Avronun bahalaşması yaxşıdır, yoxsa ucuzlaşması?

Avronun bahalaşması yaxşıdır, yoxsa ucuzlaşması?
07:22 12 Yanvar 2016
24 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Fransadakı prezident seçkiləri ərəfəsində avro ucuzlaşa bilər (09 Fevral 2017 15:22)

ABŞ-ın dövlət katibi Henri Kissincer Amerikanın Vyetnam və Çinlə bağlı narahatlıq dövründən sonra 1973-ü ili "Avropa ili" elan etmişdi. İndi isə davam edən qaçqın böhranı, Rusiyanın Şimali Ukraynanı işğal, Krımı ilhaq etməsi və Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxması təhlükəsi ilə 2016-cı il Amerika diplomatiyası üçün yeni bir "Avropa ili"nə çevrilə bilər.

Avropa ABŞ üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. ABŞ-ın iqtisadiyyatı Almaniya iqtisadiyyatından dörd dəfə böyük olsa da, 28 ölkənin üzv oldğu Aİ-nin iqtisadiyyatı ABŞ-ın iqtisadiyyatına bərabərdir. Əhalisi (510 milyon) Amerikanın əhalisindən (320 milyon) çoxdur.

Bəli, Amerikada adambaşına düşən gəlir daha yüksəkdir, ancaq insan kapitalı, texnologiya və ixrac baxımından Aİ ABŞ səviyyəsindədir. 2010-cu il böhranına qədər bəzi iqtisadçılar dünyanın əsas ehtiyat valyutası kimi avronun dolları əvəz edə biləcəyini düşünürdülər.

ABŞ-ın ən məşhur və nüfuzlu politoloqlarından biri, Harvard Universitetinin professoru, neoliberalizmin "ata"larından biri Cozef Nay Project Syndicate-də dərc etdirdiyi "The Danger of a Weak Europe" yazısında bildirir ki, Avropa hərbi resurslar baxımından ABŞ-ın müdafiəyə ayırdığı pulun yarısı qədər xərc çəkir. Britaniya və Fransanın nüvə arsenalları, Afrika və Yaxın Şərqdə müdaxilə etmək üçün isə məhdud gücü vardır. Hər iki ölkə "İslam dövləti"nə qarşı hava hücumlarında fəal iştirak edən tərəfdaşlardır.

Yumşaq gücə gəldikdə isə, Avropa beynəlxalq qurumların işində mühüm rol oynayıb. Avropanın ortaq qurumlar ətrafında birləşdiyi düşüncəsi qonşularını cəlb edirdi, ancaq maliyyə böhranından sonra bu düşüncə tədricən yoxa çıxdı.

Avropanın gücünün dəyərləndirilməsi üçün verilə biləcək əsas sual isə belədir: Aİ beynəlxalq məsələlərdə vahid səslə çıxış edə biləcəkmi, yoxsa üzv ölkələrinin fərqli-fərqli milli kimlikləri, siyasi mədəniyyətləri və xarici siyasətləri ilə müəyyənləşən məhdud bir qurum olaraq qalacaq?

Bu sualların cavabı qoyulan məsələyə görə dəyişir. Məsələn, ticarət məsələlərində Avropa ABŞ-la eyni səviyyədədir. Beynəlxalq Valyuta Fondunda oynadığı rola görə isə Avropa ABŞ-dan sonra ikinci yerdə gəlir.

Antiinhisarçılıq məsələlərinə gəldikdə, Avropa bazarlarının miqyası o demək idi ki, birləşmək istəyən Amerika şirkətləri ABŞ Ədliyyə Departamenti ilə yanaşı, Avropa Komissiyasından da razılıq almalı idilər. Kiberdünyada isə gizliliyin qorunması üçün qlobal standartları Aİ müəyyənləşdirir və ABŞ bu standartları saymaya bilməz.

Bütün bunlara baxmayaraq, Avropa Birliyi ciddi məhdudiyyətlərlə üzləşir. Milli kimliklər vahid Avropa kimiliyindən daha güclü olaraq qalır. Aİ qurumları sağçı populist partiyaların ksenofobiya hədəfləri arasındadır.

Aİ daxilində hüquqi inteqrasiya artmaqda olsa da, müdafiə və xarici siyasətin inteqrasiyası məhdud olaraq qalır. Uzunmüddətli perspektivdə isə doğum səviyyəsinin aşağı olması və kütləvi immiqrasiyanı qəbul etmək istəməməsi nəticəsində Avropa ciddi demoqrafik problemlərlə üzləşir. 1900-cü ildə dünya əhalisinin dörddə biri Avropanın payına düşürdü. Bu əsrin ortasına qədər isə bu göstərici 6 faiz ola bilər. Həmin vaxta qədər Avropa əhalisinin, demək olar, üçdə birinin yaşı 65-dən yuxarı olacaq.

Hazırki immiqrasiya dalğası Avropanın uzunmüddətli demoqrafik probleminin həll yolu ola bilər, ancaq eyni zamanda bu, Almaniya kansleri Angela Merkelin müstəsna liderliyinə baxmayaraq, Avropanın birliyi üçün də təhlükədir. Əksər Avropa ölkələrində qaçqın axınına sərt siyasi reaksiya göstərilib.

Avropanın ABŞ üçün təhlükəyə çevrilməsi ehtimalı aşağıdır. Bunun tək səbəbi isə hərbi xərclərinin çox olmaması deyil. Avropa dünyanın ən böyük bazarına malik olsa da, birliyi yoxdur.

ABŞ diplomatları isə hədsiz güclənən bir Avropanı yox, hədsiz zəif bir Avropanı təhlükə hesab edirlər. Avropa və Amerika müttəfiq qaldıqları zaman onların resursları qarşılıqlı güc gətirir.

Transatlantik Ticarət və İnvestisiya Tərəfdaşlığı üzrə danışıqları zəiflədən qaçılmaz çəkişmələr olsa da, iqtisadi parçalanma ehtimalı olduqca aşağıdır. Barak Obamanın Transatlantik Ticarət və İnvestisiya Tərəfdaşlığının təşviqi üçün aprel ayında Avropaya səfər etməsi gözlənilir. Hər iki istiqamətdə qoyulan birbaşa investisiya iqtisadiyyatları bir arada tutmağa kömək edir. Amerika və Avropa əsrlərlə bir-birlərinə qarşı mübarizə aparmış olsalar da, onlar dünyanın başqa heç bir regionu ilə olmadığı qədər bir-birlərilə demokratiya və insan hüquqları kimi dəyərləri bölüşürlər.

Nə güclü ABŞ, nə də güclü Avropa digərinin maraqlarına qarşı təhlükə təşkil edir. 2016-cı ildə zəifləyən Avropa isə hər iki tərəfə zərər verə bilər.

Orxan Hun
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

KONMEBOL-la bağlı hesabat: 128,6 milyon dollar “yeyilib”

27 Aprel 2017 15:05

Fransada polislər güllələndi - NÖVBƏTİ TERROR AKTI

27 Aprel 2017 15:04

Yüzlərlə tank və top SƏRHƏDƏ YERİDİLDİ: hər an müharibə başlaya bilər - VİDEO

27 Aprel 2017 15:03

Həyatından bezənlər üçün YENİ İMKAN

27 Aprel 2017 14:53

Türkiyəli deputat: "Beynəlxalq birlik Qarabağ məsələsində ikiüzlülük göstərir" - FOTO

27 Aprel 2017 14:52

Bakı Nəqliyyat Agentliyi beynəlxalq məsləhətçi qismində "GEMMS Group"u cəlb edib

27 Aprel 2017 14:52

Fərid: "Şəhriyar artıq şəmkirli hesab olunur"

27 Aprel 2017 14:52

RİİB-in təşkilatçılığı ilə Şəki-Zaqatala regionunda turizm bələdçiləri üçün təlim keçirilib

27 Aprel 2017 14:52

Türkiyənin gənclər və idman naziri İslamiadanın açılışına gələcək

27 Aprel 2017 14:52

18 kv metrlik qarajı lüks bağ evinə çevirdilər - FOTOLAR

27 Aprel 2017 14:48

Rasim Balayev: "Hazırda səhhətim qaydasındadır"

27 Aprel 2017 14:47

Məşhur komediya aktyorundan pis xəbər - FOTO

27 Aprel 2017 14:47

"Nazlı" romantik komediya filminin təqdimatı - FOTO

27 Aprel 2017 14:42

"Karyerasını Azərbaycanda davam etdirəcək"

27 Aprel 2017 14:42

Qızına 400 minlik toy edən məmurdan YENİ XƏBƏR - Araşdırma başladı

27 Aprel 2017 14:38

Sənət dünyasına çox ağır itki, tanınmış aktyor vəfat etdi

27 Aprel 2017 14:38

"Avropa Parlamentində Azərbaycanın nailiyyətlərinə göz yumurlar"

27 Aprel 2017 14:37

Avtobusda təcavüzə uğrayan qadından qeyri-adi İNTİQAM - FOTO

27 Aprel 2017 14:37

YUĞ Teatrında 2 yeni tamaşanın premyerası olacaq

27 Aprel 2017 14:37

“Instagram” istifadəçilərinin sayı 700 milyon təşkil edir

27 Aprel 2017 14:35

Ərdoğanı və ailəsini qoruyan polislər FETÖ-çü çıxdı - ŞOK ƏMƏLİYYAT

27 Aprel 2017 14:34

Ölümün qalib gələ bilmədiyi sevgi - FOTO

27 Aprel 2017 14:33

Bu ölkədə kişilər qadınlardan daha çox təcavüzə uğrayır - FOTO

27 Aprel 2017 14:32

"TAP lahiyəsi ilə bağlı problemlər həll edilib"

27 Aprel 2017 14:32

AFFA Lisenziyalaşdırma Qrupunun rəhbəri: “Növbəti mövsüm Premyer Liqada maksimum 10 komanda olacaq”

27 Aprel 2017 14:32

DSK: Keçən il Azərbaycanda 24 649 nəfər inzibati məsuliyyətə cəlb edilib

27 Aprel 2017 14:32

Deputat: "İstərdik ki, İtaliya Xocalı soyqırımı məsələsində mövqeyini bildirsin"

27 Aprel 2017 14:32

Nidaçı gəncin vəsatətləri təmin edilmədi

27 Aprel 2017 14:29

Gəncədə sevgili olan qızlar qoşulub qaçdı - ŞOK

27 Aprel 2017 14:28

Avropa İttifaqının Ermənistandakı nümayəndəliyinin koordinatoru həbs edilib

27 Aprel 2017 14:27

Polşa şirkəti "Qazprom"dan şikayət edib

27 Aprel 2017 14:27

Qoşunların qarşıdurma xəttində monitorinq keçirildi

27 Aprel 2017 14:23

Erməni Kardaşyanın makiyajsız FOTOları

27 Aprel 2017 14:22

İTV Yayım Şurasının yeni sədri: "Qeyri-adi yeniliyə, dönüşə ehtiyac görmürəm"

27 Aprel 2017 14:22

Azərbaycanlı iş adamı Qazaxıstanda yüksək vəzifəyə təyin edildi - FOTO

27 Aprel 2017 14:22

Ərşad Hüseynov: "Bakıda avtomobilləşmə səviyyəsi 25%-dir"

27 Aprel 2017 14:22

Məşhur hind aktyoru vəfat etdi - FOTO

27 Aprel 2017 14:18

"Bəyaz şou"da qalmaqal yaradan qadının məhkəməsi oldu - 1 il 3 ay həbs

27 Aprel 2017 14:17

"Nalbəndyanın evində olmuşam, nahar etmişəm, indi mənə salam vermir..." - FOTO

27 Aprel 2017 14:17

Almaniyalı hərbçi terror aktı hazırlamaqda şübhəli bilinərək saxlanılıb

27 Aprel 2017 14:17

Müğənni Damlanın avtomobil qəzasına düşdüyü xəbəri gəldi...

27 Aprel 2017 14:16

Daha bir serial reytinqlərə qurban getdi - FOTO

27 Aprel 2017 14:12

Bakıda 44 yaşlı kişini bıçaqlayaraq qaçan şəxs tutulub

27 Aprel 2017 14:12

Bakıda avtobus və taksi sürücüləri, sərnişin və piyadalar üçün xüsusi tələblər hazırlanıb

27 Aprel 2017 14:12

DYP maşını qəza törətdi

27 Aprel 2017 14:11

Orta məktəblərdəki FIRILDAQLAR: “əlaçılar” qəbul imtahanından niyə KƏSİLİR?

27 Aprel 2017 14:08

Donald Tramp Kanada və Meksika ilə ticarət sazişini pozmaq fikrindən daşınıb

27 Aprel 2017 14:07

"ABŞ əsgəri heç vaxt terrorçu ilə şəkil çəkdirməz"

27 Aprel 2017 14:07

İtaliya səfiri: "Dağlıq Qarabağ münaqişəsi bütün region üçün risk daşıyır"

27 Aprel 2017 14:05

Bakıda “Azərbaycan-İtaliya dialoqu” forumu keçirilir - FOTOLAR

27 Aprel 2017 14:03