Azərbaycan yaranmış müvəqqəti iqtisadi çətinliklərdən alnıaçıq və qələbə ilə çıxacaq

21:13 16 Yanvar 2016
21 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+


Bakı, 16 yanvar, AZƏRTAC
Məlumdur ki, bu gün dünyada ziddiyyətli siyasi, sosial–iqtisadi proseslər cərəyan edir, Azərbaycanın yerləşdiyi mürəkkəb coğrafiyaya yaxın ərazilərdə illərdir münaqişələr hökm sürür. Ayrı-ayrı böyük dövlətlərin geosiyasi və geoiqtisadi müstəvidə apardıqları rəqabət, artan qütbləşmə meyilləri həm region dövlətlərinə, həm də dünyanın əksər dövlətlərinin iqtisadiyyatlarına mənfi təsir göstərir. Bu təhdidlər müstəqil siyasət həyata keçirən dövlətlərin iqtisadi potensiallarına mənfi təsir edir. Bu mənada Azərbaycan da istisna deyil. Ölkə Prezidenti İlham Əliyev bununla əlaqədar vəziyyəti çox düzgün qiymətləndirib: “Müstəqil siyasət aparmağımız bizə bəzi problemlər də yaradır. Çünki bu gün dünyada qütbləşmə göz qabağındadır, bu proses gedir. Böyük ölkələr öz təsir dairələrini genişləndirmək istəyirlər və görəndə ki dünyada müstəqil, öz sözünü deyən, heç kimdən çəkinməyən, prinsipial ölkə var, əlbəttə, bu, onları qıcıqlandırır. Ancaq bu, bizi narahat etməməlidir. Bu məsələlərə, ümumiyyətlə, mən fikir vermirəm. Çünki mənim üçün əsas məsələ ölkəmizin təhlükəsizliyi, inkişafı və sabitliyidir. Ona görə Azərbaycan bundan sonra da müstəqillik yolu ilə gedəcək”.
Ümumiyyətlə yer üzündə heç bir dövlət iqtisadi çətinliklərdən və böhranlardan sığortalanmayıb. Çünki bu proses təbiidir, cəmiyyətlərin inkişaf tendensiyasında qəbul olunan haldır. Bunun əksini fikirləşmək yalnız naşılıq və qeyri-peşəkarlıqdır. İqtisadi böhranlar tarixinə nəzər salsaq görərik ki, heç inkişaf etmiş Amerika və Avropanın sənayeləşmiş ölkələri iqtisadi böhranlardan yan qaça bilməyiblər. Dünyada ilk iqtisadi böhran 1857 –ci ildə sürətlə sənayeləşən Qərb dövlətlərində baş verib. Böhran dövründə Amerikada çuqun istehsalı 20 faiz, Fransada 13 faiz, Britaniyada gəmiqayırma sənayesi 26 faiz geriləmişdi. 1920-1922–ci illərdə I Dünya müharibəsinin başa çatmasından sonra başlanan iqtisadi böhran isə deflyasiya və resessiya ilə bağlı idi. Bu dövrdə Danimarka, İtaliya, Finlandiya, Hollandiya, Norveç, ABŞ və Britaniyanın bank və valyuta bazarı çətinliyə düşmüşdü. 1929–1933–cü illərdə baş vermiş böhran “Böyük depressiya” adı ilə tanınır. Əsas qiymətli kağızlar 60-70 faiz dəyər itirmiş, dünya valyutaları üçün qızıl standartları ləğv olunmuşdu. Amerikalı səhmdarlar 2 həftəyə 15 milyard, bir il ərzində isə o dövr üçün böyük vəsait olan 40 milyard dollardan artıq vəsait itirmişlər. Fabriklər, zavodlar bağlanır, milyonlarla insan işsiz vəziyyətə düşürdü. 1957–ci ildə dünya iqtisadi böhranı, 1973–cü ildə tarixin ən əsaslı iqtisadi böhranı, 1987–ci ildə ABŞ-da “Qara bazar ertəsi” adlanan iqtisadi böhran, 1994-1995-ci illərdə Meksikada, 1997–ci ildə Cənub–Şərqi Asiyada maliyyə böhranı,1998–ci ildə Rusiyada defoltla nəticələnən iqtisadi böhran və sonuncu dəfə 2008-2011–ci illərdə dünya iqtisadi böhranı tarixin və insanların yaddaşından silinməyib və hələ də xatırlanır. Onlar üçün əsas xarakterik xüsusiyyət dünyada baş verən geosiyasi və geoiqtisadi mübarizələr və siyasi qütbləşmə meylləri və bloklar arasında ziddiyyətlərdir. Yaşadığımız günlərdə də dünyada və Azərbaycanda baş verən iqtisadi çətinliklərin səbəbi də məhz bu ziddiyyətlərdə axtarılmalıdır. Yəni, bu proseslər Azərbaycan və ona oxşar müstəqil siyasət həyata keçirən dövlətlərin iradəsinin xaricindədir. Yeri gəlmişkən, 2008-2011–ci illərdə dünya iqtisadi böhranı zamanı dünyanın bir çox inkişaf etmiş iqtisadiyyatları, o cümlədən ABŞ iqtisadiyyatı çox zərər gördü. O dövrdə Azərbaycan iqtisadiyyatı dünyada sabitlik nümayiş etdirən tək–tək iqtisadiyyatlardan idi. Bunun da səbəbi həyata keçirilən və bəhrəsini verən iqtisadi islahatlar idi. Amma hər şeyin də bir zamanı var. Dünyada baş verən siyasi, sosial- iqtisadi çətinliklər bizim də qapımızı döydü. Çünki biz dünya iqtisadiyyatının ayrılmaz tərkib hissəsiyik.
Nazirlər Kabinetinin 2015-ci ilin sosial-iqtisadi yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan iclasında Prezident İlham Əliyev nitqində dünyada və ölkədə baş verən böhran prosesinə belə şərh verib: “2015-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatı inkişaf etmişdir. Bu da çox müsbət haldır. Əlbəttə ki, əvvəlki illərdə olan inkişaf əldə edilməmişdir. Bu da mümkün deyildi. Çünki neftin qiyməti 3-4 dəfə aşağı düşmüşdür. Manatın məzənnəsi devalvasiyaya uğramışdır. Bu da qaçılmaz idi. Çünki neftin qiymətinin 3-4 dəfə aşağı düşməsi imkan vermirdi ki, manatın məzənnəsi əvvəlki səviyyədə qalsın. Eyni zamanda, bizim qonşu ölkələrdə də milli valyutalar 100 faiz, bəzi hallarda ondan da çox dərəcədə devalvasiyaya uğramışdır. Belə olan halda Azərbaycanda istehsal olunan məhsullar öz rəqabət qabiliyyətliliyini itirirdi, bizim istehsalçılara çox böyük təzyiq göstərilirdi. Sadəcə olaraq, manatı əvvəlki səviyyədə saxlamaq qeyri-mümkün idi. Yəni, bu, qaçılmaz bir addım idi. Bunun səbəbi Azərbaycandan kənarda yaranmışdır. Neftin qiymətinin kəskin şəkildə aşağı düşməsini mən şəxsən iqtisadi amillərlə, sırf iqtisadi amillərlə bağlaya bilmərəm. Çünki dünya iqtisadiyyatı o qədər tənəzzülə uğramayıb ki, neftin qiyməti 3-4 dəfə aşağı düşsün. Mənim fikrimcə, burada ilk növbədə siyasi amillər öz rolunu oynayıbdır”.
Son illərin iqtisadi çətinliklərinə baxmayaraq, Azərbaycan iqtisadiyyatı yenə də inkişaf tempi nümayiş etdirir. Gəlin rəqəmlərə baxaq.
İqtisadi inkişafımız bu gün bir çox ölkələr üçün cəlbedicidir. Çünki Azərbaycan şaxələndirmə yolu ilə gedir. Ölkə iqtisadiyyatı artıq çoxşaxəli iqtisadiyyatdır. Qeyri-neft sektoru ümumi daxili məhsulun təxminən 70 faizini təşkil edir.
Yola saldığımız 2015-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatı 4 faizə yaxın artıb. Həm də nəzərə alınmalıdır ki, bu göstərici qeyri-neft sektorunun hesabına əldə edilib, il ərzində qeyri-neft iqtisadiyyatımız təxminən 7 faizdən çox artıb və bu da qeyd etdiyimiz kimi, aparılan islahatların nəticəsidir. Təsadüfi deyil ki, bir müddət bundan əvvəl dərc edilmiş Qlobal Rəqabət Qabiliyyəti hesabatında Azərbaycan iqtisadiyyatı rəqabət qabiliyyəti səviyyəsinə görə 140 ölkə arasında 40-cı yerdə qərarlaşaraq MDB məkanında 7 ildir lider mövqeyini qoruyub.
Ötən il ərzində iqtisadiyyatın və sosial sahələrin inkişafına bütün maliyyə mənbələri hesabına təxminən 12 milyard manat investisiya yönəldilib. Dövlət İnvestisiya Proqramı çərçivəsində yol-nəqliyyat, enerji, qaz infrastrukturunun, sosial obyektlərin tikintisi, su və kanalizasiya təminatının yaxşılaşdırılması və digər layihələr üzrə işlər davam etdirilib.
Böyük iqtisadi və siyasi potensiala malik olan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub tranzit nəqliyyat dəhlizləri üzrə layihələrin həyata keçirilməsi bu imkanlardan daha səmərəli istifadə olunmasını, bu sahədə gəlirləri artırmaqla, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinin sürətləndirilməsini təmin edəcək.
2015-ci ildə iqtisadiyyatın bir çox sahələrində olduğu kimi, xaricə investisiya qoyuluşu sahəsində də ölkəmiz uğurlar qazanıb. Türkiyə, Gürcüstan, Ukrayna, Belarus, Moldova, Polşa kimi ölkələr Azərbaycan investisiyalarının yatırıldığı ölkələr sırasındadır.
Bütövlükdə qeyri-neft sənayesi üzrə 2016-2019-cu illər üzrə orta hesabla 9,2 faiz artıma nail olunacağı proqnozlaşdırılır.
Ölkəmizdə əhaliyə xidmət səviyyəsi baxımından çox ölkələrə nümunə olacaq fəaliyyətlər həyata keçirilib. “ASAN xidmət” əhaliyə göstərilən xidmət səviyyəsinə görə bütün təriflərə layiqdir.
Təəssüf ki, ölkəmizdə yaranan iqtisadi çətinliklərdən sui-istifadə etmək istəyən, varlanmaq istəyən iş adamları və işbazlara da rast gəlmək oldu. Bunun qarşısının alınması istiqamətində ölkə rəhbərliyi səviyyəsində mühüm tapşırıqlar verilib. Dövlət başçısı Nazirlər Kabinetinin 2015-ci ilin sosial-iqtisadi yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan iclasında bildirib ki, süni qiymət artımının qarşısının alınması üçün ilk növbədə istehlak qiymətlərinə ciddi nəzarət edilməlidir. Azərbaycanda istehsal olunan məhsullara qiymət artımı olmamalıdır. Süni bahalaşmaya son qoyulmalı, burada ciddi cəza tədbirləri görülməlidir. Təkcə cərimələrlə kifayətlənməməli, prokurorluq orqanları tərəfindən bu vəziyyətdən öz şəxsi maraqlarını təmin etmək istəyənlərə qarşı ciddi cəza tədbirləri həyata keçirilməlidir. Prezident İlham Əliyev iclasda, həmçinin biznes mühitinin yaxşılaşdırılması, sahibkarlar üçün bürokratik əngəllərin aradan qaldırılması üçün dövlət qurumlarına tapşırıqlar verib. Son günlər Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli addımları nəticəsində müxtəlif sahələr üzrə aparılan islahatlara yeni temp verilib, bir sıra lisenziya növləri ləğv edilib, iqtisadiyyata yük olan təkrar qurumlar ləğv edilməkdədir. Bu islahatlar bütün sürəti ilə davam edəcək və öz bəhrəsini göstərəcək. Əhalinin sosial müdafiəsi istiqamətində mühüm addımlar atılacaq.
Ölkə rəhbərinin diqqət yönəltdiyi məsələlərdən biri də ictimai nəzarətin gücləndirilməsidir. Bu, bir daha göstərir ki, Prezident İlham Əliyev həyata keçirilən islahatlarda həmişə olduğu kimi, xalqa güvənir və xalqı öz hüquqlarını qorumaqda fəal olmağa çağırır. Əlbəttə, bu işdə vətəndaş cəmiyyətinin də üzərinə düşən əsas vəzifə bu çağırışa adekvat cavab vermək, vətəndaşlara öz hüquqlarının qorunması işində yardımçı olmaqdır.
Son günlər yaranmış iqtisadi çətinliklərdən istifadə edərək siyasi sabitliyi pozmaq cəhdlərinin də şahidi oluruq. Bu cəhdləri həyata keçirmək istəyənlər davranışlarının fərqində olmalıdırlar. Məhz belə günlərdə insanlarımız dövlət və Vətən qarşısındakı məsuliyyətini unutmamalıdırlar. Belə cəhdlər müharibə vəziyyətində olduğumuz Ermənistan və bizi sevməyən bir sıra xarici dairələr tərəfindən sevinclə qarşılanar. Cəmiyyətimiz bu iqtisadi çətinliklərdən daha çətinini 1990–cı illərdə yaşadı və ulu öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həmin çətinliklərin öhdəsindən uğurla gəldi. Hamı yaxşı başa düşməlidir ki, iqtisadi çətinliklər müvəqqətidir və həll olunacaq. Lakin dövlətimiz və Vətənimiz əbədidir. Yaranmış iqtisadi çətinliklərdən çıxış yolu Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin möhkəm siyasi iradəsi ilə və onun rəhbərliyi altında siyasi sabitliyin qorunması, iqtisadi islahatların aparılması, dövlət və cəmiyyətin birliyinin qorunub saxlanılmasından keçir. Azərbaycan yaranmış müvəqqəti iqtisadi çətinliklərdən alnıaçıq və qələbə ilə çıxacaq.
Nurəddin Mehdiyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondunun Müşahidə Şurasının üzvü,
Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi yanında Gənclərlə İş üzrə İctimai Şuranın sədri

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Tanınmış aparıcı yolun ortasında soyundu – VİDEO

18 Avqust 2017 20:38

BƏXTSİZ TURİST: hər səfərində terror aktını yaşadı

18 Avqust 2017 20:28

"Kopenhagen" - "Qarabağ" oyununda anşlaq

18 Avqust 2017 20:28

Hər kəs vegetarian olsa, dünya necə olardı?

18 Avqust 2017 20:13

"Apple" yol qəzalarının qarşısını alacaq yeni layihə hazırlayıb

18 Avqust 2017 20:07

Moskvanın Qarabağ PLANI, gizli danışıqların DETALLARI... – GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

18 Avqust 2017 20:03

Finlandiyada bıçaqlı hücum -

18 Avqust 2017 20:02

Boris Yeltsinin avtomobili satışa çıxarıldı - 300 MİN DOLLAR

18 Avqust 2017 19:53

Cinsi azlıqların nümayəndələrinin məhkəmə prosesi davam edir

18 Avqust 2017 19:52

Bakı İslam Universitetində təşkil olunan Komissiyanın işi bir gün daha uzadılıb

18 Avqust 2017 19:47

AYGÜN TV-nin rəhbərinin oğlu çayda boğulub

18 Avqust 2017 19:38

Suriyada hökumət qüvvələri kimyəvi silahlarla hücuma keçdi -

18 Avqust 2017 19:38

Rusiyanın ilk prezidentinin avtomobili satışa çıxarılıb

18 Avqust 2017 19:37

Sobanı təmizləməyin ƏN SADƏ ÜSULU

18 Avqust 2017 19:23

Keçmiş televiziya sahibinin oğlu faciəvi şəkildə öldü - AZƏRBAYCANDA

18 Avqust 2017 19:19

Eyni mənzili müxtəlif şəxslərə satan tikinti şirkətinin rəhbəri HƏBS OLUNDU

18 Avqust 2017 19:18

Türkiyədə traktor aşdı -

18 Avqust 2017 19:15

Batumidə baş vermis hadisədə xəsarət alanlar arasında azərbaycanlılar yoxdur

18 Avqust 2017 19:12

Rəqqasə Aytəndən cazibədar FOTOLAR

18 Avqust 2017 19:09

Tikinti təşkilatının mənzilləri bir neçə nəfərə satan rəhbəri həbs edilib

18 Avqust 2017 19:07

Azərbaycanda daha bir uşaq it dişlədiyinə görə öldü - TƏHLÜKƏ

18 Avqust 2017 19:04

Daha bir uşaq it dişləməsindən DÜNYASINI DƏYİŞDİ - 7 yaşlı

18 Avqust 2017 18:53

ABŞ Guamdakı hərbi bazasını açıq elan etdi

18 Avqust 2017 18:45

Dəridəki "ət xalları" yox etməyin ən sadə və ucuz üsulu

18 Avqust 2017 18:43

Bərdə rayonunda 7 yaşlı uşaq it dişləməsi nəticəsində dünyasını dəyişib

18 Avqust 2017 18:42

Ermənistan ordusunda növbəti intihar dalğası: "Qarabağ bizim deyil"

18 Avqust 2017 18:38

Dünya bu 22 yaşlı azərbaycanlını axtarır

18 Avqust 2017 18:30

“Unibank”ın 5 filialı şənbə günlərinə işi bərpa edib

18 Avqust 2017 18:27

Zərərçəkmiş: "Bu işdə Arif Əsgərovun oğlu da əsas günahkardır"

18 Avqust 2017 18:27

Daha bir Avropa ölkəsində TERROR: Yaralılar var

18 Avqust 2017 18:23

Arıqlamaq üçün ən təbii üsul

18 Avqust 2017 18:15

Bu tərəvəz bədəni zəhərdən təmizləyib immuniteti gücləndirir

18 Avqust 2017 18:13

Finlandiyada naməlum şəxs insanların üzərinə bıçaqla hücum edib, xeyli sayda yaralı var

18 Avqust 2017 18:12

ABŞ “Əş-Şəbab”-a zərbə endirdi

18 Avqust 2017 18:05

Hüquq müdafiəçisindən Saakaşvili barədə: “Gözləri qarşısında arvadı və qızı zorladılar”

18 Avqust 2017 18:03

Nazirlik küçəyə zibil atan şəxslərin müəyyən olunması üçün polisə müraciət edib

18 Avqust 2017 18:02

Azərbaycan Premyer Liqasında II turun təyinatları açıqlanıb

18 Avqust 2017 18:02

Aeroport yolunda sürət həddi endirilib

18 Avqust 2017 18:02

Əli Kərimlinin keçmiş mühafizəçisindən sensasion açıqlamalar

18 Avqust 2017 17:59

Baş Prokurorluq bu saytlara XƏBƏRDARLIQ etdi

18 Avqust 2017 17:58

“Qarabağ” - "İnter" oyununu kim idarə edəcək?

18 Avqust 2017 17:57

"Milan"ın sabiq futbolçusu Azərbaycan yığmasının üzvü ilə eyni komandada çıxış edəcək

18 Avqust 2017 17:57

İkinci turun təyinatları açıqlandı

18 Avqust 2017 17:57

Burundidə iki gecə klubunda partlayış olub, 3 nəfər ölüb, 27 nəfər yaralanıb

18 Avqust 2017 17:52

Azərbaycan Prezidenti əfqanıstanlı həmkarını təbrik edib

18 Avqust 2017 17:50

Rusiyada yandırılıb öldürülən azərbaycanlıyla bağlı ŞOK TƏFƏRRÜAT: İşgəncə də verilibmiş

18 Avqust 2017 17:49

Unibank filialları şənbə günləri də işləyir

18 Avqust 2017 17:48

Alim Qasımovun şıdırğı rəqsi – VİDEO

18 Avqust 2017 17:48

Bakının 4 qəsəbəsinin kanalizasiya xətləri yenilənəcək - SƏRƏNCAM

18 Avqust 2017 17:44

Dənizdə batan daha 4 nəfər xilas edilib

18 Avqust 2017 17:40