Aterosklerozdan qorunmağın yolu

Aterosklerozdan qorunmağın yolu
20:32 12 Yanvar 2016
50 Sosial
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ürək-damar sistemi xəstəliklərinin əmələ gəlməsinin əsas səbəbi ateroskleroz hesab edilir. Ateroskleroz zamanı arteriyanın divarı qalınlaşır, bir qədər də bərkiyərək öz elastikliyini itirir. Ateroskleroz Qərb ölkələrində ölüm hallarının 50 faizini təşkil edir. Bu göstərici xərçəngdən ölənlərdən iki dəfə çoxdur.

Lent.az Türkiyə mətbuatına istinadən bildirir ki, türkiyəli damar cərrahı Sadəttin Karacagil damar sərtliyinin baş verməməsi üçün düzgün qidalanmanı məsləhət görür. Onun sözlərinə görə, damar sərtliyi damarda daralma və tıxanma yaradaraq infarkt, iflic, böyrək çatışmazlığı və ayaq itkisinə səbəb olur: "Damar sərtliyi səbəbindən infarkt keçirən insanların boyun şah damarında da səssiz, lakin irəliləyən damar sərtliyi ola bilər. Bu isə qəfil iflicə gətirib çıxarır. Ayaq atar damarlarında damar sərtliyi olan və yeriməkdə çətinlik çəkən xəstələrin bir çoxunda ürək və şah damarlarında da daralmalar müşahidə edilə bilər. Damarlarla bağlı bütün bu problemlərin müayinə edilməsi və vaxtında diaqnoz qoyulması lazımdır".
 
Damar sərtliyinin yaranmasına təsir edən faktorlar
 
Damar sərtliyi uzun müddət içində bir və ya bir çox risk faktorunun həmin insanda olması nəticəsində meydana gəlir. Bu risk faktorlarının bir hissəsi genetik, bir hissəsi isə ekoloji amillərlə bağlıdır: "Damar sərtliyi əsasən 50 yaşdan və sonra kliniki olaraq müşahidə edilsə də, bu xəstəlik səssiz olaraq daha erkən yaşlarda başlayır. Damarlarının iç hissəsinin qalınlaşması, daha sonra qalınlaşan hissələrdə iç təbəqənin altında kiçik damar sərtliyi düyünlərinin əmələ gəlməsi, onların vaxt keçdikcə böyüməsi, düyünlərin deşilərək damar tıxanması yaratması və ya bu düyünlərdən qopan hissələrin qan dövranına mane olması və digər damarların da tıxanması prosesi uzun illər davam edir. Vaxtında diaqnoz bu proseslərin vaxtında dayandırılmasına səbəb olar".
 
S. Karacagil damar sərtliyinə səbəb olan risk faktorlarını bu cür sıralayır:
 
1. Genetik faktor (ana və atanın erkən yaşlarda infarkt, iflic keçirməsi və ya ölümü)
2. Xolesterol yüksəkliyi
3. Siqaretdən istifadə
4. Yüksək təzyiq
5. Diabet (şəkər xəstəliyi)      
 
Risk faktorlarının sayı artdıqca xəstəlik daha gənc yaşlarda və ciddi formada meydana gəlir. Bu hallar kişilərdə daha tez-tez rast gəlinir. Həkim bildirir ki, risk faktorlarının bir hissəsini pis vərdişlərdən xilas olaraq, həyat tərzini və qidalanmanı dəyişməklə, bir qismini də dərmanlar vasitəsilə azaltmaq olar: "Damar sərtliyi olmayan insanlar yuxarıda sadalanan risk faktorlarını heçə endirməlidirlər. Bu, həmin insanları damar sərtliyi xəstəliyindən azad edəcək. Sağlam qidalanaraq, nizamlı məşqlər edərək bu risk faktorlarının da qarşısını ala bilərsiniz. Lakin bu da hər zaman mümkün olmur. Belə hallarda isə həkim nəzarəti altında dərmandan istifadə edərək risk faktorlarının (xolesterol yüksəkliyi, yüksək təzyiq, şəkər xəstəliyi) müalicəsinə ehtiyac yaranır".    
 
Xəstəlik yaranmadan görüləcək tədbirlər
 
Əvvəlcə bunu qeyd etmək lazımdır ki, xəstəlik yaranmazdan əvvəl görüləcək tədbirlərlə xəstəlik yarandıqdan sonra görüləcək tədbirlər arasında fərq çoxdur. Hər iki halı birləşdirənsə ideal çəkiyə sahib olmaqdır. Həkim ideal çəkinin qorunub saxlanması üçün nizamlı olaraq məşq etmək və sağlam qidalanmağı məsləhət görür: "Qan təzyiqinin dərman və dərmansız 120/80 mm Hg-da olması və qan şəkərinin normal səviyyədə saxlanılması vacibdir. LDL deyilən pis xolestrol səviyyəsi üçün məqsəd isə xəstəlik başlamamış təzyiqin ən yuxarı 160 mg/dl və ondan aşağı səviyyədə saxlanmasıdır. Belə hallarda bir çox faktorlar səbəbindən dərman müalicəsi aparılır. Xəstəliyi olan və xüsusən damar sərtliyindən şikayət edənlər LDL-i 70 mg-da saxlamaq üçün ömür boyu xolesterol salan dərman atmalıdırlar. Bəzənsə bu cür dərmanlar da kömək etmir və əks təsirlərlə nəticələnir".
 
Sağlam qidalanma bir çox xəstəliklər kimi damar sərtliyinin qarşısını almaq baxımından da vacibdir. S. Karacagil pis qidalanmanın damar sərtliyinə təsir edən bir çox faktorların ortaya çıxmasına səbəb olduğunu vurğulayır: "Gündəlik enerji miqdarı lazım olduğundan çox qəbul edilməməlidir. Meyvə-tərəvəzə üstünlük verilməlidir. Bununla yanaşı, az və çox balıq yemək, üstəlik, vaxtlı-vaxtında idman etmək sizi bəladan xilas edəcək. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, bəzi qidaları bəlli miqdarda yemək, bəzilərindən imtina etmək də bəzən damar sərtliyinin qarşısını ala bilmir". Bu zamansa həkim aşağıdakıları məsləhət görür:
 
1. İdeal çəki (az kalori)
2. Qan təzyiqi 120/80 mm Hg-dan az (az kalori, az düz)
3. Normal qan şəkəri (az kalori, az şəkər)
4. Aşağı LDL (az kalori, az yağ, daha çox zeytun yağı, müxtəlif meyvə-tərəvəzlə qidalanma, az ət, bol balıq, fındıq, qoz)
 
Damar cərrahı sonda siqaretdən imtina etməyi xüsusilə əlavə edir. Bununla yanaşı, spirtli, qazlı, şirin içkilər, təbii olmayan hazır qidalar, şəkər tozu, un və un məmulatlarından mümkün qədər az yeməyi məsləhət görür. Gündəlik enerji miqdarını aşağıya endirərək çəkini ideal saxlamaq, nizamlı məşqlər etmək,  lazım olan hallarda yüksək təzyiq, diabet və xolesterol yüksəkliyi üçün dərman atmaq da damar sərtliyinin meydana gəlməsi  və irəliləməsinə mane olacaq.  

Milli.Az 

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Formula 1 Azərbaycan Qran Prisinin azarkeşləri (FOTO)

24 İyun 2017 14:55

Təhlükəsizlik işçisi xanım vəkilə TƏCAVÜZ ETDİ

24 İyun 2017 14:53

Sevdadan ərinə: "Səninlər hüzur tapıram"

24 İyun 2017 14:52

Prezident İlham Əliyev Fransada Azərbaycanın Dostları Assosiasiyasının prezidentini qəbul edib

24 İyun 2017 14:50

Sevda və Elnarə 10 il öncə...

24 İyun 2017 14:50

"Qarabağ" Avstriyada belə hazırlaşır - VİDEO

24 İyun 2017 14:47

Azərbaycan-Rusiya sərhədində sıxlığın aradan qaldırılmasına dair müzakirələr aparılıb

24 İyun 2017 14:47

Şəki pitisinin hazırlanma qaydası

24 İyun 2017 14:44

Miri Yusif “Eyforiya”nın ən yüksək HƏDDİNDƏ - VİDEO

24 İyun 2017 14:43

Rəqsanənin qızı gəlinlikdə - FOTO

24 İyun 2017 14:37

İsti hava can aldı

24 İyun 2017 14:36

İlk döndərilən yumşaq robot hazırlanıb

24 İyun 2017 14:35

Azərbaycan və Rusiya gömrükçüləri arasında müzakirə

24 İyun 2017 14:33

Putin kəşfiyyatdakı işindən danışdı: “Mən qeyri-leqal…”

24 İyun 2017 14:33

Türkiyədə hava limanlarına yaxın yerlərdə çərpələng və dilək şarları uçurmaq qadağan olunub

24 İyun 2017 14:32

Formula 2-nin Bakı qalibi: "Bu tras o qədər də təhlükəli deyil"

24 İyun 2017 14:27

"Qəbələ"də yeni müdafiəçi

24 İyun 2017 14:27

Sosial şəbəkədə YENİ TƏHLÜKƏ

24 İyun 2017 14:23

İnsanın buraxdığı qazlar haqqında 99 faiz heç kəsin bilmədiyi 12 fakt

24 İyun 2017 14:23

Formula 1: Colion Palmerin idarə etdiyi "Renault" bolidi sərbəst yürüş zamanı yanıb

24 İyun 2017 14:22

Məşhurlar bayramı harada qeyd edəcək?

24 İyun 2017 14:22

Leysana görə 100-dən çox evi su basdı - AZƏRBAYCANDA

24 İyun 2017 14:19

Terrorçu qruplaşmanın maliyyə rəhbəri öldürüldü

24 İyun 2017 14:17

Azərbaycana tütün idxalı illik 11% artıb

24 İyun 2017 14:12

Ürəyinizin sağlam olması üçün alça yeyin

24 İyun 2017 14:10

Bakı sakini qeyri-rəsmi övladını anasından alıb - FOTOLAR

24 İyun 2017 14:09

Bəşəriyyəti onlarla məhv edəcəklər: Beş dövlətin QORXUNC PLANLARI - VİDEO

24 İyun 2017 14:08

Formula 1 pilotlarının sonuncü sərbəst yürüşü başladı

24 İyun 2017 14:08

Surinam əsilli holland "Qəbələ"yə gəldi - RƏSMİ

24 İyun 2017 14:07

Xalq artistinin vəziyyəti ağırdır: "Həyatını itirə bilər"

24 İyun 2017 14:05

21 yaşlı oğlan gecə yarısı sevgilisi ilə qarajda gizlicə görüşdü və... - QANDONDURAN OLAY

24 İyun 2017 14:03

Bayram günlərində gömrükdə sıxlığın aradan qaldırılması müzakirə olunub

24 İyun 2017 14:01

TürkPA-da bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı müzakirə olunub

24 İyun 2017 14:01

Avtomobil qaçıran yeniyetmələr qəzaya düşüb

24 İyun 2017 13:59

Avtobus şoferlərinə mini ətək geyinməyə icazə verildi

24 İyun 2017 13:59

ABŞ kəşfiyyatının işgəncə üsulları HAMINI ŞOKA SALDI

24 İyun 2017 13:58

Qız onunla evlənmək istəməyən sevgilisini kişilikdən məhrum etdi

24 İyun 2017 13:57

"Qəbələ" klubu hollandiyalı müdafiəçi transfer edib

24 İyun 2017 13:57

"Şaxtyor"un qapıçısı "Qarabağ"da

24 İyun 2017 13:55

Mingəçevirdə 100-dən çox yaşayış evini su basıb

24 İyun 2017 13:52

Bayram Səfərovdan Xocalı aeroportu ilə bağlı AÇIQLAMA: "Cəfəngiyyatdır"

24 İyun 2017 13:52

Pakistanda bir gündə 3 partlayış: ölənlərin sayı 70-ə çatıb

24 İyun 2017 13:50

Finlandiyalı turist: Yarışları izləmək üçün tamaşaçılar üçün rahat şərait yaradılıb

24 İyun 2017 13:50

Qızları daha cəlbedici göstərən dərin yarıqlı don dəbi - FOTOLAR

24 İyun 2017 13:48

"İnter" bu mərhələni adlayacaq gücdədi"

24 İyun 2017 13:47

Xalq artistinin oğlu

24 İyun 2017 13:47

Külli miqdarda qızılın ölkəyə qanunsuz gətirilməsinin qarşısı alınıb

24 İyun 2017 13:43

Formula 2 üzrə birinci yarışın qalibi məlum oldu

24 İyun 2017 13:43

Türkiyə şəhid verdi

24 İyun 2017 13:43

Xaçmazda həmkəndlisini ürəyindən bıçaqlayan şəxsin cəzası azaldılıb

24 İyun 2017 13:42