Məkkə Məşhədə iqtisadi savaş açdı

Məkkə Məşhədə iqtisadi savaş açdı
08:17 11 Yanvar 2016
73 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında əlaqələrin pisləşməsi ər-Riyadın üstünlüyü ilə asanlıqla iqtisadi müharibəyə çevrilə bilər.

Səudiyyəlilər və iranlılar regional üstünlük əldə etmək üçün uzun müddətdir ki, rəqabətdədirlər. Onlar Suriya və İraqda, eləcə də, Yəməndə sünni krallığın İran tərəfindən dəstəklənən husi üsyançılara qarşı hərbi əməliyyatlar aparması ilə öz əlaltıları vasitəsi ilə bir-birlərilə müharibə aparırlar. Səudiyyə Ərəbistanı öz sərhədlərindən kənarda gedən münaqişələr arasında eyni zamanda narahat şiə vətəndaşlarına təfriqə salmamaları üçün ciddi nəzarət edir. Ötən həftənin şənbə günü əl-Qaidənin krallıqda törətdiyi terror hücumlarında iştirak etməkdə günahlandırılan, əksəriyyətinin sünni olduğu 46 nəfərlə birgə şiə ruhani xadim Nimr əl-Nimr edam edilib.

Tanınmış politoloq Mark Dubovits Wall Street Journal-da dərc olunmuş "Amid Tensions With Saudi Arabia, Grim News for Iran's Economy" məqaləsində bildirir ki, şeyxin edam edilməsinə etiraz edən iranlıların Səudiyyə Ərəbistanının Tehrandakı səfirliyinə hücum edərək yanğın törətmələrindən sonra Səudiyyə hökuməti İranla diplomatik və ticarət əlaqələrini kəsib, oradan gələn vətəndaşların ölkəyə girişinə qadağa qoyub. Səudiyyə Ərəbistanının müttəfiqləri olan Bəhreyn və Sudan da İranla diplomatik əlaqələri kəsib; Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Küveyt Tehrandakı səfirlərini geri çağırıblar. Büdcə kəsirləri olan və hökumət subsidiyalarını azaldan Səudiyyənin öz maliyyə problemləri olsa da, İrana qarşı hələ də güclü üstünlükləri var.

ABŞ Konqresinin 2011 və 2013-cü illər arasında sanksiyalarla İranın neft ixracını hədəf aldığı dövrdə Səudiyyə Ərəbistanı qiymətlərin kəskin artmasının qarşısını almaq üçün neft istehsalını artıraraq mühüm bir addım atdı. İran əvvəllər bir gündə 2,5 milyon barrel neft satırdısa, 2013-cü ilin sonuna qədər bu rəqəm 1 milyona düşdü. Eləcə də, 2011-ci ildə bir gündə 3,7 milyon barrel neft çıxaran İran 2013-cü ildə 2,8 milyon barrel neft çıxarırdı. Neft qiymətləri isə kəskin şəkildə düşdü. Sanksiyalar İran iqtisadiyyatına ağır zərbə vurdu.

Sanksiyaların ağır təsiri İranın ötən il nüvə proqramı ilə bağlı qlobal qüvvələrlə razılaşma imzalamaq istəyini artırdı. İran rəsmiləri neft bazarlarına qayıtmaq və enerji sahəsinə kütləvi xarici investisiya cəlb etmək üçün sanksiyaların yüngülləşdirilməsinə bel bağlayırlar. Belə ki, bunlar İranın hədsiz dərəcədə zəifləmiş iqtisadiyyatını xilas edəcək və narazi əhalini sakitləşdirəcək iki şeydir.

Səudiyyə Ərəbistanının nüvə razılaşmasına qarşı çıxmasının bir səbəbi də elə budur. ABŞ-ın şist neft istehsalını artırması və 2014-cü ilin noyabrında bir gündə 9,6 milyon barrel neft çıxaran Səudiyyə Ərəbistanının bir il sonra neft istehsalını artıraraq 10,2 milyon barrelə çatdırması İranın böhranlı bir qlobal neft bazarına qayıdacağını dəqiqləşdirdi. Bir barrel xam neftin qiyməti təxminən 37 dollardır, bu isə 2013-cü ilin yanvarında sanksiyalar qoyulan zaman olan qiymətlərin təxminən üçdə birini təşkil edir. Tehran bir gündə, haradasa, 7,5 milyon barrel neft satmalıdır ki, sanksiyalardan öncəki gəlir səviyyəsinə qayıda bilsin.

Səudiyyə Ərəbistanının istifadə edə biləcəyi başqa bir iqtisadi silahı da xaricdəki yüz milyard dollarlarıdır. Xarici banklarda və xarici investorlar arasında güclü nüfuzu olan səudiyyəlilər İranla işləyən müəssisələri maliyyə dəstəyini çəkməklə hədələyə bilər. Bir çox qurumlar artıq narahatdırlar ki, Obamanın prezidentlik müddəti başa çatdıqdan sonra sansksiyaların tətbiqi daha da aqressiv bir hal alacaq.

İran nüvə razılaşması vasitəsilə özünü ABŞ və Avropanın iqtisadi təzyiqlərindən azad etmək üçün bir yol tapsa da, Səudiyyə Ərəbistanının da iqtisadi müharibə aparmaq üçün öz vasitələri var. Nə baş verir-versin, İran üçün iqtisadi vəziyyət pisləşə bilər.

Orxan Hun
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Gənc Aşıqların II müsabiqəsi keçiriləcək

24 May 2017 18:12

Azərbaycan EUROSAI-ın X Konqresində iştirak edib

24 May 2017 18:12

İki ayaq üstə dayanmadığı üçün itini döydü - VİDEO

24 May 2017 18:12

Ərdoğan Prezident İlham Əliyevə məktub göndərdi

24 May 2017 18:05

Milçəkləri evdən uzaqlaşdırmağın yolu

24 May 2017 18:05

Ermənilər İrəvanın Qarabağda müharibəyə hazırlaşdığını ETİRAF ETDİ: SABAH...

24 May 2017 18:03

Ərdoğan: “Azərbaycanın beynəlxalq arenada qazandığı nüfuzlu mövqedən qürur duyuruq”

24 May 2017 18:03

Ərdoğan Azərbaycan Prezidentinə məktub göndərib

24 May 2017 18:02

AMB-nin notları ilə bağlı hərracda tələb təklifi 4,6 dəfə üstələyib

24 May 2017 18:02

İlk baxışda anlaşılmayan

24 May 2017 17:58

Roma Papası: “Allahdan Azərbaycan vətəndaşlarının hər birinə xoşbəxtlik və firavanlıq diləyirəm”

24 May 2017 17:57

Məşhur gecə klubunda əylənən qadın kor oldu - VİDEO

24 May 2017 17:57

Roma Papası Azərbaycan Prezidentini təbrik edib

24 May 2017 17:55

NATO sammitinin təhlükəsizliyini qartallar da təmin edəcək

24 May 2017 17:55

Spiker Türkiyə parlamenti üçün yeni bina istədi

24 May 2017 17:53

İslamiadanın qalibinə Türkiyədə 10 min lirə mükafat verilib

24 May 2017 17:52

Bakıda həyatından bezən 2 qadın - VİDEO

24 May 2017 17:52

II Elizabet Prezident İlham Əliyevi təbrik edib

24 May 2017 17:50

ADU-da “Mədəniyyət günəşi” adlı tədbir keçirilib (FOTO)

24 May 2017 17:50

Prezident: İtaliya və Azərbaycan arasındakı səmərəli əlaqələr gələcəkdə daha da dərinləşəcək və şaxələnəcək

24 May 2017 17:50

Yarasalarla bağlı heyrətə düşəcəyiniz MƏLUMAT: insan kimi... - FOTO

24 May 2017 17:48

Məhkəmədə hakim Maşallah Əhmədova xəbərdarlıq edib

24 May 2017 17:47

Praqada “Çexiya və müsəlman ölkələri arasında münasibətlər” mövzusunda konfrans keçirilib

24 May 2017 17:47

"Azərbaycan özünü stabillik adası kimi təqdim etməyi bacardı" - Millət vəkili

24 May 2017 17:47

Türkiyə nəhəngi xorvat ulduza 7 milyon maaş verəcək

24 May 2017 17:47

Maşallah Əhmədov: "Adam kişi olar"

24 May 2017 17:44

Nobel alan musiqiçi tədbirə gəlmədi

24 May 2017 17:44

Tanınmış şair Əkrəm Əylislini təhqir etdi: “Qoduğun yazdığı nəyə lazımdı ki?”

24 May 2017 17:43

Maşallah Əhmədovun İrandan gətirdiyi daşlara baxış keçiriləcək

24 May 2017 17:43

Azərbaycanlı müğənninin şokoladından qurd çıxdı - VİDEO

24 May 2017 17:42

Azərbaycan diaspor rəhbəri İzmirdə bələdiyyə sədri ilə görüşüb

24 May 2017 17:42

Metro istifadəçilərinin NƏZƏRİNƏ!

24 May 2017 17:39

Monteneqro bu tarixdə NATO-nun rəsmi üzvü olacaq - Kremlə ŞOK XƏBƏR

24 May 2017 17:38

Azərbaycan millisinin üzvü "Fənərbağça"ya transfer edildi

24 May 2017 17:37

Sankt-Peterburqda metro stansiyası bağlanıb

24 May 2017 17:36

Yığmamız Avropa çempionatının hazırlığına başlayır

24 May 2017 17:36

Analitiklər istehlak robotları bazarının həcminin 5 qat artımını proqnozlaşdırırlar

24 May 2017 17:35

Proqram təminatında aşkar edilmiş boşluqların sayı 30% yüksəlib

24 May 2017 17:35

“Diplom haqqında arayış” elektron xidməti yeniləndi

24 May 2017 17:35

Əsədin qırıcıları ABŞ-ın bombaladığı hərbi bazaya döndü - FOTOLAR

24 May 2017 17:33

Əl-ələ gəzən prezidentlər və Trampa əks-hücum - MARAQLI ANLAR FOTO/VİDEODA

24 May 2017 17:33

Öldürdüyü şəxsin cəsədini 170 hissəyə ayıran qatilin başını bankada saxlayırlar - FOTO

24 May 2017 17:32

Baş Prokurorluqda Avropa Komissiyası ilə birgə tədbir keçirilib

24 May 2017 17:32

Götzenin qardaşı "Bavariya"yla müqavilə bağladı - RƏSMİ

24 May 2017 17:27

İnstagram-dan daha bir YENİLİK

24 May 2017 17:27

Elnarə Abdullayeva peşman olub: "Nə oldu qudurdun?!"

24 May 2017 17:24

Müharibələrin 10 ən qorxunc tablosu - FOTOLAR

24 May 2017 17:23

Ərəbcə danışan şəxs Atatürkün heykəlinə balta ilə hücum çəkdi

24 May 2017 17:22

Natiq Əliyevdən neftin qiyməti ilə bağlı AÇIQLAMA

24 May 2017 17:22

“Cəlal baba”nın həyat yoldaşı sevgilisi ilə

24 May 2017 17:21