"Termodinamikanın 2-ci qanununu bilmirsə, bu ona bərabərdir ki, o, Şekspiri tanımır"

"Termodinamikanın 2-ci qanununu bilmirsə, bu ona bərabərdir ki, o, Şekspiri tanımır"
11:27 5 Oktyabr 2016
34 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bakı Ali Neft Məktəbinin "Neft-qaz mühəndisliyi kafedrası"nın professoru, Amerika Elm və Texnologiya Assosiasiyasının üzvü, texniki elmlər doktoru Fuad Vəliyevlə 5 oktyabr Müəllimlər Günündə söhbətləşdik.

Milli.Az müsahibəni təqdim edir:

- Sizcə, müəllim olmaq nə deməkdir?

- Mənim nəzərimdə, müəlim zamandan asılı anlayış deyil. Bu günün müəllimilə, məsələn, yüz il əvvəlki müəllim mahiyyətcə eyni məna kəsb edir. Müəllimin (söhbət əsl müəllimdən gedir) keyfiyyətləri bütün zamanlar üçün eyni olan dörd sütun üzərində formalaşır - yüksək professionalizm, ziyalılıq, öyrətmək həvəsi və bacarığı, tələbəyə sayğı və sevgi. Müəllimin öz sahəsində yüksək biliyə sahib olması, əlbəttə ki, zəruri şərtdir, lakin hələ kafi şərt deyil. Texniki fəndən dərs deyən müəllim və ya dəqiq elmlər üzrə mütəxəssis alim, eyni zamanda, incəsənətdən, tarixdən, fəlsəfədən, dindən, musiqidən xəbərdar olmalıdır. Kvant mexanikasının banisi, Nobel mükafatı laureatı Maks Plank böyük elmi məktəbin yaradıcısı olmaqla yanaşı, Berlin Universitetində musiqi nəzəriyyəsindən dərs deyirdi, elmlə dinin vəhdətinə həsr olunmuş məruzələrlə çıxış edirdi. Eyni zamanda humanitar elmləri tədris edən müəllimin dəqiq elmlərin əsas prinsipləri barədə müəyyən məlumatı olmalıdır. Çarlz Snou deyirdi ki, sənətindən asılı olmayaraq, hər-hansı ingilis termodinamikanın 2-ci qanununu bilmirsə, bu ona bərabərdir ki, o, Şekspiri tanımır. Əgər müəllim eyni zamanda görkəmli alimdirsə, onun dərsləri yeni, daha yüksək bir səviyyəyə qalxır. Mərhum akademik Azad Mirzəcanzadənin dərsləri buna parlaq misal ola bilərdi. O, sadəcə, mexanika dərsləri keçmirdi, elmin ən yeni nailiyyətləri barədə informasiyalar, həmçinin, tarixə, incəsənətə, klassik musiqiyə bağlı söhbətləri onun dərslərini olduqca dolğun və təsirli edirdi. Həqiqi alim-müəllimlər ən çətin mövzuları asan şəkildə təqdim etməyi bacarırlar. Emersondan müəllimin kim olduğunu soruşurlar, o, isə cavabında deyir: "Müəllim çətini asan edən şəxsdir". Hər dərs deyən müəllim olmur. Şəxsən mənə ders deyənlər çox olub, lakin onlardan yalnız üç şəxsi mən özümə müəllim sayıram. Təhsilin səviyyəsi, nəticə etibarilə, müəllimlərin səviyyəsindən asılıdır - o yerdə ki, yaxşı müəllimlər var, orada mütləq yaxşı tələbələr olacaq, yaxşı mütəxəssislər yetişəcək. Paris Politexnik məktəbində, 19-ci əsrin birinci yarısında kimlər dərs deyirdilər - Laplas, Lagranj, Furye, Amper, Dyulonq, Bertole... Bu məktəbi kimlər bitirmişdi - Karno, Koşi, Koriolis, Puasson, Gey-Lussak, Peti, Frenel, Bio, Klapeyron, Puazeyl... Əsl müəllim təkcə dərs deməklə kifayətlənmir, o, tələbələrində elmə, yaradıcılığa həvəs yaradır. XX əsrin dahi fiziklərindən biri Enriko Fermi deyirdi: "Tələbə çəllək deyil ki, onu daha çox biliklərlə doldurasan. Tələbə bir məşəldir, müəllimin vəzifəsi onu yalnız alışdırmaqdır!" Müəllim tələbəsinə simpatiya və eyni zamanda empatiya ilə yanaşmalı, xeyirxah olmalı, onun şəxsiyyət kimi yetişməsində yardımçı olmalıdır. Lev Tolstoy deyirdi: "Əgər müəllim öz işinə sevgilə yanaşırsa, o, yaxşı müəllimdir. Lakin o, bununla yanaşı tələbəsinə qarşı da sevgi ilə yanaşırsa, o, mükəmməl müəllimdir". Müəllim tələbəyə sevgi ilə yanaşırsa, mütləq tələbəsinin sevgisini və ehtiramını qazanacaq - müəllim üçün isə bundan artıq mükafat ola bilməz. Həzrət Əli demişdir: "Kimsə mənə bir hərf öyrədərsə, mən əbədi onun xidmətində olaram".

- Siz uzun illər müxtəlif tələbələrə dərs demisiniz. İndiki tələbələr əvvəlkilərdən fərqlidirlərmi? Nədir fərqlər?

- Müəllimlər mahiyyətcə dəyişmədiyi kimi tələbələr də dəyişməyiblər. Dəyişən, yalnız dövran, zəmanə, şərait, zahiri atributlardır. İndiki tələbələr daha çox informasiyaya sahibdirlər, lakin bu o demək deyil ki, onlar əvvəlkilərdən daha ağıllıdırlar. Test üsulu bütün müsbət cəhətləri ilə yanaşı, bir böyük qüsura malikdir ki, o da uşaqlarda məntiqi düşünmək qabiliyyətini zəiflətməkdən ibarətdir. Əvvəlki nəsl tələbələrin (əlbəttə, yaxşı tələbələrin) məntiqi düşünmə qabiliyyəti daha yüksək idi. Möhtəşəm elektron informasiya sisteminin mövcudluğu indiki tələbələrə böyük imkanlar verir, lakin eyni zamanda, paradoksal səslənsə də, onların sağlam məntiqə sahib, ziyalı, mədəni şəxsiyyətlər kimi formalaşmasına mane olur. İndiki gənclər, təəssüf ki, daha çox texnokrat praqmatiklərdir, az kitab oxuyurlar, klassik ədəbiyyatla, klassik musiqilə az maraqlanırlar. Bu əslində bütün dünya üçün xarakterikdir - dünyanın ən aparıcı universitetləri belə yalnız mütəxəssis buraxır, ziyalı yox. Halbuki, hələ keçən əsrin əvvəllərində universitet bitirmiş azərbaycanlılar yüksək səviyyəli mütəxəssis olmaqla yanaşı, həm də Azərbaycanın ictimai-siyasi, mədəni həyatında böyük rol oynamış parlaq ziyalılar idi. Təəssüf ki, indiki zamanda ali təhsillilərimiz çox olsa da həqiqi ziyalılarımız azlıq təşkil edir.

- Hazırda tədris etdiyiniz Bakı Ali Neft Məktəbinin tələbələri haqqında nə deyə bilərsiniz?

- Bakı Ali Neft Məktəbi mənim nəzərimdə dünya təhsil standartlarına yüksək səviyyədə cavab verən, çox böyük perspektivə malik nümunəvi bir təhsil ocağıdır. Əminəm, çox yaxın gələcəkdə BANM dünyanın aparıcı universitetləri sırasına çıxacaq. Mən dünyanın bir sıra aparıcı universitetlərində çalışmışam və mən sizi əmin edirəm ki, dünyanın heç bir universitetində tələbəyə bu qədər diqqət, sayğı, yardım yoxdur. Önəmli cəhət odur ki, qarşıya qoyulan məqsəd kosmopolit texnokrat yox, yüksək səviyyəli mütəxəssis olmaqla yanaşı, millətinə, vətəninə bağlı, milli ruhlu və eyni zamanda, beynəlmiləlçi, müasir düşüncəli ziyalı kadrlar yetişdirməkdir. Azərbaycan tarixi, nitq mədəniyyəti üzrə tədris olunan fənlər, milli teatr, ədəbiyyat, musiqi, incəsənət üzrə tədbirlər bu məqsədə xidmət edir. Tələbələrimiz, şübhəsiz ki, bu imkanları lazımınca dəyərləndirir, onlardan bəhrələnirlər və gələcəkdə dünyanın hər hansı bir ölkəsində həm mütəxəssis kimi, həm də Azərbaycanı hərtəfli layiqincə təmsil edə biləcək ziyalı kimi böyük uğurlar əldə edəcəklər. Onu xüsusi qeyd etmək istəyirəm ki, Bakı Ali Neft məktəbinin orta statistik tələbəsi öz bilik səviyyəsinə, dünya görüşünə, intellektual imkanlarına görə dünyanın ən aparıcı universitetlərində oxuyan tələbələrlə rəqabət apara biləcək dərəcədə yüksək potensiala malikdirlər və inanıram ki, gələcəkdə onların bir çoxu dünyanın ən iri şirkətlərində, təşkilatlarında rəhbər mövqelərə sahib olacaqlar.

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

SORĞU: Həbs olunmasaydınız, hansı cinayəti törədərdiniz?

17 Avqust 2017 15:55

Murad Bozla Aslı Enverdən ŞAD XƏBƏR - FOTO

17 Avqust 2017 15:53

Ramil Usubov 266 nəfərin işə qəbul olunması ilə bağlı tapşırıq verib

17 Avqust 2017 15:52

Yardımlı polisi Ağcabədi sakinlərindən 2 kiloqram tiryək götürüb

17 Avqust 2017 15:52

Bu ilin I yarısı üzrə AÇG blokunda hasilatın həcmi açıqlanıb

17 Avqust 2017 15:42

Şirvanda 36 yaşlı kişi qətlə yetirilib

17 Avqust 2017 15:42

Məhkəmə vergi ödəməkdən yayınmada təqsirləndirilən iş adamına bəraət verib

17 Avqust 2017 15:42

Azərbaycanın cüdo üzrə yığma komandasının dünya çempionatı üçün heyəti açıqlanıb

17 Avqust 2017 15:42

Avtomobilini bu işıqlarla bəzəyənlərin nəzərinə

17 Avqust 2017 15:39

“Bank of Baku” təhsil krediti kampaniyası keçirir

17 Avqust 2017 15:37

“Intel” yeni nəsil prosessorlarının anonsunu verib

17 Avqust 2017 15:35

“Google” zəif internetə malik regionlar üçün “Search Lite” mobil proqramını sınaqdan keçirir

17 Avqust 2017 15:35

Vücudumuz haqda BİLMƏDİYİMİZ 20 FAKT

17 Avqust 2017 15:33

“Kopenhagen” - “Qarabağ” oyunu meydan sahiblərinin baş məşqçisi üçün əlamətdar olacaq

17 Avqust 2017 15:27

Kəmaləddin Heydərov Dünya Taekvondo Federasiyasının vitse-prezidenti təyin edilib

17 Avqust 2017 15:27

Həmkəndlisini döyüb öldürən Gədəbəy sakini haqda

17 Avqust 2017 15:27

Şirvanda QƏTL

17 Avqust 2017 15:24

Azərbaycanlı məşhurların iştirak etdiyi “Top ulduzlar” realiti şousu başladı - Foto

17 Avqust 2017 15:23

Rusiya neft hasilatında yenidən Səudiyyə Ərəbistanını üstələyib

17 Avqust 2017 15:22

DYP yol polislərinin tanınmış futbolçudan rüşvət alınması ilə bağlı məlumata münasibət bildirib

17 Avqust 2017 15:22

ABŞ-ın nəhəng kənd təsərrüfatı şirkəti azərbaycanlı mütəxəssislərlə bilik mübadiləsi aparır

17 Avqust 2017 15:22

DİQQƏT! Qulaqlıqdan istifadə edənlər təhlükədədir

17 Avqust 2017 15:19

4G-dəstəkli LG FLEX 2 smartfonu indi YARI QİYMƏTƏ

17 Avqust 2017 15:18

Ağır atletlərimiz ali təhsil müəssisələrinə qəbul olunublar

17 Avqust 2017 15:17

Kəmaləddin Heydərov yenidən o qurumun prezidenti seçildi

17 Avqust 2017 15:14

Azərbaycanda “təhlükəsiz internet” xidməti işə salınır

17 Avqust 2017 15:13

Nazirlik: Bu il 11 minə yaxın əlilliyi olan şəxs bərpa-müalicə və protez-ortopedik xidmətlərlə təmin olunub

17 Avqust 2017 15:12

Rusiya İrəvanı cəzalandırır: Moskvadan Qarabağda yeni müharibəyə YAŞIL İŞIQ

17 Avqust 2017 15:03

SON ÜÇ AY: 27 min nikah, 7 min boşanma

17 Avqust 2017 15:01

Kilsədə porno çəkmək olarmış - Prokurorluqdan ŞOK HƏRƏKƏT

17 Avqust 2017 14:53

Saxta məktəbli formaları satışda - ALDANMAYIN!

17 Avqust 2017 14:49

Bakıda həvəskar rəssamın sərgisi açılıb

17 Avqust 2017 14:47

“SOCAR istiqrazları maliyyə sektoruna inamı bərpa etdi”

17 Avqust 2017 14:47

Aytən Səfərova ilk dəfə övladları ilə - FOTO - ÖZƏL

17 Avqust 2017 14:43

Kleopatranın sirli maskası

17 Avqust 2017 14:38

KİV: Yəməndə husi qiyamçıları ABŞ səfirliyinin 3 əməkdaşını tutub

17 Avqust 2017 14:37

Mahir Mədətov cazibədar teleaparıcıya gül göndərdi - FOTOLAR

17 Avqust 2017 14:37

Yeni mövsümdə tamaşaçıları gözləyən yerli seriallar - SİYAHI

17 Avqust 2017 14:33

Azərbaycanlı məmur qızından "PUL ŞOUSU"

17 Avqust 2017 14:24

"Baksell"-dən İLK

17 Avqust 2017 14:18

Geri qalmayın: Putinin yarıçılpaq görüntüləri sosial mediada yeni trend yaratdı - FOTOLAR

17 Avqust 2017 14:18

“Qarabağ”ın "Kopenhagen"lə oyuna səfər proqramı müəyyənləşib

17 Avqust 2017 14:17

Qurban bayramı namazının vaxtı açıqlandı

17 Avqust 2017 14:14

“Azərbaycan Dəmir Yolları”nın nizamnamə kapitalı artırılıb

17 Avqust 2017 14:12

TANAP Türkiyədə 91 kəndin içməli suyu üçün qrant ayıracaq

17 Avqust 2017 14:12

Bir həftədə 5 kilo arıqladır

17 Avqust 2017 14:09

104 yaşlı Nobel mükafatçısından 100 il yaşamağın SİRLƏRİ...Bu SPİRTLİ İÇKİLƏR

17 Avqust 2017 14:08

Bu il hansı universitetlər tələbələrini yataqxana ilə təmin edəcək?

17 Avqust 2017 14:02

Əfqan Muxtarlı və Gözəl Bayramlının həbs müddəti uzadıldı

17 Avqust 2017 13:54

Ölünün külünü banana qatıb yeyirlər, kameranı silah sanırlar: MÜASİR QƏBİLƏ DƏHŞƏTLƏRİ - FOTOLAR

17 Avqust 2017 13:53