Avropa Bakını, deyəsən, indi tanıdı

Avropa Bakını, deyəsən, indi tanıdı
09:22 8 Oktyabr 2016
54 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Avrasiya tarixinin, bəlkə də ən ağır dönəmlərindən birini yaşayır. Lev Qumilyovun bəhs etdiyi Böyük Köçdən sonrakı əsrlərdə bu məkanda çox savaşlar, köçlər yaşandı, dövlətlər yarandı və məhv oldu, imperiyalar istilalarla quruldu və sonradan qürub etdi, inqilablarla qiyamlar üsyanları əvəzlədi, xanədanlar və hakimiyyətlər devrildi, monarxiyalar tarixə qovuşaraq respublikaları yaratdı.

Asiya sürəkli olaraq Avropaya can atdı: savaşla, siyasətlə, ticarətlə, istəklə, mədəniyyətlə. Alınmadı: Avropa həmiş özünü qorumaq adı ilə qorunmağın özəlliyini anlamadı.

İndi də belədir.

İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı "soyuq savaş" sənələrində sərhədlərini səf-səf tikanlı məftil hasarları, düşmənin gəlməsi gözlənilən tərəfə tuşlanmış nişangahlarla qoruyan Avropa indi özünü yeyir.

İçdən, maniakal inadla, böhranları sıralayaraq.

İnteqrasiya siyasətinin ümumi böhranı

Ümumi ərazinin yaranması ilə bağlı formalaşan ruh yüksəkliyi və pafos açıq şəkildə tükənib. Xüsusən də, Avropa İttifaqının əsas benefisiarları məlum olandan sonra (Almaniya və Fransa). Aİ-də müəyyən siyasi qərarlar demokratik dəyərlərə ziddir və bürokratiyanın genişlənməsinə şərait yaradır. Milli hökumətlərin suverenliyinin məhdudlaşdırılması onların beynəlxalq arenadakı mövqeyini də zəiflədir. Əvvəllər Almaniya, Fransa və İtaliya kimi ölkələr güc mərkəzi olmağa əsas namizəd kimi göstərilirdilərsə, indi onların imkanları nəzərəçarpacaq dərəcədə zəifləyib. Ölkələrin zəifləməsi təkcə beynəlxaq arenadakı fikir ayrılığı ilə deyl, eyni zamanda daxili siyasətdəki qeyri-stabilliklə də müşahidə olunur. Misal üçün, Almaniya bir vaxtlar Fransanın dəstəklədiyi "Aralıq dənizi birliyi" layihəsinə qarşı çıxmışdı. Bu da tərəflər arasındakı münasibətləri soyutmuşdu. Analoji addımlar Aİ-ni zəif qüvvəyə çevirməkdədir. Əgər əvvəllər Avropa dünyada əsas güc və söz sahibi idisə, hazırda onların birləşmiş qüvvələri belə kifayət qədər ciddiyə alınmır.

Mədəniyyət böhranı

Aİ-nin ümumi ərazisinin formalaşdırılması ona gətirib çıxarıb ki, bu ideyanı dəstəkləyən bir sıra proqramlar yaradılıb. Məqsəd ittifaqa daxil olan ölkələrin birliyini təmin etməkdir. Lakin qədim tarixi ənənələrə və keçmiş Avropa mədəniyyətinə yönəlmək əvəzinə, rəsmi Brüssel müasir model olan multikulturalizmi tənqid edir. Bu modelin uğursuzluğu haqda Fransa və Almaniya rəsmi şəkildə bəyanat da yayıblar. Multikulturalizmin tənqidi isə islamın Avropada yayılması və demoqrafik disbalansla müşahidə olunur. Bunun nəticəsində təhsil sistemində də müəyyən problemlər yaranıb ki, bu da intellektual deqradasiya ilə nəticələnir. Nəticədə bu, Avropanın antropoloji şəklini dəyişəcək. Bunun əyani sübutu eynicinsli nikahların yayılmasıdır.

"Mavi"lər normalları üstələyir

ABŞ tərəfindən irəli sürülən transhumanizm layihəsi Aİ-nin zəngin ənənələri və tarixinin dağıdılmasına hesablanıb. Təəssüf ki, bir sıra qanunlar, xüsusən də eynicinsli nikahlar, gender təhsili artıq Avropa ölkələrində yayılmaqdadır. Lakin bütün bunlar çoxluq tərəfindən etirazla qarşılanır və gələcəkdə bu meyarlara baxış dəyişə bilər. Bu isə Aİ-nin imicinə böyük zərbə vurur. "Qeyropa" amili artıq geniş müzakirələrə və elmi təhqiqatlara səbəb olub.

Hərbi-siyasi böhran

Ukrayna konflikti və Rusiya timsalındakı yalançı hədəf Aİ-nin hərbi islahatlara getməsinə səbəb olub. Daha doğrusu, bu hadisələr Aİ-ni ABŞ-dan asılı vəziyyətə düşməyə vadar edib. NATO üzvü olan Avropa dövlətləri rəsmi Vaşinqtonun əmrlərindən asılı bir vəziyyətə düşüblər.

Daha konkret olsaq, ABŞ indi NATO vasitəsilə Avropa İttifaqı ölkələrinin ordularını bütünlüklə, özü də asanlıqla idarə edir. İş o yerə çatıb ki, Aİ üzvü olan ölkələrdə müdafiə nazirləri az qala marionetka fiqurlara, real səlahiyyətləri yalnız cüzi məsələlərin həllinə yetərli insanlara çevriliblər.

Aİ-nin hərbi-siyasi böhranının daha bir göstəricisi Dağlıq Qarabağ münaqişəsidir. ATƏT-in Minsk Qrupu on illərdir ki, münaqişəni çözmək əvəzinə, siyasi gəvəzəliklə məşğul olur və status-kvonun qəbuledilməz olduğunu vurğulasa da, problemin həlli üçün konkret addımlar atmaq istəmir.

Səbəb? Aİ etiraf etmək istəmədiyi məqamı yazaq: Dağlıq Qarabağ münaqişəsi Avropa İttifaqına Azərbaycana təzyiq göstərmək üçün vasitədir. Aİ bizdən "inteqrasiya" adlandırdığı müti itaəti istəyir ki, onu da görməyəcək.

Qonşuluq münasibətlərindəki böhran

Avropanın qonşuluq siyasəti qədim tarixə malikdir. Bu zona ətrafındakı bufer zonalarla daima dostluq münasibətlərini qorumağa çalışır. Bəzi münasibətlər isə artıq siyasi-iqtisadi xarakter almağa başlayıb. Lakin bəzən qonşu dövlətlərdəki daxili vəziyyətin və tələbatın tam öyrənilməməsi müəyyən problemlərlə müşahidə olunub. Bunu xüsusən Şimali Afrika və Yaxın Şərq zonalarında müşahidə etmək mümkündür. Aİ daha çox yaxın ərazilərdə siyasi, iqtisadi və digər sahələrdə islahatların aparılmasına can atır ki, bu da reallaşdığı halda öz daxili bazarında fəaliyyət üçün müəyyən güzəştlər edir. Qarşılıq bəzən maddi və ya texniki yardımla da reallaşır.

Lakin rəsmi mənbələrdə aparılan araşdırmalar zamanı məlum olub ki, belə münasibətlərdə daha çox Aİ xeyir görüb, nəninki onun qonşuları. Artıq qəbul olunub ki, Aİ-nin qonşu ölkələrdəki fəaliyyəti xəlvəti neomüstəmləkəçilik formasıdır. Bunun nəticəsidir ki, bir sıra dövlətlər Aİ-nın təkliflərini rədd edib. Digər ölkələrdəki (Moldova, Ukrayna) analoji fəaliyyət isə müəyyən səbələrdən uğursuzluqla nəticələnib. Təbii ki, son vaxtlar Azərbaycana qarşı yönəlmiş aşkar və kobud təzyiqlər, ədalətsiz qərarlar, hədələr və təhdidlər də Avropanın qonşularına qarşı siyasətdə məsuliyyətsizliyinin bariz göstəricisidir.

Miqrant böhranı

Avropaya miqrant axını Aİ-nin Asiyada, Afrikada və Yaxın Şərqdəki fəaliyyətinin nəticəsidir. Bundan başqa, Afrikadan və Asiyadan gələn miqrantlar assimilasiyaya uğrayaraq artıq formalaşıb və yeni miqrantlarla avropalılar arasındakı mövqedə dayanıblar.

Rəsmi Brüssel qanunsuz miqrantalrı Avropaya keçirən gəmilərin batırılması haqda qərar vermək səviyyəsinə qədər mənəvi tənəzzülə uğrayıb. Vaxtı ilə humanitar yardım və tolerantlıqla bağlı verilən bəyanatlar isə ikili standartlara xidmət edən ikiüzlülüyə çevrilib. Sorğu zamanı isə məlum olub ki, ictimaiyyət miqrantların axınına razı deyl. Nəticədə miqrantların qarşısının alınması ilə bağlı müəyyən addımlar atılır ki, bu da vəziyyəti onsuz da pis olan Yaxın Şərqi daha dərin səfilliyə yuvarlayır.

İdeya böhranı

Qəribə sələnsə də, bəhs etdiyimiz böhranlardan böyük əksəriyyətinin səbəbi Avropadakı siyasi liderlərin ideya cəhətdən kasadlıq çəkmələridir. İslah olunmaz düşüncə və neoliberal ideologiyanın müxtəlif formalarına meyillilik adekvat və obyektiv baxışı əngəlləyir, eləcə də tarixi perspektiv cəhətdən qiymətləndirilməyə mane olur. Bu eyni zamanda realistik ssenarinin formalaşdırılmasına və proqnozların verilməsinə əngəl törədir. Nəticədə ehtimalların böyük əksəriyyəti iflasa uğrayır.

Aİ-da qərar verən insanlar ətraflarına yaxşı baxmalı və hadisələrin gedişhatına daha sağlam yanaşmalıdırlar. Rəhbərlik etməyin yeni və müxtəlif modellərini tətbiq etməkdən çəkinməməlidirlər. Əks təqdirdə Avropa İttifaqı ümumiyyətlə, dağıla bilər - bu, növbəti "məşhər ssenarisi" yox, obyektiv ehtimaldır.

Miqrantlara qarşı tətbiq etdiyi çoxsaylı məhdudiyyətlərlə kifayətlənməyən Avropa İttifaqının siyasətində mənəvi tənəzzül o həddə çatıb ki, suriyalı miqrantların Avropaya buraxılmaması üçün Türkiyəyə 3 milyard avro vəd olunub.

Belə siyasət Aİ-nin öz əleyhinə işləyir, neofaşizm, nasizm, ifrat radikallıq və aqressivlik ideyaları üzərində köklənmiş siyasi təşkilatların gücünü artırır.

Müsəlmanları sərhədlərindən buraxmamağa çalışan Avropa İttifaqı bizdən intqrasiya tələb edir, pressinqində uğura nail olmaq üçün Bakıya qarşı sürəkli və qərəzli kampaniyalar aparır, çoxsaylı hesabatlar hazırlayır, Azərbaycanla bağlı "totalitar dövlət" imici yaratmağa çalışır və bu yolda hər iftiradan istifadə olunur.

Azərbaycan Aİ ilə əməkdaşlıqda maraqlıdır.

Əməkdaşlıqda, yəni bərabərhüquqlu, sayğılı, normal tərəfdaşlıqda - Aİ-nin bütün göstərişlərinin, şərtlərinin və tələblərinin şəksiz icra olunacağı situasiyanı nəzərdə tutan, bu durumu pərdələmək üçün "Avropa İttifaqına inteqrasiya" adlanan, suverenlik və müstəqilliyimizin hədiyyə olunmasını mütləq sayan köləliyə yox.

Təsadüfi deyil ki, AXCP və "Milli Şura"nın istisnasız olaraq bütün aksiyalarında "Azərbaycan mütləq Avropa İttifaqına inteqrasiya olunmalıdır!" şüarı səslənir. Sadə izahı var bu durumun: AXCP sədri Əli Kərimli ilə "Milli Şura" adlanan marionetka təşkilatın "lider"i, "siyasi ölü" Cəmil Həsənlinin başqa çıxış yolları yoxdur. Onlar heç də təmənnasız çalışmırlar və bu səbəbdən də aldıqları təlimatları bütünlüklə yerinə yetirərək "Aİ-yə inteqrasiya fədailəri" obrazını formalaşdırmağa çalışırlar.

Di gəl, bu siyasət binəvaları, habelə Azərbaycanda olub Azərbaycana qənim kəsilən digər fərdlər hələ də inteqrasiya və əməkdaşlıq kəlmələri arasında məna fərqini öz tərəfdarlarına izah etmək istəmirlər.

Azərbaycan Avropa Birliyi ilə ən geniş miqyasda əməkdaşlıqda maraqlıdır və bu maraq rəsmi Bakının Avropa məkanındakı geosiyasi önəmi ilə diqtə olunur.

Fəqət, bizi "inteqrasiya" adı ilə idarə etmək niyyətlərinə düşənlər xam xəyallarını, illüziyalarını unutmalı, Azərbaycan daxilindəki "buyruq qulları"ının isteriyasını xalqın mövqeyi kimi anlamamılıdırlar.

Avropa, deyəsən, Bakını indi tanımağa başlayır.

Ümid edək ki, tanışlıq Aİ-nin siyasi möhtəkirlik və aqressiv tamah çalarlarının unudulması ilə müşayiət olunacaq.

Elçin Alıoğlu
Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Bakıda yeniyetmlərdən ibarət quldur dəstəsi saxlanıldı

22 İyul 2017 20:53

Türkiyə və Almaniya XİN rəhbərləri arasında telefon danışığı olub

22 İyul 2017 20:50

Əziz həmkarlar, məhəlləmizə daş atmayın! - Aqil Ələsgər yazır

22 İyul 2017 20:49

Soyuqdəymənin qarşısını necə almalı?

22 İyul 2017 20:47

Taliban silahlıları azı 70 nəfər əsir götürüblər, 7 nəfər öldürülüb

22 İyul 2017 20:47

Osmanllı Quranının dəqiq yeri məlumdur?

22 İyul 2017 20:42

Ərəb şeyxindən 222 milyon avroluq təklif

22 İyul 2017 20:34

Xalq artistinə AĞIR İTKİ

22 İyul 2017 20:33

Eşlinin yeni kolleksiyası - FOTO

22 İyul 2017 20:32

Soçi görüşü: Bakı və Moskvanın strateji tərəfdaşlığında yeni mərhələ

22 İyul 2017 20:23

Quranın elmi möcüzələri

22 İyul 2017 20:22

Bolqarıstan KİV-də Azərbaycan Milli Mətbuat Günü münasibətilə məqalə dərc edilib

22 İyul 2017 20:22

Masallıda VAZ aşıb, sürücü yaralanıb

22 İyul 2017 20:17

Hemodializin risk faktorları

22 İyul 2017 20:17

Xəstəliklərin qənimi olan möcüzəli dərman

22 İyul 2017 20:12

“Ya əraziləri QAYTAR, ya da…”, müharibənin mümkün SSENARİSİ… - HƏFTƏNİN SİYASİ XÜLASƏSİ

22 İyul 2017 20:08

“Bəyəm toyda qonaqlar dava salanda bəyi tuturlar ki, bunları sən çağırmısan?” - Vəkil

22 İyul 2017 20:05

Şamaxıda sahibsiz itlər insanlara hücum çəkir - VİDEO

22 İyul 2017 20:05

Voleybolu sevdirən gözəl - FOTO

22 İyul 2017 20:05

Çirkab suların çaya axıdılması Cəlilabad sakinlərini narahat edir - VİDEO

22 İyul 2017 20:05

PSJ-dən Neymara futbol tarixində görünməmiş təklif

22 İyul 2017 19:57

Azərbaycanlı gəlin namizəd:

22 İyul 2017 19:56

Ankara-Berlin əlaqələri müzakirə edilib

22 İyul 2017 19:54

Bakıda ilk balıq bazarı yaradılacaq

22 İyul 2017 19:52

Yüksək sürət "VAZ"ın sürücüsünü xəstəxanalıq etdi

22 İyul 2017 19:49

598 dolları olmayan bu ölkəyə gedə bilməyəcək

22 İyul 2017 19:47

Haqla batil arasında 4 barmaq fasiləsi

22 İyul 2017 19:47

Sankt-Peterburq şəhərinə qar yağıb

22 İyul 2017 19:47

Bəşəriyyətin ən böyük bəlası

22 İyul 2017 19:47

Keçmiş məhkumdan yarım kilo tiryək götürüldü

22 İyul 2017 19:44

Yayda ən gəlirli biznes sahələri

22 İyul 2017 19:42

2 saatda 5 dolları necə 650 dollar etmək olar?

22 İyul 2017 19:42

Namaz haqda maraqlı faktlar

22 İyul 2017 19:42

Zərdabinin ölümü və dəfni haqqında bilmədiklərimiz - Sabirin təklifi, ermənin hiyləsi...

22 İyul 2017 19:37

Qətər Körfəz ölkələrilə böhranın həllinə çağırır

22 İyul 2017 19:37

Şabrana istirahətə gedən ailəi qəzaya düşdü: 3-ü uşaq olmaqla 6 nəfər yaralanıb - YENİLƏNİB

22 İyul 2017 19:32

Sadə, ehtiraslı FOTOlar

22 İyul 2017 19:32

I və IV qrupların imtahanlarındakı testlərin düzgün cavablarını açıqlandı

22 İyul 2017 19:32

Kəşfiyyatçının xatirələrindən bəhs edən kitab işıq üzü gördü

22 İyul 2017 19:27

Sabunçuda çay evlərini talayan şəxs ələ keçdi

22 İyul 2017 19:24

Dini zəmanəyə uyğunlaşdırmaq olarmı?

22 İyul 2017 19:22

Taksi sürücüsündən qıza 40 manat qarşılığında əxlaqsız təklif -

22 İyul 2017 19:19

Böyrək səbəbli arterial təzyiq

22 İyul 2017 19:17

Ürək -damar sisteminə faydalı olan içkilər

22 İyul 2017 19:12

Lent.az-ın layihələrindən daha biri kitab oldu: “Kod adı: “REY””

22 İyul 2017 19:09

Premyer Liqada transfer rekordu qırıldı

22 İyul 2017 19:07

"Aşk ve Mavi"nin aktrisası sevgilisi ilə - FOTO

22 İyul 2017 19:05

Qənirə Paşayeva TBMM başqanı ilə görüşüb

22 İyul 2017 19:04

Argentinada insan siması olan çəpiş doğulub

22 İyul 2017 19:02

Dünənin və bu günün məşhur imzaları - REPORTAJ

22 İyul 2017 18:59