Məkkə Məşhədə iqtisadi savaş açdı

Məkkə Məşhədə iqtisadi savaş açdı
08:17 11 Yanvar 2016
73 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında əlaqələrin pisləşməsi ər-Riyadın üstünlüyü ilə asanlıqla iqtisadi müharibəyə çevrilə bilər.

Səudiyyəlilər və iranlılar regional üstünlük əldə etmək üçün uzun müddətdir ki, rəqabətdədirlər. Onlar Suriya və İraqda, eləcə də, Yəməndə sünni krallığın İran tərəfindən dəstəklənən husi üsyançılara qarşı hərbi əməliyyatlar aparması ilə öz əlaltıları vasitəsi ilə bir-birlərilə müharibə aparırlar. Səudiyyə Ərəbistanı öz sərhədlərindən kənarda gedən münaqişələr arasında eyni zamanda narahat şiə vətəndaşlarına təfriqə salmamaları üçün ciddi nəzarət edir. Ötən həftənin şənbə günü əl-Qaidənin krallıqda törətdiyi terror hücumlarında iştirak etməkdə günahlandırılan, əksəriyyətinin sünni olduğu 46 nəfərlə birgə şiə ruhani xadim Nimr əl-Nimr edam edilib.

Tanınmış politoloq Mark Dubovits Wall Street Journal-da dərc olunmuş "Amid Tensions With Saudi Arabia, Grim News for Iran's Economy" məqaləsində bildirir ki, şeyxin edam edilməsinə etiraz edən iranlıların Səudiyyə Ərəbistanının Tehrandakı səfirliyinə hücum edərək yanğın törətmələrindən sonra Səudiyyə hökuməti İranla diplomatik və ticarət əlaqələrini kəsib, oradan gələn vətəndaşların ölkəyə girişinə qadağa qoyub. Səudiyyə Ərəbistanının müttəfiqləri olan Bəhreyn və Sudan da İranla diplomatik əlaqələri kəsib; Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Küveyt Tehrandakı səfirlərini geri çağırıblar. Büdcə kəsirləri olan və hökumət subsidiyalarını azaldan Səudiyyənin öz maliyyə problemləri olsa da, İrana qarşı hələ də güclü üstünlükləri var.

ABŞ Konqresinin 2011 və 2013-cü illər arasında sanksiyalarla İranın neft ixracını hədəf aldığı dövrdə Səudiyyə Ərəbistanı qiymətlərin kəskin artmasının qarşısını almaq üçün neft istehsalını artıraraq mühüm bir addım atdı. İran əvvəllər bir gündə 2,5 milyon barrel neft satırdısa, 2013-cü ilin sonuna qədər bu rəqəm 1 milyona düşdü. Eləcə də, 2011-ci ildə bir gündə 3,7 milyon barrel neft çıxaran İran 2013-cü ildə 2,8 milyon barrel neft çıxarırdı. Neft qiymətləri isə kəskin şəkildə düşdü. Sanksiyalar İran iqtisadiyyatına ağır zərbə vurdu.

Sanksiyaların ağır təsiri İranın ötən il nüvə proqramı ilə bağlı qlobal qüvvələrlə razılaşma imzalamaq istəyini artırdı. İran rəsmiləri neft bazarlarına qayıtmaq və enerji sahəsinə kütləvi xarici investisiya cəlb etmək üçün sanksiyaların yüngülləşdirilməsinə bel bağlayırlar. Belə ki, bunlar İranın hədsiz dərəcədə zəifləmiş iqtisadiyyatını xilas edəcək və narazi əhalini sakitləşdirəcək iki şeydir.

Səudiyyə Ərəbistanının nüvə razılaşmasına qarşı çıxmasının bir səbəbi də elə budur. ABŞ-ın şist neft istehsalını artırması və 2014-cü ilin noyabrında bir gündə 9,6 milyon barrel neft çıxaran Səudiyyə Ərəbistanının bir il sonra neft istehsalını artıraraq 10,2 milyon barrelə çatdırması İranın böhranlı bir qlobal neft bazarına qayıdacağını dəqiqləşdirdi. Bir barrel xam neftin qiyməti təxminən 37 dollardır, bu isə 2013-cü ilin yanvarında sanksiyalar qoyulan zaman olan qiymətlərin təxminən üçdə birini təşkil edir. Tehran bir gündə, haradasa, 7,5 milyon barrel neft satmalıdır ki, sanksiyalardan öncəki gəlir səviyyəsinə qayıda bilsin.

Səudiyyə Ərəbistanının istifadə edə biləcəyi başqa bir iqtisadi silahı da xaricdəki yüz milyard dollarlarıdır. Xarici banklarda və xarici investorlar arasında güclü nüfuzu olan səudiyyəlilər İranla işləyən müəssisələri maliyyə dəstəyini çəkməklə hədələyə bilər. Bir çox qurumlar artıq narahatdırlar ki, Obamanın prezidentlik müddəti başa çatdıqdan sonra sansksiyaların tətbiqi daha da aqressiv bir hal alacaq.

İran nüvə razılaşması vasitəsilə özünü ABŞ və Avropanın iqtisadi təzyiqlərindən azad etmək üçün bir yol tapsa da, Səudiyyə Ərəbistanının da iqtisadi müharibə aparmaq üçün öz vasitələri var. Nə baş verir-versin, İran üçün iqtisadi vəziyyət pisləşə bilər.

Orxan Hun
Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

İŞİD Barselonadakı terror aktına görə məsuliyyəti üzərinə götürüb

17 Avqust 2017 23:37

Azərbaycan və Rusiyanın BMT-dəki daimi nümayəndələri görüşüblər

17 Avqust 2017 23:30

Fanatı müğənniyə görə köynəyini çırdı - VİDEO

17 Avqust 2017 23:18

Azərbaycan klublarının Avropa Liqasından qazancı açıqlanıb

17 Avqust 2017 23:12

Ər-Riyad Dohaya güzəştə getdi -

17 Avqust 2017 23:05

Barselonadakı terrorçu tutuldu

17 Avqust 2017 22:54

Barselonada baş vermiş terror aktında xəsarət alanların sayı 60 nəfərə çatıb

17 Avqust 2017 22:52

5 yaşlı Zeynəbin – FACİƏLİ ÖLÜMÜ - VİDEO

17 Avqust 2017 22:48

FİFA 2017-ci ilin ən yaxşı futbolçusu adına namizədlərin adlarını açıqlayıb

17 Avqust 2017 22:42

Venesuelada həbsxana qana boyandı -

17 Avqust 2017 22:39

Polis İspaniyada terror aktı törədən şəxsi saxlayıb

17 Avqust 2017 22:37

40 min illik qarışqa fosilindən hazırlanan təsbeh SATIŞA ÇIXARILDI

17 Avqust 2017 22:33

İspaniyadakı terrorçunun kimliyi bəlli oldu

17 Avqust 2017 22:29

Barselonada üç polisi maşın vurdu

17 Avqust 2017 22:24

Qurban Qurbanov: “Oyunçulardan tələbim bu idi ki…”

17 Avqust 2017 22:18

Barselonada avtomobil 3 polis əməkdaşını vurub

17 Avqust 2017 22:17

"Barselona"da ciddi itki -

17 Avqust 2017 22:15

Barselonanı qana bulayan terrorçunun şəxsiyyəti müəyyənləşib

17 Avqust 2017 22:06

Tramp bir tvitlə şirkətə 6 milyard dollar ZƏRƏR VERDİ

17 Avqust 2017 21:53

Barselonadakı terroru törədənin KİMLİYİ BİLİNDİ - FOTO

17 Avqust 2017 21:53

“Pul gəlmiş, papaq getmiş” – aparıcı saxta dostlarını IFŞA ETDİ

17 Avqust 2017 21:48

Barselonada avtomobili kütlənin üstünə sürən şəxsin kimliyi müəyyənləşdirilib

17 Avqust 2017 21:47

Oğlanlardan qaçdı.Meşədə itkin düşdü-

17 Avqust 2017 21:45

Ramil Quliyev ona yönələn ittihamlardan danışdı: "Eşitmişəm "fərari" deyirlər" - MÜSAHİBƏ

17 Avqust 2017 21:44

Ukraynadan Rusiyaya TERROR İTTİHAMI: strateji obyektlərin məhvi... – Plan MƏXFİLİKDƏN ÇIXARILDI

17 Avqust 2017 21:33

Vanqanın 2017-ci ildən sonra üçün DƏHŞƏTLİ PROQNOZlARI -

17 Avqust 2017 21:29

Azərbaycanda Qurban bayramı namazının vaxtı müəyyənləşdi

17 Avqust 2017 21:20

Gözəl qadın yoxsa yaraşıqlı kişi? - cinsini dəyişənlərdən İNANILMAZ FOTOLAR

17 Avqust 2017 21:18

"Titanik"in qəhrəmanları 20 il sonra bir arada - FOTOLAR

17 Avqust 2017 21:03

Barselonada mikroavtobusu kütlənin üzərinə sürdülər -

17 Avqust 2017 20:57

Barselonada yük maşını kütləyə çırpıldı, ölən və yaralananlar var - MÜSAHİBƏ

17 Avqust 2017 20:49

Luis Suarez bir ay yaşıl meydandan KƏNARDA QALACAQ

17 Avqust 2017 20:48

Suriya BMT-ni beynəlxalq koalisiyanı buraxmağa çağırdı

17 Avqust 2017 20:38

İran müdafiə nazirinin müavini: “Ballistik və qanadlı raketlər üzrə müdafiə potensialımızı artıracağıq”

17 Avqust 2017 20:37

Səidə Sultan mərhum xalq artistini yad etdi -

17 Avqust 2017 20:33

“VAZ” dirəyə çırpıldı, ər-arvad xəstəxanalıq oldu

17 Avqust 2017 20:29

"Ericsson" 25 minədək işçisini ixtisar edəcək

17 Avqust 2017 20:27

Azərbaycanın və Rusiyanın BMT yanında daimi nümayəndələri arasında görüş keçirildi

17 Avqust 2017 20:23

Ramiz Novruz -

17 Avqust 2017 20:15

Bir neçə saata... - Meteohəssas insanların DİQQƏTİNƏ!

17 Avqust 2017 20:13

Dağıstanda partlayış: ölənlər var

17 Avqust 2017 20:04

Bütün cəbhəboyu HÜCUM, iyirmi beş illik müharibənin SONU... – GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

17 Avqust 2017 20:03

Aralıq dənizində 600 mühacir xilas edildi

17 Avqust 2017 20:00

“Polaroid” şirkəti bazara yeni məhsulları ilə qayıdır

17 Avqust 2017 19:53

Azərbaycan və ABŞ hərbi tibb mütəxəssislərinin görüşü keçirilib

17 Avqust 2017 19:52

Barselonada naməlum sürücü mikroavtobusu kütlənin üzərinə sürüb, xeyli sayda yaralı var

17 Avqust 2017 19:42

"ABŞ-la Çin arasında iqtisadi müharibə gedir -

17 Avqust 2017 19:38

Ekspert: "Həmsədrlər münaqişənin humanitar tərəflərinə daha çox diqqət yetirməlidirlər"

17 Avqust 2017 19:33

“Kopenhagen” klubunun “Qarabağ” komandasına qarşı şikayəti RƏDD EDİLDİ - RƏSMİ

17 Avqust 2017 19:23

"Azercell" 4G dəstəkli yeni smartfon kampaniyası keçirir

17 Avqust 2017 19:22