Qadın ovçusu, "əxlaqsız rəssam" və faciəvi son - DAHİNİN HƏYATI

Qadın ovçusu, "əxlaqsız rəssam" və faciəvi son - DAHİNİN HƏYATI
10:34 7 Oktyabr 2016
63 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

 


Uzun boylu zərif qadın rəsmlərinin müəllifi kimi şöhrət tapan yəhudi əsilli italyan rəssamı Amadeo Modilyani ötən əsrin faciəli həyat yaşamış məşhurlarındandı.


Modilyani 1884-cü ildə İtaliyanın Livorno şəhərində doğulmuşdu. Livorno daha çox yeni tipli şəhər sayılırdı. Dənizçilik və gəmiqayırma sənayesinin mərkəzi olan bu yer həm də dini inanclarına görə qaçqın düşənlər üçün sığınacaq məskəni idi. Amadeonun ana babası Solomon Qarsin də dini baxışlarına görə təqib olunmuş və bu səbəbdən Livornoya köçmüşdü.
 

Modilyani yoxsullaşmış kübar ailənin sonuncu övladı idi. Onun ilkin təhsili ilə anası Flamino Amadeo məşğul olurdu. Flamino geniş dünyagörüşlü və açıqfikirli qadın idi. Övladının rəssamlığa olan meylini görən ana onu şəhərin  güclü rəssamlarından sayılan Gilyermo Mikellinin məktəbinə göndərir. Yeniyetmə Modilyani bu sənət məktəbində iki il təhsil alır. Burada o, müasir sənət cərəyanları ilə səthi, Renessans dövrü incəsənəti ilə isə ətraflı tanış olur. Modilyaninin müəllimi yaradıcılıqda əsasən, təbiət mənzərələrinə üstünlük verirdi. Dərnəkdə işlənən mövzular gənc Amadeonun ürəyincə olmadığından o, bu məktəbi tərk etmək qərarına gəlir.


Dəliqanlı, enerjisi aşıb-daşan gənc anasına bu yerlərdə həqiqi sənətin olmadığını, istedadının parlaması üçün İtaliyanın mədəniyyət mərkəzi olan Florensiyaya getmək istədiyini bildirir. Flamino oğlunun bu fikrini dəstəkləyir.


Florensiyaya köçən Modilyani burada “İnstitute de Belle Art” ali rəssamlıq məktəbinə daxil olur. Beləliklə, Amadeonun macəralı, təlatümlü və səfil həyatı başlayır.


Həddindən artıq sərbəst və üsyankar təbiəti, yaraşıqlı siması onu qadınların sevimlisi etmişdi. Lakin tələbəlik illərində az qala qapalı həyat keçirən rəssamı yalnız gecələr Florensiyanın küçələrində sərxoş, yaxud narkotiklə dumanlanmış vəziyyətdə görmək olardı. 
Dağıdıcı Nitsşe fəlsəfəsi ilə həyata meydan oxuyan bu çılğın adamı uşaqkən tutulduğu tuberkulyoz xəstəliyi qarabaqara izləyirdi. Xəstəliyə qarşı lazımi peyvənd və dərmanlar olmadığından, yoluxanların əksəriyyəti sağ qalmırdı. Dostlarının dediyinə görə, Modilyani tez-tez  öləcəyi haqda zarafatlar edirdi, görünür, xəstəliyi onu heç də həyəcanlandırmırdı. 


Pulsuzluqdan və art çevrələrdə ona edilən haqsızlıqlardan dolayı səfil həyata qurşanan Amadeo Florensiya və Venesiyada bir müddət yaşadıqdan sonra 1906-cı ildə Parisə yollanır.
Alkoqol, narkotik, qadınlar, kübar sənət qalareyalarında hoqqalar çıxartmaq Modilyaninin Paris həyatının əsas motivlərinə çevrilir.
Gənc rəssam böyük burjua mədəniyyətinin paytaxtı olan Parisin Monmartr bölgəsində yoxsul rəssam və heykəltaraşların məskunlaşdığı Kauilenkort küçəsində kirayə ev tutur.
Bir çox tənqidçilər Modilyaninin Monmartra gəlişini “az-çox qoruyub saxladığı akademik sənətkar obrazını səfil küçə rəssamı səviyyəsinə endirməsi dövrü” kimi qiymətləndirirlər.
Modilyaninin bütün rasionallıqlardan imtina edərək, qaydasız və düzənsiz yaşaması onu kənardan dəli kimi göstərirdi.


Parisdə Pikasso, Utrillo, Jan Kosteau kimi ünlü sənət adamları ilə tanış olan Modi onların aristokrat sırasına qoşulmağa qətiyyən can atmırdı.
 

O dövrdə rəssamlıqda yeni yaranmağa başlayan və xüsusilə Pikassonun yaradıcılığında yüksələn kubizm cərəyanı Modilyaninin diqqətini o qədər də cəlb etmirdi. Modini Paris rəssamlıq mühitindən aralı tutan səbəblərdən biri də bu idi. 
 

Modilyani ona vurulan və qısa eşq macəraları yaşadığı qadınların portretlərini çəkməyə üstünlük verirdi. O, həqiqi sənətin bütün sirlərinin qadın simasında gizləndiyinə inanırdı.


Pikasso zəngin və elitar dairələrin, Modilyani isə səfil və düzənsiz həyatın rəssamı idi. Bu iki rəssam arasında dərin rəqabət olsa da, onların qəribə yaxınlığı da vardı (aralarındakı ziddiyətli münasibət Maykl Devisin “Modilyani” (2004) filmində əhatəli canlandırıb).
 

Yetəri qədər vəsaiti olmadığından, üstəlik həmkarlarının qısqanclığı və paxıllığı ucbatından Modilyani əsərlərinin sərgisini təşkil edə və sata bilmir. Kirayələdiyi studiyanın pulunu vaxtında ödəmədiyinə görə studiyanın sahibi onu qovur. Tamamlaya bilmədiyi xeyli əsəri köhnə studiyada qalır. O, dostların köməyi ilə başqa bir yer kirayələyir. Lakin burada da maddi ehtiyaclar ondan əl çəkmir. Üstəlik, səhhəti getdikcə pisləşir, ağciyərləri alkoqol və nikotinlə zəhərlənərək, həyati funksiyasını itirməyə başlayır. Hər dəfə ağır xəstələnəndə Livornoya, anasının yanına qayıdır, xəstəlik yaxasını müvəqqəti buraxan kimi dərhal Parisə dönürdü.
 

Haqqında cürbəcür şaiyələr gəzir, onu “istənilən qadını başdan çıxarmağı bacaran sehrkar ovçu” adlandırırdılar.
 

Modilyani 1909-cu ildə, Parisdə heykəltaraş Brankusi ilə tanış olur. Brankusi dostuna Afrika heykəlləri və maskalarını göstərir. Üz cizgiləri dartılmış, oval formalı incə qadın sifəti təsvirləri Modilyaniyə qeyri-adi təsir bağışlayır. O, düz dörd il Brankusi ilə birlikdə heykəltaraşlıqla məşğul olur.
Xəstəliyi imkan vermədiyindən Modilyani heykəltaraşlıqla vidalaşır. Lakin çəkdiyi əksər rəsmlərdə qədim Afrika heykəl sənətinin izlərini əks etdirməyə davam edir.
 

1915-17-ci illərdə Modilyaninin yaradıcılığında çılpaq qadın rəsmləri yer almağa başlayır. Modilyani təsvirlərdə qadın bədəninin simmetriyasını, fizionomik quruluşunu cəsarətlə göstərir.
 

Həyatında saysız hesabsız qadınla eşq sərgüzəşti yaşamış Modilyani 1917-ci ildə ömrünün sonunadək onu tərk etməyən Janna Ebuternlə tanış olur. Sərsəri rəssama vurulan 19 yaşlı Janna Parisin nüfuzlu ailələrindən birinin qızı idi. Ailəsi qızlarının sevgi macərasından xəbər tutan kimi Jannaya Modilyani ilə görüşmək qadağası qoyur. Janna ailəsinə qarşı çıxır və nəticədə, evdən qovulur.
Modilyaninin ilham pərisi olan zərif Janna öz sevgisi ilə rəssamın həyatını işıqlandırır. Sevgilisini ruhdan düşməyə qoymur, onu yeni rəsmlər çəkməyə həvəsləndirir. Janna ilə tanış olduğu il Modilyani ilk böyük uğurunu qazanır. Sevdiyi qadının və şair dostu Zborovskinin dəstəyi ilə o, ilk rəsm sərgisini açır. Sərgi 1917-ci ildə Parisin “Latiffe” küçəsindəki “Bert Veyl” Qalareyasında nümayiş olunur. Alıcıların sayı az olsa da, buradakı rəsmlər sənət adamlarının və ictimaiyyətin diqqətini çəkir. Lakin rəssama bu nailiyyəti də çox görürlər. Paris polisi sərgidəki çılpaq qadın rəsmlərinin “əxlaqa zidd olduğu”nu əsas gətirərək, sərgini qapadır.
 

1918-ci ildə Amadeo ilə Jannanın ilk övladı Ceyn dünyaya gəlir. Modilyaninin uşaqlıqdan yoluxduğu ağır infeksiya bu dönəmdə yenidən baş qaldırır və Zborovskinin yardımı ilə ailə Nitsə köçür. Ağır xəstə olan rəssam ölümündən sonra ona dünya şöhrəti qazandıracaq əsərlərini burada çəkir.  Rəsmlərindən bəzilərini  turistlərə sataraq birtəhər dolanır. Burada da yaşaya bilməyən Modilyani 1919-cu ildə yenidən Parisə dönməyi qərara alır.
1920-ci ilin oktyabrın 24-də qonşular rəssamın neçə gündür görünmədiyindən şübhələnirlər. Naəlac qalıb evə daxil olan qonşular, rəssamı yataqda yüksək qızdırma içində sayıqlayan  görüb dərhal həkim çağırırlar. Həkim artıq son nəfəsdə olan rəssamı xilas edə bilməyəcəyini söyləyir. Həmin gün Modilyani ölür. Ertəsi gün dəhşətli xəbəri alan Modilyaninin qadını Janna yüksək binaya qalxaraq, özünü oradan atır. Güclü ruhi sarsıntıdan ağlını itirmiş qadın özü ilə birgə, bətnindəki doqquz aylıq körpəsinin də hələ başlanmayan həyatına son qoyur...
Modilyani ilə Jannanın yetim qızlarını vaxtilə Jannanı evdən qovmuş ailəsi himayəyə götürür. Modilyaninin əsərləri isə ölümündən bir az keçmiş böyük şöhrət qazanaraq, görünməmiş  tirajla satılır...





RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Meteohəssas insanlara XƏBƏRDARLIQ

21 Avqust 2017 12:34

Antarktidada 12 mərtəbəli bina ölçüsündə UNO tapıldı - VİDEO

21 Avqust 2017 12:33

"Neftçi"nin baş məşqçisi istefa verdi - SON DƏQİQƏ

21 Avqust 2017 12:29

Azərbaycanda sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

21 Avqust 2017 12:27

Elxan Abdullayev istefa verdi - RƏSMİ

21 Avqust 2017 12:27

"Fənərbaxça" yenə qələbə qazana bilmədi

21 Avqust 2017 12:25

Suriyada 200 İŞİD-çi öldürüldü

21 Avqust 2017 12:24

Ermənistan ordusunun hərbçisi ölüb

21 Avqust 2017 12:22

Türkiyədə yayılan virusla bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA

21 Avqust 2017 12:19

Aygün Kazımovanın yataq FOTOSU ilə bağlı

21 Avqust 2017 12:19

“Stalinin başı”ndan bir milyon manat qazandığı deyilən İlkin Həsənidən AÇIQLAMA

21 Avqust 2017 12:18

"Qəbələ"də ciddi itki

21 Avqust 2017 12:17

"Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində vəziyyət" adlı qətnamə layihəsi BMT-nin 72-ci sessiyasının gündəliyinə daxil edilib

21 Avqust 2017 12:17

Zlatan İbrahimoviçin oynayacağı klub açıqlandı

21 Avqust 2017 12:17

Bakının bu əraziləri çox təhlükəlidir

21 Avqust 2017 12:15

Azərbaycan İrəvanı dəhşətə gətirəcək yeni silahlar alır? – Rusiya AÇIQLADI

21 Avqust 2017 12:13

"Neftçi" klubunun baş məşqçisi istefaya göndərilib

21 Avqust 2017 12:12

Nazim İbrahimov: "Düşünürəm ki, gələn ay ÜAK barəsində düzgün qərar veriləcək"

21 Avqust 2017 12:08

Regionda ilk dəfə “Influencer Day Baku” tədbiri keçiriləcək

21 Avqust 2017 12:07

Nazim İbrahimov ÜAK-ın ləğvindən danışdı: "Radikal qərar idi"

21 Avqust 2017 12:04

Putinin varislərinin adları açıqlandı - SİYAHI

21 Avqust 2017 12:03

Dövlət Komitəsinin sədri xaricdə yaşayan azərbaycanlı iş adamlarının forumunun təxirə salınmasının səbəbini açıqlayıb

21 Avqust 2017 12:02

"Eurovision" qalibi Ruslana: "Muğamı öyrənirəm"

21 Avqust 2017 12:02

"Barselona" qələbə ilə başladı

21 Avqust 2017 12:02

Mənzildə yanğın başlayıbsa, nə etmək lazımdır?

21 Avqust 2017 11:59

“Bank Respublika” komissiyasız vә 2% endirimlә nağd pul krediti tәklif edir

21 Avqust 2017 11:57

Prosineçkinin qızı zəhərləndi

21 Avqust 2017 11:57

Ukraynanın tanınmış müğənnisi muğamı öyrənir

21 Avqust 2017 11:54

Bu qırmızı nöqtələrdən hamımızda var: Bizi bir gündə öldürə bilər - FOTOLAR

21 Avqust 2017 11:53

“Mançester Yunayted” Zlatan İbrahimoviçlə yeni müqavilə bağlaya bilər

21 Avqust 2017 11:52

Nazim İbrahimov: "Ümumrusiya Azərbaycanlıları Konqresi ilə bağlı müvafiq işlər aparılır"

21 Avqust 2017 11:52

Avtomobil su arxına aşdı: bir ailənin 4 üzvü yaralı

21 Avqust 2017 11:49

Ən çox gəlir gətirən FİLMLƏR – SİYAHI

21 Avqust 2017 11:48

Yaponiya şirkəti İranın neft yatağına maraq göstərir

21 Avqust 2017 11:47

DİQQƏTLƏ BAXIN: Fotodakı quşdur, yoxsa...

21 Avqust 2017 11:47

Uşaq paralimpiyaçılarımız boccia üzrə beynəlxalq yarışda

21 Avqust 2017 11:43

Ağstafada hündürlükdən yıxılan qadının qarnına armatur batıb

21 Avqust 2017 11:42

Azərbaycan Mərkəzi Bankı 100 mln. manat vəsait cəlb edib

21 Avqust 2017 11:42

AZƏRBAYCAN: Yengə axtaran müasir xanım

21 Avqust 2017 11:42

Şuşaya peşqurtlar gəlmir

21 Avqust 2017 11:39

Andres İnyesta "Barselona"nı tərk etmək istəyir

21 Avqust 2017 11:37

“Google”-un süni intellekti şəkillərdən su nişanlarını silməyi öyrənib

21 Avqust 2017 11:35

“Microsoft” şirkəti masaüstü “Skype” xidmətinə bir neçə gözlənilən funksiya əlavə edib

21 Avqust 2017 11:35

Azərbaycan yığmasının baş məşqçisinin qızı zəhərlənib - QİDADAN

21 Avqust 2017 11:34

Rəqsanənin qızından modelləri kölgədə qoyan

21 Avqust 2017 11:34

Doğuşdan sonra ginekoloqlar bu orqanı nə edir? - GİZLİ SAXLANILAN BİZNES

21 Avqust 2017 11:33

Xamənei keçmiş müdafiə nazirini özünə müşavir təyin edib

21 Avqust 2017 11:32

Rosen Plevneliyev: "Azərbaycan və Bolqarıstan arasında sıx iqtisadi əməkdaşlıq var"

21 Avqust 2017 11:32

Azərbaycanda polis faciəvi şəkildə öldü

21 Avqust 2017 11:30

Maştağa bazarında bacıoğlu dayısını döyüb

21 Avqust 2017 11:27