmçinin, ağızda qanama. Qaraciyərdə problem olduğu zaman qida borusu damarları genişlənir və qanama bu damarların partlaması nəticəsində baş verir. Yaxud yuxululuq, günləri qarışdırmaq, insanları tanımamaq kimi hallar müşahidə olunmağa başlayır. Bunlar son mərhələdə bəlli olan əlamətlərdir.
 
- Qaraciyər xəstəliklərində ölüm riski nə qədərdir?

- Qaraciyər sirrozunun sonu ölümdür. Sirroz xərçəngə də səbəb ola bilər. Müalicə olunmazsa, ölümə gətirib çıxarır.
 
- İmmun sisteminin vəziyyəti necə, qaraciyərin funksiyasına təsir göstərə bilərmi?

- Çox böyük önəmi var. Məsələn, virus hepatitinə yoluxma zamanı yaş faktoru böyük əhəmiyyət kəsb edir. Yoluxma uşaqlıq dövründə baş veribsə, 90-95% hallarda xronikiləşir. Və müdaxilə olunmazsa, ölümlə nəticələnir. Daha yuxarı yaşlarda yoluxma isə daha az təhlükəlidir. Əksər hallarda, sağalmaq mümkündür. Bu, immun sistemindən asılıdır. Amma trombozda bu amil o qədər də əhəmiyyət kəsb etmir.
 
- Ümumiyyətlə, tibbi baxımdan hepatit nə deməkdir?

- Hepatit ümumi anlayışdır. Qaraciyərin iltihabı deməkdir. Bütün qaraciyər xəstəlikləri hepatitə səbəb ola bilər. Ən çox rast gəlinəni virus hepatitləridir. Hepatit nadir hallarda aşkarlanır. Çünki heç bir əlaməti yoxdur. Adətən, son mərhələdə müəyyən simptomlar bəlli olur. Bu zaman da heç nə etmək olmur. Müayinə zamanı hepatit aşkar olunmasa belə, peyvənd tövsiyə olunur. Hepatit C əleyhinə hələ ki, peyvənd yoxdur, amma Hepatit B əleyhinə var. Bu təhlükə gözəllik salonlarında, stomatoloji kabinetlərdə, bərbərxanalarda, hətta cərrahi əməliyyat zamanı yarana bilər. Hepatit yalnız qan yolu ilə keçir. Əgər hamilə qadında bu virus aşkarlanıbsa, doğuş zamanı uşağa keçmə ehtimalı var. Belə olan halda, mütləq 12 saat ərzində peyvənd vurulmalıdır.
 
- Son illər qaraciyərdə piylənmə problemi daha çox yayılıb. Səbəbləri hansılardır və hansı yaşlarda daha çox rast gəlinir?

- Əksər qaraciyər xəstəliklərində yağlanma müşahidə oluna bilər. Dünyada qaraciyərlə bağlı ən geniş yayılmış xəstəliklərdən biridir. Virus hepatitləri, metabolik xəstəliklər, dərman preparatları, alkoqol yağlanmaya səbəb olan faktorlardır. Eyni zamanda, qeyri-alkoqol mənşəli yağlanma da var. Təəssüf ki, insanlarımız bu xəstəliyə ciddi yanaşmırlar. Bəsit yağlanma o qədər də ağır fəsadlara gətirib çıxarmır. Amma nəzarət olmalıdır. Əks halda, daha ciddi fəsadlar əmələ gələ, hətta yağlanma ilə əlaqəli hepatit yarana bilər. Simptomları yorğunluq, sağ qabırğa altında ağrıdır.
 
- Pəhrizlər qaraciyərin funksiyasına necə təsir göstərir? Hər hansı fəsadlara səbəb ola bilərmi?

- Dietologiya sahəsi inkişaf edəndən biz dietoloqlarla əlaqəli işləyirik. Qaraciyərdə problem olduğu zaman hepatoloqlar adətən, heyvani yağlardan istifadə etməyi məsləhət görmürlər. Qırmızı ət, doşab kimi qidalar problemi olan orqana daha da zərər verə bilər. Şəxsi təcrübəmdə pəhrizə bağlı çox ciddi problemlərə rast gəlmişəm. İstər arıqlama, istərsə də kökəlmə üçün tətbiq olunan pəhrizlərdə müəyyən çaylar, qidalar ağır qaraciyər çatışmazlığından tutmuş, disfunksionallığa gətirib çıxara bilər. Bu, daha çox qadınlara aiddir. Kişilərdə isə idman yeməklərinin qəbulu zamanı bu hallar yaşana bilər. Odur ki, diqqətli olmaq, həkimlə məsləhətləşmək lazımdır. Unutmasınlar ki, qaraciyər çatışmazlığı ölümə də səbəb ola bilər.

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Ermənistanın təhlükəsi yenidən Avropanın diqqət mərkəzində

24 May 2017 00:49

Filippin prezidenti Rusiyaya rəsmi səfərini yarımçıq qoyub

24 May 2017 00:47

Venesuelada prezidentə qarşı etiraz aksiyalarında ölənlərin sayı 55-ə çatıb

24 May 2017 00:42

Bakıda 80 yaşlı qadın oğlu tərəfindən qəddarcasına döyülüb

24 May 2017 00:37

Cənubi Koreya-Şimali Koreya sərhədində silah səsləri eşidildi

24 May 2017 00:26

Biləsuvar RMX-nın baş həkimi işdən azad olundu

24 May 2017 00:24

123 mərtəbəli göydələndə dəhşətli anlar - VİDEO

24 May 2017 00:23

Afaq, Nərgiz və Tolik Bodrumda dincəlir - FOTO

24 May 2017 00:12

Astroloji proqnoz - 24 may

24 May 2017 00:08

Əlidən etiraf: "Kaş ki..." - VİDEO

24 May 2017 00:05

Günün qoroskopu: əsəb sisteminizə çox yük düşür

24 May 2017 00:05

Birmingemdə aksiya zamanı əlində bıçaq və dəyənək olan şəxs saxlanılıb

23 May 2017 23:57

Üz üçün “Minus 10" maskası

23 May 2017 23:57

Trampla çəkdirdiyi "selfi" israilli deputatın başına bəla oldu -

23 May 2017 23:56

Üç qız atası ilə evlənən 49 yaşlı xalq artistinin TOYUNDA NƏLƏR BAŞ VERDİ?

23 May 2017 23:53

Qarın bölgəsindəki pylərdən xilas edən içki

23 May 2017 23:52

Adams, Messi, Vardi... – Qanunsuzluğa əl atanlar

23 May 2017 23:52

Saçların yağlanmasına gətirən 6 səbəb

23 May 2017 23:47

Bu 3 dəstə İmam Zaman ağaya yardım edəcək

23 May 2017 23:42

"Barselona"nın sükanı arxasına keçəcək baş məşqçi hazırkı komandasından istefa verib

23 May 2017 23:37

Böyrək daşları və xalq təbabəti

23 May 2017 23:37

"Azərbaycan Beynəlxalq Bankı 2018-ci ildən tez özəlləşdirilməyəcək" - Nazir

23 May 2017 23:32

Məşhur gözəl Kann təqdimatında - FOTO

23 May 2017 23:32

Sevil-Sevinc bacıları maşınla vurduqları 87 yaşlı kişi haqda:

23 May 2017 23:31

Cocuq Mərcanlıda mina və qumbara tapıldı

23 May 2017 23:29

Baş ağrısından dərmansız qurtulmağın SADƏ YOLU

23 May 2017 23:27

Alman deputatlar Türkiyəyə getməkdən boyun qaçırdı

23 May 2017 23:23

Venesuelada etiraz aksiyası qurbanlarının sayı 55 nəfərə çatıb

23 May 2017 23:22

“Yasin” surəsi niyə Quranın qəlbidir?

23 May 2017 23:22

Zəvvarlarla dolu avtobus çaya düşdü - 22 ölü

23 May 2017 23:22

“VAZ” və “Opel” toqquşdu, yaralanan var

23 May 2017 23:19

Çiyələk yemək üçün 7 səbəb

23 May 2017 23:17

Alman deputatların Türkiyəyə səfər planı baş tutmadı

23 May 2017 23:14

Bu üsulla xoruldamağa son qoyulacaq

23 May 2017 23:13

Dua nədir?

23 May 2017 23:12

Sinəsini və ombalarını böyütdü - FOTO

23 May 2017 23:05

Deputat oğlunun işini araşdıran müstəntiq cəzalandırıldı - ƏMR

23 May 2017 23:05

İŞİD hücuma keçdi, Putinlə görüş təxirə salındı

23 May 2017 22:57

2 ədəd qoz sizin stressinizi asanlıqla aradan qaldıra bilər

23 May 2017 22:57

"Yaşka Bakinski" yataqda öldürüldü

23 May 2017 22:52

Əllərinizin xəbərdarlığına laqeyd qalmayın - FAYDALI MƏSLƏHƏT

23 May 2017 22:52

Hansı xalq təbabəti vasitələri ilə qanı durultmaq olar?

23 May 2017 22:52

Bənövşə yağının faydaları

23 May 2017 22:47

Mançester polisi terrorçunun şəxsiyyətini təsdiqlədi

23 May 2017 22:45

“La fəta illə Əli (ə)!”. Bəs fəta nə mənasındadır?

23 May 2017 22:42

Deputatlar Türkiyəyə getməkdən imtina etdilər

23 May 2017 22:39

“Gecə ovçusu” İŞİD terrorçularını belə məhv edir - VİDEO

23 May 2017 22:38

Fəxrəddin Manafov xanımı ilə - mediada ilk FOTOlar

23 May 2017 22:37

Çaya "cənnət toxumu" əlavə edin - FAYDALARI

23 May 2017 22:37

Şou ulduzu kurorta yollanıb - FOTO

23 May 2017 22:32