Yaxın Şərqdə sabitliyin şərtləri hansılardır?

Yaxın Şərqdə sabitliyin şərtləri hansılardır?
10:42 6 Yanvar 2016
20 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Putindən Fələstin problemi ilə bağlı ÇAĞIRIŞ (29 Mart 2017 18:28)
Putin Yaxın Şərqdə sabitliyin təmin olunması şərtini AÇIQLADI (29 Mart 2017 15:32)
Tramp 17 ildə ABŞ-ın Yaxın Şərqdə xərclədiyi pulu açıqladı (27 Fevral 2017 22:28)

Bakı. 5 yanvar. REPORT.AZ/ Yaxın Şərq 2016-cı ildə də təlatümlərdən qurtulmayacaq, tam əksinə vəziyyətin daha da gərginləşməsinin, yeni qarşıdurmaların şahidi ola bilərik. Görünür, Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında münasibətlərin gərginləşməsi yeni ilin ilk və son qarşıdurması olmayacaq.
Yaxın Şərqdəki təlatümlərin başlanğıc nöqtəsi İsrail-Fələstin qarşıdurması sayılır. Hətta Suriya və İraqda terror əsdirən İŞİD qruplaşmasının rəhbəri Bağdadi belə son açıqlamasında “biz İsraili unutmamışıq” ifadəsini işlədib.
Aydındır ki, İsrail Fələstinə müstəqillik verməyincə və bu iki dövlət və xalq arasında sülh yaranmayınca ümumilikdə Yaxın Şərqdə sülhə nail olmaq problemə çevriləcək. İkinci Dünya savaşından 1990-cı illərə qədər beynəlxalq aləmdə “islam radikalizmi” deyilən məfhum yox idi. Bəli, fələstinlilər təyyarə qaçırdır və ya 1972-ci il Münhen olimpiadasında olduğu kimi israilli idmançıları öldürürdülər. Ancaq onlar bu qətlləri “islamçı şüarlar” adı altında həyata keçirmirdilər. Hətta SSRİ-nin 1979-cu ildə Əfqanıstana müdaxiləsi və bir qrup ərəb dövlətinin əfqan mücahidlərinə verdiyi dəstək də radikalizmə bağlı deyildi. ABŞ-ın həmin əfqan mücahidlərinə verdiyi dəstək geosiyasi amillərlə bağlı idi. Dünyanın baş terrorçusu adını qazanan Ben-Ladenin özü belə Əfqanıstanda SSRİ hərbçilərinə qarşı savaşı təşkil edərkən hələ islamı radikalizminin sistemləşdirilməsi haqqında düşünmürdü.
Buna baxmayaraq, Fələstin mövzusu Ben-Laden kimi yeni növ terrorçuların da beynindən çıxmırdı. Əl-Kaida təşkilatının lideri 1998-ci ildə ABŞ-ın Keniya və Tanzaniya səfirlikləri qarşısında terror aksiyaları planlaşdırarkən ağlının bir ucunda Vaşinqtonun İsrailə verdiyi dəstəyi tuturdu. 2001-ci ilə planlaşdırılan terror aksiyaları da bu “siyasətin” tərkib hissəsi idi.

Bu terror aksiyalarına qədər Vaşinqton özünün Yaxın Şərq planını İslam faktorundan əlahiddə baxırdı. ABŞ-dakı bəzi siyasətçilərin və ekspertlərin təfəkkürü “Səudiyyə Ərəbistanı müttəfiqimizdir, İran isə düşmənimizdir” səviyyəsində idi. Halbuki, İranda şah hakimiyyəti dövründə Tehran Vaşinqtonun bölgədə ən etibarlı müttəfiqlərindən sayılırdı. Hazırda isə vəziyyət o həddə gəlib çatıb ki, Vaşinqton süni blokunun müttəfiqinə, Rusiya isə şiə blokunun (İran, mərkəzi İraq hakimiyyəti, “Hezbollah” təşkilatı) tərəfdarına çevrilib. Başqa sözlə Qərb ölkələri və Rusiya Yaxın Şərqin məzhəb savaşında tədricən tərəfkeşlərə çevriliblər.
Bu mürəkkəb şəraitdə bölgədə gərginliyin və məzhəb qarşdurmasının qarşısını ala biləcək iki başlıca şərtin yerinə yetirilməsi vacibdir:
Birinci şərt Suriyadakı müharibənin sona çatdırılması və ya ən azı müxtəlif qüvvələr arasında dialoqun başlanmasıdır. Bu ölkədə yalnız vətəndaş müharibəsi və terrorçulara qarşı savaş getmir. Suriyada böyük dövlətlərin maraqları kəsişib, üstəgəl də buradan ətrafa məzhəb qarşıdurması yayılır. Bir tərəfdə "süni bloku" Əsəd rejiminin hakimiyyətdən getməsini tələb edir, digər tərəfdə “şiə bloku” qarşıdurmanın sona çatdırılmasında Əsədlə dialoqun vacib olduğunu bildirirlər. Beləliklə, Suriyada savaş sona çatmayana qədər bölgədə həm sakitlik yaranmayacaq, həm də məzhəb qarşıdurmasını zəiflətmək mümkün olmayacaq.


İkinci şərt Fələstinin müstəqllik qazanmasıdır. Yaxın Şərqin müsəlman ölkələri İsrailin Fələstin torpaqlarının işğalını böyük ədalətsizlik hesab edirlər. Terrorçulara qoşulanların böyük əksəriyyəti məhz Fələstin torpaqlarının işğalını və fələstinlilərin ədalətsizliklə üzləşdiklərini də əllərində rəhbər tuturlar.
Beləliklə, bu iki şərt yerinə yetirilməyənə qədər Avrasiya bölgəsinə sakitlik gəlməyəcək. Qərbli ekspertlər isə Avrasiya bölgəsini dünyanın mərkəzi halına gəldiyini və bəşəriyyətin gələcəyinin məhz burada müəyyənləşdiyini bildirirlər.
Elxan Şahinoğlu, xüsusi olaraq Reportüçün.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Azərbaycanda subsidiyalaşmanı tənzimləyən normativ sənədin hazırlanması təklif olunur

23 May 2017 18:47

Məşhur müğənninin saçlı halı təəccübləndirdi

23 May 2017 18:44

Parisin mərkəzində baltalı HÜCUM

23 May 2017 18:43

Məşhur aktyor vəfat etdi

23 May 2017 18:42

Azərbaycanda əməkdar artistin başını yarıblar? - AÇIQLAMA

23 May 2017 18:39

“Sezar” kafesində ofisiant qız ona əxlaqsız hərəkət edən MÜŞTƏRİNİ ƏZİŞDİRDİ - VİDEO

23 May 2017 18:38

Türkiyə səfiri Tərcümə Mərkəzində

23 May 2017 18:36

Millət vəkili Qənirə Paşayeva Yaponiyada səfərdə olub (FOTO)

23 May 2017 18:36

Oqtay Əsədovun Latviyaya səfər proqramı açıqlandı

23 May 2017 18:36

"James Bond" öldü - FOTO

23 May 2017 18:34

Naxçıvanla sərhəddə əsgər Xaçatryanı necə öldürüblər?

23 May 2017 18:32

Azərbaycan və Bolqarıstan Baş prokurorluqları arasında əməkdaşlıq uğurla davam etdirilir

23 May 2017 18:32

​ADGTT-da həftənin tamaşaları

23 May 2017 18:29

Azərbaycan ABB-nin xarici kreditorlarına 3 təklif təqdim edib

23 May 2017 18:22

Ermənistan-Azərbaycan Sülh Platformasının Ukrayna üzrə sülh səfiri təyin edilib

23 May 2017 18:22

Vüqar Səfərlidən jurnalistlərə veriləcək mənzillərlə bağlı açıqlama: "Qardaşıma da güzəşt etməyəcəm"

23 May 2017 18:19

Bülent Ersoy toyuqdan iyrəndi

23 May 2017 18:19

Bu yüklə avtobusa MİNMƏYİN, YOXSA...

23 May 2017 18:18

Azərbaycanlı gənc qubernator müavini oldu

23 May 2017 18:14

BİABIRÇILIQ: yaşlı cütlük özlərinə LÜT ŞƏKİLDƏ TOY ETDİ - FOTOLAR (18+)

23 May 2017 18:13

33 nömrəli Uşaq Musiqi Məktəbinin konserti - FOTO

23 May 2017 18:12

"Gözümüzün qabağında oldu, 30 metr getməmiş öldü" - İlanlarla yaşayan ailə - VİDEO - FOTO

23 May 2017 18:12

Tanınmış jurnalist vəfat etdi

23 May 2017 18:12

Abbas Bağırovun gəlinsiz toyundan İLK FOTOLAR

23 May 2017 18:09

“Turanbank”ın səhmdarlarının pay bölgüsü dəyişib

23 May 2017 18:07

"Ermənistan Azərbaycan torpaqlarını işğal edib" - ABŞ-ın keçmiş səfiri

23 May 2017 18:05

Dünyadakı bütün evlərin ÜMUMİ QİYMƏTİ - İnanılmaz RƏQƏM

23 May 2017 18:03

Təhsil müəssisələrində 665 artıq ştat aşkarlanıb

23 May 2017 18:01

Tramp Roma Papası ilə görüşə getdi

23 May 2017 18:01

Günəş altında qalan meyvə-tərəvəzi almayın...

23 May 2017 17:59

Dünyanın ən qəribə ölümləri - İNANMAQ OLMUR - FOTOLAR

23 May 2017 17:58

Almaniyanın dövlət başçısı Azərbaycan Prezidentini təbrik edib

23 May 2017 17:57

Abbas Bağırovun toyundan ilk görüntülər

23 May 2017 17:55

Səudiyyə Ərəbistanının Kralı və Niderland Kralı Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubu ünvanlayıb

23 May 2017 17:52

Ceyms Bond rolunun ifaçısı olmuş Rocer Mur vəfat edib

23 May 2017 17:52

Da Vinçi klonlaşdırılır: alimlər onu yenidən dünyaya qaytaracaqlar

23 May 2017 17:48

​“Ərim evdə yoxdu, bizə gəl”

23 May 2017 17:48

""Porsche" Ağəli"nin xalası oğlu: "Bizə icazə var"... - FOTO

23 May 2017 17:47

"Azercell"in online ingilis dili kurslarında iştirak edəcək jurnalistlər bəlli olub

23 May 2017 17:43

Ankaranın planları açıqlandı: YENİ ORDU QURULUR

23 May 2017 17:38

Hesablama Palatası: "Azərlotereya" büdcə öhdəliklərinin icrasına nəzarəti gücləndirməlidir

23 May 2017 17:37

Bakıda sürücülərə satılan benzin yoxlanılmır

23 May 2017 17:37

Frank-Valter Ştaynmayer: Almaniya Azərbaycanın etibarlı tərəfdaşı olaraq qalacaq

23 May 2017 17:36

Binəqədidə xalq artisti Rasim Balayevin gənclərlə görüşü keçirilib (FOTO)

23 May 2017 17:36

Beynəlxalq Bank borcların yenidən strukturlaşmasını payızadək bitirməyi planlaşdırır

23 May 2017 17:36

“Android” qlobal smartfonlar bazarında liderliyini möhkəmləndirib

23 May 2017 17:35

Şahin Növrəsli Parisdə konsert verdi - FOTO

23 May 2017 17:33

Almaniya Prezidenti İlham Əliyevi təbrik edib

23 May 2017 17:32

Xalq artisti yubileyinə görə 36 kilo arıqladı - YENİ GÖRÜNTÜSÜ

23 May 2017 17:29

Uşaqlara niyə süd verməliyik?

23 May 2017 17:29