Azərbaycanın yeni dollar strategiyası

Azərbaycanın yeni dollar strategiyası
18:06 15 Yanvar 2016
75 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Mərkəzi Bankın ölkədəki dollar ajiotajını yatırmaq üçün Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) vəsaitləri hesabına hərraclar təşkil etməsinə ekspertlər müxtəlif cür yanaşırlar.

ANS PRESS-in məlumatına görə, bəzi ekspertlər məsələnin qaçılmaz olduğunu düşünsə də, bəziləri alternativ yollar axtarmağı məsləhət görüblər.

Dövlət Neft Fondundan (ARDNF) verilən məlumata görə, fond tərəfindən bazara həftə ərzində 400 milyon ABŞ dolları emissiya edilib. Bunun 200 milyon dolları ilk hərracda, 200 milyon dolları isə bu gün keçirilən ikinci hərracda emissiya edilib. Hərracda Mərkəzi Bank tərəfindən ayrılmış 100 milyon dollar, yəni ümumilikdə 300 milyon dollar ölkənin 35 kommersiya bankına satılıb. ARDNF-dən o da bildirilib ki, 2016-cı ildə hərraclar vasitəsilə kommersiya banklarına valyuta satışı davam etdiriləcək.


Fikrət Yusifov - keçmiş maliyyə naziri

Sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifov ANS PRESS əməkdaşı ilə söhbətində bunu normal sayıb: “Dövlət Neft Fondunun büdcə qarşısında manatla öhdəlikləri var. Fond dolları satmalıdır ki, bu öhdəlikləri təmin etsin. Bu həm də bazarda dollar ajiotajının qarşısını alacaq. 2016-cı il üçün dövlət büdcəsi haqqındakı qanunla il ərzində ARDNF-dən dövlət büdcəsinə 6 milyard manat transfer nəzərdə tutulur. Fondun əsas gəlirləri neft satışından xarici valyutada daxil olur. O isə büdcə qarşısındakı öhdəliklərini manatla ödəməlidir. Buna görə daxil olan valyutanın bir qismini mütəmadi olaraq hərraca çıxararaq satmağa borcludur. Digər tərəfdən isə bu qaydada valyuta satışı bazarın xarici valyutaya olan tələbatının bir qisminin ödənməsinə xidmət edir ki, bunu da müsbət hal kimi dəyərləndirmək lazımdır».

Professorun fikrincə, dollar ajiotajını aradan qaldırmaq üçün həm də “qara bazar” iştirakçılarına qarşı sərt tədbirlər görülməlidir. Bu barədə sosial şəbəkədə bu gün dərc etdirdiyi məqaləsində professor öz fikrini bildirib. O, bu cür tədbirlər sırasında dollarla olan kreditlərin məcburi manata keçirilməsindən tutmuş plastik kartlarla ölkədən dollar çıxarılmasını dayandırmaqla bağlı təbdirləri sadalayıb.


Oqtay Haqverdiyev - Nazirlər Kabinetinin sabiq şöbə müdiri

Nazirlər Kabinetinin sabiq şöbə müdiri Oqtay Haqverdiyev isə ANS PRESS-ə müsahibəsində ARDNF vəsaitlərinin hərracı hesabına dollar ajiotajının qarşısını almağı məsləhətli saymır. Onun fikrincə, dollar ajiotajının qarşısının alınması üçün alternativ yollar var: “Əhalinin 90 faizinin valyuta bazarına heç bir dəxli yoxdur. Əhalinin yalnız 10 faizi vəsaitlərini dollara çevirir”.

Oqtay Haqverdiyevin fikrincə, ölkədə dollar ajiotajını yaradan əsas səbəblərdən biri gizli iqtisadiyyatdır: “Qeyri-rəsmi bizneslə məşğul olan gizli iqtisadiyyatın əlində iri məbləğdə vəsaitlər var və bazara onlar təsir göstərirlər. İlk öncə, gizli iqtisadiyyatı nəzarətə götürmək lazımdır”.

Bütün bunlar öz yerində, dollar ajiotajının aradan qaldırması üçün ölkədən xaricə gerçəkləşdirilən nağdsız əməldiyyatların da ciddi nəzarətə götürülməsi vacibdir. Mərkəzi Bankın pul bazası və strateji ehtiyatlarla bağlı statistikasına baxdıqda manata təzyiqlərin daha çox nağdsız əməliyyatlar vasitəsi ilə baş verdiyini anlamaq olur. Məsələ bundadır ki, hələ 2015-ci ilin mart-aprel aylarında, yəni devalvasiya baş verəndən bir-iki ay sonra ölkədə olan nağd pulun həcmi təxminən 6-7 milyard dollara ekvivalent səviyyəyə düşüb və ilin sonuna kimi bu arada dəyişib. Halbuki ilin əvvəlində həmin rəqəm 14 milyard dollara yaxın olub.

Azərbaycanda pul bazasının və strateji ehtiyatların dəyişməsi (milyon dollar ekvivalenti ilə)

Mənbə: AMB


Göründüyü kimi, əhalinin və şirkətlərin əlində olan 7 milyard dollara ekvivalent manat kütləsi dollara çevrilib və bazar sabitləşib, artıq bir neçə aydır ki, nağd vəsaitlər manata elə də ciddi təsir göstərmir. Manata əsas təzyiqlər indi nağdsız əməliyyatlar vasitəsi ilə baş verir ki, Mərkəzi Bank məhz bu nüansı nəzərə almalıdır və bir sıra xarici ölkələrin təcrübəsindən yararlanmalıdır. Bu əməliyyatların milli valyutaya təsirini azaltmaq üçün bəzi ölkələrdə şirkətlərin xaricə köçürmələrinə müəyyən limitlər və kvotalar tətbiq edirlər. Məsələn, ölkədən xaricə vəsait çıxarılmasına yalnız texnoloji avadanlığın və ölkədə analoqu olmayan ən vacib istehlak mallarının idxalı üçün icazə verilir. Bu, milli valyutaya təsirləri azaltmaqla yanaşı, yerli istehsalın stimullaşdırılmasına da imkan yaradır. AMB-nin də bu qəbildən tədbirlər üzərində düşünməsinin vaxtı çatıb.

Dollar kreditlərinin taleyi həll olunur

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Prezidentə sui-qəsd edən Çingiz həbsxana yolunda

30 Aprel 2017 13:09

Belə çadırlar hələ görülməyib - FOTOLAR

30 Aprel 2017 13:08

Professor Nərgiz Paşayevaya “Azərbaycan Respublikasının Nizami Gəncəvi adına Qızıl medalı” təqdim edilib

30 Aprel 2017 13:08

Sabah hava necə olacaq?

30 Aprel 2017 12:58

Pakistanda mikroavtobusun dərəyə aşıb, 11 nəfər ölüb

30 Aprel 2017 12:57

Bərdədə qəza: ölən var - Sürücü qaçdı

30 Aprel 2017 12:57

Rusiyalı gimnast Bakıda Dünya Kubokunda qızıl medal qazanıb

30 Aprel 2017 12:55

Sabahdan Bakıda yeni qadağa qüvvəyə minir

30 Aprel 2017 12:53

Mosulda terakt: 14 polis öldürüldü

30 Aprel 2017 12:52

Dünyanın ən güclü orduları - Azərbaycan neçəncidir?

30 Aprel 2017 12:47

Kolumbiyada binanın çökməsi nəticəsində 20 nəfər ölüb

30 Aprel 2017 12:47

Aprel döyüşlərində heç vaxt yayımlanmayan görüntü ortaya çıxdı

30 Aprel 2017 12:43

"Bakı Marafonu"nun bürünc mükafatçısı: Bu, ən yaxşı marafondur

30 Aprel 2017 12:36

"Facebook"-un gəlirləri durmadan artır

30 Aprel 2017 12:34

Ermənistan Azərbaycana raket atdı, öz PUA-sını vurdu

30 Aprel 2017 12:33

Gürcüstanlı marafon iştirakçısı: Bakıda festival əhval-ruhiyyəsi var

30 Aprel 2017 12:29

Azərbaycanda 2 nəfər maşının altında qalıb öldü

30 Aprel 2017 12:29

İsgəndərin dövrünə aid sərdabə tapıldı: İçində tanınmış insan gizlədilib

30 Aprel 2017 12:28

Piyada zolağı ilə bağlı MÜHÜM DƏYİŞİKLİK

30 Aprel 2017 12:27

Dünyanı dəhşətə salan 10 manyak

30 Aprel 2017 12:24

"Heç vaxt salona getməmişəm..." - Ruhəngiz

30 Aprel 2017 12:22

İkinci Dünya Müharibəsini əks etdirən - NADİR FOTOLAR

30 Aprel 2017 12:13

28 dərəcə isti olacaq, bəzi yerlərdə yağış yağacaq

30 Aprel 2017 12:09

Azərbaycan dünyanın ən güclü ordularının reytinqində

30 Aprel 2017 12:09

Pakistanda avtobus dərəyə düşüb: 11 ölü

30 Aprel 2017 12:08

Sabah ölkə ərazisində gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb

30 Aprel 2017 12:07

"Pul qazanmaq üçün fəhləlik də edərəm" - Müğənnilərin əsl peşəsi

30 Aprel 2017 12:05

Buraya səfər etməyə qorxurlar, siz də getməyin

30 Aprel 2017 12:04

Saturnun atmosferindən yeni FOTOLAR

30 Aprel 2017 12:03

“Bakı Marafonu-2017”nin qalibləri məlum olub

30 Aprel 2017 12:02

Bakı-2017 həyəcanı öncəsi Xəzərdən başlaynan səyahət Qusara yetişdi

30 Aprel 2017 12:01

Bakıda bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunda final yarışlarına start verilib

30 Aprel 2017 12:01

Karlo Ançelottinin rekordu

30 Aprel 2017 11:59

Marafonun qalibi: Bakı Marafonu-2017 mükəmməl bir yarış oldu

30 Aprel 2017 11:55

Ruhəngiz Musəvi ilk dəfə imicini dəyişdi

30 Aprel 2017 11:54

Yollar bağlandı, işçilər tətil elan etdi

30 Aprel 2017 11:54

Sabahın HAVAsı

30 Aprel 2017 11:52

Gələn həftənin ilk iş gününün proqnozu

30 Aprel 2017 11:50

İkinci yerin sahibi: Bakı Marafonu-2017 çox gözəl təşkil olunub

30 Aprel 2017 11:43

Bəzən ən yaxın dostlarımız onlar olur - SEVİMLİ FOTOLAR

30 Aprel 2017 11:38

"Ərə getməyəcəm, övladım olmur"

30 Aprel 2017 11:37

Sudanda qarşıdurma zamanı 12 nəfər ölüb, 17-si yaralanıb

30 Aprel 2017 11:32

Türkiyə vətəndaşı Bakı Marafonunun qalibi oldu

30 Aprel 2017 11:29

Bu gənc oğlan "Facebook"-dan 100 milyon dollar oğurladı - FOTO

30 Aprel 2017 11:27

3 il tualetdə yaşayan kişi həbs olundu

30 Aprel 2017 11:23

"Bakı Marafonu 2017" (FOTOREPORTAJ)

30 Aprel 2017 11:22

Şirvanda ağır yol qəzası

30 Aprel 2017 11:16

ABŞ-da güclü qasırğa: 5 ölü, 50 yaralı

30 Aprel 2017 11:09

57 yaşlı iştirakçı: Bakı Marafonu idman bayramıdır

30 Aprel 2017 11:08

Rusiya Dövlət Dumasının əməkdaşı: "Bakı Marafonu" sağlam həyat tərzini təbliğ edir

30 Aprel 2017 11:08