Azərbaycanın İmam Huseynə (ə) əzadar klassikləri

Azərbaycanın İmam Huseynə (ə) əzadar klassikləri
22:37 9 Oktyabr 2016
84 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Əzadar klassiklərimizi tanıyırıqmı?

Aradan 14 əsr keçməsinə baxmayaraq, "Kərbəla müsibəti" və "İmam Hüseynin (ə) qiyamı"nın mahiyyəti öz təzəlik və təravətini itirməmiş və sanki dünən yaşanmış bir faciə kimi yaddaşlara, zehinlərə çökmüş, qəlblərdə öz hərarətini qoruyub saxlamışdır.

Görəsən bu məhəbbətin və hərarətin sirri nədədir?

Milli.Az deyerler.org-a istinadən bildirir ki, bunun sirri hər şeydən öncə bu məzlumanə və İlahi qiyamın həqqaniyyətində, sonra da Əhli-beyt (ə) və onların şanlı yolunu izləyənlərin mümkün olan hər vəsilə və imkandan yararlanaraq bu qiyamın mahiyyətini açıqlayıb, yaşatmalarında və hidayət məşəlinin sönməməsi üçün hər növ cəfaya dözmələrindədir.

Bəli, Kərbəla adını yaşatmaq-cihadı, əmr be mərufu, nəhy əz münkəri və şəhadət eşqini yaşatmaq deməkdir.

Aşuranı yaşatmaq - izzəti, şücaəti, səbri və ixlası, vəfa və sədaqəti, Haqqa təslimiyyət və rizanı yaşatmaq deməkdir.

İmam Hüseyni (ə) yaşatmaq - Peyğəmbərin (s) təbliğini, vəsiyyətini və əmanətini yaşatmaq deməkdir.

Unudulmaz və bənzərsiz Kərbəla müsibəti haqqında günümüzə qədər müxtəlif dillərdə -bənzəri bəlkə də heç bir hadisə haqqında görülməmiş, minlərcə şer və məqalələr, ədəbi əsərlər, kitablar yazılmış və insanlığa çatdırılmışdır.

Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında Kərbəla müsibəti ilə bağlı qələmə alınmış yazı nümunələrinə gəldikdə qeyd etmək lazımdır ki, hələ Füzuli dövründə yazılan mərsiyə və növhə şeri sonra böyük vüsət tapmış və Füzulidən sonra bir çox Azərbaycan yazarları bu şer növünə rəğbət göstərərək, dəyərli nümünələr ərsəyə gətirmişlər.Bu baxımdan 19-cu əsr Azərbaycan ədəbiyyatının əsas hissəsini mərsiyyələrin təşkil etdiyini desək yanılmarıq. Əslində bu mövzunu bir yazıda tam şəkildə araşdırmaq qeyri mümkündür. Amma təkcə onu demək kifayətdir ki, 19-cu əsrdə 50-dən çox yazar fars və Azərbaycan dillərində növhə və mərsiyələr yazmışdır. Xalqımızın sevimli şairləri Abbasqulu Ağa Bakıxanov, Seyid Əzim Şirvani, Qasım Bəy Zakir, Mirzə Ələkbər Sabir, Xurşudbanu Natəvan və s. də onların sıralarında yer almaqdadır.

19-cu əsr Azərbaycan ədəbiyyatında Kərbəla haqqında yazılmış yazı nümunələrini incələdikcə məlum olur ki, bu nümunələrin tam əksəriyyəti nəzmlə yazılmışdır. Digər maraqlı cəhət isə odur ki, Füzuli və onun çağdaşlarından fərqli olaraq yazılan növhə və mərsiyələrdə, qəzəl və qəsidələrdə Kərbəla vaqiəsinin səbəb və mahiyyətindən daha çox, Kərbəla qiyamında iştirak edən (və hətta iştirak etməsi dəqiq məlum olmayan) fərdlərin tərənnüm və vəsfinə daha çox yer verilir.

Misal üçün Azərbaycan şairlərinin mərsiyə divanlarında "Şəhrəbanu"nun (İmam Hüseynin (ə) xanımı) əhvalatı və onun Kərbəlaya getməsi haqqda çoxlu şerlər var. Bu fakt tarixi nöqteyi-nəzərdən şübhəli olsa da, bizim üçün maraqlı olan Azərbaycan yazarlarının mərsiyələrində təkrar-təkrar yer almasıdır.

19-cu əsr Azərbaycan klassiklərindən biri olan Abbasqulu Ağa Bakıxanov mərsiyə və bu tip qəzəllərini Qüdsi təxəllüsü ilə yazmışdır. Onun yazdığı beytlərin əksəriyyətinin cavan Əli Əkbərin mədhinə həsr olunduğunun şahidi oluruq:

Kərbəla, saxlagilən nəşi-Əliəkbərimi,

Verirəm çünki əmanət sənə gülpeykərimi.

Qasım Bəy Zakirin beytlərində isə daha çox Əhli-beyt (ə) xanımlarına ehtiram hiss olunmaqdadır:

Dəxi Zakiri hesab et səgi-kuyi-Kərbəladən,

Behəqi-fəğani-Zəhra, behəqi-əzab Zeynəb.

Şairə xanım Xurşudbanu Natəvan isə beytlərinin birində özünü Xanım Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) kənizinə nisbət verərək bunları deyir:

Fatimənin kənizi, bu qissəni eylə kim, tamam,

Bir-birə dəydü mərdü zən, şurə gəlibdü xasu am,

Növhə edər bu Natəvan, rüzü şəb ağlayar müdam,

Tapmasa bir dəri-nicat, dari-bəqayə gəlməsün.

Seyid Əzim Şirvaninin isə mənsub olduğu Əhli-beytin (ə) müsibətinə özünəməxsus matəm saxlamasını və yad etməsini aşağıdakı beytindən aydın görmək mümkündür:

Ağla bu matəmdə, ey Seyyidi-bəxti-qarə,

Nəzm elə bu matəmi, şövq ilə sübhü məsa.

Əcrini axır verir padşəhi-Kərbəla,

Həşrdə fəryadına şafeyi üsyan gəlir.

Məhz Seyid Əzim yaradıcılığlında bütün Kərbəla iştirakçılarıının adlarının birər-birər çəkilməsinin və onların ayrı-ayrı mədh olunmasının şahidi oluruq:

Doğrandı bu gün Ovn Əli, Fəzl ilə Cəfər,

Qəltan olub al qanına Əbbasi-dilavər,

Qasim boyanıb qanına həm, Əkbərü Əsğər,

Məqbul ola, ey, dust, bu qurbanı Hüseynin.

Bu şairlərin siyahısını çox uzatmaq olar, amma bir məqamı da vurğulamaq yerinə düşər ki, bir çox şairlər bu növ şerlərini, qəzəl və qəsidələrini təxəllüslə yazmışlar ki, onların əsl adları sual altında qalmaqdadır?!

Azərbaycan ədəbiyyatında Kərbəla müsibəti ilə bağlı ürək yanğısıyla yazılmış bu yazı nümunələri əsrlərdən bəri Azərbaycan xalqının Əhli-beytə (ə) olan sevgisinin bariz nümunəsi olaraq bu millətin avamından tutmuş aliminə qədər Əhli-beyt (ə) arasıda qırılmaz rabitəsinin olduğunu sübut edir.

Lakin 70 illik sovet hakimiyyətinin milli və mənəvi dəyərləri aradan aparmaq siyasəti nəticəsində bu kimi çox həqiqətlər xalqdan gizlədilmiş və sözün əsl mənasıda inanc sahibi- ziyalılarımız, dühalarımız, şair və yazıçılarımız xalqa tam başqa bir cilddə (ateist, mürtəd kimi) təqdim olumuşdur. Bunu satirik şair Mirzə Ələkbər Sabirin misalında yəqinliklə söyləyə bilərik. Belə ki,

Sabira, hər il əza saxla Əliəkbərə sən,

Kərbəladə gədib ağla o şahi davərə sən,

Gəl qiyamətdə bu cəm ilə səfi, məşhərə sən,

Qalma həsrət iki dünyada bu mövla üzünə

söyləyən şairi, xalqa

Cin görürəm, şeytan görürəm qorxmuram,

Harda müsəlman görürəm qorxuram

misralarının müəllifi kimi tanıtdırmışlar. Halbuki şair bu tip satirik şerləri ilə dövrünün cahil, İslamı gözdən salan, üzdəniraq "din xadimlərini" ifşa etmişdir.

Allah Təala öz qələmləri ilə, xütbələri ilə, avazları ilə və ən azından öz göz yaşları ilə İmam Huseynə (ə) əzadarlıq edənlərə İmam Hüseynin (ə) şəfaətini nəsib etsin. Amin!

Sonda bunu qeyd etməyi özümə vacib bilirəm ki. əgər biz bir millət olaraq yenidən Nəsrəddin Tusilər, M.Füzulilər, Seyyid Əzimlər, Əbuturablar, Məhəmməd Əminlər yetişdirməyə niyyətliyiksə, mütləq və mütləq öz milli, dini kimliyimizə qayıtmalıyıq.

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

“Facebook”da yeni reklam növü tətbiq olunacaq

20 Avqust 2017 04:33

"KamAZ" və ev yandı

20 Avqust 2017 04:19

İnsanları il ərzində ən az işləyən ölkələr - SİYAHI

20 Avqust 2017 04:03

Terrorçular Barselonada kilsəni partlatmaq istəyirmişlər

20 Avqust 2017 03:19

Bakı "İnter"ində futbolçuların maaşları ödənilib

20 Avqust 2017 03:17

Könül Xasıyevaya qarşı dələduzluq

20 Avqust 2017 03:08

Adriana ilə türk sevgilisi bu hala qaldılar - FOTOLAR

20 Avqust 2017 02:58

İspaniyadakı hücumun təşkilatçısı şəhərin imamı imiş

20 Avqust 2017 02:29

Bal ayına hazırlaşanlar, diqqət! - 10 ən maraqlı yer

20 Avqust 2017 02:28

Azərbaycanın varlı qızları bahalı avtomobilləri ilə... - VİDEO

20 Avqust 2017 02:03

İsrail baş naziri Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə görüşməyi planlaşdırır

20 Avqust 2017 01:47

Ərdoğan Almaniya XİN rəhbərinə: "Həddini bil"

20 Avqust 2017 01:24

Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ

20 Avqust 2017 01:23

Sumqayıt bulvarında qəribə qadağalar

20 Avqust 2017 01:19

"Səni hər gün daha çox sevirəm" - arvadından azərbaycanlı müğənniyə

20 Avqust 2017 01:03

Qara Qarayev: "Uğurlu nəticə ilə qayıdaraq adımızı tarixə yazdırmağa çalışacağıq"

20 Avqust 2017 00:52

Ağdaşda 6 otaqlı ev yanıb

20 Avqust 2017 00:50

Hovuzlar dənizdən daha təhlükəlidir? - VİDEO

20 Avqust 2017 00:43

Prezident: "Bir dənə də olsun təmirsiz kənd yolu qalmamalıdır"

20 Avqust 2017 00:29

Aslanlarla dostluq edən alim

20 Avqust 2017 00:26

“Neftçi” azarkeşlərindən növbəti etiraz – “İstefa”

20 Avqust 2017 00:23

Mingəçevirdə mikroavtobus qəzaya düşüb, xəsarət alan var

20 Avqust 2017 00:22

Astroloji proqnoz - 20 avqust

20 Avqust 2017 00:13

Kamerunda dəhşətli qəza

20 Avqust 2017 00:07

Avstraliyada naməlum şəxs avtomobili kütlənin üzərinə sürüb - 7 nəfər xəsarət alıb

19 Avqust 2017 23:58

Hikmət Hacıyev: “BMT Baş Katibinin çağırışını dəstəkləyirik”

19 Avqust 2017 23:54

Yaksək maaşlı iş axtaranlar, diqqət

19 Avqust 2017 23:54

Sabaha olan hava proqnozu - 36 dərəcə isti

19 Avqust 2017 23:38

26 yaşlı gənc bıçaqlandı

19 Avqust 2017 23:36

"Qarabağ"ın rəqibi "Kopenhagen" çümpionatda çətin qələbə qazanıb

19 Avqust 2017 23:32

Sızanaqları yox edən təbii maskalar - Aspirin, gil, darçın...

19 Avqust 2017 23:23

Bal ayına hazırlaşanlar, diqqət!

19 Avqust 2017 23:21

Barselonada müsəlmanlar etiraz etdilər

19 Avqust 2017 23:19

Samuxda “Yenikənd” yarımstansiyası istifadəyə verilib

19 Avqust 2017 23:07

"Futbolçuların 99,9 faizi “ulduz xəstəliyi”nə tutulur" - Qurban Qurbanov

19 Avqust 2017 23:07

"Yol infrastrukturuna görə Azərbaycan dünya miqyasında qabaqcıl yerdədir"

19 Avqust 2017 23:03

"Başlanğıcda başqa komandalarla oynamaq istərdik" - Zaur Svanadze

19 Avqust 2017 22:57

"Kopenhagen"dən əzmkar qələbə

19 Avqust 2017 22:57

Kənan Doğulu ilə Beren Saat Bodrumda - FOTOLAR

19 Avqust 2017 22:53

Qurban Qurbanov: "Bu gün Əfan komandaya faydalı oyunçudur"

19 Avqust 2017 22:52

Azərbaycanda belə toy olmamışdı: Bəylə gəlin hərbi formada

19 Avqust 2017 22:48

Hikmək Hacıyev: "Azərbaycan mülki insanlarının hədəfə çevrilməsindən ən çox əziyyət çəkən dövlətlərdən biridir"

19 Avqust 2017 22:47

27 yaşlı oğlan naməlum şəraitdə bıçaqlandı

19 Avqust 2017 22:44

"Qarabağ" "İnter"i məğlub etdi

19 Avqust 2017 22:34

İnsanın ruhuna rahatlıq verən, baxmaqdan doymayacağınız TƏBİƏT FOTOLARI

19 Avqust 2017 22:33

Dördüncü Qara dəniz-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Forumu Batumidə keçiriləcək

19 Avqust 2017 22:32

"İnter"in baş məşqçisi: "Qışa kimi bizə çox çətin olacaq"

19 Avqust 2017 22:27

Soğanın qiyməti xeyli ucuzlaşdı - VİDEO

19 Avqust 2017 22:23

Rusiya prezidentinə paytaxtı dəyişmək təklif olunub

19 Avqust 2017 22:22

VİDEO: Azərbaycanın varlı qızları bahalı avtomobilləri ilə...

19 Avqust 2017 22:18