Yaxın Şərqdə sabitliyin şərtləri hansılardır?

Yaxın Şərqdə sabitliyin şərtləri hansılardır?
10:42 6 Yanvar 2016
20 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Putindən Fələstin problemi ilə bağlı ÇAĞIRIŞ (29 Mart 2017 18:28)
Putin Yaxın Şərqdə sabitliyin təmin olunması şərtini AÇIQLADI (29 Mart 2017 15:32)
Tramp 17 ildə ABŞ-ın Yaxın Şərqdə xərclədiyi pulu açıqladı (27 Fevral 2017 22:28)

Bakı. 5 yanvar. REPORT.AZ/ Yaxın Şərq 2016-cı ildə də təlatümlərdən qurtulmayacaq, tam əksinə vəziyyətin daha da gərginləşməsinin, yeni qarşıdurmaların şahidi ola bilərik. Görünür, Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında münasibətlərin gərginləşməsi yeni ilin ilk və son qarşıdurması olmayacaq.
Yaxın Şərqdəki təlatümlərin başlanğıc nöqtəsi İsrail-Fələstin qarşıdurması sayılır. Hətta Suriya və İraqda terror əsdirən İŞİD qruplaşmasının rəhbəri Bağdadi belə son açıqlamasında “biz İsraili unutmamışıq” ifadəsini işlədib.
Aydındır ki, İsrail Fələstinə müstəqillik verməyincə və bu iki dövlət və xalq arasında sülh yaranmayınca ümumilikdə Yaxın Şərqdə sülhə nail olmaq problemə çevriləcək. İkinci Dünya savaşından 1990-cı illərə qədər beynəlxalq aləmdə “islam radikalizmi” deyilən məfhum yox idi. Bəli, fələstinlilər təyyarə qaçırdır və ya 1972-ci il Münhen olimpiadasında olduğu kimi israilli idmançıları öldürürdülər. Ancaq onlar bu qətlləri “islamçı şüarlar” adı altında həyata keçirmirdilər. Hətta SSRİ-nin 1979-cu ildə Əfqanıstana müdaxiləsi və bir qrup ərəb dövlətinin əfqan mücahidlərinə verdiyi dəstək də radikalizmə bağlı deyildi. ABŞ-ın həmin əfqan mücahidlərinə verdiyi dəstək geosiyasi amillərlə bağlı idi. Dünyanın baş terrorçusu adını qazanan Ben-Ladenin özü belə Əfqanıstanda SSRİ hərbçilərinə qarşı savaşı təşkil edərkən hələ islamı radikalizminin sistemləşdirilməsi haqqında düşünmürdü.
Buna baxmayaraq, Fələstin mövzusu Ben-Laden kimi yeni növ terrorçuların da beynindən çıxmırdı. Əl-Kaida təşkilatının lideri 1998-ci ildə ABŞ-ın Keniya və Tanzaniya səfirlikləri qarşısında terror aksiyaları planlaşdırarkən ağlının bir ucunda Vaşinqtonun İsrailə verdiyi dəstəyi tuturdu. 2001-ci ilə planlaşdırılan terror aksiyaları da bu “siyasətin” tərkib hissəsi idi.

Bu terror aksiyalarına qədər Vaşinqton özünün Yaxın Şərq planını İslam faktorundan əlahiddə baxırdı. ABŞ-dakı bəzi siyasətçilərin və ekspertlərin təfəkkürü “Səudiyyə Ərəbistanı müttəfiqimizdir, İran isə düşmənimizdir” səviyyəsində idi. Halbuki, İranda şah hakimiyyəti dövründə Tehran Vaşinqtonun bölgədə ən etibarlı müttəfiqlərindən sayılırdı. Hazırda isə vəziyyət o həddə gəlib çatıb ki, Vaşinqton süni blokunun müttəfiqinə, Rusiya isə şiə blokunun (İran, mərkəzi İraq hakimiyyəti, “Hezbollah” təşkilatı) tərəfdarına çevrilib. Başqa sözlə Qərb ölkələri və Rusiya Yaxın Şərqin məzhəb savaşında tədricən tərəfkeşlərə çevriliblər.
Bu mürəkkəb şəraitdə bölgədə gərginliyin və məzhəb qarşdurmasının qarşısını ala biləcək iki başlıca şərtin yerinə yetirilməsi vacibdir:
Birinci şərt Suriyadakı müharibənin sona çatdırılması və ya ən azı müxtəlif qüvvələr arasında dialoqun başlanmasıdır. Bu ölkədə yalnız vətəndaş müharibəsi və terrorçulara qarşı savaş getmir. Suriyada böyük dövlətlərin maraqları kəsişib, üstəgəl də buradan ətrafa məzhəb qarşıdurması yayılır. Bir tərəfdə "süni bloku" Əsəd rejiminin hakimiyyətdən getməsini tələb edir, digər tərəfdə “şiə bloku” qarşıdurmanın sona çatdırılmasında Əsədlə dialoqun vacib olduğunu bildirirlər. Beləliklə, Suriyada savaş sona çatmayana qədər bölgədə həm sakitlik yaranmayacaq, həm də məzhəb qarşıdurmasını zəiflətmək mümkün olmayacaq.


İkinci şərt Fələstinin müstəqllik qazanmasıdır. Yaxın Şərqin müsəlman ölkələri İsrailin Fələstin torpaqlarının işğalını böyük ədalətsizlik hesab edirlər. Terrorçulara qoşulanların böyük əksəriyyəti məhz Fələstin torpaqlarının işğalını və fələstinlilərin ədalətsizliklə üzləşdiklərini də əllərində rəhbər tuturlar.
Beləliklə, bu iki şərt yerinə yetirilməyənə qədər Avrasiya bölgəsinə sakitlik gəlməyəcək. Qərbli ekspertlər isə Avrasiya bölgəsini dünyanın mərkəzi halına gəldiyini və bəşəriyyətin gələcəyinin məhz burada müəyyənləşdiyini bildirirlər.
Elxan Şahinoğlu, xüsusi olaraq Reportüçün.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Rakka şəhərinin azad edilməsi zamanı 173 dinc sakin həlak olub

29 İyun 2017 02:52

ABŞ-da təyyarə qəzası:ölənlər var

29 İyun 2017 02:44

"Milan" daha bir futbolçu ilə anlaşdı

29 İyun 2017 02:37

Aktrisa jurnalı bəzədi - FOTO

29 İyun 2017 02:32

Varşava - Berlin qatarı bomba təhlükəsindən dayandırılıb

29 İyun 2017 02:01

"Siçan zəhəri, aseton, milçək dərmanı..." - Ən təhlükəli narkotik vasitələr - FOTOLAR

29 İyun 2017 01:58

Bu gün Azərbaycan klubları üçün avrokubok mövsümü açıq elan ediləcək

29 İyun 2017 01:52

İsrail əsgərləri fələstinli gənci öldürüblər

29 İyun 2017 01:52

“Hyundai”la “Gelandewagen” toqquşdu - Bakıda

29 İyun 2017 01:49

Təl-Əvivdə zərif villa - FOTO

29 İyun 2017 01:37

Satışda təhlükəli qarpızlar var -

29 İyun 2017 01:34

Ruslar ən məşhur tarixi şəxsiyyətlərini seçdilər -

29 İyun 2017 01:18

ABŞ xarici təyyarələrə qarşı yeni təhlükəsizlik tədbirləri tətbiq etdi

29 İyun 2017 01:09

Mərakeşdə etirazlar zamanı 80 polis yaralanıb

29 İyun 2017 01:08

Konfederasiyalar Kubokunda ilk finalçı bəlli oldu

29 İyun 2017 00:49

Çili finala yüksəldi -

29 İyun 2017 00:47

Xəzərdə qayıq qəzaya uğradı

29 İyun 2017 00:38

Girov götürülən BMT əməkdaşları sərbəst buraxıldı

29 İyun 2017 00:23

“İpək Yolu” Festivalında Polşa və Macarıstan müşiqiçiləri çıxış edib

29 İyun 2017 00:22

Azərbaycan sərbəst güləş yığması Avropa çempionatında ikinci yeri tutub

29 İyun 2017 00:17

Astroloji proqnoz - 29 iyun

29 İyun 2017 00:13

Pilot insanlara DƏHŞƏT yaşadır - "Qusma, baş gicəllənməsi..." – VİDEO

29 İyun 2017 00:05

Günün qoroskopu: bir çox işlərinizdə qabağa gedə biləcəksiniz

29 İyun 2017 00:05

Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ - 3,3% bahalaşıb

29 İyun 2017 00:01

Liviyada girov götürülən BMT əməkdaşları sərbəst buraxılıb

28 İyun 2017 23:57

Kirayə ev axtaran gənc bir gecədə fenomen oldu - FOTO

28 İyun 2017 23:57

Mundi kapsulu: Öləndən sonra yeni həyata başlayacağıq - FOTO

28 İyun 2017 23:57

Satışda təhlükəli qarpızlar var - Diqqətli olun!

28 İyun 2017 23:57

Suyun altında məzun günü keçirildi - VİDEO

28 İyun 2017 23:57

Kürdəmir sakini çayda batdı

28 İyun 2017 23:53

Mançesterdə bomba xəbərdarlığı -

28 İyun 2017 23:53

Türkiyə hərbçilərinin PKK-nın İraqdakı mövqelərinə endirdiyi zərbələr nəticəsində 7 terrorçu öldürülüb

28 İyun 2017 23:52

Göz qapağı kəsilən, 1 anda canlanan cəsədlər - FOTO - 18+

28 İyun 2017 23:52

60 saniyəyə 47 acı bibər yedi - TARİXƏ DÜŞDÜ - VİDEO

28 İyun 2017 23:47

Sərinləmək üçün buzlu suya girdilər - 40 dərəcə istidə - FOTOLAR

28 İyun 2017 23:38

Həyat yoldaşlarından qorxan kişilər və bilmədiyiniz 20 FAKT

28 İyun 2017 23:37

Baneqa qayıdır

28 İyun 2017 23:37

Bu maşına 10 nəfər mindi - FOTO

28 İyun 2017 23:37

Putinlə Tramp G20 çərçivəsində görüşə bilər

28 İyun 2017 23:36

Putin: "Xarici ölkələrin xüsusi xidmət orqanları Rusiyanın daxili proseslərinə təsir göstərməyə çalışırlar"

28 İyun 2017 23:32

Tramp Makronun dəvətini qəbul etdi

28 İyun 2017 23:28

Çimərlikdə suya girəndə ehtiyatlı olun - TƏHLÜKƏ!

28 İyun 2017 23:27

Bu hərəkəti ilə futbolda yeni cığır açdı - VİDEO

28 İyun 2017 23:27

Hansı gilas daha faydalıdır - qırmızı yoxsa ağ?

28 İyun 2017 23:22

"Sezar" salatı haqqında bilmədikləriniz

28 İyun 2017 23:22

Bu qız hər kəsi dəli edir - VİDEO

28 İyun 2017 23:18

12 yaşında atdığı bu addım onu MİLYONÇU ETDİ

28 İyun 2017 23:17

Dünyanın ən bahalı şaurması hazırlandı: timsah əti, qızıl...

28 İyun 2017 23:12

Naməlum əl hamını ŞOKA SALDI - FOTO

28 İyun 2017 23:05

Uşaq dənizə girməkdən qorxursa, belə edin...

28 İyun 2017 23:05