İslam aləminin qurtuluşu üçün "Türk modeli"

İslam aləminin qurtuluşu üçün "Türk modeli"
16:27 8 Yanvar 2016
25 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Maraqların təmin edilməsi üçün savaşa çıxan dövlətlərin geniş siyahısını nəzərə alaraq, son dövrün münaqişələrini 3-cü dünya müharibəsinin təcəssümü kimi də qiymətləndirirlər. Amma hansı adla çağırılmasının fərqi yoxdur, söhbət dünyanın deyil, daha çox Yaxın Şərq coğrafiyasının yenidən bölüşdürülməsindən, bu ərazinin maddi sərvətlərinə hakim olmaq üçün aparılan savaşlardan gedir. Bölgənin təbii sahibi olan müsəlman dövlətlərin passiv mövqeyi, maraq savaşına çıxanların isə xristian kökənli olmaları bəzən bu müharibələrin "növbəti səlib yürüşləri" kimi dəyərləndirilməsinə yol açsa da, mövcud qarşıdurmanın maddi maraq üzərində kökləndiyi gizli qalmadı.

Bölgəyə müdaxilənin "kimyəvi silah axtarışı", "nüvə silahı istehsalının qarşısının alınması", "insan haqlarının müdafiəsi", "demokratik inkişafa dəstək verilməsi" kimi humanitar prinsiplərlə pərdələnməsi də mümkün olmadı. Münaqişənin uzanması təhlillər aparmağa, dünya güclərinin maddi sərvətlərlə zəngin olan coğrafiyaya sahiblənmək uğrunda savaşdıqlarını aydınlaşdırmağa imkan verdi. Əgər baxışlar durulursa, hədəf bəlli olursa, müdafiə olunmaq, düşmənə cavab vermək də asanlaşır. Təəssüf ki, Yaxın Şərq savaşının detallarının aydınlaşdığı, hücum edənlərlə müdafiə olunanların, aranı qatanlarla təzyiqə məruz qalanların kimliyi müəyyənləşən dönəmdə bölgəni yadlara yem edəcək yeni mövzu tapıldı. Regionun iki güclü dövlətinin - İranla Səudiyyə Ərəbistanının qarşıdurmaya getməsi Yaxın Şərq düyününün çözülməsini, region əhalisinin zülmdən qurtarmasını uzun illərin öhdəsinə buraxır. İranla Səudiyyə Ərəbistanının min illər boyu bölgənin bəlasına çevrilmiş, onu tarixin inkişafından kənar salmış məzhəb davasının qızışması deməkdir. Siyasi şərhçilər bu münaqşənin nüfuz savaşı olduğunu isbatlamağa çalışırlar. Qeyd edirlər ki, son zamanlar önə çıxmış İran-Qərb yaxınlaşması bölgədə yeni durum yaradır. Uzun müddət fundamental islamçı kəsim arasında Qərbin yaxın müttəfiqi olmuş Səudiyyə Ərəbistanı isə buna qısqanclıqla yanaşmış, prosesi pozmaq üçün adevkat addımlar atmağa məcbur olmuşdur. O, ənənəvi fars-ərəb qarşıdurması fonunda İranın bölgədə önə çıxması ilə razılaşmır.

Amma deyilənlər problemin yükünü azaltmır. Nə qədər əsaslandırılmış təbliğat aparılsa da, ümumi fikir yenə də məzhəb savaşının üzərində köklənir. Geniş yayılan fikir budur ki, münaqişənin motivi İslam dünyasında hansı məzhəbin söz sahibi olması ilə bağlıdır: "İranın savaşdan qalib çıxması bölgədə şiə məzhəbinin, Səudiyyə Ərəbistanın qalibiyyəti isə sünni məzhəbin önə çıxmasını şərtləndirəcək".

İran və Səudiyyə Ərəbistanının savaşa hazırlıq dönəmində müttəfiq axtararkən məzhəb mənsubiyyətinə görə seçim etmələri də, baş verənlərin "din davası" müstəvisində şərhinə yol açır. Səudiyyə İrana qarşı 34 dövlətdən ibarət beynəlxalq koalisiya yarada bilib ki, bunların da sırasında məhz sünni məzhəbinə mənsub olanlar yer tutur. "34-lər koalisiyası" terrorla mübarizə adı altında Yəməndə husilər, Livanda hizbullahçılar, Bəhreyndə isə şiələri hədəfə almaqla, mahiyyətcə şiələrə qarşı bir savaş aparıldığını deməyə əsas yaradır.

Amma Ər-Riyadın şiə lideri Nimr ən-Nimrinin və daha 46 nəfərin edam etməsilə başlanan, daha sonra Yəməndə yerləşən İran səfirliyinin bombalanması ilə davam edən proseslər doğurdanmı İslama xidmətdir?

Yaxud, Səudiyyə Ərəbistanının Tehrandakı səfirliyinə və Məşhəd şəhərindəki konsulluğuna edilən hücumlar İslamın inkişafına təkandırmı? Təbii ki, yox. Bu münaqişə, qlobal dünyanın müqəddəratı üçün strateji əhəmiyyət daşıyan Yaxın Şərq bölgəsinə sahiblənmək uğrunda yad güclərin apardıqları oyunlara xidmətdən başqa bir şey deyil.

İslam dünyasının inkişafı üçün ən yaxşı modeli Azərbaycan və Türkiyə təqdim edib. 2015-ci ilin son günlərində, dekabr ayında Azərbaycanda rəsmi səfərdə olan Türkiyə baş naziri Əhməd Davudoğlu görüşlərini yekunlaşdırdıqdan sonra namaz qılmaq üçün "Göy məscid"ə getdi. Davudoğlu məsciddə sadə vətəndaşlarla birgə cümə namazını qıldı. Onu, cümə namazında Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) sədri, Şeyxülislam Hacı Allahşükür Paşazadə müşaiyət etdi. Rəsmi statistikaya görə, Azərbaycan əhalisinin əksəriyyəti şiə, Türkiyə əhalisinin çoxluğu isə sünni məzhəblidir. Hər iki icmanın rəsmi təmsilçiləri eyni anda, eyni məsciddə namaz qılmaqla, biri digərini müşayiət etməklə, İslama məzhəb ayrılığını qızışdırmaqla deyil, icmaları yaxınlaşdırmaqla xidmət etməyin mümkünlüyünü göstərdilər. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan və Türkiyə bu bölücülüyə ağıllı yanaşmaqla "bir millətin iki qardaş dövlətinə çevrilməyi" bacarıb. Bu modeli tətbiq etməklə bütün İslam aləmini qurtuluşa çatdırmaq mümkündür.

Müşfiq Ələsgərli
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

ATƏT-in cəbhə xəttində keçirdiyi monitorinq insidentsiz başa çatıb

23 İyun 2017 12:57

"15 manata götürməliydim, eşitdim tutublar" - Narkotik satan müəllim saxlanıldı - VİDEO - FOTO

23 İyun 2017 12:57

Hava limanında şübhəli şəxs saxlanıldı

23 İyun 2017 12:56

XİN: Azərbaycan və Kosta Rika arasında əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar var

23 İyun 2017 12:55

Bakıda sex yanıb

23 İyun 2017 12:54

Bakıda 29, rayonlarda 32 dərəcə isti olacaq

23 İyun 2017 12:53

Azərbaycanda oyunbazların sayı kəskin artdı...

23 İyun 2017 12:52

Dənizçilər peşə bayramını qeyd edirlər

23 İyun 2017 12:50

Formula 2: Sərbəst yürüşlərdə ən yaxşı pilotlar məlum oldu

23 İyun 2017 12:50

Nəqliyyat və telekommunikasiya xidmətləri

23 İyun 2017 12:50

Nigar Camal Bakı Yol Polisi ilə birgə layihələr həyata keçirəcək

23 İyun 2017 12:48

Mədət Quliyev Formula-2 yarışlarını izlədi - FOTO

23 İyun 2017 12:47

İllərdir axtarışda olan terrorçu belə yaxalandı - VİDEO

23 İyun 2017 12:47

Tarkan Bakıdadır – FOTO

23 İyun 2017 12:47

Salyanda bədbəxt hadisə

23 İyun 2017 12:44

“Başqa şans qalmayıb, yalnız…” – Gürcüstanda radikal ssenari İŞƏ DÜŞDÜ

23 İyun 2017 12:43

Qızın dili dondurmaya yapışdı - VİDEO

23 İyun 2017 12:43

Sumqayıtda qadın körpə qızı ilə birlikdə itkin düşüb

23 İyun 2017 12:42

Bərdədə yük avtomobili ilə minik maşını toqquşub, xəsarət alanlar var

23 İyun 2017 12:42

"Atam ikinci arvadını evimizə gətirdi" - "Banu"nun Güneli - FOTO

23 İyun 2017 12:42

Şənbə günü Azərbaycanda müşahidə olunacaq hava proqnozu açıqlanıb

23 İyun 2017 12:42

Sərxandan Səbuhiyə: "Səni kişi bilirdim..."

23 İyun 2017 12:42

Bakıda sevgilisinin öpdüyü qız qorxulu xəstəliyə tutuldu

23 İyun 2017 12:41

Xalqın cibini düşünməyən "aqua park"lar - 50 manata da giriş olar?

23 İyun 2017 12:37

Domino daşlarından maraqlı şou

23 İyun 2017 12:36

Məşhur viruslar dünya təşkilatlarının dörddə birinə hücum edib

23 İyun 2017 12:35

7 yaşlı Leylanı ayağa qaldıraq! - YARDIM - FOTOLAR

23 İyun 2017 12:34

"Müğənnilər qapıda yatırlar ki, heç olmasa bir dəfə bizi çək" - Reper Qurd - VİDEO - FOTO

23 İyun 2017 12:32

Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin investisiyaları 300 mln. dollara çatacaq

23 İyun 2017 12:32

Məşhur aktyor Trampı öldürməklə hədələdi

23 İyun 2017 12:32

Sevdiyi qızın xalası oğlunu zarafata görə qətlə yetirən şəxsin işi ekspertizaya göndərilib

23 İyun 2017 12:32

"Yuventus" gənc yarımmüdafiəçini icarəyə götürmək istəyir

23 İyun 2017 12:32

“Buta Airways”in aviabiletlərinin qiyməti 29 avrodan başlayacaq

23 İyun 2017 12:32

Yunanıstanda helikopter QƏZASI - Yaralanan və ölənlər var

23 İyun 2017 12:29

"Qəbələ" Bolqarıstan çempionuna uduzdu

23 İyun 2017 12:27

Neftçala sakininin evində saxladığı sənədsiz silah götürülüb

23 İyun 2017 12:27

Velosipedçi "Shacman"ın altında qaldı

23 İyun 2017 12:27

ABŞ müdafiə nazirindən türkiyəli həmkarına

23 İyun 2017 12:27

Türkan Şorayın bacısı azərbaycanlı müğənniyə vəd verdi - VİDEO

23 İyun 2017 12:23

Satışda saxta alkoqollu içkilər AŞKARLANDI

23 İyun 2017 12:22

Azərbaycana qarşı savaşmaq üçün Qarabağa gətirilən əfqanlardan GÖZLƏNİLMƏZ GEDİŞ

23 İyun 2017 12:18

Türkiyədən qaçdığı deyilən Tuba "Cesur ve Güzel"in final gecəsində - FOTO

23 İyun 2017 12:17

Fransız məşqçi millimizin üzvündən imtina etdi

23 İyun 2017 12:17

Ət alarkən bunlara diqqət edin

23 İyun 2017 12:17

"Shacman" velosipedçini vurub öldürüb

23 İyun 2017 12:15

Conni Depp Trampı öldürməklə hədələyib

23 İyun 2017 12:15

Bayramda əhali fasiləsiz nəqliyyat və telekommunikasiya xidmətləri ilə təmin ediləcək

23 İyun 2017 12:15

Bu gəncin köməyinizə ehtiyacı var

23 İyun 2017 12:15

Qroznıdan Azərbaycan sərhədinədək böyük tıxac yaranıb

23 İyun 2017 12:14

Tarkan Bakıya gəldi

23 İyun 2017 12:14