​İrana qarşı sanksiyalar: Qərbin yerini ərəblər tutmağa hazırlaşır

​İrana qarşı sanksiyalar: Qərbin yerini ərəblər tutmağa hazırlaşır
13:17 12 Yanvar 2016
23 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bakı. 12 yanvar. REPORT.AZ/ Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında başlayan siyasi-diplomatik qalmaqal genişlənməkdə və daha ciddi xarakter almaqdadır.
Bunun İranla "altılıq" (ABŞ, Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa, Rusiya və Çin ) ölkələri arasında əldə edilən razılığın həyata keçməsi ərəfəsində baş verməsi Tehrana qarşı tətbiq edilən sanksiyaların və bu yasaqların müəlliflərinin ünvanlarının dəyişməsi ilə nəticələnə bilər. Bu ehtimalı təsdiqləyən bir sıra amillər var.
Ərəb Dövlətləri Liqası xarici işlər nazirlərinin bazar günü Qahirədə keçirilən növbədənkənar iclasında qəbul edilən bəyanatda, Səudiyyə Ərəbistanının ərazi bütövlüyü və suverenliyi bir daha tanınıb, ona hörmətlə yanaşılmasının vacibliyi vurğulanıb. Toplantıda Misir, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Küveyt nümayəndələrindən ibarət işçi qrup yaradılıb. Bu qrup İranın səhvlərini araşdıraraq, məsələni BMT-nin müzakirəsinə təqdim edəcək.
Sənəddə son 10 ildə İranla ərəb dövlətləri arasında yaşanan gərginliyin artan xətt üzrə inkişaf etdiyi də vurğulanıb. Diplomatlar bildiriblər ki, İran ərəb dövlətləri arasındakı mövcud gərginliyi aradan qaldırdığını əməli ilə sübut etməlidir.
Ərəb Dövlətləri Liqasının baş katibi Nəbil əl-Ərəbin vurğulayıb ki, İranın ərəb dövlətlərinə müdaxiləsinə son qoymaq üçün quruma üzv dövlətlər bir mövqeydən çıxış etməlidir.
İranın xarici işlər naziri Məhəmmədcavad Zərif isə məsələyə münasibət bildirərək deyib ki, Səudiyyə Ərəbistanı Tehranın nüvə proqramı ilə bağlı əldə edilən razılaşmanı pozmağa çalışır.
Qeyd edək ki, 2015-ci il iyulun 14-də "altılıq" ölkələri ilə İran arasında razılaşma əldə olunub. Ötən ilin oktyabrın 18-də qüvvəyə minən razılaşmaya əsasən, rəsmi Tehran nüvə proqramının məhdudlaşdırılması ilə bağlı öz üzərinə bir sıra öhdəliklər götürüb, habelə zənginləşdirilmiş uranı və ağır suyu ölkədən çıxarmağa razılıq verib. Bunun qarşılığında İrana qarşı tətbiq olunan iqtisadi sanksiyalar mərhələli şəkildə aradan qaldırılacaq.
Ötən həftə İran ilk dəfə olaraq neft məhsullarını Avropa Birliyi bazarına qanuni şəkildə çıxarıb və bank hesablarına bu sahədən maliyyə vəsaiti də daxil olub.
ABŞ isə İranla ticarət əlaqələrinə başlamağa tələsmir. Ötən ilin oktyabrında ABŞ prezidenti Barak Obama Tehrana qarşı sanksiyaların qaldırılması haqda sənədi imzalamışdı. Ötən ilin sonunda isə ballistik raket proqramının hazırlanmasında şübhəli bilinən İranın fiziki və hüquqi şəxslərinə ABŞ rəhbərinin qadağalar tətbiq edəcəyi haqda məlumatlar yayılmışdı.
Məlumata görə, son aylarda Ağ Ev İranın bir neçə vəzifəli şəxsinə sanksyia tətbiq edəcəyi haqda xəbərdarlıq edib.
İranın ali rəhbəri isə bu çıxışları razılaşmanın pozulması kimi dəyərləndirib. İslam Respublikası parlamentinin sədri Əli Laricani ABŞ rəsmilərinin son çıxışlarına münasibət bildirərəkən deyib ki, bu sayaq bəyanatlar İranla "altılıq" ölkələri arasında əldə olunan razılaşmaya ziddir.
ABŞ-ın dövlət katibi Con Kerri ötən il İranla aparılan diplomatik müzakirələrdən danışarkən deyib. "İşlər qaydasında gedərsə, yaxın günlərdə İranla razılaşma qüvvəyə minəcək".
C.Kerri ötən il İranın xarici işlər naziri Məhəmmədcavad Zəriflə keçirdikləri görüşlərə də toxunub: "Onunla razılaşmanın həyata keçməsi məsələsində danışıqlarımız olub. Məhəmmədcavad Zərif İranın üzərinə düşən öhdəlikləri sürətlə yerinə yetirmək niyyətində olduğunu söyləyib. İndi razılaşma günü yaxınlaşır. Belə bir vəziyyətdə öhdəliklərimizə əməl etməliyik. Dəqiq tarix deyə bilməsəm də, bunun yaxın günlərdə olacağını düşünürəm".
Onun sözlərinə görə, İran zənginləşdirilmiş uranın böyük bir qisminin ölkədən çıxarıldığını və Rusiyaya məxsus bir gəmi ilə daşınaraq, məhv edildiyini bildirib.
C.Kerri deyib ki, tərəflər bir yandan razılaşmanın şərtlərinin yerinə yetirilməsini, digər tərəfdən isə İranın raket sınaqları kimi fəaliyyətini müşahidə edəcəklər.
İran rəsmiləri yanvarın ortalarında sanskiyaların aradan qaldırmağa başlanacağını və nəticədə ölkə iqtisadiyyatını dirçəldəcəklərini, bunun üçün müxtəlif layihələr həyata keçirəcəklərini, hətta Avropanın təbii qaz bazarında Rusiya ilə rəqabət apara biləcək gücdə olduqlarını deyir, bunun anonsunu verirlər.
Amma Tehran rəsmilərinin narahatlığı da var və baş verən proseslər, qeydə alınan faktlar bu narahatlığın əbəs olmadığını göstərir. Bununla bağlı arqumentlər də var.
Ərəb dövlətləri İranın ölkələrinin daxili işlərinə qarşımasından narahatdır və bunu dəfələrlə bildiriblər. Sanksiyalar aradan qaldırılacağı halda onlar bazardakı bir sıra müştərilərini itirəcəklərindən ehtiyat edirlər. Qərb dövlətləri ilə neft-təbii qaz sahəsində ticarət həm də bir sıra ərəb dövlətlərinin və oradakı hakimiyyətlərin mövcudluğu üçün təminat da sayıla bilər.
Bu baxımdan ərəblər neft və təbii qazın qiymətini ucuzlaşdırmaqla əsas rəqiblərindən birini-İranı azından neytrallaşdırmaq, ya da onların qaydaların ilə oynamasını istəyir.
İrana münasibət məsələsində ABŞ-la ərəblərin mövqeyi oxşardır. Həm ərəblər, həm də amerikalılar İranın nüvə proqramından ehtiyat edir. Bu təhlükə hələ aradan qalxmayıb. Bundan başqa rəsmi Vaşinqton Tehranın ballistik raket proqramına da malik olmasından və onu gizli formada icra etməsindən şübhələnir. Bundan ərəblər də narahatdır. Eyni zamanda, İranın Rusiya ilə bölgədə müttəfiqliyi ərəb dövlətləri və ABŞ-ın ürəyincə deyil, yaxud bu münasibəti xoşlamırlar.
Ehtimal edilir ki, sanksiyalara qədərki çətin iqtisadi vəziyyətində Suriya, İraq, Yəmən və Livandakı qüvvələrinə maliyyə yardımı edən İran hakimiyyəti, yasaqlar götürüldükdən sonra bu pulları həmin ölkələrdə və başqa ərazilərdə mövqelərini möhkəmləndirməyə xərcləyəcək. Başqa sözlə Qərb İrandakı hakimiyyətə hələ də etibar etmir.
Ərəb dövlətləri də yaranmış vəziyyətdən təhlükəsizliklərini təmin etmək, eləcə də bölgəyə perspektivdə nəzarət etmək baxımından yararlanmağa və karbohidrogen daşıyıcıları bazarında üstünlüyü əldən verməməyə çalışırlar.
Odur ki, Qərb dövlətləri İrana qarşı sanksiyanı ləğv edərsə, o zaman Tehran hakimiyyəti bölgə dövlətləri, xüsusən də Ərəb Liqasına üzv ölkələrin qadağaları ilə üzləşə bilər. İrana qarşı Qərbin sanksiyalarının yerinə bölgə ölkələrinin qadağalar tətbiq etməsi ehtimalı çoxdur. Etimad olmadığından, yaxud beynəlxalq aləmdə etibar qazananadək İran hakimiyyətinə qarşı sanksiyaların tətbiq ediləcəyi gözlənilir. Liqaya üzv dövlətlərin xarici işlər nazirlərinin toplantısı İrana qarşı Qərbin sanksiyalarının ərəblərin qadağaları ilə əvəz olunacağına işarədir.




RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

"Xarici ölkədə işləmək istəyirəm"

20 İyul 2017 16:35

Məşhur modellər lüt şəkillərini paylaşdı - FOTO

20 İyul 2017 16:33

Azərbaycan millisi Qazaxıstanla qarşılaşacaq

20 İyul 2017 16:32

Sirniyyatın içində narkotik aşkarlandı

20 İyul 2017 16:30

Sumqayıt yolunda tələbələrin öldüyü qorxunc qəzada sağ qalan şəxsdən QANDONDURAN SÖZLƏR

20 İyul 2017 16:23

Ağalar Vəliyev ordenlə təltif edildi

20 İyul 2017 16:23

Bakı-Sumqayıt yolunda 6 tələbənin ölümünə səbəb olan sürücünün məhkəməsi davam etdirilib

20 İyul 2017 16:22

Azərbaycanda nə qədər pensiyaçı var? - AÇIQLANDI

20 İyul 2017 16:19

“28 Mall”da ermənipərəst turist qalmaqal yaratdı - FOTO

20 İyul 2017 16:18

Oğuz və ətraf rayonlardan olan sahibkarlara 515 min manat güzəştli kredit verilib

20 İyul 2017 16:17

Fəhlələr krandan yıxıldılar: 2 ölü, 4 yaralı - Türkiyədə

20 İyul 2017 16:17

Çilli xanımlara

20 İyul 2017 16:17

"Seçim niyyətin özü kimi şəffaf olmalı idi"

20 İyul 2017 16:15

Gələn həftədən müəllimlərin işə qəbulu ilə bağlı imtahanlar başlayır

20 İyul 2017 16:13

"Embalo Azərbaycana getməkdə həvəsli deyil"

20 İyul 2017 16:12

Azərbaycan gömrükçüləri şirniyyatın içində gizlədilmiş narkotik vasitə və psixotrop maddə aşkar edib

20 İyul 2017 16:12

Anar Nağılbaz Dado ilə Natavanın toyunda - FOTlar

20 İyul 2017 16:12

"Milan"ın futbolçusu "Yuventus"da - RƏSMİ

20 İyul 2017 16:07

"Qarabağ"dan bir ilk: Biletlərin üzərində loqo olmayacaq

20 İyul 2017 16:07

Nazim xanımı və qızı ilə - FOTOlar

20 İyul 2017 16:05

ABŞ-da erməni haker 5 il azadlıqdan məhrum edildi

20 İyul 2017 16:05

Rusiya raket kompleksi bazarını ələ keçirir

20 İyul 2017 16:03

"Ailəmi bir yerə toplayıb, çılpaq gəzəcəm"

20 İyul 2017 16:03

“Standard Insurance”in nizamnamə kapitalının artırılmasına qərar verilib

20 İyul 2017 16:02

"Qarabağ" klubu Azərbaycanda bilet satışı ilə bağlı ilkə imza atıb

20 İyul 2017 16:02

SORĞU: Ərəb turistlərin çoxluğu sizi narahat edir?

20 İyul 2017 16:02

ECB faizləri dəyişməyib

20 İyul 2017 15:57

İqlimşünas: “Hazırda Azərbaycanda dayanıqlı tropik hava kütlələri hökm sürür”

20 İyul 2017 15:57

"28 Mall"da ermənipərəst turisti paltarını çıxarmağa məcbur etdilər - FOTO

20 İyul 2017 15:57

Ölkəmiz gerilədi, amma... - ƏMSALLAR CƏDVƏLİ

20 İyul 2017 15:57

BAKI: Avtobusda qalmaqal

20 İyul 2017 15:56

İŞİD partizan savaşına hazırlaşır

20 İyul 2017 15:53

Azərbaycanda daşınmaz əmlakın qeydiyyatına dair elektron xidmətlərdən 130 min yaxın insan istifadə edib

20 İyul 2017 15:52

Ayxan Abbasov: "Mərhələ keçmək şansımız var"

20 İyul 2017 15:52

Rusiyadan prezidentlərin görüşü haqqında AÇIQLAMA

20 İyul 2017 15:48

Yanacaqdaşıyan avtomobillər günorta yola çıxa bilərmi?

20 İyul 2017 15:46

Ağalar Vəliyev ordenlə təltif edildi

20 İyul 2017 15:42

Ağdaş sakini Bakıda arvadını başqa kişi ilə tutdu... – TÜKÜRPƏDƏN TƏFƏRRÜAT

20 İyul 2017 15:38

BAXCP sədri jurnalistləri təbrik etdi

20 İyul 2017 15:38

“Ağıllı” “Microsoft” termostatı otaqda temperatura nəzarət edəcək

20 İyul 2017 15:35

Tovuz sakini yük maşınının qoşqusundan yıxılaraq ölüb

20 İyul 2017 15:32

Prezident Ağalar Vəliyevi təltif edib

20 İyul 2017 15:32

Azərbaycanlı Ukraynada baş məşqçi təyin olundu

20 İyul 2017 15:32

Bir həftədə 17 qadınla cinsi əlaqədə olan oğlan BUNU DA ETDİ - FOTOLAR

20 İyul 2017 15:28

RF XİN-dən Azərbaycan və Ermənistan prezidentlərinin görüşü barədə AÇIQLAMA

20 İyul 2017 15:27

Ermənilərdən növbəti təxribat: Bu dəfə milli yeməklərimizə göz dikdilər

20 İyul 2017 15:25

Namus üstündə arvadını öldürənə 18 İL HƏBS TƏLƏBİ

20 İyul 2017 15:24

AÇG layihəsindən ARDNF-ə 125 mlrd. dollardan çox vəsait daxil olub

20 İyul 2017 15:22

Bakı məktəblisi erməniləri məğlub edərək fəxri kürsüyə qalxdı - FOTO

20 İyul 2017 15:22

Nazirlikdən 20 min manatlıq cərimə

20 İyul 2017 15:18