İslam aləminin qurtuluşu üçün "Türk modeli"

İslam aləminin qurtuluşu üçün "Türk modeli"
16:27 8 Yanvar 2016
25 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Maraqların təmin edilməsi üçün savaşa çıxan dövlətlərin geniş siyahısını nəzərə alaraq, son dövrün münaqişələrini 3-cü dünya müharibəsinin təcəssümü kimi də qiymətləndirirlər. Amma hansı adla çağırılmasının fərqi yoxdur, söhbət dünyanın deyil, daha çox Yaxın Şərq coğrafiyasının yenidən bölüşdürülməsindən, bu ərazinin maddi sərvətlərinə hakim olmaq üçün aparılan savaşlardan gedir. Bölgənin təbii sahibi olan müsəlman dövlətlərin passiv mövqeyi, maraq savaşına çıxanların isə xristian kökənli olmaları bəzən bu müharibələrin "növbəti səlib yürüşləri" kimi dəyərləndirilməsinə yol açsa da, mövcud qarşıdurmanın maddi maraq üzərində kökləndiyi gizli qalmadı.

Bölgəyə müdaxilənin "kimyəvi silah axtarışı", "nüvə silahı istehsalının qarşısının alınması", "insan haqlarının müdafiəsi", "demokratik inkişafa dəstək verilməsi" kimi humanitar prinsiplərlə pərdələnməsi də mümkün olmadı. Münaqişənin uzanması təhlillər aparmağa, dünya güclərinin maddi sərvətlərlə zəngin olan coğrafiyaya sahiblənmək uğrunda savaşdıqlarını aydınlaşdırmağa imkan verdi. Əgər baxışlar durulursa, hədəf bəlli olursa, müdafiə olunmaq, düşmənə cavab vermək də asanlaşır. Təəssüf ki, Yaxın Şərq savaşının detallarının aydınlaşdığı, hücum edənlərlə müdafiə olunanların, aranı qatanlarla təzyiqə məruz qalanların kimliyi müəyyənləşən dönəmdə bölgəni yadlara yem edəcək yeni mövzu tapıldı. Regionun iki güclü dövlətinin - İranla Səudiyyə Ərəbistanının qarşıdurmaya getməsi Yaxın Şərq düyününün çözülməsini, region əhalisinin zülmdən qurtarmasını uzun illərin öhdəsinə buraxır. İranla Səudiyyə Ərəbistanının min illər boyu bölgənin bəlasına çevrilmiş, onu tarixin inkişafından kənar salmış məzhəb davasının qızışması deməkdir. Siyasi şərhçilər bu münaqşənin nüfuz savaşı olduğunu isbatlamağa çalışırlar. Qeyd edirlər ki, son zamanlar önə çıxmış İran-Qərb yaxınlaşması bölgədə yeni durum yaradır. Uzun müddət fundamental islamçı kəsim arasında Qərbin yaxın müttəfiqi olmuş Səudiyyə Ərəbistanı isə buna qısqanclıqla yanaşmış, prosesi pozmaq üçün adevkat addımlar atmağa məcbur olmuşdur. O, ənənəvi fars-ərəb qarşıdurması fonunda İranın bölgədə önə çıxması ilə razılaşmır.

Amma deyilənlər problemin yükünü azaltmır. Nə qədər əsaslandırılmış təbliğat aparılsa da, ümumi fikir yenə də məzhəb savaşının üzərində köklənir. Geniş yayılan fikir budur ki, münaqişənin motivi İslam dünyasında hansı məzhəbin söz sahibi olması ilə bağlıdır: "İranın savaşdan qalib çıxması bölgədə şiə məzhəbinin, Səudiyyə Ərəbistanın qalibiyyəti isə sünni məzhəbin önə çıxmasını şərtləndirəcək".

İran və Səudiyyə Ərəbistanının savaşa hazırlıq dönəmində müttəfiq axtararkən məzhəb mənsubiyyətinə görə seçim etmələri də, baş verənlərin "din davası" müstəvisində şərhinə yol açır. Səudiyyə İrana qarşı 34 dövlətdən ibarət beynəlxalq koalisiya yarada bilib ki, bunların da sırasında məhz sünni məzhəbinə mənsub olanlar yer tutur. "34-lər koalisiyası" terrorla mübarizə adı altında Yəməndə husilər, Livanda hizbullahçılar, Bəhreyndə isə şiələri hədəfə almaqla, mahiyyətcə şiələrə qarşı bir savaş aparıldığını deməyə əsas yaradır.

Amma Ər-Riyadın şiə lideri Nimr ən-Nimrinin və daha 46 nəfərin edam etməsilə başlanan, daha sonra Yəməndə yerləşən İran səfirliyinin bombalanması ilə davam edən proseslər doğurdanmı İslama xidmətdir?

Yaxud, Səudiyyə Ərəbistanının Tehrandakı səfirliyinə və Məşhəd şəhərindəki konsulluğuna edilən hücumlar İslamın inkişafına təkandırmı? Təbii ki, yox. Bu münaqişə, qlobal dünyanın müqəddəratı üçün strateji əhəmiyyət daşıyan Yaxın Şərq bölgəsinə sahiblənmək uğrunda yad güclərin apardıqları oyunlara xidmətdən başqa bir şey deyil.

İslam dünyasının inkişafı üçün ən yaxşı modeli Azərbaycan və Türkiyə təqdim edib. 2015-ci ilin son günlərində, dekabr ayında Azərbaycanda rəsmi səfərdə olan Türkiyə baş naziri Əhməd Davudoğlu görüşlərini yekunlaşdırdıqdan sonra namaz qılmaq üçün "Göy məscid"ə getdi. Davudoğlu məsciddə sadə vətəndaşlarla birgə cümə namazını qıldı. Onu, cümə namazında Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) sədri, Şeyxülislam Hacı Allahşükür Paşazadə müşaiyət etdi. Rəsmi statistikaya görə, Azərbaycan əhalisinin əksəriyyəti şiə, Türkiyə əhalisinin çoxluğu isə sünni məzhəblidir. Hər iki icmanın rəsmi təmsilçiləri eyni anda, eyni məsciddə namaz qılmaqla, biri digərini müşayiət etməklə, İslama məzhəb ayrılığını qızışdırmaqla deyil, icmaları yaxınlaşdırmaqla xidmət etməyin mümkünlüyünü göstərdilər. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan və Türkiyə bu bölücülüyə ağıllı yanaşmaqla "bir millətin iki qardaş dövlətinə çevrilməyi" bacarıb. Bu modeli tətbiq etməklə bütün İslam aləmini qurtuluşa çatdırmaq mümkündür.

Müşfiq Ələsgərli
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Proqnozlar Bürosu: “Azərbaycanda növbəti iki gün ərzində güclü külək olmayacaq”

26 Aprel 2017 12:12

Elçin Əhmədov: "AŞPA-nın Türkiyə ilə bağlı ədalətsiz qərarı..."

26 Aprel 2017 12:12

Türkiyənin Jandarmeriya qüvvələrinin komandanı Azərbaycanda səfərdədir

26 Aprel 2017 12:12

SOCAR Kot-d’İvuarda qaz terminalının tikintisinə kömək edəcək

26 Aprel 2017 12:12

Nazir: "S.Ərəbistanı Azərbaycanla əməkdaşlığın genişləndirilməsində maraqlıdır"

26 Aprel 2017 12:12

Uşaqlar arasında suçiçəyinin yayılması ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA

26 Aprel 2017 12:12

"Accessbank" yeni kart məhsulunu istifadəyə verib

26 Aprel 2017 12:12

“Müharibə partiyası qalib gəlir” - Moskvadan HƏYƏCAN TƏBİLİ

26 Aprel 2017 12:08

Prezident İlham Əliyev səudiyyəli naziri qəbul edtdi

26 Aprel 2017 12:08

"Türkiyə tələbə deyil ki, kimsə ona müəllimlik etsin"

26 Aprel 2017 12:05

"Hər gün onun qərarını dəyişməyə çalışıram"

26 Aprel 2017 12:05

Ermənistanda Azərbaycan almalarını tələsik məhv edirlər

26 Aprel 2017 12:05

"Bura Vətəndir" Zərdabda - Amil Xəlil 102 yaşlı nənə ilə..

26 Aprel 2017 12:03

Mərkəz direktorunun müavini: "Bu il Azərbaycanda 5 886 nəfər suçiçəyinə yoluxub"

26 Aprel 2017 12:02

Uşaq bağçaları investisiya yatırmaq üçün uğurlu seçimdir - MÜSAHİBƏ

26 Aprel 2017 11:59

Azərbaycanda uşaqlar arasında təhlükəli xəstəlik yayılıb?

26 Aprel 2017 11:59

"Rabitə işi": təqsirləndirilən şəxsin vəkilləri məhkəməyə gəlməyib

26 Aprel 2017 11:57

Erməni hərbçisi pulemyotla özünü vurdu

26 Aprel 2017 11:57

İrəvan Bakının anons etdiyi üçtərəfli görüşdən imtina edir, Nalbəndyan getmir

26 Aprel 2017 11:57

"Rabitə İşi" yenə təxirə düşdü: 7-Cİ DƏFƏ

26 Aprel 2017 11:54

Stalin azərbaycanlılardan niyə QORXURDU? - Putinin türk xofu və Moskvaya “ÖLÜMCÜL ZƏRBƏ”

26 Aprel 2017 11:53

Qadının appendisitindən görün nə çıxdı...

26 Aprel 2017 11:53

Bərdədə evdən qızıl əşyalar oğurlayan şəxs tutulub

26 Aprel 2017 11:52

Meneceri: "Robert Prosineçki ilə "Bursaspor" yox, İspaniya klubları maraqlanır"

26 Aprel 2017 11:52

Bakıda küləyin binanın üstündən atdığı gəncin ADI BİLİNDİ

26 Aprel 2017 11:49

Sevgili axtaran müğənni ona qovuşdu - FOTO

26 Aprel 2017 11:48

Türkiyədə FETÖ-yə qarşı keçirilən əməliyyatda 1009 nəfər tutulub

26 Aprel 2017 11:47

Qubada müəllim oteldə məktub yazaraq damarlarını kəsib

26 Aprel 2017 11:47

"Türkiyəli iş adamlarının Azərbaycana investisiyaları 9 mlrd. dolları ötüb"

26 Aprel 2017 11:47

Bakıda “Sahibkarlar Günü”nə həsr olunmuş konfrans keçirilib

26 Aprel 2017 11:42

Məşhur müğənni anasını itirdi - FOTO

26 Aprel 2017 11:42

Maltanın "Eurovision-2017" təmsilçisi: "Azərbaycana səfər etməyi arzulayıram"

26 Aprel 2017 11:42

Rusiyada "xalq istiqrazları"nın satışına başlanılıb

26 Aprel 2017 11:42

Kənan və Samirə cütlüyünüdən yeni FOTOları

26 Aprel 2017 11:42

"Aeroflot"da ancaq arıq qadınlar işləyə bilər? - FOTO

26 Aprel 2017 11:37

Rusiya Britaniyanı nüvə silahı ilə hədələdi

26 Aprel 2017 11:37

“Google” rəyləri istifadəçi dilinə tərcümə edəcək

26 Aprel 2017 11:35

Fərqanə Qasımova solo konsert verəcək

26 Aprel 2017 11:34

Aktyorun evindən 1 çamadan narkotik tapıldı – FOTOLAR

26 Aprel 2017 11:33

Azərbaycanlı gəlin namizəd bikinidə - FOTO

26 Aprel 2017 11:32

"AZERNEWS" qəzetinin növbəti nəşri çapdan çıxıb - FOTO

26 Aprel 2017 11:32

Azərbaycanda iki nəhəng şirkət arasında məhkəmə çəkişməsi başa çatıb

26 Aprel 2017 11:32

60 yaşlı məşhur polkovnik 5-ci dəfə evləndi - FOTO

26 Aprel 2017 11:29

Bakıda dəhşətli avtomobil qəzası

26 Aprel 2017 11:29

Azərbaycanda 2025-ci ildə əmtəə qaz hasilatı 40 mlrd. kubmetrə çatacaq

26 Aprel 2017 11:27

Çin səfiri: "Azərbaycan İpək Yolu regionunda əhəmiyyətli ölkədir"

26 Aprel 2017 11:27

Vasif Talıbov nazir müavinini işdən çıxarıldı

26 Aprel 2017 11:27

Bakıda “BMW” dəhşətli qəza törətdi: ölən və yaralananlar var

26 Aprel 2017 11:24

Yeni dəb - Şəffaf cinslər - FOTOLAR

26 Aprel 2017 11:23

Türkiyədə cibgirlər azərbaycanlı tələbəni soydular - FOTO

26 Aprel 2017 11:22