Məkkə Məşhədə iqtisadi savaş açdı

Məkkə Məşhədə iqtisadi savaş açdı
08:17 11 Yanvar 2016
73 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında əlaqələrin pisləşməsi ər-Riyadın üstünlüyü ilə asanlıqla iqtisadi müharibəyə çevrilə bilər.

Səudiyyəlilər və iranlılar regional üstünlük əldə etmək üçün uzun müddətdir ki, rəqabətdədirlər. Onlar Suriya və İraqda, eləcə də, Yəməndə sünni krallığın İran tərəfindən dəstəklənən husi üsyançılara qarşı hərbi əməliyyatlar aparması ilə öz əlaltıları vasitəsi ilə bir-birlərilə müharibə aparırlar. Səudiyyə Ərəbistanı öz sərhədlərindən kənarda gedən münaqişələr arasında eyni zamanda narahat şiə vətəndaşlarına təfriqə salmamaları üçün ciddi nəzarət edir. Ötən həftənin şənbə günü əl-Qaidənin krallıqda törətdiyi terror hücumlarında iştirak etməkdə günahlandırılan, əksəriyyətinin sünni olduğu 46 nəfərlə birgə şiə ruhani xadim Nimr əl-Nimr edam edilib.

Tanınmış politoloq Mark Dubovits Wall Street Journal-da dərc olunmuş "Amid Tensions With Saudi Arabia, Grim News for Iran's Economy" məqaləsində bildirir ki, şeyxin edam edilməsinə etiraz edən iranlıların Səudiyyə Ərəbistanının Tehrandakı səfirliyinə hücum edərək yanğın törətmələrindən sonra Səudiyyə hökuməti İranla diplomatik və ticarət əlaqələrini kəsib, oradan gələn vətəndaşların ölkəyə girişinə qadağa qoyub. Səudiyyə Ərəbistanının müttəfiqləri olan Bəhreyn və Sudan da İranla diplomatik əlaqələri kəsib; Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Küveyt Tehrandakı səfirlərini geri çağırıblar. Büdcə kəsirləri olan və hökumət subsidiyalarını azaldan Səudiyyənin öz maliyyə problemləri olsa da, İrana qarşı hələ də güclü üstünlükləri var.

ABŞ Konqresinin 2011 və 2013-cü illər arasında sanksiyalarla İranın neft ixracını hədəf aldığı dövrdə Səudiyyə Ərəbistanı qiymətlərin kəskin artmasının qarşısını almaq üçün neft istehsalını artıraraq mühüm bir addım atdı. İran əvvəllər bir gündə 2,5 milyon barrel neft satırdısa, 2013-cü ilin sonuna qədər bu rəqəm 1 milyona düşdü. Eləcə də, 2011-ci ildə bir gündə 3,7 milyon barrel neft çıxaran İran 2013-cü ildə 2,8 milyon barrel neft çıxarırdı. Neft qiymətləri isə kəskin şəkildə düşdü. Sanksiyalar İran iqtisadiyyatına ağır zərbə vurdu.

Sanksiyaların ağır təsiri İranın ötən il nüvə proqramı ilə bağlı qlobal qüvvələrlə razılaşma imzalamaq istəyini artırdı. İran rəsmiləri neft bazarlarına qayıtmaq və enerji sahəsinə kütləvi xarici investisiya cəlb etmək üçün sanksiyaların yüngülləşdirilməsinə bel bağlayırlar. Belə ki, bunlar İranın hədsiz dərəcədə zəifləmiş iqtisadiyyatını xilas edəcək və narazi əhalini sakitləşdirəcək iki şeydir.

Səudiyyə Ərəbistanının nüvə razılaşmasına qarşı çıxmasının bir səbəbi də elə budur. ABŞ-ın şist neft istehsalını artırması və 2014-cü ilin noyabrında bir gündə 9,6 milyon barrel neft çıxaran Səudiyyə Ərəbistanının bir il sonra neft istehsalını artıraraq 10,2 milyon barrelə çatdırması İranın böhranlı bir qlobal neft bazarına qayıdacağını dəqiqləşdirdi. Bir barrel xam neftin qiyməti təxminən 37 dollardır, bu isə 2013-cü ilin yanvarında sanksiyalar qoyulan zaman olan qiymətlərin təxminən üçdə birini təşkil edir. Tehran bir gündə, haradasa, 7,5 milyon barrel neft satmalıdır ki, sanksiyalardan öncəki gəlir səviyyəsinə qayıda bilsin.

Səudiyyə Ərəbistanının istifadə edə biləcəyi başqa bir iqtisadi silahı da xaricdəki yüz milyard dollarlarıdır. Xarici banklarda və xarici investorlar arasında güclü nüfuzu olan səudiyyəlilər İranla işləyən müəssisələri maliyyə dəstəyini çəkməklə hədələyə bilər. Bir çox qurumlar artıq narahatdırlar ki, Obamanın prezidentlik müddəti başa çatdıqdan sonra sansksiyaların tətbiqi daha da aqressiv bir hal alacaq.

İran nüvə razılaşması vasitəsilə özünü ABŞ və Avropanın iqtisadi təzyiqlərindən azad etmək üçün bir yol tapsa da, Səudiyyə Ərəbistanının da iqtisadi müharibə aparmaq üçün öz vasitələri var. Nə baş verir-versin, İran üçün iqtisadi vəziyyət pisləşə bilər.

Orxan Hun
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Bir neçə pilot Formula 2 yarışlarında qəza törədib

24 İyun 2017 12:55

Rusiyanın ən məşhur qanuni oğrusunun Bakılı qızının GƏNCƏ MACƏRASI - FOTOLAR

24 İyun 2017 12:53

Millimizin imzalı forması məşhur kolleksionerin ən bahalısıdır

24 İyun 2017 12:52

Əminənin gözünün nuru üçün kömək olaq

24 İyun 2017 12:51

Bakıda "F1 Village" zonasında "Formula 1" pilotlarının avtoqraf-sessiyası FOTOLARDA

24 İyun 2017 12:50

Yevgeni Kasperski: "İlham Əliyev kibertəhlükəsizlik sahəsinə olduqca böyük əhəmiyyət verir"

24 İyun 2017 12:47

"Real"dakılara zəng vurub iş istəməyəcəyimə əminəm"

24 İyun 2017 12:47

İlham Əliyev pakistanlı həmkarına başsağlığı verdi

24 İyun 2017 12:46

Formula 2 yarışlarında ilk QƏZA baş verdi

24 İyun 2017 12:43

Britaniyalı qonaq: Formula 1 yarışı yüksək səviyyədə təşkil olunub

24 İyun 2017 12:43

Afinadan Türkiyə ilə bağlı ŞOK TƏLƏB

24 İyun 2017 12:43

Baş Prokurorluq Əkrəm Həsənova xəbərdarlıq edib

24 İyun 2017 12:42

Bayram gününə olan

24 İyun 2017 12:40

Azərbaycanda havanın temperaturu yüksəlir - 34 DƏRƏCƏ

24 İyun 2017 12:39

Bu gün Bakıda Formula 2 üzrə birinci yarış başlayıb

24 İyun 2017 12:36

"Özbaşınalıqlara dözə bilmirəm"

24 İyun 2017 12:34

Bayram günündə hava NECƏ OLACAQ?

24 İyun 2017 12:33

İstirahət gününün HAVAsı

24 İyun 2017 12:32

Prezident İlham Əliyev pakistanlı həmkarına başsağlığı verib

24 İyun 2017 12:29

İlham Əliyev Pakistan prezidentinə məktub göndərdi

24 İyun 2017 12:28

Bakıda Formula-2 üzrə birinci yarışa start verildi

24 İyun 2017 12:27

Axtarışda olan şəxslər saxlanıldı

24 İyun 2017 12:27

Prezident İlham Əliyev: "Biz terrorizmin bütün təzahürlərinə qarşı qətiyyətlə və ardıcıl mübarizə aparılmasını vacib hesab edirik"

24 İyun 2017 12:22

Azərbaycanda iki gün ərzində müşahidə olunacaq hava proqnozu açıqlanıb

24 İyun 2017 12:22

Formula 1-in qonağı: Bu yarışın ev sahibliyi edən ölkə üçün böyük əhəmiyyəti var

24 İyun 2017 12:22

Rusiya kəşfiyyat gəmisi İstanbul boğazından keçdi

24 İyun 2017 12:19

Bakıda iki yeniyetmədən gözlənilməz addım: avtomobil qaçırtdılar, sonra...

24 İyun 2017 12:18

"Kəndə çıxa bilmirəm, utanıram" - Oğurluq edib kef məclisi quran şəxs - VİDEO - FOTO

24 İyun 2017 12:17

Kənan M.M reklam qalmaqalından danışdı

24 İyun 2017 12:14

Tibb bacısı xəstə uşağı yumruqladı - VİDEO - FOTO

24 İyun 2017 12:12

Binəqədi sakini hamamda facəvi şəkildə öldü

24 İyun 2017 12:12

Bu gün Elçibəyin doğum günüdür

24 İyun 2017 12:09

Xanımın ətəyinin yuxarı qalxdığını gördü və ELƏ BİR ŞEY ETDİ Kİ... - İNANILMAZ (FOTO)

24 İyun 2017 12:08

Dəm qazı daha bir can aldı

24 İyun 2017 12:08

Fransa millisində oynamış futbolçu "Qəbələ"də

24 İyun 2017 12:07

İbrahimoviçin yeni klubu - FOTO

24 İyun 2017 12:05

Bayramda SƏRVƏT TOPLAYACAQLAR

24 İyun 2017 12:03

Bakı Nəqliyyat Agentliyi istehsalat bazalarında sürücülərlə görüşlərə başlayıb

24 İyun 2017 12:02

Ali Məhkəmə ölümlə nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi törətməkdə təqsirləndirilən şəxsin kassasiya şikayətinə baxıb

24 İyun 2017 12:02

Londondakı yanğının səbəbi açıqlandı

24 İyun 2017 11:59

Sabah Bakıya gələcək məşhur müğənni Parisdə - FOTO

24 İyun 2017 11:57

Şortik geyinən gənclərə münasibətiniz necədir?

24 İyun 2017 11:52

12 erməni hərbçisi ÖLÜMCÜL YARALANDI - FOTO

24 İyun 2017 11:48

Legioner qapıçı "Qarabağ"da - RƏSMİ

24 İyun 2017 11:47

Formula-1 Azərbaycan Qran-Prisi: "Mercedes" komandası cərimələndi

24 İyun 2017 11:47

Ufuk Budak yeni klubuyla anlaşdı

24 İyun 2017 11:47

Azərbaycan nefti bahalaşdı

24 İyun 2017 11:47

Azərbaycandakı bütün məkanlar barədə buradan öyrənin - YENİ XİDMƏT

24 İyun 2017 11:44

Binəqədidə məktəblilərin “Azərbaycan Səninlədir-Sənsiz deyil” VII yaradıcılıq festivalı keçirilib (FOTO)

24 İyun 2017 11:43

Neftçalada yol qəzasında xəsarət alan şəxs evində ölüb

24 İyun 2017 11:42