Səhnəmizin ilk Leylisinin ad günüdür

Səhnəmizin ilk Leylisinin ad günüdür
06:46 5 Yanvar 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bu gün Azərbaycanın opera müğənnisi, əməkdar incəsənət xadimi Əhməd Bəşir oğlu Bədəlbəylinin (Ağdamski) dünyaya gəlməsindən 132 il ötür.

Əhməd Ağdamski 1884-cü ilin soyuq qış günü, yəni yanvar ayının 5-də Şuşa şəhərində ziyalı ailəsində dünyaya göz açmışdı. Əhməd Bədəlbəyli hələ kiçik yaşlarında ikən teatra çox böyük maraq göstərirdi. O, teatr həvəskarları dərnəyinin, xalq mərasim tamaşalarının fəal iştirakçıları sırasında öz bacarığını səylə nümayiş etdirirdi. 1910-cu ildə "Nicat" Xeyriyyə Cəmiyyətinin teatr truppasında səhnə fəaliyyətinə başlayıb. Teatrda çalışdığı illərdə o, Hüseynqulu Sarabski, Hüseyn Ərəblinski, Mirzəağa Əliyev, H.Hacıbababəyov və sair sənət fədailəri ilə dostluq, əməkdaşlıq edirdi. Üzeyir Hacıbəyov teatr səhnəsində qadın aktrisaları olmadığı üçün çalışırdı ki, öz opera və musiqili komediyalarında qadın rolları az olsun və ya heç olmasın. Bu isə necə deyərlər, vəziyyətdən çıxış yolu demək deyildi. Şərq aləminin ilk operası olan "Leyli və Məcnun" operasını səhnəyə qoyanda başlıca məsələ Leyli rolunun ifaçısını tapmaq idi.

"Leyli və Məcnun" operasının 1909-cu ildəki proqramı. Ağdamskinin adı "Leyli" rolunda "Miri" kimi qeyd olunub.

Üzeyir bəyin anası Şirin xanımla Əhməd Bədəlbəylinin anası Əzizə xanım doğma bacı idilər. Üzeyir bəy xalası oğluna üz tutur. O zaman onun ən böyük arzusu müəllim olmaq idi, lakin teatra olan məhəbbət onu səhnəyə gətirib çıxarır. O illərdə Əhməd tələbə idi, tələbələrin teatrda oynamaları bir yana, axşam tamaşalarına baxması üçün belə xüsusi icazə olmalıydı. Belə bir icazə alınır və Əhməd bəy Leylini oynamağa başlayır. Tanınmasın deyə, adını "Miri" yazdırır. Sonralar isə səhnə təxəllüsü olaraq özünə Ağdamski soyadını götürür.

1915-ci il 116 saylı "Kaspi" qəzetində:
"Bu gecə Leyli rolunda çıxan Ağdamski öz istedadının ən yüksək mərhələsində idi. Artistin səsi əla idi. Tamaşaçılar onu arası kəsilmədən alqışlayırdılar".

Ağdamski "Leyli" rolunu ifa edərkən dəfələrlə səhnədən düşməyən "Leyli və Məcnun" operasında baş rolların ifaçılarının ifasını 1916-cı il 22 Dekabr tarixli "Kaspi" qəzeti öz səhifələrində belə yazır: "Leyli rolunda ölüm səhnəsini xüsusi ilhamla oynayan Ağdamski Sarabskiyə çox gözəl tərəf-müqabil idi".

Onun çıxışı Üzeyir Hacıbəyovun xoşuna gəlir və sonralar o, bəstəkarın əsərlərində baş rolların ifaçısına çevrilir. Beləliklə o, inqilabdan əvvəlki Azərbaycan opera və musiqili komediya teatrı səhnələrində ilk dəfə qadın rollarının ifaçısı kimi tanınmışdı. O, qadın rollarını elə artistlik məharətilə ifa edirdi ki, hətta tamaşadan sonra qadın kimi ona çiçək göndərənlər də az olmurdu. Onun oynadığı qadın rollarının hamısı xarakter etibarilə bir-birindən fərqlənirdi. Bu obrazların hər birini tamam ayrı səpkidə oynayırdı. Tək oyun tərzi yox, hətta səsi də dəyişilirdi. O, düz 12 il səhnəyə qadın qiyafəsində, qadın geyimində çıxdı. Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" operasında Leyli, "Əsli və Kərəm"də Əsli, "O olmasın, bu olsun"da Gülnaz, "Arşın mal alan"da Gülçöhrə, "Ər və arvad"da Minnət, "Rüstəm və Söhrab"da Təhminə, "Şah Abbas və Xurşudbanu"da kəndli qızı və s. onun əsas rolları kimi opera tarixinə düşüb.

Onun bir artist kimi yüksək keyfiyyətlərindən biri də oynaya bilməyəcəyi roldan bacarıqla imtina etməsi idi. Üzeyir bəy istəyirdi "Şeyx Sənan"da Xumarı Əhməd oynasın, lakin opera sırf muğam operası olmadığı üçün oxumaqda çətinlik çəkəcəyini əvvəlcədən hiss edən Ağdamski Xumardan boyun qaçırdı.

20-ci illərin əvvəllərində, artıq oxumadığı vaxtlarda belə Ə.Ağdamski bekar dayanmırdı. O zamanlar Əhməd bəy orkestrdə tar çalırdı. Sonralar Leyli rolunun daha bir kişi ifaçısı yarandı, bu, Hüseynağa Hacıbababəyov idi.

1934-cü ildən başlayaraq ömrünün sonunadək, yəni 1954-cü il aprel ayının 1-nə kimi Əhməd Ağdamski pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olur. O, Ağdaş rayonunun musiqi məktəbində tardan dərs verirdi. Ağdaşa gəldiyi gündən rayon ziyalıları arasında hörmət qazanaraq və el məclislərində yaxından iştirak edirdi. Rayona gəldiyi gündən Ə. Ağdamski kaman ustası, gözəl musiqiçi Habil Əliyevgilin evində kirayənişin qalıb. Uşaqlıq çağlarından Habil Əliyev onu "Əhməd əmi" deyə çağırmış, indi də xatirələrində "Əhməd əmi" kimi qalıb. Sirr deyil ki, Habil Əliyevin musiqiyə gəlişində, müşayiətçi kimi yetişməsində də Əhməd müəllimin faydalı məsləhətləri və tövsiyələri çox böyük rol oynayıb.

1943-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülüb.

Qeyd edək ki, Ə.Adamskinin həyat və yaradıcılığını, pedaqoji fəaliyyətini əks etdirən materiallar demək olar ki, yox səviyyəsindədir.







RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

ABŞ qitələrarası balestiki raketi sınaqdan keçirdi

26 Aprel 2017 22:07

Azərbaycanlı aktrisa: "Əgər mənə yaraşırsa, niyə də açıq-saçıq libaslar geyinməyim?" - FOTO

26 Aprel 2017 22:05

Şampuna bunu əlavə edin - Saçları gücləndirir

26 Aprel 2017 22:05

Fatimə ACIQ VERDİ: "Bəzi arvadlar kimi ərimi saxlamıram"

26 Aprel 2017 22:05

Mübarizənin növbəti raundu - Dünyanı məhv edə biləcək TRİADA

26 Aprel 2017 22:03

Astarada avtomobil 35 yaşlı kişini vuraraq öldürüb

26 Aprel 2017 22:02

DÇ-2018-də YENİLİK olacaq

26 Aprel 2017 21:53

Evlilik verilişində azərbaycanlı iştirakçıdan romantik evlilik təklifi - VİDEO

26 Aprel 2017 21:52

Çəkilişlər zamanı çimərlik geyimi başına oyun açdı - FOTO

26 Aprel 2017 21:47

Azərbaycanda bu saytlara giriş

26 Aprel 2017 21:47

İŞİD yeni silahlarını sınaqdan keçirir - MƏRUZƏ

26 Aprel 2017 21:43

“Şimali Koreya ABŞ-la müharibədən qorxmur” - BƏYANAT

26 Aprel 2017 21:39

Venesuelada həbsxanada baş vermiş iğtişaş zamanı 13 məhbus ölüb

26 Aprel 2017 21:37

Faiq Ağayev: "Dedi, nolar, pencəyini mənə ver, vermədim"

26 Aprel 2017 21:37

FİFA prezidenti 2018-ci il dünya çempionatında tətbiq ediləcək yeniliyi açıqlayıb

26 Aprel 2017 21:37

Aparıcı Nurlana: "Kişilərin sevgi mesajlarını oxumuram" - FOTO

26 Aprel 2017 21:37

Arıqlamağa kömək edən və qaraciyəri təmizləyən ÇAY

26 Aprel 2017 21:32

Putinin qızı evini satışa çıxardı - FOTOLAR

26 Aprel 2017 21:28

Vanqanın 2017-ci ilin may ayı üçün DƏHŞƏTLİ PROQNOZU -

26 Aprel 2017 21:24

Məşhur müğənni yeni görüntüsünü sosial şəbəkədə paylaşıb - FOTO

26 Aprel 2017 21:22

Azərbaycanlı aktyor: "Evlənmək istəyirəm"

26 Aprel 2017 21:22

Bu il azərbaycanlı müğənnilərin toy qiyməti - SİYAHI

26 Aprel 2017 21:17

Həbsxanada qarşıdurma - 13 ölü

26 Aprel 2017 21:13

Məşhurların əsil adları

26 Aprel 2017 21:12

Onlar necə belə cavan qalır? - 40-dan 70-ə... - FOTO

26 Aprel 2017 21:12

Faiq Əmirlinin vəkilləri istintaqa vəsatət verib

26 Aprel 2017 21:12

ABŞ qitələrarası ballistik raketi sınaqdan keçirdi

26 Aprel 2017 21:09

ABŞ və Çin arasında müharibə təhlükəsi - XƏBƏRDARLIQ

26 Aprel 2017 20:58

Nəcməddin Sadıkov Beynəlxalq müdafiə sərgisində iştirak edib -

26 Aprel 2017 20:58

Nişanlısını yataqda başqa oğlanla tutdu: şəkillərini çəkib paylaşdı - FOTO

26 Aprel 2017 20:57

Azərbaycan şou-biznesi İnstagram-da - FOTO

26 Aprel 2017 20:57

Dünyanın ən nüfuzlu məşhurları üçün əyləncə gecəsi - FOTOLAR

26 Aprel 2017 20:48

"Ermənistan milyonlarla insanın həyatını nüvə təhlükəsi ilə üz-üzə qoyur" - XİN

26 Aprel 2017 20:47

CHP Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinə müraciət edəcək -

26 Aprel 2017 20:46

Naxçıvanda kikboksinq turnirinə start veriləcək

26 Aprel 2017 20:37

20 yaşlı qızı meşəyə aparıb zorladı: polisə deməməsi üçün təhdid etdi - FOTO

26 Aprel 2017 20:37

Hamilə tennisçi erməni nişanlısı ilə dincəlir - FOTO

26 Aprel 2017 20:32

Türkiyəli aktyor həbs olundu

26 Aprel 2017 20:29

Həbsxanada dustaqlar arasında qarşıdurma - 13 ÖLÜ

26 Aprel 2017 20:27

Bu fotodakı təhlükəni görürsünüz? - FOTO

26 Aprel 2017 20:27

Ukrayna səfirliyi Azərbaycan şirkətlərinə açılmış cinayət işləri ilə bağlı məsələni şərh edib

26 Aprel 2017 20:27

Ermənistan milyonlarla insanın həyatını nüvə təhlükəsi ilə üz-üzə qoyur -

26 Aprel 2017 20:24

ABŞ Rusiyaya nüvə zərbəsi endirmək imkanına malikdir - MOSKVADAN SOS

26 Aprel 2017 20:23

49 yaşı olsa da, yarıçılpaq sessiyaya çəkildi - FOTO

26 Aprel 2017 20:17

“Qarabağ”ın hücumçusu ən yaxşı legioner seçildi

26 Aprel 2017 20:14

“Nazlı”nın təqdimatı baş tutdu - EKSKLÜZİV

26 Aprel 2017 20:13

"Bir aya 10 min alıram" - Pərvin

26 Aprel 2017 20:12

Almaniyada “Heydər Əliyev-gənclik-multikulturalizm” mövzusunda beynəlxalq konfrans olacaq

26 Aprel 2017 20:12

Ətir vurmadan da gözəl qoxa bilərsiniz - YOLLARI

26 Aprel 2017 20:12

Rusiyadan Azərbaycana müasir silah və hərbi texnikanın yeni partiyası gətirilib

26 Aprel 2017 20:07