Azərbaycanın yeni dollar strategiyası

Azərbaycanın yeni dollar strategiyası
18:06 15 Yanvar 2016
75 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Mərkəzi Bankın ölkədəki dollar ajiotajını yatırmaq üçün Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) vəsaitləri hesabına hərraclar təşkil etməsinə ekspertlər müxtəlif cür yanaşırlar.

ANS PRESS-in məlumatına görə, bəzi ekspertlər məsələnin qaçılmaz olduğunu düşünsə də, bəziləri alternativ yollar axtarmağı məsləhət görüblər.

Dövlət Neft Fondundan (ARDNF) verilən məlumata görə, fond tərəfindən bazara həftə ərzində 400 milyon ABŞ dolları emissiya edilib. Bunun 200 milyon dolları ilk hərracda, 200 milyon dolları isə bu gün keçirilən ikinci hərracda emissiya edilib. Hərracda Mərkəzi Bank tərəfindən ayrılmış 100 milyon dollar, yəni ümumilikdə 300 milyon dollar ölkənin 35 kommersiya bankına satılıb. ARDNF-dən o da bildirilib ki, 2016-cı ildə hərraclar vasitəsilə kommersiya banklarına valyuta satışı davam etdiriləcək.


Fikrət Yusifov - keçmiş maliyyə naziri

Sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifov ANS PRESS əməkdaşı ilə söhbətində bunu normal sayıb: “Dövlət Neft Fondunun büdcə qarşısında manatla öhdəlikləri var. Fond dolları satmalıdır ki, bu öhdəlikləri təmin etsin. Bu həm də bazarda dollar ajiotajının qarşısını alacaq. 2016-cı il üçün dövlət büdcəsi haqqındakı qanunla il ərzində ARDNF-dən dövlət büdcəsinə 6 milyard manat transfer nəzərdə tutulur. Fondun əsas gəlirləri neft satışından xarici valyutada daxil olur. O isə büdcə qarşısındakı öhdəliklərini manatla ödəməlidir. Buna görə daxil olan valyutanın bir qismini mütəmadi olaraq hərraca çıxararaq satmağa borcludur. Digər tərəfdən isə bu qaydada valyuta satışı bazarın xarici valyutaya olan tələbatının bir qisminin ödənməsinə xidmət edir ki, bunu da müsbət hal kimi dəyərləndirmək lazımdır».

Professorun fikrincə, dollar ajiotajını aradan qaldırmaq üçün həm də “qara bazar” iştirakçılarına qarşı sərt tədbirlər görülməlidir. Bu barədə sosial şəbəkədə bu gün dərc etdirdiyi məqaləsində professor öz fikrini bildirib. O, bu cür tədbirlər sırasında dollarla olan kreditlərin məcburi manata keçirilməsindən tutmuş plastik kartlarla ölkədən dollar çıxarılmasını dayandırmaqla bağlı təbdirləri sadalayıb.


Oqtay Haqverdiyev - Nazirlər Kabinetinin sabiq şöbə müdiri

Nazirlər Kabinetinin sabiq şöbə müdiri Oqtay Haqverdiyev isə ANS PRESS-ə müsahibəsində ARDNF vəsaitlərinin hərracı hesabına dollar ajiotajının qarşısını almağı məsləhətli saymır. Onun fikrincə, dollar ajiotajının qarşısının alınması üçün alternativ yollar var: “Əhalinin 90 faizinin valyuta bazarına heç bir dəxli yoxdur. Əhalinin yalnız 10 faizi vəsaitlərini dollara çevirir”.

Oqtay Haqverdiyevin fikrincə, ölkədə dollar ajiotajını yaradan əsas səbəblərdən biri gizli iqtisadiyyatdır: “Qeyri-rəsmi bizneslə məşğul olan gizli iqtisadiyyatın əlində iri məbləğdə vəsaitlər var və bazara onlar təsir göstərirlər. İlk öncə, gizli iqtisadiyyatı nəzarətə götürmək lazımdır”.

Bütün bunlar öz yerində, dollar ajiotajının aradan qaldırması üçün ölkədən xaricə gerçəkləşdirilən nağdsız əməldiyyatların da ciddi nəzarətə götürülməsi vacibdir. Mərkəzi Bankın pul bazası və strateji ehtiyatlarla bağlı statistikasına baxdıqda manata təzyiqlərin daha çox nağdsız əməliyyatlar vasitəsi ilə baş verdiyini anlamaq olur. Məsələ bundadır ki, hələ 2015-ci ilin mart-aprel aylarında, yəni devalvasiya baş verəndən bir-iki ay sonra ölkədə olan nağd pulun həcmi təxminən 6-7 milyard dollara ekvivalent səviyyəyə düşüb və ilin sonuna kimi bu arada dəyişib. Halbuki ilin əvvəlində həmin rəqəm 14 milyard dollara yaxın olub.

Azərbaycanda pul bazasının və strateji ehtiyatların dəyişməsi (milyon dollar ekvivalenti ilə)

Mənbə: AMB


Göründüyü kimi, əhalinin və şirkətlərin əlində olan 7 milyard dollara ekvivalent manat kütləsi dollara çevrilib və bazar sabitləşib, artıq bir neçə aydır ki, nağd vəsaitlər manata elə də ciddi təsir göstərmir. Manata əsas təzyiqlər indi nağdsız əməliyyatlar vasitəsi ilə baş verir ki, Mərkəzi Bank məhz bu nüansı nəzərə almalıdır və bir sıra xarici ölkələrin təcrübəsindən yararlanmalıdır. Bu əməliyyatların milli valyutaya təsirini azaltmaq üçün bəzi ölkələrdə şirkətlərin xaricə köçürmələrinə müəyyən limitlər və kvotalar tətbiq edirlər. Məsələn, ölkədən xaricə vəsait çıxarılmasına yalnız texnoloji avadanlığın və ölkədə analoqu olmayan ən vacib istehlak mallarının idxalı üçün icazə verilir. Bu, milli valyutaya təsirləri azaltmaqla yanaşı, yerli istehsalın stimullaşdırılmasına da imkan yaradır. AMB-nin də bu qəbildən tədbirlər üzərində düşünməsinin vaxtı çatıb.

Dollar kreditlərinin taleyi həll olunur

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Bakıda 42 yaşlı kişi metronun yaxınlığında bıçaqlanıb

29 İyun 2017 07:57

Masallıda sürücü azyaşlını vuraraq hadisə yerindən qaçıb

29 İyun 2017 07:52

Galaxy Note 8-in qiyməti məlum oldu

29 İyun 2017 07:52

MTRŞ-dən televiziyalarda siqaret və spirtli içkilərin nümayiş olunmasına MÜNASİBƏT

29 İyun 2017 07:50

Klublarımız Avropa Liqasında mübarizəyə başlayır

29 İyun 2017 07:44

Asphalt Street Storm Racing təqdim olundu - VİDEO

29 İyun 2017 07:42

Varşava - Berlin qatarında bomba təhlükəsi

29 İyun 2017 07:33

Bəzəklər bəzən yeməli olur - FOTO

29 İyun 2017 07:32

Bakıda 3 yaşlı uşaq üçüncü mərtəbədən yıxılıb

29 İyun 2017 07:32

Yaddaş pozğunluğu əslində beynin faydalı xüsusiyyətidir

29 İyun 2017 07:32

Mara Baqdasaryan yenə dəmir barmaqlıqlar arxasına göndərildi

29 İyun 2017 07:29

İmişlidə 3 otaqlı ev yanıb

29 İyun 2017 07:29

Galaxy S8-i isti yağın içində qızartdılar - VİDEO

29 İyun 2017 07:27

Günəş sistemində daha iki planet var

29 İyun 2017 07:12

2-ci Trans-Xəzər Şərq-Qərb Ticarət və Tranzit Forumu ABŞ-ın paytaxtında tədbirlər təşkil edib (FOTO)

29 İyun 2017 06:55

Avtobusun vurduğu piyada ayağa qalxıb pivə içməyə getdi - HADİSƏ ANI

29 İyun 2017 06:54

Bakıda "London taksisi" qəza törədib

29 İyun 2017 06:52

22 yaşlı gənc 70 yaşlı kişinin gözlərini oydu - DƏHŞƏT

29 İyun 2017 06:33

Avstriyanın ecazkar memarlığı - FOTO

29 İyun 2017 06:32

Braziliya prezidenti G20 sammitində iştirakını ləğv edib

29 İyun 2017 06:07

İmişlidə 3 otaqlı ev yandı

29 İyun 2017 05:59

Bakıda 42 yaşlı kişi metronun yaxınlığında bıçaqlanıb

29 İyun 2017 05:52

ABŞ-da təyyarə qəzasında 2 nəfər həlak olub

29 İyun 2017 05:43

Mərakeşdə etirazlar zamanı 80 polis yaralandı

29 İyun 2017 05:38

Evdəki mavi və boz - FOTO

29 İyun 2017 05:32

Azərbaycanın turizm şirkətləri Bolqarıstanda keçiriləcək beynəlxalq sammitdə iştirak edəcəklər

29 İyun 2017 05:07

Bakıda iki avtomobil toqquşdu

29 İyun 2017 04:43

Parlaq, gözlənilməz mənzərələr - FOTO

29 İyun 2017 04:32

Brüsseldə NATO-un müdafiə nazirlərinin növbəti görüşü keçiriləcək

29 İyun 2017 04:29

Venesuelanın baş prokurorunun hesabları dondurulub və ona ölkədən çıxış qadağan edilib

29 İyun 2017 04:07

Millimiz Avropa çempionatında ikinci oldu

29 İyun 2017 03:53

ABŞ-da universitetdə partlayış olub

29 İyun 2017 03:42

Astroloji proqnoz -

29 İyun 2017 03:42

Venesuelada Ali məhkəmə və DİN-ə hücum edən helikopter tapılıb

29 İyun 2017 03:36

Mətbəx əlüzyuyanları - FOTO

29 İyun 2017 03:32

İtaliya miqrantlara qapılarını bağlayır

29 İyun 2017 03:24

İŞİD İraqın şimalına hücum edib: ölənlər var

29 İyun 2017 03:07

Yayda uşaqları nədən və necə qorumalı?

29 İyun 2017 02:58

Rakka şəhərinin azad edilməsi zamanı 173 dinc sakin həlak olub

29 İyun 2017 02:52

ABŞ-da təyyarə qəzası:ölənlər var

29 İyun 2017 02:44

"Milan" daha bir futbolçu ilə anlaşdı

29 İyun 2017 02:37

Aktrisa jurnalı bəzədi - FOTO

29 İyun 2017 02:32

Varşava - Berlin qatarı bomba təhlükəsindən dayandırılıb

29 İyun 2017 02:01

"Siçan zəhəri, aseton, milçək dərmanı..." - Ən təhlükəli narkotik vasitələr - FOTOLAR

29 İyun 2017 01:58

Bu gün Azərbaycan klubları üçün avrokubok mövsümü açıq elan ediləcək

29 İyun 2017 01:52

İsrail əsgərləri fələstinli gənci öldürüblər

29 İyun 2017 01:52

“Hyundai”la “Gelandewagen” toqquşdu - Bakıda

29 İyun 2017 01:49

Təl-Əvivdə zərif villa - FOTO

29 İyun 2017 01:37

Satışda təhlükəli qarpızlar var -

29 İyun 2017 01:34

Ruslar ən məşhur tarixi şəxsiyyətlərini seçdilər -

29 İyun 2017 01:18