Fikrət Yusifov: “Plastik kartlar vasitəsilə ölkədən külili miqdarda valyuta çıxarılır”

Fikrət Yusifov: “Plastik kartlar vasitəsilə ölkədən külili miqdarda valyuta çıxarılır”
15:03 15 Yanvar 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Fikrət Yusifov

“Ekonomiks” Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri,
İqtisad elmləri doktoru, professor

Ölkənin pul-kredit sistemini dollar asılılığından qurtarmaq üçün təxirəsalınmaz tədbirlər görülməlidir...

Manatın məzənnəsində baş vermiş dəyişikdən sonra yaranmış vəziyyət təxirəsalınmaz adekvat addımların atılmasını zəruri edir. Sirr deyil ki, yaranmış situasiya qara bazarın meydana gəlməsinə münbit şərait yaradır. Qara bazarın əsasını isə banklardankənar valyutadəyişmə məntəqləri təşkil edirdi. Odur ki, Mərkəzi Bankın belə məntəqələrin lisenziyasının ləğv olunması ilə bağlı qərarı ölkənin maliyyə sisteminin dollar xəstəliyindən xilas olunması və milli valyutanın nüfuzunun bərpa edilməsi yolunda atılan ilk addım kimi qiymətləndirilməlidir. Mərkəzi Bankın bu addımından öncə biz də mətbuat vasitəsilə bu addımın zəruriliyini əsaslandırmışdıq. Ancaq təkcə bu addımla problemi kökündən həll etmək mümkün deyil.

Problemin bütövlükdə həll olunması məsələyə kompleks yanaşma tələb edir. Atılan birinci addımın ardınca zəruri sayılan digər tədbirlərin görülməsinə gecikmədən başlamaq lazımdır. Əks halda birinci addımın xeyrindən çox zərərini görmək təhlükəsi labüddür.

Odur ki, təklif edirik:

Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində dəyişiklik etmək yolu ilə ölkənin maliyyə sisteminə ciddi zərbə vura biləcək qanunsuz valyuta alqı-satqısı ilə məşğul olan şəxslər barəsində maksimum müddətə (10 ildən 15 ilədək) həbs cəzası nəzərdə tutulsun;
Cinayət Məcəlləsində dəyişiklik etmək yolu ilə ölkə daxilində xarici valyuta ilə ticarət əməliyyatı aparan hər hansı fiziki şəxs və ya müəssisə rəhbəri barəsində maksimum müddətə həbs cəzası seçilməsi nəzərdə tutulsun və belə ticarət aparan tərəfin ticarət predmetləri dövlətin xeyrinə müsadirə olunsun;

Mərkəzi Bank bu günə xarici valyutada alınmış kreditlər üzrə manatın yeni məzənnəsi ilə köhnə məzənnəsi arasında yaranmış fərqi avtomatik olaraq tam şəkildə banklara kompensasiya etsin və nə qədər inzibatı yol olsa da xarici valyutada olan kreditlərin hamısı 1 dollar 1 manat 5 qəpik kursu ilə manat kreditinə çevrilsin. Atılacaq addımın banklar üçün yaradacağı çətinliklər nəzərə alınmalıdır. Çünkü bəzi bankların xarici valyutada borc öhdəlikləri mövcuddur. Lakin bu, atılacaq addımın qarşısını almamalıdır. Atılacaq addım bir sıra zəif bankların bağlanması ilə nəticələnəcək ki, bu da normal sayılmalıdır. Əhalinin hər bir milyon nəfərinə düşən bankların sayına görə biz Almaniya, İtaliya və Fransa kimi inkişaf etmiş ölkələri bir neçə dəfə üstələyirik. Bir sözlə, bu mərhələdə Azərbaycanda mövcud olan 43 özəl bankın 50%-dən çoxunun bağlanması belə az hesab oluna bilər;

Xarici valyutada banklara yerləşdirilmiş bütün əmanətlər manatın yeni məzənnəsi ilə (1dollar 1,57 manat) manat ifadəsində əmanətlərə çevrilsin. Daha doğrusu Mərkəzi Bank xarici valyutada olan bu əmanətləri yeni məzənnə ilə alıb öz rezervlərinə qatsın. Manata çevrilmiş bu əmanətlər sığortalansın və onlara illik 15% divident müəyyən edilsin. Hesab edirik ki, manata çevriləcək əmanətlər müəyyən olunmuş qaydada inflyasiyadan sıgortalanacağı tədqirdə əmanətçilər də buna etiraz etməyəcəklər;

Azərbaycan vətəndaşlarının xarici ölkələrdə plastik kartlardan istifadə etməklə hesablarındakı xarici valyutanı nəgdləşdirmə əməliyyatlarına ciddi nəzarət mexanizmləri tətbiq olunmalıdır. Məlumdur ki, ölkədən xarici valyutanın nəgd şəkilində çıxarılmasına müəyyən məhdudiyyətlər qoyulur. Lakin plastik kartlara hər hansı məhdudiyyət tətbiq olunmadığından istənilən şəxs böyük məbləğdə xarici valyutanı kartına yerləşdirib həmin vəsaiti təxminən1,5 faiz xidmət haqqı çıxılmaqla ölkənin hüdudlarından kənarda nəgdləşdirə bilər. Hesab etmək olar ki, bu, ölkədən xaricu valyuta çıxarmağın ən asan yoludur və indiki halda imkan vermək olmaz ki, belə vasitələrlə ölkədən böyük məbləğdə xarici valyuta çıxarılsın. Mərkəzi Bank vəziyyəti nəzərə alaraq Azərbaycan vətəndaşlarının xarici ölkələrdə bank posterminallarından istifadə etməklə plastik kartlardakı(Xüsusən VİZA Klassik və Mastercart Standart) xarici valyutanı nəğdləşdirmə əməliyyatları aparmasına müəyyən limitin tətbiq edilməsi barədə müvəqqəti qaydalar müəyyənləşdirməlidir.

İndiki halda vətəndaş istənilən xarici ölkədə bankomatlar vasitəsilə gündəlik təxminən 2000 manat ekvivalentində xarici valyutanı nəğdləşdirə bilər. Postrerminallardan istifadə etməklə isə plastik kartddakı vəsaitin hamısını nəğdləşdirmək mümkündür. Vətəndaş bank postterminalından istifadə etməsə də belə dediyimiz kimi, istənilən bankomata yaxınlaşıb, məsələn, 10 gün ərzində təxminən 20 min dollara yaxın məbləği nəğdləşdirə bilər. Bu isə ölkədən xarici valyutanın çıxarılması deməkdir ki, buna indiki halda ciddi nəzarət olunmalıdır. Təsəvvür edin ki, bir nəfər 10 nəfərin adına plastik kart açdırıb hər birinə 50-70 min(Məbləğə məhdudiyyət yoxdur) dollar vəsait yatızdırır və həmin adamlar da xarici valyutanı nəğdləşdirmək məqsədilə Avropa ölklərinə üz tuturlar. Bu isə o deməkdir ki, hər bir belə əməliyyat vasitəsilə ölkədən külli miqdarda xarici valyuta çox asan bir yolla çıxarılır;

Hesabdan hesaba köçürmələrə də ciddi nəzarət olunmalıdır.

Xüsusən xarici ölkə banklarındakı hesablara xarici valyuta köçürmələri olduqca dəqiq nəzarət mexanizmləri ilə əhatələnməlidir.
Hesab edirik ki, ölkənin maliyyə sistemini sabit saxlamağın və təlatümlərdən qorumağın yeganə yolu belə radikal addımların atılmasından keçir.

Bizi Twitter-dən izləyin: @trend_az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Avropa Liqası: “Qəbələ”dən minimalhesablı məğlubiyyət

28 İyul 2017 00:44

Kürdəxanıda arvad ərini bıçaqladı

28 İyul 2017 00:29

Qüdsdə toqquşmalar: 50 yaralı

28 İyul 2017 00:28

Dondurmadan zəhərlənmə

28 İyul 2017 00:24

Astroloji proqnoz - 28 iyul

28 İyul 2017 00:08

Yarıçılpaq ulduz: "Vücudunuzdan utanmayın" - FOTO

28 İyul 2017 00:05

"Porşe" 22 min avtomobili geri çağırır

28 İyul 2017 00:05

Günün qoroskopu: maliyyə itkiləri mümkündür

28 İyul 2017 00:05

Bakıda “Yelena” ləqəbli kişi 6 min manat oğurladı

27 İyul 2017 23:57

Moskvalılara zooparkda evlənməyə icazə verildi

27 İyul 2017 23:57

Hamiləlik zamanı baş verən infeksion xəstəliklər

27 İyul 2017 23:57

Ağciyər arteriyası qapağının çatışmazlığı

27 İyul 2017 23:52

Vladimir Putinin də içdiyi çay - 17 MÖCÜZƏVİ FAYDA

27 İyul 2017 23:47

Kafir üçün xeyir duası etmək olarmı?

27 İyul 2017 23:47

Kimsə xoşuna gəlirsə, onu ürəyində gizlətmə, söylə

27 İyul 2017 23:47

Bakıda arvad ərini bıçaqlayıb

27 İyul 2017 23:47

Rusiya İran üçün nəzərdə tutduğu silahları Azərbaycana verib

27 İyul 2017 23:47

Dünyanın ən bahalı məktəbi

27 İyul 2017 23:47

Özünü kirayə qaldığı evdə asdı

27 İyul 2017 23:37

Kamran Ağayevin komandası Avroliqada qələbə qazandı

27 İyul 2017 23:37

Tovuz sakini sirkə turşusundan zəhərləndi

27 İyul 2017 23:33

Tər qoxusundan qurtulmağın təbii yolları

27 İyul 2017 23:32

Məşhur model qaçarkən "hədəf" oldu - FOTO

27 İyul 2017 23:32

Jurnalistlər çəkməsin deyə dənizə girmədi

27 İyul 2017 23:32

İstanbula dolu düşdü

27 İyul 2017 23:23

Antibiotik istifadəsində yenilik - daha yaxşı təsir edir

27 İyul 2017 23:22

Bir stəkan nanə çayı görün nələrə qadirdi?

27 İyul 2017 23:22

Çox yeməyin hansı ziyanı var?

27 İyul 2017 23:22

Prokurordan “tualet tikməyə pulum yoxdu” deyən vətəndaşa: "ARVADINI SAT" - VİDEO

27 İyul 2017 23:17

"ATV xəbər"-in əməkdaşı çətin vəziyyətə düşüb

27 İyul 2017 23:17

71 məhkum səhvən sərbəst buraxıldı

27 İyul 2017 23:15

Dəniz Çakır "Eşkiya dünyaya hükümdar olmaz”dan ayrılır?

27 İyul 2017 23:12

Müğənnilərin toy qiymətləri – YENİ SİYAHI

27 İyul 2017 23:12

Dənizdə uzun müddət üzsəniz...

27 İyul 2017 23:12

Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ

27 İyul 2017 23:12

Türkiyə millisinə namizəd baş məşqçilər - SİYAHI

27 İyul 2017 23:07

Qalmaqallı model yeni fotolarını paylaşdı - FOTO

27 İyul 2017 23:05

ABŞ-da daha bir istefa

27 İyul 2017 23:03

Azərbaycanda gənc oğlan spirtli içkidən komaya düşüb

27 İyul 2017 23:02

Doğuşdan sonra artıq çəkidən necə xilas olmalı?

27 İyul 2017 22:57

Wikileaks dünyanı sarsıdacaq sənədlər açıqladı

27 İyul 2017 22:52

Ağciyərləriniz sağlamdırmı? - Gəlin yoxlayaq

27 İyul 2017 22:52

İlanla oynadı, xəstəxanalıq oldu

27 İyul 2017 22:49

Azərbaycan HHQ üçün 10 təyyarə aldı

27 İyul 2017 22:48

Angelina Coli və Bred Pit nə üçün ayrılıb?

27 İyul 2017 22:45

“Jara-2017” musiqi festivalı “Bakıya qaçaq” mahnısı ilə açılıb - FOTO

27 İyul 2017 22:42

Ərəb ölkələri terrorçular siyahısını genişləndiriblər

27 İyul 2017 22:42

Allah Təala niyə bəzən mömin bəndəsini gecə ibadətindən məhrum edir?

27 İyul 2017 22:42

Qüdsdə yenidən ara qarışdı: 50 yaralı

27 İyul 2017 22:39

İstanbula şiddətli dolu düşüb - FOTO

27 İyul 2017 22:37