İslam aləminin qurtuluşu üçün "Türk modeli"

İslam aləminin qurtuluşu üçün "Türk modeli"
16:27 8 Yanvar 2016
25 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Maraqların təmin edilməsi üçün savaşa çıxan dövlətlərin geniş siyahısını nəzərə alaraq, son dövrün münaqişələrini 3-cü dünya müharibəsinin təcəssümü kimi də qiymətləndirirlər. Amma hansı adla çağırılmasının fərqi yoxdur, söhbət dünyanın deyil, daha çox Yaxın Şərq coğrafiyasının yenidən bölüşdürülməsindən, bu ərazinin maddi sərvətlərinə hakim olmaq üçün aparılan savaşlardan gedir. Bölgənin təbii sahibi olan müsəlman dövlətlərin passiv mövqeyi, maraq savaşına çıxanların isə xristian kökənli olmaları bəzən bu müharibələrin "növbəti səlib yürüşləri" kimi dəyərləndirilməsinə yol açsa da, mövcud qarşıdurmanın maddi maraq üzərində kökləndiyi gizli qalmadı.

Bölgəyə müdaxilənin "kimyəvi silah axtarışı", "nüvə silahı istehsalının qarşısının alınması", "insan haqlarının müdafiəsi", "demokratik inkişafa dəstək verilməsi" kimi humanitar prinsiplərlə pərdələnməsi də mümkün olmadı. Münaqişənin uzanması təhlillər aparmağa, dünya güclərinin maddi sərvətlərlə zəngin olan coğrafiyaya sahiblənmək uğrunda savaşdıqlarını aydınlaşdırmağa imkan verdi. Əgər baxışlar durulursa, hədəf bəlli olursa, müdafiə olunmaq, düşmənə cavab vermək də asanlaşır. Təəssüf ki, Yaxın Şərq savaşının detallarının aydınlaşdığı, hücum edənlərlə müdafiə olunanların, aranı qatanlarla təzyiqə məruz qalanların kimliyi müəyyənləşən dönəmdə bölgəni yadlara yem edəcək yeni mövzu tapıldı. Regionun iki güclü dövlətinin - İranla Səudiyyə Ərəbistanının qarşıdurmaya getməsi Yaxın Şərq düyününün çözülməsini, region əhalisinin zülmdən qurtarmasını uzun illərin öhdəsinə buraxır. İranla Səudiyyə Ərəbistanının min illər boyu bölgənin bəlasına çevrilmiş, onu tarixin inkişafından kənar salmış məzhəb davasının qızışması deməkdir. Siyasi şərhçilər bu münaqşənin nüfuz savaşı olduğunu isbatlamağa çalışırlar. Qeyd edirlər ki, son zamanlar önə çıxmış İran-Qərb yaxınlaşması bölgədə yeni durum yaradır. Uzun müddət fundamental islamçı kəsim arasında Qərbin yaxın müttəfiqi olmuş Səudiyyə Ərəbistanı isə buna qısqanclıqla yanaşmış, prosesi pozmaq üçün adevkat addımlar atmağa məcbur olmuşdur. O, ənənəvi fars-ərəb qarşıdurması fonunda İranın bölgədə önə çıxması ilə razılaşmır.

Amma deyilənlər problemin yükünü azaltmır. Nə qədər əsaslandırılmış təbliğat aparılsa da, ümumi fikir yenə də məzhəb savaşının üzərində köklənir. Geniş yayılan fikir budur ki, münaqişənin motivi İslam dünyasında hansı məzhəbin söz sahibi olması ilə bağlıdır: "İranın savaşdan qalib çıxması bölgədə şiə məzhəbinin, Səudiyyə Ərəbistanın qalibiyyəti isə sünni məzhəbin önə çıxmasını şərtləndirəcək".

İran və Səudiyyə Ərəbistanının savaşa hazırlıq dönəmində müttəfiq axtararkən məzhəb mənsubiyyətinə görə seçim etmələri də, baş verənlərin "din davası" müstəvisində şərhinə yol açır. Səudiyyə İrana qarşı 34 dövlətdən ibarət beynəlxalq koalisiya yarada bilib ki, bunların da sırasında məhz sünni məzhəbinə mənsub olanlar yer tutur. "34-lər koalisiyası" terrorla mübarizə adı altında Yəməndə husilər, Livanda hizbullahçılar, Bəhreyndə isə şiələri hədəfə almaqla, mahiyyətcə şiələrə qarşı bir savaş aparıldığını deməyə əsas yaradır.

Amma Ər-Riyadın şiə lideri Nimr ən-Nimrinin və daha 46 nəfərin edam etməsilə başlanan, daha sonra Yəməndə yerləşən İran səfirliyinin bombalanması ilə davam edən proseslər doğurdanmı İslama xidmətdir?

Yaxud, Səudiyyə Ərəbistanının Tehrandakı səfirliyinə və Məşhəd şəhərindəki konsulluğuna edilən hücumlar İslamın inkişafına təkandırmı? Təbii ki, yox. Bu münaqişə, qlobal dünyanın müqəddəratı üçün strateji əhəmiyyət daşıyan Yaxın Şərq bölgəsinə sahiblənmək uğrunda yad güclərin apardıqları oyunlara xidmətdən başqa bir şey deyil.

İslam dünyasının inkişafı üçün ən yaxşı modeli Azərbaycan və Türkiyə təqdim edib. 2015-ci ilin son günlərində, dekabr ayında Azərbaycanda rəsmi səfərdə olan Türkiyə baş naziri Əhməd Davudoğlu görüşlərini yekunlaşdırdıqdan sonra namaz qılmaq üçün "Göy məscid"ə getdi. Davudoğlu məsciddə sadə vətəndaşlarla birgə cümə namazını qıldı. Onu, cümə namazında Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) sədri, Şeyxülislam Hacı Allahşükür Paşazadə müşaiyət etdi. Rəsmi statistikaya görə, Azərbaycan əhalisinin əksəriyyəti şiə, Türkiyə əhalisinin çoxluğu isə sünni məzhəblidir. Hər iki icmanın rəsmi təmsilçiləri eyni anda, eyni məsciddə namaz qılmaqla, biri digərini müşayiət etməklə, İslama məzhəb ayrılığını qızışdırmaqla deyil, icmaları yaxınlaşdırmaqla xidmət etməyin mümkünlüyünü göstərdilər. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan və Türkiyə bu bölücülüyə ağıllı yanaşmaqla "bir millətin iki qardaş dövlətinə çevrilməyi" bacarıb. Bu modeli tətbiq etməklə bütün İslam aləmini qurtuluşa çatdırmaq mümkündür.

Müşfiq Ələsgərli
Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Türkiyədə güclü partlayış

19 Avqust 2017 20:58

"Problemimiz psixologiya ilə bağlıdı" - Elxan Abdullayev

19 Avqust 2017 20:47

"Mançester Yunayted" rəqibini 4 qolla məğlub etdi

19 Avqust 2017 20:45

Bu il sağlamlıq imkanları məhdud olduğuna görə müavinət alan uşaqların sayı açıqlanıb

19 Avqust 2017 20:42

Türkmənistanda spirtli içkilərin satışı qadağan edildi

19 Avqust 2017 20:33

İspaniyada “erməni soyqırımı” iddiaçısı olan türk yazıçı tutuldu

19 Avqust 2017 20:29

Hindistanda qatar reysdən çıxdı - ölanlərin sayı 20-ə çatdı

19 Avqust 2017 20:28

Sürücünü tapança ilə hədələyən şəxslə bağlı

19 Avqust 2017 20:19

Tanınmış müğənninin sevgilisi 3 aylıq hamilədir - FOTOLAR

19 Avqust 2017 20:18

Türkmənistanda oktyabradək spirtli içkilərin satışı qadağan edilib

19 Avqust 2017 20:17

"Neftçi"nin baş məşqçisini istefaya səslədilər

19 Avqust 2017 20:17

Sızanaqları yox edən təbii maskalar

19 Avqust 2017 20:08

Qarabağda yeni müharibəyə YAŞIL İŞIQ, İrəvan üçün qaçılmaz SONLUQ... - HƏFTƏNİN SİYASİ XÜLASƏSİ

19 Avqust 2017 20:03

Güclü külək festival çadırını uçurdu

19 Avqust 2017 19:52

Atmosferi çirkləndirən sürücülər cərimələndi

19 Avqust 2017 19:49

Təcavüz olunan müğənni 250 milyon izləyicisi ilə vidalaşmadan ayrıldı

19 Avqust 2017 19:48

Avstraliyada naməlum şəxs avtomobili kütlənin üzərinə sürüb, 7 nəfər xəsarət alıb

19 Avqust 2017 19:47

Sabaha olan hava proqnozu

19 Avqust 2017 19:36

Çox yaşamaq istəyənlərin nəzərinə

19 Avqust 2017 19:33

Heç kimin buraxılmadığı sirli şəhər

19 Avqust 2017 19:28

Rusiya paytaxtının köçürülməsi TƏKLİFİ

19 Avqust 2017 19:23

İspaniyanın daxili işlər naziri: “İki terror aktı törədən dəstə zərərsizləşdirilib”

19 Avqust 2017 19:22

Ağdaşda “Chevrolet” su kanalına düşdü - Sürücü həyatını itridi

19 Avqust 2017 19:08

Bu oteldə qalanlar hər an ölə bilər

19 Avqust 2017 19:08

Könül Xasıyevaya qarşı dələduzluq - 70 min manatını aldılar

19 Avqust 2017 18:59

Müəllimlərin əmək haqları artırılacaq

19 Avqust 2017 18:56

Əfsanəvi dizaynerin HİKMƏTLİ FİKİRLƏRİ: “Əsl alicənablıq nankorluğu bağışlamaq bacarığıdır”

19 Avqust 2017 18:48

Renat Dadaşov dubl etdi, "Ayntraxt" qələbə qazandı

19 Avqust 2017 18:47

Ata və 2 oğlunu güllələdi

19 Avqust 2017 18:47

Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə Samuxda körpələr evi-uşaq bağçası inşa edilib

19 Avqust 2017 18:42

“Chevrolet” Yuxarı Şirvan kanalına aşıb: ölən var

19 Avqust 2017 18:39

Ağdaşda “Chevrolet” su kanalına düşdü

19 Avqust 2017 18:35

Qadınlarda ombanın böyüməsinin SƏBƏBİ bəlli oldu

19 Avqust 2017 18:33

Şəmkir-Samux-Goranboy magistral suvarma kanalının 8,55 kilometrlik hissəsi istifadəyə verilib

19 Avqust 2017 18:32

İŞİD Surqutdakı hücumu öz üzərinə götürüb

19 Avqust 2017 18:24

İdeal plov hazırlamaq üçün ölkənin baş kulinarından A-dan Z-yə hər şey

19 Avqust 2017 18:23

Tarkanın vəfat etmiş atası...

19 Avqust 2017 18:15

2018-ci ilin yanvarından 40 minə yaxın müəllimin əmək haqqı artırılacaq

19 Avqust 2017 18:13

Zəncəfilin möcüzəvi faydaları

19 Avqust 2017 18:02

Məşhur futbol klubu verdiyi sözü tutdu

19 Avqust 2017 17:58

Dmitri Nazarov: "Daha yaxşı nəticələrimiz irəlidədir"

19 Avqust 2017 17:57

9 nəfəri ildırım vurdu

19 Avqust 2017 17:55

Prezident Samuxda yeni yolun açılışını etdi

19 Avqust 2017 17:54

Vizit kartını iki əllə təqdim et, başına toxunma, bərkdən danış - QƏRİBƏ ADƏTLƏR

19 Avqust 2017 17:53

İŞİD Surqutdakı hücumun məsuliyyətini üzərinə götürüb

19 Avqust 2017 17:42

Türkiyədə dövlət xəstəxanasında rəzalət

19 Avqust 2017 17:39

Prezidentdən 24 yaş böyük həyat yoldaşı: “Geyimimə diqqət yetirilməsini sevmirəm ”

19 Avqust 2017 17:38

İlham Əliyev Samuxda səfərdədir (YENİLƏNİR)

19 Avqust 2017 17:33

Azərbaycandakı səhmdar cəmiyyətlərdən birinin rəhbərliyi yenidən formalaşdırılacaq

19 Avqust 2017 17:32

Yaponiyada 9 nəfər ildırım vurmasına görə xəstəxanaya yerləşdirilib

19 Avqust 2017 17:32