"Plastik kartlar vasitəsilə ölkədən külili miqdarda valyuta çıxarılır"

"Plastik kartlar vasitəsilə ölkədən külili miqdarda valyuta çıxarılır"
15:32 15 Yanvar 2016
18 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ölkənin pul-kredit sistemini dollar asılılığından qurtarmaq üçün təxirəsalınmaz tədbirlər görülməlidir...

Manatın məzənnəsində baş vermiş dəyişikdən sonra yaranmış vəziyyət təxirəsalınmaz adekvat addımların atılmasını zəruri edir. Sirr deyil ki, yaranmış situasiya qara bazarın meydana gəlməsinə münbit şərait yaradır. Qara bazarın əsasını isə banklardankənar valyutadəyişmə məntəqləri təşkil edirdi. Odur ki, Mərkəzi Bankın belə məntəqələrin lisenziyasının ləğv olunması ilə bağlı qərarı ölkənin maliyyə sisteminin dollar xəstəliyindən xilas olunması və milli valyutanın nüfuzunun bərpa edilməsi yolunda atılan ilk addım kimi qiymətləndirilməlidir. Mərkəzi Bankın bu addımından öncə biz də mətbuat vasitəsilə bu addımın zəruriliyini əsaslandırmışdıq. Ancaq təkcə bu addımla problemi kökündən həll etmək mümkün deyil.

Problemin bütövlükdə həll olunması məsələyə kompleks yanaşma tələb edir. Atılan birinci addımın ardınca zəruri sayılan digər tədbirlərin görülməsinə gecikmədən başlamaq lazımdır. Əks halda birinci addımın xeyrindən çox zərərini görmək təhlükəsi labüddür.

Odur ki, təklif edirik:

Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində dəyişiklik etmək yolu ilə ölkənin maliyyə sisteminə ciddi zərbə vura biləcək qanunsuz valyuta alqı-satqısı ilə məşğul olan şəxslər barəsində maksimum müddətə (10 ildən 15 ilədək) həbs cəzası nəzərdə tutulsun;
Cinayət Məcəlləsində dəyişiklik etmək yolu ilə ölkə daxilində xarici valyuta ilə ticarət əməliyyatı aparan hər hansı fiziki şəxs və ya müəssisə rəhbəri barəsində maksimum müddətə həbs cəzası seçilməsi nəzərdə tutulsun və belə ticarət aparan tərəfin ticarət predmetləri dövlətin xeyrinə müsadirə olunsun;

Mərkəzi Bank bu günə xarici valyutada alınmış kreditlər üzrə manatın yeni məzənnəsi ilə köhnə məzənnəsi arasında yaranmış fərqi avtomatik olaraq tam şəkildə banklara kompensasiya etsin və nə qədər inzibatı yol olsa da xarici valyutada olan kreditlərin hamısı 1 dollar 1 manat 5 qəpik kursu ilə manat kreditinə çevrilsin. Atılacaq addımın banklar üçün yaradacağı çətinliklər nəzərə alınmalıdır. Çünkü bəzi bankların xarici valyutada borc öhdəlikləri mövcuddur. Lakin bu, atılacaq addımın qarşısını almamalıdır. Atılacaq addım bir sıra zəif bankların bağlanması ilə nəticələnəcək ki, bu da normal sayılmalıdır. Əhalinin hər bir milyon nəfərinə düşən bankların sayına görə biz Almaniya, İtaliya və Fransa kimi inkişaf etmiş ölkələri bir neçə dəfə üstələyirik. Bir sözlə, bu mərhələdə Azərbaycanda mövcud olan 43 özəl bankın 50%-dən çoxunun bağlanması belə az hesab oluna bilər;

Xarici valyutada banklara yerləşdirilmiş bütün əmanətlər manatın yeni məzənnəsi ilə (1dollar 1,57 manat) manat ifadəsində əmanətlərə çevrilsin. Daha doğrusu Mərkəzi Bank xarici valyutada olan bu əmanətləri yeni məzənnə ilə alıb öz rezervlərinə qatsın. Manata çevrilmiş bu əmanətlər sığortalansın və onlara illik 15% divident müəyyən edilsin. Hesab edirik ki, manata çevriləcək əmanətlər müəyyən olunmuş qaydada inflyasiyadan sıgortalanacağı tədqirdə əmanətçilər də buna etiraz etməyəcəklər;

Azərbaycan vətəndaşlarının xarici ölkələrdə plastik kartlardan istifadə etməklə hesablarındakı xarici valyutanı nəgdləşdirmə əməliyyatlarına ciddi nəzarət mexanizmləri tətbiq olunmalıdır. Məlumdur ki, ölkədən xarici valyutanın nəgd şəkilində çıxarılmasına müəyyən məhdudiyyətlər qoyulur. Lakin plastik kartlara hər hansı məhdudiyyət tətbiq olunmadığından istənilən şəxs böyük məbləğdə xarici valyutanı kartına yerləşdirib həmin vəsaiti təxminən1,5 faiz xidmət haqqı çıxılmaqla ölkənin hüdudlarından kənarda nəgdləşdirə bilər. Hesab etmək olar ki, bu, ölkədən xaricu valyuta çıxarmağın ən asan yoludur və indiki halda imkan vermək olmaz ki, belə vasitələrlə ölkədən böyük məbləğdə xarici valyuta çıxarılsın. Mərkəzi Bank vəziyyəti nəzərə alaraq Azərbaycan vətəndaşlarının xarici ölkələrdə bank posterminallarından istifadə etməklə plastik kartlardakı(Xüsusən VİZA Klassik və Mastercart Standart) xarici valyutanı nəğdləşdirmə əməliyyatları aparmasına müəyyən limitin tətbiq edilməsi barədə müvəqqəti qaydalar müəyyənləşdirməlidir.

İndiki halda vətəndaş istənilən xarici ölkədə bankomatlar vasitəsilə gündəlik təxminən 2000 manat ekvivalentində xarici valyutanı nəğdləşdirə bilər. Postrerminallardan istifadə etməklə isə plastik kartddakı vəsaitin hamısını nəğdləşdirmək mümkündür. Vətəndaş bank postterminalından istifadə etməsə də belə dediyimiz kimi, istənilən bankomata yaxınlaşıb, məsələn, 10 gün ərzində təxminən 20 min dollara yaxın məbləği nəğdləşdirə bilər. Bu isə ölkədən xarici valyutanın çıxarılması deməkdir ki, buna indiki halda ciddi nəzarət olunmalıdır. Təsəvvür edin ki, bir nəfər 10 nəfərin adına plastik kart açdırıb hər birinə 50-70 min(Məbləğə məhdudiyyət yoxdur) dollar vəsait yatızdırır və həmin adamlar da xarici valyutanı nəğdləşdirmək məqsədilə Avropa ölklərinə üz tuturlar. Bu isə o deməkdir ki, hər bir belə əməliyyat vasitəsilə ölkədən külli miqdarda xarici valyuta çox asan bir yolla çıxarılır;

Hesabdan hesaba köçürmələrə də ciddi nəzarət olunmalıdır.

Xüsusən xarici ölkə banklarındakı hesablara xarici valyuta köçürmələri olduqca dəqiq nəzarət mexanizmləri ilə əhatələnməlidir.
Hesab edirik ki, ölkənin maliyyə sistemini sabit saxlamağın və təlatümlərdən qorumağın yeganə yolu belə radikal addımların atılmasından keçir.

Fikrət Yusifov  - "Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri, İqtisad elmləri doktoru, professor

Trend

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Polis axtarış apardığı evdən oğurluq etdi - VİDEO

23 Avqust 2017 10:23

Yeni doğulmuş uşağı küçəyə atdılar - BAKIDA

23 Avqust 2017 10:23

Moskvanın üzünə ağ olan Ərdoğanın “qardaşı”: Başçı, yoxsa prezident?

23 Avqust 2017 10:23

"Başakşehir" dirəyə ilişdi, Astanada qol şousu - NƏTİCƏLƏR

23 Avqust 2017 10:19

"Barselona" transfer bombasını partaldır: kim gəlir?

23 Avqust 2017 10:17

Beynəlxalq əmtəə, fond və valyuta bazarlarının əsas göstəriciləri (23.08.2017)

23 Avqust 2017 10:17

Nadir Qafarzadə hücuma məruz qaldı

23 Avqust 2017 10:13

Bakıda ev quşu İrandan gələn ailənin 3 yaşlı uşağına xəsarət yetirib

23 Avqust 2017 10:12

Bakıda keçmiş qaynının gözünü çıxarmaqda təqsirləndirlən şəxsə hökm oxunub

23 Avqust 2017 10:12

Yaponiya Almaniyaya müharibə elan edib

23 Avqust 2017 10:12

Ermənilər atəşkəsi ötən gecə də pozub

23 Avqust 2017 10:09

Bakını toz-duman bürüdü

23 Avqust 2017 10:08

Nadir Qafarzadəyə qarşı böyük TƏXRİBAT

23 Avqust 2017 10:05

Futzal üzrə Qazaxıstan milli komandası Azərbaycanda iki yoxlama oyunu keçirəcək

23 Avqust 2017 10:02

Siçanlar prezidentin ofisinə hücum etdi

23 Avqust 2017 09:58

Azərbaycan nefti bahalaşdı

23 Avqust 2017 09:58

VALYUTA MƏZƏNNƏLƏRİ

23 Avqust 2017 09:53

Azərbaycanda qeyri-adi yumurta

23 Avqust 2017 09:51

Məşhur aktrisa arıqlayıb tanınmaz hala düşdü – FOTO

23 Avqust 2017 09:48

Bu günün məzənnəsi

23 Avqust 2017 09:48

Azərbaycan üçün tarixi gün - YENİLƏNİR

23 Avqust 2017 09:47

Bakı nefti bahalaşdı

23 Avqust 2017 09:43

Dövlət Baytarlıq Nəzarəti Xidməti tender keçirir

23 Avqust 2017 09:42

Daha bir xarici şirkət Azərbaycan bazarını tərk edir

23 Avqust 2017 09:42

Bakıda yaşayış evi yanır

23 Avqust 2017 09:41

Azərbaycan nefti bir qədər də bahalaşıb

23 Avqust 2017 09:37

Düşmən atəşkəsi 143 dəfə pozdu

23 Avqust 2017 09:37

31 yaşlı kişini güllələdilər - ŞƏKİDƏ

23 Avqust 2017 09:34

Nazilik cəbhədə baş verənlərlə bağlı məlumat yaydı

23 Avqust 2017 09:33

Ermənilər atəşkəsi 143 dəfə pozublar

23 Avqust 2017 09:32

Kolleclərin boş qalan yerlərinə ixtisas seçimi başlayıb

23 Avqust 2017 09:32

İran Tvitter qadağasını ləğv edəcək

23 Avqust 2017 09:28

Şəki sakini meşədə güllələndi

23 Avqust 2017 09:28

Azərbaycan Mərkəzi Bankının valyuta məzənnələri (23.08.2017)

23 Avqust 2017 09:27

KİV: "Beşiktaş" Bakıda Azərbaycan komandası ilə yoldaşlıq görüşü keçirəcək

23 Avqust 2017 09:27

Şəkidə onu güllələdilər

23 Avqust 2017 09:27

Azərbaycan o reytinqdə gerilədi - SİYAHI

23 Avqust 2017 09:24

Bakıda dostunu öldürən şəxsin şikayəti əsasında məhkəmə başlayıb

23 Avqust 2017 09:22

Maliyyə Nazirliyi 45 mln. manatlıq istiqraz yerləşdirib

23 Avqust 2017 09:22

Azərbaycan futbol tarixinin ən vacib günü - HAYDI, QARABAĞ!

23 Avqust 2017 09:19

Neft ucuzlaşdı

23 Avqust 2017 09:18

Neft yenidən ucuzlaşdı

23 Avqust 2017 09:16

Oğul atasını bıçaqladı - SUMQAYITDA

23 Avqust 2017 09:13

Bayram Kürdəxanlının ölümündən əvvəl danışdığı Aytən...

23 Avqust 2017 09:11

Sabunçudakı yanğın söndürülüb

23 Avqust 2017 09:07

“Bitcoin”in rəqibi 2 ayın ən yüksək səviyyəsinə çatdı

23 Avqust 2017 09:03

ABŞ Talibanı danışıqlar masasına çağırdı

23 Avqust 2017 09:03

"Accent": Azərbaycan Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası qısa müddətdə konsolidasiyaya nail olub

23 Avqust 2017 09:02

Bayram Kürdəxanılı xəstəxanada öldü

23 Avqust 2017 08:55

“Nörmand dördlüyü” ölkələrinin liderləri arasında TELEFON DANIŞIĞI OLDU

23 Avqust 2017 08:48