Aterosklerozdan qorunmağın yolu

Aterosklerozdan qorunmağın yolu
20:32 12 Yanvar 2016
50 Sosial
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ürək-damar sistemi xəstəliklərinin əmələ gəlməsinin əsas səbəbi ateroskleroz hesab edilir. Ateroskleroz zamanı arteriyanın divarı qalınlaşır, bir qədər də bərkiyərək öz elastikliyini itirir. Ateroskleroz Qərb ölkələrində ölüm hallarının 50 faizini təşkil edir. Bu göstərici xərçəngdən ölənlərdən iki dəfə çoxdur.

Lent.az Türkiyə mətbuatına istinadən bildirir ki, türkiyəli damar cərrahı Sadəttin Karacagil damar sərtliyinin baş verməməsi üçün düzgün qidalanmanı məsləhət görür. Onun sözlərinə görə, damar sərtliyi damarda daralma və tıxanma yaradaraq infarkt, iflic, böyrək çatışmazlığı və ayaq itkisinə səbəb olur: "Damar sərtliyi səbəbindən infarkt keçirən insanların boyun şah damarında da səssiz, lakin irəliləyən damar sərtliyi ola bilər. Bu isə qəfil iflicə gətirib çıxarır. Ayaq atar damarlarında damar sərtliyi olan və yeriməkdə çətinlik çəkən xəstələrin bir çoxunda ürək və şah damarlarında da daralmalar müşahidə edilə bilər. Damarlarla bağlı bütün bu problemlərin müayinə edilməsi və vaxtında diaqnoz qoyulması lazımdır".
 
Damar sərtliyinin yaranmasına təsir edən faktorlar
 
Damar sərtliyi uzun müddət içində bir və ya bir çox risk faktorunun həmin insanda olması nəticəsində meydana gəlir. Bu risk faktorlarının bir hissəsi genetik, bir hissəsi isə ekoloji amillərlə bağlıdır: "Damar sərtliyi əsasən 50 yaşdan və sonra kliniki olaraq müşahidə edilsə də, bu xəstəlik səssiz olaraq daha erkən yaşlarda başlayır. Damarlarının iç hissəsinin qalınlaşması, daha sonra qalınlaşan hissələrdə iç təbəqənin altında kiçik damar sərtliyi düyünlərinin əmələ gəlməsi, onların vaxt keçdikcə böyüməsi, düyünlərin deşilərək damar tıxanması yaratması və ya bu düyünlərdən qopan hissələrin qan dövranına mane olması və digər damarların da tıxanması prosesi uzun illər davam edir. Vaxtında diaqnoz bu proseslərin vaxtında dayandırılmasına səbəb olar".
 
S. Karacagil damar sərtliyinə səbəb olan risk faktorlarını bu cür sıralayır:
 
1. Genetik faktor (ana və atanın erkən yaşlarda infarkt, iflic keçirməsi və ya ölümü)
2. Xolesterol yüksəkliyi
3. Siqaretdən istifadə
4. Yüksək təzyiq
5. Diabet (şəkər xəstəliyi)      
 
Risk faktorlarının sayı artdıqca xəstəlik daha gənc yaşlarda və ciddi formada meydana gəlir. Bu hallar kişilərdə daha tez-tez rast gəlinir. Həkim bildirir ki, risk faktorlarının bir hissəsini pis vərdişlərdən xilas olaraq, həyat tərzini və qidalanmanı dəyişməklə, bir qismini də dərmanlar vasitəsilə azaltmaq olar: "Damar sərtliyi olmayan insanlar yuxarıda sadalanan risk faktorlarını heçə endirməlidirlər. Bu, həmin insanları damar sərtliyi xəstəliyindən azad edəcək. Sağlam qidalanaraq, nizamlı məşqlər edərək bu risk faktorlarının da qarşısını ala bilərsiniz. Lakin bu da hər zaman mümkün olmur. Belə hallarda isə həkim nəzarəti altında dərmandan istifadə edərək risk faktorlarının (xolesterol yüksəkliyi, yüksək təzyiq, şəkər xəstəliyi) müalicəsinə ehtiyac yaranır".    
 
Xəstəlik yaranmadan görüləcək tədbirlər
 
Əvvəlcə bunu qeyd etmək lazımdır ki, xəstəlik yaranmazdan əvvəl görüləcək tədbirlərlə xəstəlik yarandıqdan sonra görüləcək tədbirlər arasında fərq çoxdur. Hər iki halı birləşdirənsə ideal çəkiyə sahib olmaqdır. Həkim ideal çəkinin qorunub saxlanması üçün nizamlı olaraq məşq etmək və sağlam qidalanmağı məsləhət görür: "Qan təzyiqinin dərman və dərmansız 120/80 mm Hg-da olması və qan şəkərinin normal səviyyədə saxlanılması vacibdir. LDL deyilən pis xolestrol səviyyəsi üçün məqsəd isə xəstəlik başlamamış təzyiqin ən yuxarı 160 mg/dl və ondan aşağı səviyyədə saxlanmasıdır. Belə hallarda bir çox faktorlar səbəbindən dərman müalicəsi aparılır. Xəstəliyi olan və xüsusən damar sərtliyindən şikayət edənlər LDL-i 70 mg-da saxlamaq üçün ömür boyu xolesterol salan dərman atmalıdırlar. Bəzənsə bu cür dərmanlar da kömək etmir və əks təsirlərlə nəticələnir".
 
Sağlam qidalanma bir çox xəstəliklər kimi damar sərtliyinin qarşısını almaq baxımından da vacibdir. S. Karacagil pis qidalanmanın damar sərtliyinə təsir edən bir çox faktorların ortaya çıxmasına səbəb olduğunu vurğulayır: "Gündəlik enerji miqdarı lazım olduğundan çox qəbul edilməməlidir. Meyvə-tərəvəzə üstünlük verilməlidir. Bununla yanaşı, az və çox balıq yemək, üstəlik, vaxtlı-vaxtında idman etmək sizi bəladan xilas edəcək. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, bəzi qidaları bəlli miqdarda yemək, bəzilərindən imtina etmək də bəzən damar sərtliyinin qarşısını ala bilmir". Bu zamansa həkim aşağıdakıları məsləhət görür:
 
1. İdeal çəki (az kalori)
2. Qan təzyiqi 120/80 mm Hg-dan az (az kalori, az düz)
3. Normal qan şəkəri (az kalori, az şəkər)
4. Aşağı LDL (az kalori, az yağ, daha çox zeytun yağı, müxtəlif meyvə-tərəvəzlə qidalanma, az ət, bol balıq, fındıq, qoz)
 
Damar cərrahı sonda siqaretdən imtina etməyi xüsusilə əlavə edir. Bununla yanaşı, spirtli, qazlı, şirin içkilər, təbii olmayan hazır qidalar, şəkər tozu, un və un məmulatlarından mümkün qədər az yeməyi məsləhət görür. Gündəlik enerji miqdarını aşağıya endirərək çəkini ideal saxlamaq, nizamlı məşqlər etmək,  lazım olan hallarda yüksək təzyiq, diabet və xolesterol yüksəkliyi üçün dərman atmaq da damar sərtliyinin meydana gəlməsi  və irəliləməsinə mane olacaq.  

Milli.Az 

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Yağış yağacaq

23 May 2017 13:32

Astarada parkda kişi meyiti tapılıb

23 May 2017 13:32

Nazir: "Azərbaycanda yeni zeytun bağları salınacaq"

23 May 2017 13:32

Keçmiş məhkum 1 kq heroinlə tutuldu

23 May 2017 13:32

Polislər qanlı cinayət törətmiş şəxsi yaxalayıb

23 May 2017 13:29

Yaralı xilas edilib, təqsirkarlar saxlanılıb

23 May 2017 13:29

İlham Əliyev Böyük Britaniya baş nazirinə başsağlığı verdi

23 May 2017 13:29

Yapon alimlərdən inanılmaz yenilik: dondurulmuş spermanı kosmosa yolladılar və...

23 May 2017 13:28

Tələbə-könüllülərə güzəşt ediləcək

23 May 2017 13:27

Ərdoğan: "İngiltərənin yanındayıq"

23 May 2017 13:27

Dopinq-testdən keçə bilməyən Azərbaycan velosipedçisinin cəza müddəti açıqlanıb

23 May 2017 13:27

"Barselona" şokda: həbs olundu

23 May 2017 13:27

Soçi müzakirələri: Putinin iki ciddi addımı və üç mümkün ssenari

23 May 2017 13:27

Ərdoğan Britaniyaya dəstək nümayiş etdirdi

23 May 2017 13:26

Astara sakini intihar edib

23 May 2017 13:22

Eyfel qülləsi yenə işıqları söndürəcək - Mançestr terroru

23 May 2017 13:22

Bakıda polis serjantları yaralının həyatını xilas edib, hadisəni törədən şəxs saxlanılıb

23 May 2017 13:22

Musiqili Teatrda bu həftəsonu

23 May 2017 13:22

XİN: Britaniyadakı partlayışda ölən və xəsarət alanlar arasında azərbaycanlılar yoxdur

23 May 2017 13:22

Donald Trampla Mahmud Abbasın görüşü başa çatıb

23 May 2017 13:22

İlham Əliyev: "Terrorizmə qarşı hamılıqla mübarizə aparılmalıyıq"

23 May 2017 13:19

Bu gün azərbaycanlı iki məşhurun toyudur

23 May 2017 13:19

Putinin şəxsi aşpazı Ermənistanı qarışdırdı

23 May 2017 13:18

"Dedi ki, artıq vermişəm, 50 manatını qaytardım" - Soyğunçuluq etmək istəyərkən saxlanıldı - VİDEO - FOTO

23 May 2017 13:17

Rusiya Dövlət Sosial Universiteti ÜAK-la bağlı bəyanat yayıb

23 May 2017 13:15

"İnstaqram"-da yenilik

23 May 2017 13:14

Bakıda çayxana 24 minə satıldı - FOTO

23 May 2017 13:12

Sabah Azərbaycanda 28 dərəcə temperatur olacaq

23 May 2017 13:09

Sabah ölkə ərazisində yağmurlu hava olacaq

23 May 2017 13:08

Bakıda ev yanıb - iki qardaş yanaraq ölüb

23 May 2017 13:08

Prezident İlham Əliyev IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının iştirakçıları ilə görüşdü

23 May 2017 13:08

Prokuror "Vosmoy Elməddin"ə cəza istəyib

23 May 2017 13:07

Təhsil nazirinin müavini: “İslamiadada iştirak edən tələbə-könüllülərə güzəştlər ediləcək”

23 May 2017 13:07

"Qəbələ"də şok ayrılıq - RƏSMİ

23 May 2017 13:07

Azərbaycanda keçmiş nazir müavini dünyasını dəyişdi - FOTO

23 May 2017 13:05

"Barselona"nın keçmiş prezidenti saxlanıldı

23 May 2017 13:05

Rianna detektiv kimi geyindi - FOTO

23 May 2017 13:05

Avtoritet "Vasmoy Elməddin"ə 8 il HƏBS TƏLƏBİ

23 May 2017 13:04

Şimşək çaxacaq, yağış yağacaq, dolu düşəcək

23 May 2017 13:03

Rus kəşfiyyatı ABŞ-ın məxfi danışıqlarını ƏLƏ KEÇİRDİ: ABŞ-a od qoyan GİZLİ ƏMƏLİYYAT - FOTO

23 May 2017 13:03

Oqtay Əsədov: Ermənistan beynəlxalq hüququn aliliyini qəti surətdə inkar edir

23 May 2017 13:01

Prezident İslamiadanın qalibləri ilə görüş keçirir

23 May 2017 12:58

Erməni model bacısının kolleksiyasını reklam edir - FOTO

23 May 2017 12:57

Azərbaycanda sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

23 May 2017 12:57

Ariana Qrande Mançesterdəki partlayışa görə konsert turunu dayandırdı

23 May 2017 12:55

Sabah dollar daha ucuz satılacaq

23 May 2017 12:54

Aydın Əliyev Salyanda qəbul keçirdi - FOTO

23 May 2017 12:53

İŞİD məsuliyyəti öz üzərinə götürdü

23 May 2017 12:53

Atası azərbaycanlı olan Qazaryan Azərbaycan vətəndaşlığı istəyir

23 May 2017 12:52

ETSN işçiləri 30 hektar ərazidə iməcilik keçirib

23 May 2017 12:52