Səhnəmizin ilk Leylisinin ad günüdür - FOTO

Səhnəmizin ilk Leylisinin ad günüdür - FOTO
08:22 5 Yanvar 2016
17 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bu gün Azərbaycanın opera müğənnisi, əməkdar incəsənət xadimi Əhməd Bəşir oğlu Bədəlbəylinin (Ağdamski) dünyaya gəlməsindən 132 il ötür. 

Milli.Az anspress-ə istinadən bildirir ki, Əhməd Ağdamski 1884-cü ilin soyuq qış günü, yəni yanvar ayının 5-də Şuşa şəhərində ziyalı ailəsində dünyaya göz açmışdı. Əhməd Bədəlbəyli hələ kiçik yaşlarında ikən teatra çox böyük maraq göstərirdi. O, teatr həvəskarları dərnəyinin, xalq mərasim tamaşalarının fəal iştirakçıları sırasında öz bacarığını səylə nümayiş etdirirdi. 1910-cu ildə "Nicat" Xeyriyyə Cəmiyyətinin teatr truppasında səhnə fəaliyyətinə başlayıb. Teatrda çalışdığı illərdə o, Hüseynqulu Sarabski, Hüseyn Ərəblinski, Mirzəağa Əliyev, H.Hacıbababəyov və sair sənət fədailəri ilə dostluq, əməkdaşlıq edirdi. Üzeyir Hacıbəyov teatr səhnəsində qadın aktrisaları olmadığı üçün çalışırdı ki, öz opera və musiqili komediyalarında qadın rolları az olsun və ya heç olmasın. Bu isə necə deyərlər, vəziyyətdən çıxış yolu demək deyildi. Şərq aləminin ilk operası olan "Leyli və Məcnun" operasını səhnəyə qoyanda başlıca məsələ Leyli rolunun ifaçısını tapmaq idi.

"Leyli və Məcnun" operasının 1909-cu ildəki proqramı. Ağdamskinin adı "Leyli" rolunda "Miri" kimi qeyd olunub. 

Üzeyir bəyin anası Şirin xanımla Əhməd Bədəlbəylinin anası Əzizə xanım doğma bacı idilər. Üzeyir bəy xalası oğluna üz tutur. O zaman onun ən böyük arzusu müəllim olmaq idi, lakin teatra olan məhəbbət onu səhnəyə gətirib çıxarır. O illərdə Əhməd tələbə idi, tələbələrin teatrda oynamaları bir yana, axşam tamaşalarına baxması üçün belə xüsusi icazə olmalıydı. Belə bir icazə alınır və Əhməd bəy Leylini oynamağa başlayır. Tanınmasın deyə, adını "Miri" yazdırır. Sonralar isə səhnə təxəllüsü olaraq özünə Ağdamski soyadını götürür.

1915-ci il 116 saylı "Kaspi" qəzetində:
"Bu gecə Leyli rolunda çıxan Ağdamski öz istedadının ən yüksək mərhələsində idi. Artistin səsi əla idi. Tamaşaçılar onu arası kəsilmədən alqışlayırdılar".

Ağdamski "Leyli" rolunu ifa edərkən dəfələrlə səhnədən düşməyən "Leyli və Məcnun" operasında baş rolların ifaçılarının ifasını 1916-cı il 22 Dekabr tarixli "Kaspi" qəzeti öz səhifələrində belə yazır: "Leyli rolunda ölüm səhnəsini xüsusi ilhamla oynayan Ağdamski Sarabskiyə çox gözəl tərəf-müqabil idi".

Onun çıxışı Üzeyir Hacıbəyovun xoşuna gəlir və sonralar o, bəstəkarın əsərlərində baş rolların ifaçısına çevrilir. Beləliklə o, inqilabdan əvvəlki Azərbaycan opera və musiqili komediya teatrı səhnələrində ilk dəfə qadın rollarının ifaçısı kimi tanınmışdı. O, qadın rollarını elə artistlik məharətilə ifa edirdi ki, hətta tamaşadan sonra qadın kimi ona çiçək göndərənlər də az olmurdu. Onun oynadığı qadın rollarının hamısı xarakter etibarilə bir-birindən fərqlənirdi. Bu obrazların hər birini tamam ayrı səpkidə oynayırdı. Tək oyun tərzi yox, hətta səsi də dəyişilirdi. O, düz 12 il səhnəyə qadın qiyafəsində, qadın geyimində çıxdı. Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" operasında Leyli, "Əsli və Kərəm"də Əsli, "O olmasın, bu olsun"da Gülnaz, "Arşın mal alan"da Gülçöhrə, "Ər və arvad"da Minnət, "Rüstəm və Söhrab"da Təhminə, "Şah Abbas və Xurşudbanu"da kəndli qızı və s. onun əsas rolları kimi opera tarixinə düşüb.

Onun bir artist kimi yüksək keyfiyyətlərindən biri də oynaya bilməyəcəyi roldan bacarıqla imtina etməsi idi. Üzeyir bəy istəyirdi "Şeyx Sənan"da Xumarı Əhməd oynasın, lakin opera sırf muğam operası olmadığı üçün oxumaqda çətinlik çəkəcəyini əvvəlcədən hiss edən Ağdamski Xumardan boyun qaçırdı.

20-ci illərin əvvəllərində, artıq oxumadığı vaxtlarda belə Ə.Ağdamski bekar dayanmırdı. O zamanlar Əhməd bəy orkestrdə tar çalırdı. Sonralar Leyli rolunun daha bir kişi ifaçısı yarandı, bu, Hüseynağa Hacıbababəyov idi.

1934-cü ildən başlayaraq ömrünün sonunadək, yəni 1954-cü il aprel ayının 1-nə kimi Əhməd Ağdamski pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olur. O, Ağdaş rayonunun musiqi məktəbində tardan dərs verirdi. Ağdaşa gəldiyi gündən rayon ziyalıları arasında hörmət qazanaraq və el məclislərində yaxından iştirak edirdi. Rayona gəldiyi gündən Ə. Ağdamski kaman ustası, gözəl musiqiçi Habil Əliyevgilin evində kirayənişin qalıb. Uşaqlıq çağlarından Habil Əliyev onu "Əhməd əmi" deyə çağırmış, indi də xatirələrində "Əhməd əmi" kimi qalıb. Sirr deyil ki, Habil Əliyevin musiqiyə gəlişində, müşayiətçi kimi yetişməsində də Əhməd müəllimin faydalı məsləhətləri və tövsiyələri çox böyük rol oynayıb. 

1943-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülüb.

Qeyd edək ki, Ə.Adamskinin həyat və yaradıcılığını, pedaqoji fəaliyyətini əks etdirən materiallar demək olar ki, yox səviyyəsindədir.

Milli.Az






RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Artıq bu işlərə görə PUL CƏRİMƏSİ də tətbiq ediləcək

28 İyun 2017 09:55

Tillersondan Lavrova MƏXFİ XƏBƏRDARLIQ

28 İyun 2017 09:53

ÇL-də yeni mövsüm başladı: ilk günün nəticələri

28 İyun 2017 09:52

Bir dəri bir sümük qalan müğənni qorxutdu - FOTO

28 İyun 2017 09:52

Beynəlxalq əmtəə, fond və valyuta bazarlarının əsas göstəriciləri (28.06.2017)

28 İyun 2017 09:47

Tarixdə bu gün nələr baş verib?

28 İyun 2017 09:46

Müdafiə Nazirliyi az öncə açıqladı...

28 İyun 2017 09:44

Almeyda Bakıya gəlməyəcək, Bastos çətinliklə icazə aldı

28 İyun 2017 09:42

Pentaqon başçısı: “İran Suriyada qaydalarla oynamır”

28 İyun 2017 09:38

Telekommunikasiya şirkəti Bakı Metropolitenini məhkəməyə verib

28 İyun 2017 09:37

Məşhur müğənni zəhərləndi: konserti ləğv olundu - FOTO

28 İyun 2017 09:37

Dollarla alış-veriş edən avtosalonlara CƏRİMƏ...

28 İyun 2017 09:30

Avropa çempionatında finalçılar bəlli oldu

28 İyun 2017 09:27

Təmas xəttində GƏRGİN GECƏ

28 İyun 2017 09:23

Ermənilər kəndlərimizi atəşə tutdular

28 İyun 2017 09:22

Yediyimiz kolbasalar necə hazırlanır? - ARAŞDIRMA

28 İyun 2017 09:22

Cəbhədən xəbər: düşmən qumbaraatanlardan istifadə edib

28 İyun 2017 09:19

“Qarabağ” Premyer Liqa klubu ilə üz-üzə

28 İyun 2017 09:17

Düşmən iriçaplı pulemyotlardan və qumbaraatanlardan istifadə etməklə atəşkəsi 146 dəfə pozub

28 İyun 2017 09:15

Konfederasiyalar Kuboku: Portuqaliya Çiliyə qarşı

28 İyun 2017 09:12

Salyanda maşın yandı

28 İyun 2017 09:12

Ramil Usubov Tacikistana səfərə gedib

28 İyun 2017 09:07

Tarixin ən böyük transferi reallaşır

28 İyun 2017 09:07

Qarışqa daraşmış qablar istərdiniz? - FOTO

28 İyun 2017 09:05

Fransa ilə ABŞ razılaşdı – BİRLİKDƏ VURACAQLAR

28 İyun 2017 09:03

Salyanda minik avtomobili yanıb

28 İyun 2017 09:01

İdmançıya azadlıqdan məhrum edilmə cəzası

28 İyun 2017 08:52

Azərbaycanın Serbiyadakı səfirliyi Avropa Liqası matçında "İnter"ə dəstək olacaq

28 İyun 2017 08:52

Kompüteriniz üçün maraqlı şəkillər - FOTOSESSİYA

28 İyun 2017 08:47

Təyyarə qəzaya uğrayıb: ölənlər var

28 İyun 2017 08:47

Avstraliyada təyyarə qəzaya uğrayıb: 3 ölü

28 İyun 2017 08:43

Bütün dünya 30 il sonra şoka düşdü - FOTOLAR

28 İyun 2017 08:43

Sabirabadda at arabası yol qəzasına səbəb olub, 1 nəfər yaralanıb

28 İyun 2017 08:37

At arabası yol qəzasına səbəb olub, 1 nəfər yaralanıb

28 İyun 2017 08:37

26 yaşlı oğlanı tanışı döydü

28 İyun 2017 08:32

İraq ordusu İŞİD terrorçularında Mosulun daha bir rayonunu azad edib

28 İyun 2017 08:22

Helikopter Ali Məhkəmənin binasına hücum etdi

28 İyun 2017 08:14

Piyadanın ölümü ilə nəticələnən yol qəzası baş verib

28 İyun 2017 08:12

Salyanda 46 yaşlı kişi qonşusu tərəfindən bıçaqlanıb

28 İyun 2017 08:12

Venesuelada hərbçilər ölkə prezidentinə qarşı etiraza qalxıblar

28 İyun 2017 08:07

Prezident: "Mövcud status-kvo qəbuledilməzdir və işğal edilmiş ərazilər qeyd-şərtsiz azad olunmalıdır"

28 İyun 2017 08:07

"Bir sıra ərəb ölkələri tərəfindən təqdim olunan şərtlər..."

28 İyun 2017 08:05

ABŞ-da universitet bomba qoyulması barədə xəbər səbəbindən təxliyə edilib

28 İyun 2017 08:05

İlham Əliyev: "Bakı şəhərinin memarlıq simasının formalaşmasında polyaklar böyük rol oynayıb"

28 İyun 2017 08:02

"İndi Qətərin sırasıdır"

28 İyun 2017 07:57

"Facebook" istifadəçilərinin sayı 2 milyarda çatıb

28 İyun 2017 07:47

Amerikalı nazir: “ABŞ Rusiyanı bu sahədə irəli buraxmayacaq”

28 İyun 2017 07:43

Xəzərdə batan şəxs xilas edilib

28 İyun 2017 07:37

Ərdoğan: Türkiyə Suriyanın şimalında daha bir hərbi əməliyyat keçirməyə hazırdır

28 İyun 2017 07:36

Türkiyə yenə Suriyada əməliyyat keçirmək istəyir

28 İyun 2017 07:29