İslam aləminin qurtuluşu üçün "Türk modeli"

İslam aləminin qurtuluşu üçün "Türk modeli"
16:27 8 Yanvar 2016
25 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Maraqların təmin edilməsi üçün savaşa çıxan dövlətlərin geniş siyahısını nəzərə alaraq, son dövrün münaqişələrini 3-cü dünya müharibəsinin təcəssümü kimi də qiymətləndirirlər. Amma hansı adla çağırılmasının fərqi yoxdur, söhbət dünyanın deyil, daha çox Yaxın Şərq coğrafiyasının yenidən bölüşdürülməsindən, bu ərazinin maddi sərvətlərinə hakim olmaq üçün aparılan savaşlardan gedir. Bölgənin təbii sahibi olan müsəlman dövlətlərin passiv mövqeyi, maraq savaşına çıxanların isə xristian kökənli olmaları bəzən bu müharibələrin "növbəti səlib yürüşləri" kimi dəyərləndirilməsinə yol açsa da, mövcud qarşıdurmanın maddi maraq üzərində kökləndiyi gizli qalmadı.

Bölgəyə müdaxilənin "kimyəvi silah axtarışı", "nüvə silahı istehsalının qarşısının alınması", "insan haqlarının müdafiəsi", "demokratik inkişafa dəstək verilməsi" kimi humanitar prinsiplərlə pərdələnməsi də mümkün olmadı. Münaqişənin uzanması təhlillər aparmağa, dünya güclərinin maddi sərvətlərlə zəngin olan coğrafiyaya sahiblənmək uğrunda savaşdıqlarını aydınlaşdırmağa imkan verdi. Əgər baxışlar durulursa, hədəf bəlli olursa, müdafiə olunmaq, düşmənə cavab vermək də asanlaşır. Təəssüf ki, Yaxın Şərq savaşının detallarının aydınlaşdığı, hücum edənlərlə müdafiə olunanların, aranı qatanlarla təzyiqə məruz qalanların kimliyi müəyyənləşən dönəmdə bölgəni yadlara yem edəcək yeni mövzu tapıldı. Regionun iki güclü dövlətinin - İranla Səudiyyə Ərəbistanının qarşıdurmaya getməsi Yaxın Şərq düyününün çözülməsini, region əhalisinin zülmdən qurtarmasını uzun illərin öhdəsinə buraxır. İranla Səudiyyə Ərəbistanının min illər boyu bölgənin bəlasına çevrilmiş, onu tarixin inkişafından kənar salmış məzhəb davasının qızışması deməkdir. Siyasi şərhçilər bu münaqşənin nüfuz savaşı olduğunu isbatlamağa çalışırlar. Qeyd edirlər ki, son zamanlar önə çıxmış İran-Qərb yaxınlaşması bölgədə yeni durum yaradır. Uzun müddət fundamental islamçı kəsim arasında Qərbin yaxın müttəfiqi olmuş Səudiyyə Ərəbistanı isə buna qısqanclıqla yanaşmış, prosesi pozmaq üçün adevkat addımlar atmağa məcbur olmuşdur. O, ənənəvi fars-ərəb qarşıdurması fonunda İranın bölgədə önə çıxması ilə razılaşmır.

Amma deyilənlər problemin yükünü azaltmır. Nə qədər əsaslandırılmış təbliğat aparılsa da, ümumi fikir yenə də məzhəb savaşının üzərində köklənir. Geniş yayılan fikir budur ki, münaqişənin motivi İslam dünyasında hansı məzhəbin söz sahibi olması ilə bağlıdır: "İranın savaşdan qalib çıxması bölgədə şiə məzhəbinin, Səudiyyə Ərəbistanın qalibiyyəti isə sünni məzhəbin önə çıxmasını şərtləndirəcək".

İran və Səudiyyə Ərəbistanının savaşa hazırlıq dönəmində müttəfiq axtararkən məzhəb mənsubiyyətinə görə seçim etmələri də, baş verənlərin "din davası" müstəvisində şərhinə yol açır. Səudiyyə İrana qarşı 34 dövlətdən ibarət beynəlxalq koalisiya yarada bilib ki, bunların da sırasında məhz sünni məzhəbinə mənsub olanlar yer tutur. "34-lər koalisiyası" terrorla mübarizə adı altında Yəməndə husilər, Livanda hizbullahçılar, Bəhreyndə isə şiələri hədəfə almaqla, mahiyyətcə şiələrə qarşı bir savaş aparıldığını deməyə əsas yaradır.

Amma Ər-Riyadın şiə lideri Nimr ən-Nimrinin və daha 46 nəfərin edam etməsilə başlanan, daha sonra Yəməndə yerləşən İran səfirliyinin bombalanması ilə davam edən proseslər doğurdanmı İslama xidmətdir?

Yaxud, Səudiyyə Ərəbistanının Tehrandakı səfirliyinə və Məşhəd şəhərindəki konsulluğuna edilən hücumlar İslamın inkişafına təkandırmı? Təbii ki, yox. Bu münaqişə, qlobal dünyanın müqəddəratı üçün strateji əhəmiyyət daşıyan Yaxın Şərq bölgəsinə sahiblənmək uğrunda yad güclərin apardıqları oyunlara xidmətdən başqa bir şey deyil.

İslam dünyasının inkişafı üçün ən yaxşı modeli Azərbaycan və Türkiyə təqdim edib. 2015-ci ilin son günlərində, dekabr ayında Azərbaycanda rəsmi səfərdə olan Türkiyə baş naziri Əhməd Davudoğlu görüşlərini yekunlaşdırdıqdan sonra namaz qılmaq üçün "Göy məscid"ə getdi. Davudoğlu məsciddə sadə vətəndaşlarla birgə cümə namazını qıldı. Onu, cümə namazında Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) sədri, Şeyxülislam Hacı Allahşükür Paşazadə müşaiyət etdi. Rəsmi statistikaya görə, Azərbaycan əhalisinin əksəriyyəti şiə, Türkiyə əhalisinin çoxluğu isə sünni məzhəblidir. Hər iki icmanın rəsmi təmsilçiləri eyni anda, eyni məsciddə namaz qılmaqla, biri digərini müşayiət etməklə, İslama məzhəb ayrılığını qızışdırmaqla deyil, icmaları yaxınlaşdırmaqla xidmət etməyin mümkünlüyünü göstərdilər. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan və Türkiyə bu bölücülüyə ağıllı yanaşmaqla "bir millətin iki qardaş dövlətinə çevrilməyi" bacarıb. Bu modeli tətbiq etməklə bütün İslam aləmini qurtuluşa çatdırmaq mümkündür.

Müşfiq Ələsgərli
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

FTB Trampın kürəkəni ilə bağlı araşdırmaya başladı

26 May 2017 09:38

ABŞ-ın Qərbi Hollivud şəhərində 28 may “Azərbaycan Milli Günü” elan edilib

26 May 2017 09:37

Beynəlxalq əmtəə, fond və valyuta bazarlarının əsas göstəriciləri (26.05.2017)

26 May 2017 09:37

Kriştianu Ronaldu 5 il müddətinə həbs oluna bilər

26 May 2017 09:37

Azərbaycan nefti 1 dollar ucuzlaşıb

26 May 2017 09:37

"Məni 17 yaşım olanda qaçırtdılar", "Namusunu əvvəldən təmiz saxlayaydın da"....

26 May 2017 09:37

BNA-dan 81 saylı marşrut avtobusunun piyadanı vurmasına münasibət

26 May 2017 09:36

Qızları oğurlayıb seks köləsi edən, doğulan uşaqları terrorçu kimi böyüdən təşkilat barədə ŞOK FAKTLAR

26 May 2017 09:33

Dünya birjalarında qızıl bahalaşdı

26 May 2017 09:33

Azərbaycan Mərkəzi Bankının valyuta məzənnələri (26.05.2017)

26 May 2017 09:32

Mustafa Ceceli boşandı

26 May 2017 09:32

“Respublikası Günü” və Azərbaycan Respublikasının BMT-yə üzvlüyünün 25-ci ildönümü ilə əlaqədar Nyu-Yorkda rəsmi qəbul keçirilib (FOTO)

26 May 2017 09:29

Cəbhədən YENİ XƏBƏR

26 May 2017 09:27

Qızıl 2 dollaradək bahalaşdı

26 May 2017 09:27

Azərbaycan klubu “Dinamo” ilə qarşılaşacaq

26 May 2017 09:22

Millimiz Ukraynaya qarşı

26 May 2017 09:17

"Yuventus" hücumçusu ilə müqavilə yenilədi

26 May 2017 09:17

Azərbaycan Beynəlxalq Bankı dəftərxana ləvazimatları almaq istəyir

26 May 2017 09:17

MN: Mövqelərimiz iriçaplı pulemyot və minaatanlardan 130 dəfə atəşə tutulub

26 May 2017 09:15

Bu günün TƏQVİMİ

26 May 2017 09:13

Cəbhədən xəbər var

26 May 2017 09:13

Şahdağ Turizm Mərkəzində təchizat zəncirinin idarə edilməsinə ehtiyac var

26 May 2017 09:12

Unibankdan Respublika gününə xüsusi kredit kampaniyası

26 May 2017 09:08

Bakı sakini qonşusu tərəfindən döyülərək xəsarət alıb

26 May 2017 09:07

Ermənistan silahlı bölmələri atəşkəsi 130 dəfə pozub

26 May 2017 09:07

Azərbaycan Mərkəzi Bankı kotirovka sorğusu keçirir

26 May 2017 09:07

Təkrarsız El - FOTO

26 May 2017 09:05

“Aqrolizinq” nizamnamə kapitalını artırır

26 May 2017 08:57

Gilasın inanılmaz faydaları

26 May 2017 08:57

Cəmi 4 ay davam etdi - FOTO

26 May 2017 08:52

4 uşaq anasının bədəni təəccübləndirdi - FOTO

26 May 2017 08:52

La Liqa klubu Eskriba ilə əməkdaşlığı davam etdirəcək

26 May 2017 08:52

Elmar Məmmədyarov: "Azərbaycan sülh, təhlükəsizlik və dayanıqlı inkişaf yolunda birgə səylərə həqiqətən töhfə verən fəal və güclü tərəfdaşdır"

26 May 2017 08:52

Kompüteriniz üçün maraqlı şəkillər - FOTOSESSİYA

26 May 2017 08:47

Bakıda torpaq ucuzlaşdı

26 May 2017 08:43

Bakıda yol qəzası baş verib: ölənlər və yaralananlar var

26 May 2017 08:42

At gənc oğlana ağır xəsarət yetirib

26 May 2017 08:42

Dünyada ən bahalı kimyəvi maddələr - QIZIL 10-luq - FOTOLAR

26 May 2017 08:38

ABŞ-da məktəbli avtobusu qəzaya uğrayıb: 11 yaralı

26 May 2017 08:32

Bakıda 30 yaşlı kişi naməlum şəxslər tərəfindən döyülüb

26 May 2017 08:22

Mançesterdə terror aktı ilə bağlı 10-cu şübhəli şəxs saxlanılıb

26 May 2017 08:22

Braziliyada 91 məhbus həbsxanadan qaçıb

26 May 2017 08:17

Bakıda torpaq ucuzlaşıb

26 May 2017 08:15

Filippində zəlzələ

26 May 2017 08:13

Deputat: İslamiada xalqımızın, qonaqların yaddaşına gözəl xatirə kimi həkk olundu

26 May 2017 08:08

Zukerberq Harvardı tərk etməyindən 12 il sonra elmi dərəcə alıb

26 May 2017 08:05

Yəmənin cənub-qərbində toqquşmalar davam edir: 38 ölü

26 May 2017 08:05

Mətbuat Şurasının sədri saytların daşıdığı məsuliyyətdən danışdı

26 May 2017 08:01

"Biz İŞİD ilə mübarizə aparan qlobal koalisiyaya dəstəyimizi genişləndirməyi qərara aldıq"

26 May 2017 07:52

5000 şəkilin içindən seçilən ƏN YAXŞILAR - FOTOLAR

26 May 2017 07:48