​İrana qarşı sanksiyalar: Qərbin yerini ərəblər tutmağa hazırlaşır

​İrana qarşı sanksiyalar: Qərbin yerini ərəblər tutmağa hazırlaşır
13:17 12 Yanvar 2016
23 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Tramp Putinə qarşı hücuma keçdi: YENİ PALAN (10 Aprel 2017 12:43)
Tramp Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar tətbiq edəcək (09 Aprel 2017 19:05)
Tramp Rusiyanı cəzalandırmaq istəyir (09 Aprel 2017 18:19)

Bakı. 12 yanvar. REPORT.AZ/ Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında başlayan siyasi-diplomatik qalmaqal genişlənməkdə və daha ciddi xarakter almaqdadır.
Bunun İranla "altılıq" (ABŞ, Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa, Rusiya və Çin ) ölkələri arasında əldə edilən razılığın həyata keçməsi ərəfəsində baş verməsi Tehrana qarşı tətbiq edilən sanksiyaların və bu yasaqların müəlliflərinin ünvanlarının dəyişməsi ilə nəticələnə bilər. Bu ehtimalı təsdiqləyən bir sıra amillər var.
Ərəb Dövlətləri Liqası xarici işlər nazirlərinin bazar günü Qahirədə keçirilən növbədənkənar iclasında qəbul edilən bəyanatda, Səudiyyə Ərəbistanının ərazi bütövlüyü və suverenliyi bir daha tanınıb, ona hörmətlə yanaşılmasının vacibliyi vurğulanıb. Toplantıda Misir, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Küveyt nümayəndələrindən ibarət işçi qrup yaradılıb. Bu qrup İranın səhvlərini araşdıraraq, məsələni BMT-nin müzakirəsinə təqdim edəcək.
Sənəddə son 10 ildə İranla ərəb dövlətləri arasında yaşanan gərginliyin artan xətt üzrə inkişaf etdiyi də vurğulanıb. Diplomatlar bildiriblər ki, İran ərəb dövlətləri arasındakı mövcud gərginliyi aradan qaldırdığını əməli ilə sübut etməlidir.
Ərəb Dövlətləri Liqasının baş katibi Nəbil əl-Ərəbin vurğulayıb ki, İranın ərəb dövlətlərinə müdaxiləsinə son qoymaq üçün quruma üzv dövlətlər bir mövqeydən çıxış etməlidir.
İranın xarici işlər naziri Məhəmmədcavad Zərif isə məsələyə münasibət bildirərək deyib ki, Səudiyyə Ərəbistanı Tehranın nüvə proqramı ilə bağlı əldə edilən razılaşmanı pozmağa çalışır.
Qeyd edək ki, 2015-ci il iyulun 14-də "altılıq" ölkələri ilə İran arasında razılaşma əldə olunub. Ötən ilin oktyabrın 18-də qüvvəyə minən razılaşmaya əsasən, rəsmi Tehran nüvə proqramının məhdudlaşdırılması ilə bağlı öz üzərinə bir sıra öhdəliklər götürüb, habelə zənginləşdirilmiş uranı və ağır suyu ölkədən çıxarmağa razılıq verib. Bunun qarşılığında İrana qarşı tətbiq olunan iqtisadi sanksiyalar mərhələli şəkildə aradan qaldırılacaq.
Ötən həftə İran ilk dəfə olaraq neft məhsullarını Avropa Birliyi bazarına qanuni şəkildə çıxarıb və bank hesablarına bu sahədən maliyyə vəsaiti də daxil olub.
ABŞ isə İranla ticarət əlaqələrinə başlamağa tələsmir. Ötən ilin oktyabrında ABŞ prezidenti Barak Obama Tehrana qarşı sanksiyaların qaldırılması haqda sənədi imzalamışdı. Ötən ilin sonunda isə ballistik raket proqramının hazırlanmasında şübhəli bilinən İranın fiziki və hüquqi şəxslərinə ABŞ rəhbərinin qadağalar tətbiq edəcəyi haqda məlumatlar yayılmışdı.
Məlumata görə, son aylarda Ağ Ev İranın bir neçə vəzifəli şəxsinə sanksyia tətbiq edəcəyi haqda xəbərdarlıq edib.
İranın ali rəhbəri isə bu çıxışları razılaşmanın pozulması kimi dəyərləndirib. İslam Respublikası parlamentinin sədri Əli Laricani ABŞ rəsmilərinin son çıxışlarına münasibət bildirərəkən deyib ki, bu sayaq bəyanatlar İranla "altılıq" ölkələri arasında əldə olunan razılaşmaya ziddir.
ABŞ-ın dövlət katibi Con Kerri ötən il İranla aparılan diplomatik müzakirələrdən danışarkən deyib. "İşlər qaydasında gedərsə, yaxın günlərdə İranla razılaşma qüvvəyə minəcək".
C.Kerri ötən il İranın xarici işlər naziri Məhəmmədcavad Zəriflə keçirdikləri görüşlərə də toxunub: "Onunla razılaşmanın həyata keçməsi məsələsində danışıqlarımız olub. Məhəmmədcavad Zərif İranın üzərinə düşən öhdəlikləri sürətlə yerinə yetirmək niyyətində olduğunu söyləyib. İndi razılaşma günü yaxınlaşır. Belə bir vəziyyətdə öhdəliklərimizə əməl etməliyik. Dəqiq tarix deyə bilməsəm də, bunun yaxın günlərdə olacağını düşünürəm".
Onun sözlərinə görə, İran zənginləşdirilmiş uranın böyük bir qisminin ölkədən çıxarıldığını və Rusiyaya məxsus bir gəmi ilə daşınaraq, məhv edildiyini bildirib.
C.Kerri deyib ki, tərəflər bir yandan razılaşmanın şərtlərinin yerinə yetirilməsini, digər tərəfdən isə İranın raket sınaqları kimi fəaliyyətini müşahidə edəcəklər.
İran rəsmiləri yanvarın ortalarında sanskiyaların aradan qaldırmağa başlanacağını və nəticədə ölkə iqtisadiyyatını dirçəldəcəklərini, bunun üçün müxtəlif layihələr həyata keçirəcəklərini, hətta Avropanın təbii qaz bazarında Rusiya ilə rəqabət apara biləcək gücdə olduqlarını deyir, bunun anonsunu verirlər.
Amma Tehran rəsmilərinin narahatlığı da var və baş verən proseslər, qeydə alınan faktlar bu narahatlığın əbəs olmadığını göstərir. Bununla bağlı arqumentlər də var.
Ərəb dövlətləri İranın ölkələrinin daxili işlərinə qarşımasından narahatdır və bunu dəfələrlə bildiriblər. Sanksiyalar aradan qaldırılacağı halda onlar bazardakı bir sıra müştərilərini itirəcəklərindən ehtiyat edirlər. Qərb dövlətləri ilə neft-təbii qaz sahəsində ticarət həm də bir sıra ərəb dövlətlərinin və oradakı hakimiyyətlərin mövcudluğu üçün təminat da sayıla bilər.
Bu baxımdan ərəblər neft və təbii qazın qiymətini ucuzlaşdırmaqla əsas rəqiblərindən birini-İranı azından neytrallaşdırmaq, ya da onların qaydaların ilə oynamasını istəyir.
İrana münasibət məsələsində ABŞ-la ərəblərin mövqeyi oxşardır. Həm ərəblər, həm də amerikalılar İranın nüvə proqramından ehtiyat edir. Bu təhlükə hələ aradan qalxmayıb. Bundan başqa rəsmi Vaşinqton Tehranın ballistik raket proqramına da malik olmasından və onu gizli formada icra etməsindən şübhələnir. Bundan ərəblər də narahatdır. Eyni zamanda, İranın Rusiya ilə bölgədə müttəfiqliyi ərəb dövlətləri və ABŞ-ın ürəyincə deyil, yaxud bu münasibəti xoşlamırlar.
Ehtimal edilir ki, sanksiyalara qədərki çətin iqtisadi vəziyyətində Suriya, İraq, Yəmən və Livandakı qüvvələrinə maliyyə yardımı edən İran hakimiyyəti, yasaqlar götürüldükdən sonra bu pulları həmin ölkələrdə və başqa ərazilərdə mövqelərini möhkəmləndirməyə xərcləyəcək. Başqa sözlə Qərb İrandakı hakimiyyətə hələ də etibar etmir.
Ərəb dövlətləri də yaranmış vəziyyətdən təhlükəsizliklərini təmin etmək, eləcə də bölgəyə perspektivdə nəzarət etmək baxımından yararlanmağa və karbohidrogen daşıyıcıları bazarında üstünlüyü əldən verməməyə çalışırlar.
Odur ki, Qərb dövlətləri İrana qarşı sanksiyanı ləğv edərsə, o zaman Tehran hakimiyyəti bölgə dövlətləri, xüsusən də Ərəb Liqasına üzv ölkələrin qadağaları ilə üzləşə bilər. İrana qarşı Qərbin sanksiyalarının yerinə bölgə ölkələrinin qadağalar tətbiq etməsi ehtimalı çoxdur. Etimad olmadığından, yaxud beynəlxalq aləmdə etibar qazananadək İran hakimiyyətinə qarşı sanksiyaların tətbiq ediləcəyi gözlənilir. Liqaya üzv dövlətlərin xarici işlər nazirlərinin toplantısı İrana qarşı Qərbin sanksiyalarının ərəblərin qadağaları ilə əvəz olunacağına işarədir.




RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Cavanşir Quliyev savadsız Xalq artistini BİABIR ETDİ

24 Aprel 2017 09:48

Dollar və qızıl ucuzlaşdı - Fransada seçkidən sonra

24 Aprel 2017 09:47

Sərhəddə narkotik əməliyyatı: təqibdən qaçan şəxs özünü bıçaqladı

24 Aprel 2017 09:44

Azərbaycanda ŞOK OLAY – Biznesmen itlərinə toy edib, məclis qurdu - FOTO/VİDEO

24 Aprel 2017 09:43

Manatın MƏZƏNNƏSİ

24 Aprel 2017 09:42

Erməni siahlıları 4 mərmi atdı - CƏBHƏDƏN XƏBƏR VAR

24 Aprel 2017 09:42

"Qəbələ" "İnter"ə qarşı

24 Aprel 2017 09:42

Neft bahalaşdı

24 Aprel 2017 09:41

Mövqelərimiz minaatanlardan atəşə tutuldu

24 Aprel 2017 09:38

"Yandex" pullu olacaq

24 Aprel 2017 09:37

Ermənilər minaatanlarla atəşkəsi pozdu

24 Aprel 2017 09:34

Derbini "Fənərbağça" qazandı, "Beşiktaş" "Adanaspor"u qəbul edir

24 Aprel 2017 09:32

Cəbhədən xəbər var:

24 Aprel 2017 09:30

Bu günün VALYUTA MƏZƏNNƏLƏRİ

24 Aprel 2017 09:28

"Roma"nın səfər sınağı

24 Aprel 2017 09:27

Yasamal sakini evində diri-diri yandı

24 Aprel 2017 09:24

AŞPA-nın yaz sessiyası başlayır

24 Aprel 2017 09:22

Paytaxtda yaşayış binasında YANĞIN: ölən var

24 Aprel 2017 09:22

İTV-nin baş direktoru vəzifəsinə namizədlərin adları - SİYAHI

24 Aprel 2017 09:19

Ölümə gedən sürücü kameraya düşdü – Maşın yerində fırlandı - VİDEO

24 Aprel 2017 09:18

"Porşe" Aysel, Vəfanın toxunulmazlığı, hovuzdakı Rəqsanə, nazirə yox deyən "çoban", Aytənin gecəsinə 800 manat - HƏFTƏBECƏR

24 Aprel 2017 09:17

Nazir gəlini sənətdən getdi:

24 Aprel 2017 09:15

Şimali Koreya liderinin adını daşıdığı üçün həbs edildi – ŞOK HADİSƏ

24 Aprel 2017 09:13

"Barselona" "Real"ı keçdi, "Atletik" "Eybar"a qarşı

24 Aprel 2017 09:12

Bakıda ər arvadını bıçaqladı

24 Aprel 2017 09:12

Liderlər üçün uğursuz tur

24 Aprel 2017 09:12

Misir və ABŞ birgə hərbi təlimlərə başladı

24 Aprel 2017 09:08

"Paradox"un yeni ofisi - FOTO

24 Aprel 2017 09:05

Evlərin hostelə çevrilməsi asanlaşır - Mənzil Məcəlləsinə dəyişiklik

24 Aprel 2017 08:59

Bakıda ölümlə nəticələnən motosiklet qəzası - FOTO

24 Aprel 2017 08:58

Əmək mühafizəsi qaydalarının pozulmasına görə cəzalar sərtləşdirilir

24 Aprel 2017 08:58

"Mançester Yunayted" gənc yarımmüdafiəçini transfer etmək istəyir

24 Aprel 2017 08:52

ABŞ ədliyyə naziri Meksika ilə sərhəddə divar tikilməsinin vacibliyini bildirib

24 Aprel 2017 08:47

Bakıda gecə klubunda DAVA: xəsarət alanlar var - FOTO

24 Aprel 2017 08:47

Kompüteriniz üçün maraqlı şəkillər - FOTOSESSİYA

24 Aprel 2017 08:47

Cem Yılmaz fanatlarını qorxutdu - FOTO

24 Aprel 2017 08:42

Azərbaycanda taksi sürücüsü döyülüb

24 Aprel 2017 08:37

Kıvanç xanımına görə şərt qoydu

24 Aprel 2017 08:37

KXDR yaxın zamanlarda yeni nüvə sınağı keçirə bilər

24 Aprel 2017 08:37

XİN rəhbəri: Rusiya vətəndaşlarının Türkiyədə vizasız qalma müddəti artırılacaq

24 Aprel 2017 08:32

Messi "Barselona"nın heyətində 500-cü qolunu vurub

24 Aprel 2017 08:27

Meksikada dəstələr arasında toqquşmalar: 9 ölü

24 Aprel 2017 08:22

Nyu-Yorkda yanğın: 5 ölü

24 Aprel 2017 08:12

Cəzalar sərtləşdirilir

24 Aprel 2017 08:12

Evinizi hostel edə biləcəksiniz - Mənzil Məcəlləsində dəyişiklik

24 Aprel 2017 08:05

Cocuq Mərcanlıda 1 250 ədəd qəlpə aşkar edilib - FOTO

24 Aprel 2017 08:05

Bədbəxtlik gətirən zinət əşyaları haqqında maraqlı faktlar

24 Aprel 2017 08:03

Soyuqdəymə zamanı ən təsirli vasitələr

24 Aprel 2017 08:03

Olland Makronu ikinci tura yüksəlməsi ilə əlaqədar təbrik edib

24 Aprel 2017 07:57

Əfqanıstanda taliblərin hərbi bazaya hücumu zamanı azı 170 nəfər həlak olub

24 Aprel 2017 07:52