Səhnəmizin ilk Leylisinin ad günüdür

Səhnəmizin ilk Leylisinin ad günüdür
06:46 5 Yanvar 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bu gün Azərbaycanın opera müğənnisi, əməkdar incəsənət xadimi Əhməd Bəşir oğlu Bədəlbəylinin (Ağdamski) dünyaya gəlməsindən 132 il ötür.

Əhməd Ağdamski 1884-cü ilin soyuq qış günü, yəni yanvar ayının 5-də Şuşa şəhərində ziyalı ailəsində dünyaya göz açmışdı. Əhməd Bədəlbəyli hələ kiçik yaşlarında ikən teatra çox böyük maraq göstərirdi. O, teatr həvəskarları dərnəyinin, xalq mərasim tamaşalarının fəal iştirakçıları sırasında öz bacarığını səylə nümayiş etdirirdi. 1910-cu ildə "Nicat" Xeyriyyə Cəmiyyətinin teatr truppasında səhnə fəaliyyətinə başlayıb. Teatrda çalışdığı illərdə o, Hüseynqulu Sarabski, Hüseyn Ərəblinski, Mirzəağa Əliyev, H.Hacıbababəyov və sair sənət fədailəri ilə dostluq, əməkdaşlıq edirdi. Üzeyir Hacıbəyov teatr səhnəsində qadın aktrisaları olmadığı üçün çalışırdı ki, öz opera və musiqili komediyalarında qadın rolları az olsun və ya heç olmasın. Bu isə necə deyərlər, vəziyyətdən çıxış yolu demək deyildi. Şərq aləminin ilk operası olan "Leyli və Məcnun" operasını səhnəyə qoyanda başlıca məsələ Leyli rolunun ifaçısını tapmaq idi.

"Leyli və Məcnun" operasının 1909-cu ildəki proqramı. Ağdamskinin adı "Leyli" rolunda "Miri" kimi qeyd olunub.

Üzeyir bəyin anası Şirin xanımla Əhməd Bədəlbəylinin anası Əzizə xanım doğma bacı idilər. Üzeyir bəy xalası oğluna üz tutur. O zaman onun ən böyük arzusu müəllim olmaq idi, lakin teatra olan məhəbbət onu səhnəyə gətirib çıxarır. O illərdə Əhməd tələbə idi, tələbələrin teatrda oynamaları bir yana, axşam tamaşalarına baxması üçün belə xüsusi icazə olmalıydı. Belə bir icazə alınır və Əhməd bəy Leylini oynamağa başlayır. Tanınmasın deyə, adını "Miri" yazdırır. Sonralar isə səhnə təxəllüsü olaraq özünə Ağdamski soyadını götürür.

1915-ci il 116 saylı "Kaspi" qəzetində:
"Bu gecə Leyli rolunda çıxan Ağdamski öz istedadının ən yüksək mərhələsində idi. Artistin səsi əla idi. Tamaşaçılar onu arası kəsilmədən alqışlayırdılar".

Ağdamski "Leyli" rolunu ifa edərkən dəfələrlə səhnədən düşməyən "Leyli və Məcnun" operasında baş rolların ifaçılarının ifasını 1916-cı il 22 Dekabr tarixli "Kaspi" qəzeti öz səhifələrində belə yazır: "Leyli rolunda ölüm səhnəsini xüsusi ilhamla oynayan Ağdamski Sarabskiyə çox gözəl tərəf-müqabil idi".

Onun çıxışı Üzeyir Hacıbəyovun xoşuna gəlir və sonralar o, bəstəkarın əsərlərində baş rolların ifaçısına çevrilir. Beləliklə o, inqilabdan əvvəlki Azərbaycan opera və musiqili komediya teatrı səhnələrində ilk dəfə qadın rollarının ifaçısı kimi tanınmışdı. O, qadın rollarını elə artistlik məharətilə ifa edirdi ki, hətta tamaşadan sonra qadın kimi ona çiçək göndərənlər də az olmurdu. Onun oynadığı qadın rollarının hamısı xarakter etibarilə bir-birindən fərqlənirdi. Bu obrazların hər birini tamam ayrı səpkidə oynayırdı. Tək oyun tərzi yox, hətta səsi də dəyişilirdi. O, düz 12 il səhnəyə qadın qiyafəsində, qadın geyimində çıxdı. Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" operasında Leyli, "Əsli və Kərəm"də Əsli, "O olmasın, bu olsun"da Gülnaz, "Arşın mal alan"da Gülçöhrə, "Ər və arvad"da Minnət, "Rüstəm və Söhrab"da Təhminə, "Şah Abbas və Xurşudbanu"da kəndli qızı və s. onun əsas rolları kimi opera tarixinə düşüb.

Onun bir artist kimi yüksək keyfiyyətlərindən biri də oynaya bilməyəcəyi roldan bacarıqla imtina etməsi idi. Üzeyir bəy istəyirdi "Şeyx Sənan"da Xumarı Əhməd oynasın, lakin opera sırf muğam operası olmadığı üçün oxumaqda çətinlik çəkəcəyini əvvəlcədən hiss edən Ağdamski Xumardan boyun qaçırdı.

20-ci illərin əvvəllərində, artıq oxumadığı vaxtlarda belə Ə.Ağdamski bekar dayanmırdı. O zamanlar Əhməd bəy orkestrdə tar çalırdı. Sonralar Leyli rolunun daha bir kişi ifaçısı yarandı, bu, Hüseynağa Hacıbababəyov idi.

1934-cü ildən başlayaraq ömrünün sonunadək, yəni 1954-cü il aprel ayının 1-nə kimi Əhməd Ağdamski pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olur. O, Ağdaş rayonunun musiqi məktəbində tardan dərs verirdi. Ağdaşa gəldiyi gündən rayon ziyalıları arasında hörmət qazanaraq və el məclislərində yaxından iştirak edirdi. Rayona gəldiyi gündən Ə. Ağdamski kaman ustası, gözəl musiqiçi Habil Əliyevgilin evində kirayənişin qalıb. Uşaqlıq çağlarından Habil Əliyev onu "Əhməd əmi" deyə çağırmış, indi də xatirələrində "Əhməd əmi" kimi qalıb. Sirr deyil ki, Habil Əliyevin musiqiyə gəlişində, müşayiətçi kimi yetişməsində də Əhməd müəllimin faydalı məsləhətləri və tövsiyələri çox böyük rol oynayıb.

1943-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülüb.

Qeyd edək ki, Ə.Adamskinin həyat və yaradıcılığını, pedaqoji fəaliyyətini əks etdirən materiallar demək olar ki, yox səviyyəsindədir.







RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Bakıda maşınla 7 yaşlı qızı vurub qaçdılar

23 İyul 2017 12:49

Sumqayıtda 8 mənzildə yanğın olub

23 İyul 2017 12:49

Boksçularımız Dağıstanda 3 medal qazandılar

23 İyul 2017 12:47

İnanılmaz olay! Hamilə qadın tabutda uşaq dünyaya gətirdi FOTOLAR

23 İyul 2017 12:43

Azərbaycanın qadın boksçuları Dağıstanda 3 medal qazanıblar

23 İyul 2017 12:32

Sabahın HAVAsı

23 İyul 2017 12:32

Sabah Abşeron çimərliklərində dəniz suyunun temperaturu 27-28 dərəcə isti olacaq

23 İyul 2017 12:27

Pentaqon Türkiyənin Rusiyadan S-400 almaq niyyətindən narahatdır

23 İyul 2017 12:27

"Roma" serbiyalı müdafiəçi transfer etdi

23 İyul 2017 12:27

Mourinyonun transferini istədiyi 5 ulduz

23 İyul 2017 12:27

Uşağın gözləri qarşısında cinsi əlaqədə oldular -

23 İyul 2017 12:27

200 il əvvəl ölən, amma hələ də YAŞAYAN RAHİB – ŞOK FOTO

23 İyul 2017 12:23

Türkiyədə "Qarabağ" parkı açıldı

23 İyul 2017 12:22

Sabah yağış yağacaq, şimşək çaxacaq - HAVA PROQNOZU

23 İyul 2017 12:19

Üzünüzdəki “ölüm üçbucağı” - Kimlər təhlükədədir?

23 İyul 2017 12:13

Yevlaxda iki mərtəbəli ev yanıb

23 İyul 2017 12:09

Azərbaycan çempionatında yeni klub - "Masallı"

23 İyul 2017 12:07

17 kiloqram arıqlayan Nəsib Nur təəccübləndirdi - FOTO

23 İyul 2017 12:05

Ukrayna vətəndaşlığı alan azərbaycanlıların sayı açıqlandı

23 İyul 2017 12:05

"Bermud üçbucağı"ndan sağ çıxan pilotun - şok açıqlaması - VİDEO

23 İyul 2017 11:58

"Barselona"nın Neymarın yerinə alacağı ulduz - Fantastik məbləğ

23 İyul 2017 11:57

2017-ci ildə 8 azərbaycanlı Ukrayna vətəndaşlığı alıb

23 İyul 2017 11:57

"Qalatasaray" Sneyderi geri qaytarır - Şok iddia

23 İyul 2017 11:57

Ermənilər iriçaplı pulemyotlardan atəşkəsi 126 dəfə pozub

23 İyul 2017 11:55

16 yaşlı gəlin 18 yaşlı ərini güllələdi

23 İyul 2017 11:52

Uşağına bu adı verənə 10 min dollar mükafat

23 İyul 2017 11:48

Rusiyada təyyarə gölə düşdü

23 İyul 2017 11:47

"Qarabağ" - "Şerif" oyununa hakim təyinatları açıqlandı

23 İyul 2017 11:42

Ərdoğandan NATO-ya ÇAĞIRIŞ: "Heç bir mənası yoxdur"

23 İyul 2017 11:32

Makronun reytinqi 10% aşağı düşüb - SORĞU

23 İyul 2017 11:27

Bakıda gecə klubunda DAVA-DALAŞ

23 İyul 2017 11:24

Çində tikinti kranı aşdı: 7 ölü

23 İyul 2017 11:22

Türkiyə ABŞ-ın məxfi hərbi məlumatlarını açıqladı -

23 İyul 2017 11:21

Ərdoğandan çağırış: "Bizi aldatmağa çalışmayın"

23 İyul 2017 11:19

Aparıcının oğlu yanğın zamanı zəhərləndi

23 İyul 2017 11:17

Azərbaycanda məşhur restoran belə yandı - VİDEO

23 İyul 2017 11:14

Azərbaycanlı Səfəvilərin döyüş bayrağını satır - 10 min dollar

23 İyul 2017 11:12

Universitetdə zəhərlənənlərdən biri Tahirənin oğlu imiş - FOTO

23 İyul 2017 11:09

Mətanətin yaşıl kirpikləri - FOTO

23 İyul 2017 11:05

Məşhur türkiyəli müğənni Şəmikirə gəlib - FOTOLAR - ÖZƏL

23 İyul 2017 11:03

Nabi Keytanın transferi ilə əlaqədar razılıq əldə olundu

23 İyul 2017 10:57

"Barselona" Beynəlxalq Çempionlar Kubokunda "Yuventus"u məğlub edib

23 İyul 2017 10:57

Türkiyədə 4 bal gücündə zəlzələ

23 İyul 2017 10:52

15 il sonra qəbri açdılar -

23 İyul 2017 10:49

"Azərbaycan və Rusiya liderlərinin münasibətinin səviyyəsi əlaqələrin səmərəliliyini müəyyən edir"

23 İyul 2017 10:47

Azərbaycan çaylarında suyun səviyyəsi xeyli azalıb

23 İyul 2017 10:44

Görün zibil deyib atdıqlarımız nələrə yarayır - Maraqlı üsullar

23 İyul 2017 10:43

Səfəvilər dövlətinin döyüş bayrağı satışa çıxarıldı - QİYMƏT

23 İyul 2017 10:39

Qubanın Qəçrəş kəndində piyadanı maşın vurub

23 İyul 2017 10:37

Bakıda qonşular arasında DAVA: Xəsarət alan var

23 İyul 2017 10:37