Məkkə Məşhədə iqtisadi savaş açdı

Məkkə Məşhədə iqtisadi savaş açdı
08:17 11 Yanvar 2016
73 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında əlaqələrin pisləşməsi ər-Riyadın üstünlüyü ilə asanlıqla iqtisadi müharibəyə çevrilə bilər.

Səudiyyəlilər və iranlılar regional üstünlük əldə etmək üçün uzun müddətdir ki, rəqabətdədirlər. Onlar Suriya və İraqda, eləcə də, Yəməndə sünni krallığın İran tərəfindən dəstəklənən husi üsyançılara qarşı hərbi əməliyyatlar aparması ilə öz əlaltıları vasitəsi ilə bir-birlərilə müharibə aparırlar. Səudiyyə Ərəbistanı öz sərhədlərindən kənarda gedən münaqişələr arasında eyni zamanda narahat şiə vətəndaşlarına təfriqə salmamaları üçün ciddi nəzarət edir. Ötən həftənin şənbə günü əl-Qaidənin krallıqda törətdiyi terror hücumlarında iştirak etməkdə günahlandırılan, əksəriyyətinin sünni olduğu 46 nəfərlə birgə şiə ruhani xadim Nimr əl-Nimr edam edilib.

Tanınmış politoloq Mark Dubovits Wall Street Journal-da dərc olunmuş "Amid Tensions With Saudi Arabia, Grim News for Iran's Economy" məqaləsində bildirir ki, şeyxin edam edilməsinə etiraz edən iranlıların Səudiyyə Ərəbistanının Tehrandakı səfirliyinə hücum edərək yanğın törətmələrindən sonra Səudiyyə hökuməti İranla diplomatik və ticarət əlaqələrini kəsib, oradan gələn vətəndaşların ölkəyə girişinə qadağa qoyub. Səudiyyə Ərəbistanının müttəfiqləri olan Bəhreyn və Sudan da İranla diplomatik əlaqələri kəsib; Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Küveyt Tehrandakı səfirlərini geri çağırıblar. Büdcə kəsirləri olan və hökumət subsidiyalarını azaldan Səudiyyənin öz maliyyə problemləri olsa da, İrana qarşı hələ də güclü üstünlükləri var.

ABŞ Konqresinin 2011 və 2013-cü illər arasında sanksiyalarla İranın neft ixracını hədəf aldığı dövrdə Səudiyyə Ərəbistanı qiymətlərin kəskin artmasının qarşısını almaq üçün neft istehsalını artıraraq mühüm bir addım atdı. İran əvvəllər bir gündə 2,5 milyon barrel neft satırdısa, 2013-cü ilin sonuna qədər bu rəqəm 1 milyona düşdü. Eləcə də, 2011-ci ildə bir gündə 3,7 milyon barrel neft çıxaran İran 2013-cü ildə 2,8 milyon barrel neft çıxarırdı. Neft qiymətləri isə kəskin şəkildə düşdü. Sanksiyalar İran iqtisadiyyatına ağır zərbə vurdu.

Sanksiyaların ağır təsiri İranın ötən il nüvə proqramı ilə bağlı qlobal qüvvələrlə razılaşma imzalamaq istəyini artırdı. İran rəsmiləri neft bazarlarına qayıtmaq və enerji sahəsinə kütləvi xarici investisiya cəlb etmək üçün sanksiyaların yüngülləşdirilməsinə bel bağlayırlar. Belə ki, bunlar İranın hədsiz dərəcədə zəifləmiş iqtisadiyyatını xilas edəcək və narazi əhalini sakitləşdirəcək iki şeydir.

Səudiyyə Ərəbistanının nüvə razılaşmasına qarşı çıxmasının bir səbəbi də elə budur. ABŞ-ın şist neft istehsalını artırması və 2014-cü ilin noyabrında bir gündə 9,6 milyon barrel neft çıxaran Səudiyyə Ərəbistanının bir il sonra neft istehsalını artıraraq 10,2 milyon barrelə çatdırması İranın böhranlı bir qlobal neft bazarına qayıdacağını dəqiqləşdirdi. Bir barrel xam neftin qiyməti təxminən 37 dollardır, bu isə 2013-cü ilin yanvarında sanksiyalar qoyulan zaman olan qiymətlərin təxminən üçdə birini təşkil edir. Tehran bir gündə, haradasa, 7,5 milyon barrel neft satmalıdır ki, sanksiyalardan öncəki gəlir səviyyəsinə qayıda bilsin.

Səudiyyə Ərəbistanının istifadə edə biləcəyi başqa bir iqtisadi silahı da xaricdəki yüz milyard dollarlarıdır. Xarici banklarda və xarici investorlar arasında güclü nüfuzu olan səudiyyəlilər İranla işləyən müəssisələri maliyyə dəstəyini çəkməklə hədələyə bilər. Bir çox qurumlar artıq narahatdırlar ki, Obamanın prezidentlik müddəti başa çatdıqdan sonra sansksiyaların tətbiqi daha da aqressiv bir hal alacaq.

İran nüvə razılaşması vasitəsilə özünü ABŞ və Avropanın iqtisadi təzyiqlərindən azad etmək üçün bir yol tapsa da, Səudiyyə Ərəbistanının da iqtisadi müharibə aparmaq üçün öz vasitələri var. Nə baş verir-versin, İran üçün iqtisadi vəziyyət pisləşə bilər.

Orxan Hun
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

22 yaşlı kamança ifaçısının görüntüsü ürək dağladı - Öləndə də kamançasını qucaqladı - FOTO

26 Aprel 2017 14:05

Rusiyada təyyarə qəzaya uğradı – SON DƏQİQƏ

26 Aprel 2017 14:03

FTX direktoru: “İŞİD və başqa terrorçu qruplaşmalar birləşmək üçün danışıqlar aparır”

26 Aprel 2017 14:02

Onlar müəllim, biz tələbə deyilik - YETƏR ARTIQ

26 Aprel 2017 13:57

Heydər Əliyev Sarayı bir ilkə imza atdı - FOTO

26 Aprel 2017 13:57

Ronaldu və Kroos "Real"ın heyətinə daxil edilmədi

26 Aprel 2017 13:57

Şəmkirdə azyaşlı qızı dərmanla yuxuya verib təcavüz etdi

26 Aprel 2017 13:57

Lavrov-Məmmədyarov-Nalbandyan görüşü aprelin 28-də olacaq

26 Aprel 2017 13:54

Avropadan gələn ÖLÜM TƏHLÜKƏSİ - Azərbaycanda vəziyyət NECƏDİR?

26 Aprel 2017 13:53

Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin görüş vaxtı bilindi

26 Aprel 2017 13:52

Qadınları zorlamaq istəyən manyak tutuldu - FOTO

26 Aprel 2017 13:52

Sevdiyi qızı yataqda başqa kişi ilə tutdu və elə bir addım atdı ki... - FOTOLAR

26 Aprel 2017 13:48

"ABŞ bizi bu addımı atmağa vadar edir" - General

26 Aprel 2017 13:47

“İçerde” serialı haqqında SON QƏRAR

26 Aprel 2017 13:43

PA rəsmisi amerikalı siyasətçiyə YERİNİ GÖSTƏRDİ

26 Aprel 2017 13:43

Culiya Roberts "El-Klassiko"da - FOTO

26 Aprel 2017 13:42

Nazir müavini: "Qarşıya qoyulan vəzifələrin icrası ölkəmizin gələcək innovativ inkişafı üçün mühüm rol oynayacaq"

26 Aprel 2017 13:42

​Jurnalistlər üçün ekoloji jurnalistika mövzusunda təlim

26 Aprel 2017 13:42

Rusiya XİN: Moskvada Qarabağ görüşü olacaq

26 Aprel 2017 13:38

SOCAR: Azərbaycanın magistral qaz kəmərlərində texniki itki normadan aşağıdır

26 Aprel 2017 13:37

"Trampla problemləri olan Skott Dvorkin başqaları haqqında yalan danışmaqla təsəlli tapır"

26 Aprel 2017 13:37

Səlim Müslümov: ““İşsizlikdən sığorta haqqında” qanun layihəsi Milli Məclisə təqdim olunub”

26 Aprel 2017 13:37

Azərbaycan-Şimali İrlandiya oyununun yeri dəyişdirildi

26 Aprel 2017 13:34

XİN rəhbərləri Moskvada görüşəcək

26 Aprel 2017 13:33

Yığmamız Avropa Kubokundan kənarda qaldı

26 Aprel 2017 13:32

Səudiyyə naziri: "Azərbaycan neft hasilatını öhdəlikdən daha çox azaldıb"

26 Aprel 2017 13:32

Sərxoş qadına "Facebook"un canlı yayımında təcavüz etdilər - VİDEO

26 Aprel 2017 13:29

Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan XİN başçılarının görüşünün tarixi açıqlanıb

26 Aprel 2017 13:27

Bombardirlərimiz sonuncular sırasında

26 Aprel 2017 13:27

895 min manat vəsaitin büdcədən yayınmasının qarşısı alındı - DGK

26 Aprel 2017 13:24

Ən dadlı tikə kababı necə bişirmək olar?

26 Aprel 2017 13:24

Rus hərbi kolonları Donetskə hərəkət edir - MÜHARİBƏ SİQNALI

26 Aprel 2017 13:23

Milli dövlətçilik düşüncəsinin işığında

26 Aprel 2017 13:22

Azərbaycan Beynəlxalq Təhlükəsizlik Konfransında təmsil olunur

26 Aprel 2017 13:19

Nalbandyan Elmar Məmmədyarovla GÖRÜŞDƏN QAÇDI

26 Aprel 2017 13:18

Günün matçlarını yayımlayacaq kanallar

26 Aprel 2017 13:17

Ağdaşda DƏHŞƏTLİ QƏZA: 7 yaralı var

26 Aprel 2017 13:17

Azərbaycan - Şimali İrlandiya matçının stadionu dəyişdirilib

26 Aprel 2017 13:17

Ekspert: "AŞPA-nın qərarı nə Aİ-yə, nə də Türkiyəyə xeyir gətirməyəcək"

26 Aprel 2017 13:17

İşsizlik sığortası ilə bağlı qanun layihəsi parlamentə göndərildi

26 Aprel 2017 13:14

Məşhur olduqdan sonra tamamilə başqa qadına çevrilən ulduzlar – FOTOLAR

26 Aprel 2017 13:13

Azərbaycan müdafiə nazirinin müavini Moskvaya gedib

26 Aprel 2017 13:12

"SOCAR Trading": Kot d'İvuarda LNG terminalının tikintisinə ilin sonunda başlanacaq

26 Aprel 2017 13:12

Beşinci dəfə evlənən 60 yaşlı polkovnik danışdı

26 Aprel 2017 13:12

İndiyə qədər Azərbaycanda 445 sahibkara partnyor vergi ödəyicisi statusu verilib

26 Aprel 2017 13:07

Ekspert: "Maliyyə yardımının ləğvi Azərbaycanın ABŞ üçün əhəmiyyətinin azalması demək deyil"

26 Aprel 2017 13:07

2025-ci ilədək kommersiya qazının hasilat həcmi açıqlandı

26 Aprel 2017 13:05

Hansı uşaqlar peyvənd oluna bilməz?

26 Aprel 2017 13:05

Kişilər, diqqət! Bunlar sonsuzluğa səbəb olur

26 Aprel 2017 13:05

İŞİD başqa qruplaşmalarla birləşir - YENİ TƏHLÜKƏ

26 Aprel 2017 13:03