İxlas dediyin xalis olmaqdır, qarışıqsız, riyasız

İxlas dediyin xalis olmaqdır, qarışıqsız, riyasız
23:52 14 Yanvar 2016
31 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Yanvar ayında əhaliyə xalis dollar satışı 3 dəfə artıb (11 Mart 2017 16:17)
Əhalinin avroya marağı azalır (11 Mart 2017 13:37)
Azərbaycan əhalisinin banklara xalis rubl satışı 28% artıb (20 Fevral 2017 12:42)

İnsan var ki, qıldığı namaz elə alnını yerə qoyduğu səcdəgahı qədərdir; insan da var, qıldığı namaz səcdəgahından uzanır, cənnətin üzərindən keçərək bir anda Haqqın dərgahına qovuşur. 

"Namaz möminin meracıdır" buyurur sultanımız sevimli Peyğəmbərimiz ( s.ə.s.). Yəni doğru-düzgün, hüşu ilə, Quranın buyurduğu kimi qılınan namaz insanı bir andaca Haqqın hüzuruna yüksəldər. Allah qarşısında əyilmək yüksəlməkdir. Allah qarşısında əyilməyi qəbul etməyənlər bəndə qarşısında sürüm-sürüm sürünərlər. Allah qarşısında təkcə bədən əyilmir, ruh əyilir, ağıl əyilir, iradə əyilir, duyğular, düşüncə əyilir, nəfs əyilir, səndə olan nə varsa hamısı əyilir. O əyilmək dəyər qazanmaqdır, şərəf sahibi olmaqdır.

Namaza başlayanda əlləri qulaq diblərinə qədər qaldırıb, "Allahu Əkbər" deyərlər. Təsəvvüf alimləri "iftitah təkbiri" adlanan bu başlanğıcı belə yozurlar ki, əllərini qulağın dibinə qədər qaldıraraq, "Allahu Əkbər" söyləmək "Kəbə ilə aramda (bunu Allahla aramda kimi də başa düşmək olar) olan bütün əngəlləri, maneələri arxama atdım" deməkdir.

İnsan var, duası çırtladığı tum qabığı kimi ağzından çıxıb ayağının ucuna düşür; insan da var, dodaqlarından qopan dua bir andaca Haqqın qapısına dayanır. Allah-Təala Öz bəndələrinə təqvasına görə dəyər verir. İxlas- ruhunu Allaha təslim etməkdir, ixlas-diri ikən, həyatda ikən Allaha qovuşmaq təşnəsidir, təmənnasıdır.

Əsrin böyük alimi saleh əməl haqqında çox önəmli bir tərif söyləyir:

"İmana aid bilgilərdən sonra insana ən gərəkli və ən mühüm olan şey saleh əməllərdir. Saleh əməl isə Allah-Təalanın qullarının maddi-mənəvi hüquqlarına təcavüz etməməklə yanaşı, Allah-Təalanın (c.c.) haqqına, əmanətlərinə qüsursuz riayət etməkdən ibarətdir".

Göründüyü kimi, insanların maddi və mənəvi hüquqlarına hörmət etmək, başqalarının haqqını tapdamamağa səy göstərmək saleh əməllər çərçivəsinə daxil edilir. İlk baxışdan bu davranışın, bu həssaslığın daha çox təqva kateqoriyasına aid olduğu düşünülsə də, təqva ilə saleh əməl arasında güclü bir bağlantı olduğunu nəzərə alsaq, eyni anlayışın hər ikisi üçün də keçərli olduğu anlaşılır. İnsanların maddi və mənəvi hüquqlarını tapdamadan yaşanan bir ömür saleh ömürdür.

Yalan söyləməmək təqvadır, Allah qorxusudur, haramdan, günahdan uzaq durmaqdır; doğrunu söyləmək isə saleh əməldir. İbadət etməməyi böyük bir günah hesab etmək təqvadır; ibadət etmək isə saleh əməldir.

İnsanlar Allahın (c.c.) qullarıdır. Allah-Təala (c.c.) bir bəndəsinin digər bəndələrinin haqqını tapdamasına heç razı olmaz. Bir kafirə belə zülm edilməsinə Rəbbimiz razı deyil. O halda Haqqın qullarını incitməmək, onların qeybətini etməmək, onlara iftira etməmək, həsəd aparmamaq, canlarına, mallarına qıymamaq Allah-Təalanın məmnun olduğu əməllər və hallardır, həm də saleh əməllər sırasına daxil edilirlər.

Yuxarıda saleh əməldən danışarkən hər bir əməlin niyyəti, ruhu olmasından bəhs etdik. Təbii ki, həmin əməllərin müəyyən icra forması, şəkli də mövcuddur. İxlas ilə yerinə yetirilən ibadətlərdə görüntü, yəni şəkil əməlin bədəni hesab olunur. Belə bir misal götürək: axşam namazının fərzi üç rükətdir və siz bunu 4 rükət qılsanız, şəkli baxımdan bu əməl batil olur. Yəni sizin 4 rükət namaz qıldığınızı görən adam o ibadətinizə axşam namazı deməz. Başqa bir misal: oruc ibadətinin də müəyyən şəkli, zahiri şərtləri var. Yəni gecənin bir vaxtından, imsaqdan başlayıb günəş batana qədər yeyilib-içilməyəcək. Əgər siz imsaqdan oruc tutmağa başlayaraq günəş batmasına qədər deyil, gecənin bir vaxtına qədər ac-susuz qalsanız, bəlkə buna da bir ibadət adı vermək olar, amma bu, oruc sayılmaz. Çünki ibadətlərin ruhu, mahiyyəti olduğu kimi, şəkli, icra formaları da təsbit edilmişdir və o ölçülərin yerinə yetirilməsi şərtdir. Allah-Təala necə əmr edibsə, ibadətin hansı şəklindən məmnundursa, bəndə də qeyd-şərtsiz onu qəbul etməli və yerinə yetirməlidir.

Bir qədər yuxarıda saleh əməldən danışarkən Allah-Təalanın (c.c.) haqlarından da bəhs etdik. Təbii ki, Allah-Təalanın (c.c.) haqları dedikdə, ilkin olaraq ağlımıza boynumuzun borcu ola ibadətlər gəlir. Yəni bizim namaz qılmağımız, oruc tutmağımız  Allah-Təala (c.c.) qarşısında borcumuzdur və namaz qılaraq, oruc tutaraq o borclarımızı yerinə yetirmiş oluruq.

Başqa bir misal göstərək: zina edənlər bu günahı tərəflərin iradi seçimləri ilə yerinə yetirdiklərini söyləyirlər və elə düşünürlər ki, burada kimsənin haqqı tapdanmır. Onlar unudurlar ki, Allah-Təalanın (c.c.) haram buyurduğu, günah bildirdiyi əməllərdən uzaq durmayanlar Allah-Təalanın (c.c.) əmanətinə xəyanət etmiş olurlar.

Başqa bir misal: birisinin başına iş gəlir və o, qəzavü-qədərə, Allahın (c.c.) əmrlərinə qarşı üsyan edir. Bu zaman həmin insan həm Allah-Təalanın (c.c.) haqqına riayət etməmiş olur, həm də pis örnək göstərdiyi üçün insanların haqqını tapdayır.

Bütün əməllər niyyətlərə görədir. Hətta insan xeyirxah  niyyətlə başladığı bir əməli tamamlaya bilmirsə və ya istədiyinin tam əksi alınırsa belə, yenə Allah-Təala (c.c.) həmin qulunu niyyətinə görə dəyərləndirər, mükafatlandırar. İxlas hər əməldə Allah-Təalanın (c.c.) əmrlərini rəhbər tutmaqdır, onun-bunun, qonum-qonşunun, varlının-kasıbın nə düşündüyünü arxa plana atmaqdır. Namaz başlayarkən alınan təşrik təkbirin bir anlamı da "artıq dünyanı arxama atdım və Allah-Təala ilə aramda heç bir əngəl qalmadı" kimi izah olunur.

Allah-Təala könlümüzə ixlas ruhunu hakim qılsın və bizi rizasına qovuşan qulları sırasına qəbul eyləsin!
"Zaman Azərbaycan"

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Avropa Liqasında FİNAL GECƏSİ FOTOLARDA

25 May 2017 01:23

Edin Ceko Avropa Liqası-2016/17-nin ən yaxşı bombardiri olub

25 May 2017 01:22

Məşhur teleaparıcı bu şəkillərə görə LAĞA QOYULDU - FOTOLAR

25 May 2017 01:03

"Mançester Yunayted" Avropa Liqasının qalibi oldu

25 May 2017 00:55

"Mançester Yunayted" qalib gəldi

25 May 2017 00:50

"Mançester Yunayted" tarixində ilk dəfə Avropa Liqasının qalibi olub

25 May 2017 00:42

ABŞ dövlət katibinin birinci müavini bəlli oldu

25 May 2017 00:39

Tərki-dünya “vəzifəsi” üçün işini atdı - FOTOLAR

25 May 2017 00:33

Güzəştli mənzilləri elektron qaydada necə əldə etmək olar? -

25 May 2017 00:31

Astroloji proqnoz - 25 may

25 May 2017 00:23

Braziliyada nümayişçilər daha bir nazirliyin binasını yandırıblar

25 May 2017 00:22

Fransada fövqəladə vəziyyət müddəti artırılır

25 May 2017 00:08

Günün qoroskopu: bir sıra sınaqdan keçməli olacaqsınız

25 May 2017 00:05

Cakartada törədilən terror aktı nəticəsində 3 polis ölüb

25 May 2017 00:02

Çiyələk alarkən onun saxlanma şəraitinə xüsusi fikir verilməlidir

24 May 2017 23:57

"Mən qabaqladığım kluba keçə bilmərəm"

24 May 2017 23:57

Yanıq xəsarəti alana bunları bir-bir edin - YADDA SAXLAYIN!

24 May 2017 23:57

Fəhlələr 300 milyon dollarlıq zümrüd tapdılar - 272 kq

24 May 2017 23:57

Xavi "Real"ın futbolçusunu təriflədi

24 May 2017 23:57

Göbələk xəstəliyi kişidən yoluxur? - QADINLAR, MÜTLƏQ OXUYUN

24 May 2017 23:57

Dünyadakı bütün evlərin ÜMUMİ QİYMƏTİ - İnanılmaz RƏQƏM

24 May 2017 23:52

"Mançester Yunayted" onu satır

24 May 2017 23:52

Da Vinçi klonlaşdırılır: alimlər onu yenidən dünyaya qaytaracaqlar

24 May 2017 23:47

Mbappe: "Yeni klub seçimində..."

24 May 2017 23:47

Meymun kökəlib bu hala düşdü: Tezliklə arıqlamasa... - FOTO

24 May 2017 23:47

Beyini qoruyan maddə

24 May 2017 23:47

Belyerin "Barselona"ya söz verib

24 May 2017 23:47

Qaşlar üçün parik hazırlandı

24 May 2017 23:42

Moskva qızları ən çox türkləri özlərinə ər seçirlər

24 May 2017 23:42

Acı bibər əlinizi göynətdisə, nə etməli? - ÜSULLAR

24 May 2017 23:42

Türkiyə Rusiya buğdası və günəbaxan yağının idxalını məhdudlaşdırıb

24 May 2017 23:42

Somalidə partlayış baş verib:

24 May 2017 23:40

"Sezar" kafesində ofisiant qız ona əxlaqsız hərəkət edən MÜŞTƏRİNİ ƏZİŞDİRDİ - VİDEO

24 May 2017 23:37

Siqaret çəkən qadınlara PİS XƏBƏR: hər 5 ildə...

24 May 2017 23:37

Yeni güclü antibiotik yaradıldı - Qorxulu dərdlərin dərmanı

24 May 2017 23:36

“Hitler babalarımıza...” - Dil məsələsi ÖLKƏNİ QARIŞDIRDI

24 May 2017 23:33

Üzündəki sızanaqlardan qeyri-adi üsulla xilas oldu - FOTO

24 May 2017 23:32

İlluziyanı xatırladan makiyajlar - FOTO

24 May 2017 23:32

Burada insan əməyinə ehtiyac yoxdur - SUPERMÜASİR AVTOPARK - FOTO

24 May 2017 23:32

Azərbaycan-Moldova əlaqələrinin 25 illiyi münasibətilə konfrans keçirilib -

24 May 2017 23:28

""Milan"ın Çempionlar Liqasına qayıtması çətin olacaq"

24 May 2017 23:27

Təbiətin "fotoşop etdiyi" 11 HEYVAN - FOTO

24 May 2017 23:22

Bu ilin dəbdə olan ən yaxşı interyer dizaynerləri - FOTO

24 May 2017 23:22

Nəhəng ilan qolf meydanında - VİDEO

24 May 2017 23:22

Hər gördüyünüzə inanmayın: o FOTOLAR əslində belə çəkilib

24 May 2017 23:17

Acı bibərin inanılmaz faydaları

24 May 2017 23:17

Bu yay belə ayaqqabılar dəbdədir - FOTO

24 May 2017 23:17

Tül pərdələri belə ağardın - ASAN YOLLARI

24 May 2017 23:17

Onlar əvvəl belə olub - FOTO

24 May 2017 23:17

Hörümçəkləri evdən uzaqlaşdırmaq üçün SADƏ FORMUL

24 May 2017 23:17