Avronun bahalaşması yaxşıdır, yoxsa ucuzlaşması?

Avronun bahalaşması yaxşıdır, yoxsa ucuzlaşması?
07:22 12 Yanvar 2016
24 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

"Report" qlobal iqtisadiyyat üçün bu həftə gözlənilən əsas hadisələri açıqlayıb (19 İyun 2017 10:47)

ABŞ-ın dövlət katibi Henri Kissincer Amerikanın Vyetnam və Çinlə bağlı narahatlıq dövründən sonra 1973-ü ili "Avropa ili" elan etmişdi. İndi isə davam edən qaçqın böhranı, Rusiyanın Şimali Ukraynanı işğal, Krımı ilhaq etməsi və Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxması təhlükəsi ilə 2016-cı il Amerika diplomatiyası üçün yeni bir "Avropa ili"nə çevrilə bilər.

Avropa ABŞ üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. ABŞ-ın iqtisadiyyatı Almaniya iqtisadiyyatından dörd dəfə böyük olsa da, 28 ölkənin üzv oldğu Aİ-nin iqtisadiyyatı ABŞ-ın iqtisadiyyatına bərabərdir. Əhalisi (510 milyon) Amerikanın əhalisindən (320 milyon) çoxdur.

Bəli, Amerikada adambaşına düşən gəlir daha yüksəkdir, ancaq insan kapitalı, texnologiya və ixrac baxımından Aİ ABŞ səviyyəsindədir. 2010-cu il böhranına qədər bəzi iqtisadçılar dünyanın əsas ehtiyat valyutası kimi avronun dolları əvəz edə biləcəyini düşünürdülər.

ABŞ-ın ən məşhur və nüfuzlu politoloqlarından biri, Harvard Universitetinin professoru, neoliberalizmin "ata"larından biri Cozef Nay Project Syndicate-də dərc etdirdiyi "The Danger of a Weak Europe" yazısında bildirir ki, Avropa hərbi resurslar baxımından ABŞ-ın müdafiəyə ayırdığı pulun yarısı qədər xərc çəkir. Britaniya və Fransanın nüvə arsenalları, Afrika və Yaxın Şərqdə müdaxilə etmək üçün isə məhdud gücü vardır. Hər iki ölkə "İslam dövləti"nə qarşı hava hücumlarında fəal iştirak edən tərəfdaşlardır.

Yumşaq gücə gəldikdə isə, Avropa beynəlxalq qurumların işində mühüm rol oynayıb. Avropanın ortaq qurumlar ətrafında birləşdiyi düşüncəsi qonşularını cəlb edirdi, ancaq maliyyə böhranından sonra bu düşüncə tədricən yoxa çıxdı.

Avropanın gücünün dəyərləndirilməsi üçün verilə biləcək əsas sual isə belədir: Aİ beynəlxalq məsələlərdə vahid səslə çıxış edə biləcəkmi, yoxsa üzv ölkələrinin fərqli-fərqli milli kimlikləri, siyasi mədəniyyətləri və xarici siyasətləri ilə müəyyənləşən məhdud bir qurum olaraq qalacaq?

Bu sualların cavabı qoyulan məsələyə görə dəyişir. Məsələn, ticarət məsələlərində Avropa ABŞ-la eyni səviyyədədir. Beynəlxalq Valyuta Fondunda oynadığı rola görə isə Avropa ABŞ-dan sonra ikinci yerdə gəlir.

Antiinhisarçılıq məsələlərinə gəldikdə, Avropa bazarlarının miqyası o demək idi ki, birləşmək istəyən Amerika şirkətləri ABŞ Ədliyyə Departamenti ilə yanaşı, Avropa Komissiyasından da razılıq almalı idilər. Kiberdünyada isə gizliliyin qorunması üçün qlobal standartları Aİ müəyyənləşdirir və ABŞ bu standartları saymaya bilməz.

Bütün bunlara baxmayaraq, Avropa Birliyi ciddi məhdudiyyətlərlə üzləşir. Milli kimliklər vahid Avropa kimiliyindən daha güclü olaraq qalır. Aİ qurumları sağçı populist partiyaların ksenofobiya hədəfləri arasındadır.

Aİ daxilində hüquqi inteqrasiya artmaqda olsa da, müdafiə və xarici siyasətin inteqrasiyası məhdud olaraq qalır. Uzunmüddətli perspektivdə isə doğum səviyyəsinin aşağı olması və kütləvi immiqrasiyanı qəbul etmək istəməməsi nəticəsində Avropa ciddi demoqrafik problemlərlə üzləşir. 1900-cü ildə dünya əhalisinin dörddə biri Avropanın payına düşürdü. Bu əsrin ortasına qədər isə bu göstərici 6 faiz ola bilər. Həmin vaxta qədər Avropa əhalisinin, demək olar, üçdə birinin yaşı 65-dən yuxarı olacaq.

Hazırki immiqrasiya dalğası Avropanın uzunmüddətli demoqrafik probleminin həll yolu ola bilər, ancaq eyni zamanda bu, Almaniya kansleri Angela Merkelin müstəsna liderliyinə baxmayaraq, Avropanın birliyi üçün də təhlükədir. Əksər Avropa ölkələrində qaçqın axınına sərt siyasi reaksiya göstərilib.

Avropanın ABŞ üçün təhlükəyə çevrilməsi ehtimalı aşağıdır. Bunun tək səbəbi isə hərbi xərclərinin çox olmaması deyil. Avropa dünyanın ən böyük bazarına malik olsa da, birliyi yoxdur.

ABŞ diplomatları isə hədsiz güclənən bir Avropanı yox, hədsiz zəif bir Avropanı təhlükə hesab edirlər. Avropa və Amerika müttəfiq qaldıqları zaman onların resursları qarşılıqlı güc gətirir.

Transatlantik Ticarət və İnvestisiya Tərəfdaşlığı üzrə danışıqları zəiflədən qaçılmaz çəkişmələr olsa da, iqtisadi parçalanma ehtimalı olduqca aşağıdır. Barak Obamanın Transatlantik Ticarət və İnvestisiya Tərəfdaşlığının təşviqi üçün aprel ayında Avropaya səfər etməsi gözlənilir. Hər iki istiqamətdə qoyulan birbaşa investisiya iqtisadiyyatları bir arada tutmağa kömək edir. Amerika və Avropa əsrlərlə bir-birlərinə qarşı mübarizə aparmış olsalar da, onlar dünyanın başqa heç bir regionu ilə olmadığı qədər bir-birlərilə demokratiya və insan hüquqları kimi dəyərləri bölüşürlər.

Nə güclü ABŞ, nə də güclü Avropa digərinin maraqlarına qarşı təhlükə təşkil edir. 2016-cı ildə zəifləyən Avropa isə hər iki tərəfə zərər verə bilər.

Orxan Hun
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Çimərlikdə azyaşlı qıza TƏCAVÜZ: 5 suriyalı saxlanıldı

28 İyun 2017 16:38

Çinin CNPC şirkəti Şimali Koreyaya yanacaq satışını dayandırıb

28 İyun 2017 16:37

Luqanskda kəşfiyyat toqquşması: rus hərbçi əsir düşdü

28 İyun 2017 16:37

Məşhur aparıcılar niyə boşandı?

28 İyun 2017 16:30

Qadına 1 yaşlı uşağının ətini yedizdirdilər - ŞOK - VİDEO

28 İyun 2017 16:28

Bakıda 23-cü Dünya Tibbi Hüquq Konqresi keçiriləcək

28 İyun 2017 16:27

"Qarabağ"ın son sınaqçı-rəqibi də müəyyənləşdi

28 İyun 2017 16:27

DİQQƏT: Qazı qurtaran alışqanlarınızı ATMAYIN...

28 İyun 2017 16:18

Azərbaycanın daha 3 güləşçisi Avropa çempionatının finalına yüksəlib

28 İyun 2017 16:17

Avroliqa 50 oyunla başlayır

28 İyun 2017 16:17

Serbiyalı futbolçu klub prezidenti oldu

28 İyun 2017 16:17

Hadisə yenə kökəldi - FOTO

28 İyun 2017 16:12

Kökəlmək istəmirsinizsə, bunlara əməl edin

28 İyun 2017 16:12

Azərbaycanlı SEPAH-çı qızının gözü önündə güllələndi

28 İyun 2017 16:05

İŞİD-dən qandonduran EDAM: İki uşaq əllərindəki silahlarla... – ŞOK VİDEO

28 İyun 2017 16:03

Ukraynanın erməni naziri: "Təsadüfi deyil ki, virus sözü "RUS"la bitir"

28 İyun 2017 15:57

Sumqayıtda narkotik vasitələrin dövriyyəsində təqsirləndirilən şəxs məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb

28 İyun 2017 15:57

Elxan Poluxov etimadnaməsini Braziliya prezidentinə təqdim etdi

28 İyun 2017 15:53

Gəncədə meyit tapıldı

28 İyun 2017 15:52

İsveçrədə muğam axşamı keçirilib (FOTO)

28 İyun 2017 15:50

Qısqanc ər arvadının sevgilisini "İdeal ər" tamaşasında döydü

28 İyun 2017 15:49

Ərdoğan Almaniyanı əsir aldı: MİT-in GİZLİ ƏMƏLİYYATI

28 İyun 2017 15:48

Çin klubu daha bir ulduzun başını gicəlləndirdi

28 İyun 2017 15:47

Nişan qaytaran aktrisa yeni sevgilisi ilə

28 İyun 2017 15:42

DİQQƏT: Yadplanetlilər qızları qaçırır, HAMİLƏ edirlər

28 İyun 2017 15:41

"ABŞ Avropada hərbi mövcudluğunu genişləndirib"

28 İyun 2017 15:37

Dilənçinin üstündən çıxanlar hər kəsi ŞOK ETDİ - VİDEO

28 İyun 2017 15:33

Çin ilk kreyserini suya buraxıb

28 İyun 2017 15:29

Körpəsini bişirib plovla anaya yedirtdilər

28 İyun 2017 15:28

Elvin Abdullayev:

28 İyun 2017 15:24

Azərbaycanlı avtoriteti döydürən “oğru”lar ələ keçdi - ƏMƏLİYYAT

28 İyun 2017 15:19

Azərbaycandan xaricə turlar bahalaşıb

28 İyun 2017 15:17

“Artıq bezmişəm, uşaq istəyirəm”

28 İyun 2017 15:17

Türkiyə daha bir şəhid verdi

28 İyun 2017 15:12

"Səbail" 3 oyun üçün 2 rəqib tapdı

28 İyun 2017 15:07

Sağlamlığa faydalı sobada kartof

28 İyun 2017 15:07

Sarkisyan Azərbaycanın aldığı “Tank qatili”ndən qorxduqlarını ETİRAF ETDİ

28 İyun 2017 15:03

"Sarkisyan öz ordularındakı ölüm hadisələri ilə məşğul olsun" - NAZİRLİKDƏN CAVAB

28 İyun 2017 14:59

Sumqayıtda siqaretə görə cinayət törətmiş şəxsin cəzası azaldılıb

28 İyun 2017 14:57

Ebru Gündeş 15 min svarovski daşla işlənmiş libas geyindi

28 İyun 2017 14:53

Lüksemburqda “Azərbaycan - tolerantlıq diyarı” adlı sərginin açılışı olub

28 İyun 2017 14:52

DƏHŞƏT: İŞİD-in qan donduran edam üsulu...

28 İyun 2017 14:49

"Qəbələ" Zalsburqda bir araya gəldi

28 İyun 2017 14:47

Aİ Rusiyaya qarşı sanksiyaların müddətini uzadıb

28 İyun 2017 14:43

"Formula 1" çempionu Bakıda nasaz "Jiquli"ni təmir etmək istədi

28 İyun 2017 14:42

Bakının bir hücumla Qarabağı azad etmək PLANI – Düşməni titrədən SİLAH – VİDEO/FOTO

28 İyun 2017 14:38

"Qəbələ" Hallideyə görə pul ödəyəcəkmi? - TƏFƏRRÜAT

28 İyun 2017 14:37

“Elza Seyidcahanın şeirlərini oxumuram”

28 İyun 2017 14:36

Müdafiə Nazirliyindən düşmənə sərt

28 İyun 2017 14:32

Bakıda 37 yaşlı şəxs qonşusu tərəfindən bıçaqlanıb

28 İyun 2017 14:27