Azərbaycanın İmam Huseynə (ə) əzadar klassikləri

Azərbaycanın İmam Huseynə (ə) əzadar klassikləri
22:37 9 Oktyabr 2016
84 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Niyə İmam Rzaya “qərib” deyirlər? (17 İyun 2017 08:57)
Namazdan sonra məsciddə ziyarətnamə oxuyanda niyə müxtəlif tərəflərə dönürlər? (16 May 2017 07:22)
Şəms” surəsində adı çəkilən Günəş, Ay, Gündüz kimdir? (11 May 2017 23:22)

Əzadar klassiklərimizi tanıyırıqmı?

Aradan 14 əsr keçməsinə baxmayaraq, "Kərbəla müsibəti" və "İmam Hüseynin (ə) qiyamı"nın mahiyyəti öz təzəlik və təravətini itirməmiş və sanki dünən yaşanmış bir faciə kimi yaddaşlara, zehinlərə çökmüş, qəlblərdə öz hərarətini qoruyub saxlamışdır.

Görəsən bu məhəbbətin və hərarətin sirri nədədir?

Milli.Az deyerler.org-a istinadən bildirir ki, bunun sirri hər şeydən öncə bu məzlumanə və İlahi qiyamın həqqaniyyətində, sonra da Əhli-beyt (ə) və onların şanlı yolunu izləyənlərin mümkün olan hər vəsilə və imkandan yararlanaraq bu qiyamın mahiyyətini açıqlayıb, yaşatmalarında və hidayət məşəlinin sönməməsi üçün hər növ cəfaya dözmələrindədir.

Bəli, Kərbəla adını yaşatmaq-cihadı, əmr be mərufu, nəhy əz münkəri və şəhadət eşqini yaşatmaq deməkdir.

Aşuranı yaşatmaq - izzəti, şücaəti, səbri və ixlası, vəfa və sədaqəti, Haqqa təslimiyyət və rizanı yaşatmaq deməkdir.

İmam Hüseyni (ə) yaşatmaq - Peyğəmbərin (s) təbliğini, vəsiyyətini və əmanətini yaşatmaq deməkdir.

Unudulmaz və bənzərsiz Kərbəla müsibəti haqqında günümüzə qədər müxtəlif dillərdə -bənzəri bəlkə də heç bir hadisə haqqında görülməmiş, minlərcə şer və məqalələr, ədəbi əsərlər, kitablar yazılmış və insanlığa çatdırılmışdır.

Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında Kərbəla müsibəti ilə bağlı qələmə alınmış yazı nümunələrinə gəldikdə qeyd etmək lazımdır ki, hələ Füzuli dövründə yazılan mərsiyə və növhə şeri sonra böyük vüsət tapmış və Füzulidən sonra bir çox Azərbaycan yazarları bu şer növünə rəğbət göstərərək, dəyərli nümünələr ərsəyə gətirmişlər.Bu baxımdan 19-cu əsr Azərbaycan ədəbiyyatının əsas hissəsini mərsiyyələrin təşkil etdiyini desək yanılmarıq. Əslində bu mövzunu bir yazıda tam şəkildə araşdırmaq qeyri mümkündür. Amma təkcə onu demək kifayətdir ki, 19-cu əsrdə 50-dən çox yazar fars və Azərbaycan dillərində növhə və mərsiyələr yazmışdır. Xalqımızın sevimli şairləri Abbasqulu Ağa Bakıxanov, Seyid Əzim Şirvani, Qasım Bəy Zakir, Mirzə Ələkbər Sabir, Xurşudbanu Natəvan və s. də onların sıralarında yer almaqdadır.

19-cu əsr Azərbaycan ədəbiyyatında Kərbəla haqqında yazılmış yazı nümunələrini incələdikcə məlum olur ki, bu nümunələrin tam əksəriyyəti nəzmlə yazılmışdır. Digər maraqlı cəhət isə odur ki, Füzuli və onun çağdaşlarından fərqli olaraq yazılan növhə və mərsiyələrdə, qəzəl və qəsidələrdə Kərbəla vaqiəsinin səbəb və mahiyyətindən daha çox, Kərbəla qiyamında iştirak edən (və hətta iştirak etməsi dəqiq məlum olmayan) fərdlərin tərənnüm və vəsfinə daha çox yer verilir.

Misal üçün Azərbaycan şairlərinin mərsiyə divanlarında "Şəhrəbanu"nun (İmam Hüseynin (ə) xanımı) əhvalatı və onun Kərbəlaya getməsi haqqda çoxlu şerlər var. Bu fakt tarixi nöqteyi-nəzərdən şübhəli olsa da, bizim üçün maraqlı olan Azərbaycan yazarlarının mərsiyələrində təkrar-təkrar yer almasıdır.

19-cu əsr Azərbaycan klassiklərindən biri olan Abbasqulu Ağa Bakıxanov mərsiyə və bu tip qəzəllərini Qüdsi təxəllüsü ilə yazmışdır. Onun yazdığı beytlərin əksəriyyətinin cavan Əli Əkbərin mədhinə həsr olunduğunun şahidi oluruq:

Kərbəla, saxlagilən nəşi-Əliəkbərimi,

Verirəm çünki əmanət sənə gülpeykərimi.

Qasım Bəy Zakirin beytlərində isə daha çox Əhli-beyt (ə) xanımlarına ehtiram hiss olunmaqdadır:

Dəxi Zakiri hesab et səgi-kuyi-Kərbəladən,

Behəqi-fəğani-Zəhra, behəqi-əzab Zeynəb.

Şairə xanım Xurşudbanu Natəvan isə beytlərinin birində özünü Xanım Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) kənizinə nisbət verərək bunları deyir:

Fatimənin kənizi, bu qissəni eylə kim, tamam,

Bir-birə dəydü mərdü zən, şurə gəlibdü xasu am,

Növhə edər bu Natəvan, rüzü şəb ağlayar müdam,

Tapmasa bir dəri-nicat, dari-bəqayə gəlməsün.

Seyid Əzim Şirvaninin isə mənsub olduğu Əhli-beytin (ə) müsibətinə özünəməxsus matəm saxlamasını və yad etməsini aşağıdakı beytindən aydın görmək mümkündür:

Ağla bu matəmdə, ey Seyyidi-bəxti-qarə,

Nəzm elə bu matəmi, şövq ilə sübhü məsa.

Əcrini axır verir padşəhi-Kərbəla,

Həşrdə fəryadına şafeyi üsyan gəlir.

Məhz Seyid Əzim yaradıcılığlında bütün Kərbəla iştirakçılarıının adlarının birər-birər çəkilməsinin və onların ayrı-ayrı mədh olunmasının şahidi oluruq:

Doğrandı bu gün Ovn Əli, Fəzl ilə Cəfər,

Qəltan olub al qanına Əbbasi-dilavər,

Qasim boyanıb qanına həm, Əkbərü Əsğər,

Məqbul ola, ey, dust, bu qurbanı Hüseynin.

Bu şairlərin siyahısını çox uzatmaq olar, amma bir məqamı da vurğulamaq yerinə düşər ki, bir çox şairlər bu növ şerlərini, qəzəl və qəsidələrini təxəllüslə yazmışlar ki, onların əsl adları sual altında qalmaqdadır?!

Azərbaycan ədəbiyyatında Kərbəla müsibəti ilə bağlı ürək yanğısıyla yazılmış bu yazı nümunələri əsrlərdən bəri Azərbaycan xalqının Əhli-beytə (ə) olan sevgisinin bariz nümunəsi olaraq bu millətin avamından tutmuş aliminə qədər Əhli-beyt (ə) arasıda qırılmaz rabitəsinin olduğunu sübut edir.

Lakin 70 illik sovet hakimiyyətinin milli və mənəvi dəyərləri aradan aparmaq siyasəti nəticəsində bu kimi çox həqiqətlər xalqdan gizlədilmiş və sözün əsl mənasıda inanc sahibi- ziyalılarımız, dühalarımız, şair və yazıçılarımız xalqa tam başqa bir cilddə (ateist, mürtəd kimi) təqdim olumuşdur. Bunu satirik şair Mirzə Ələkbər Sabirin misalında yəqinliklə söyləyə bilərik. Belə ki,

Sabira, hər il əza saxla Əliəkbərə sən,

Kərbəladə gədib ağla o şahi davərə sən,

Gəl qiyamətdə bu cəm ilə səfi, məşhərə sən,

Qalma həsrət iki dünyada bu mövla üzünə

söyləyən şairi, xalqa

Cin görürəm, şeytan görürəm qorxmuram,

Harda müsəlman görürəm qorxuram

misralarının müəllifi kimi tanıtdırmışlar. Halbuki şair bu tip satirik şerləri ilə dövrünün cahil, İslamı gözdən salan, üzdəniraq "din xadimlərini" ifşa etmişdir.

Allah Təala öz qələmləri ilə, xütbələri ilə, avazları ilə və ən azından öz göz yaşları ilə İmam Huseynə (ə) əzadarlıq edənlərə İmam Hüseynin (ə) şəfaətini nəsib etsin. Amin!

Sonda bunu qeyd etməyi özümə vacib bilirəm ki. əgər biz bir millət olaraq yenidən Nəsrəddin Tusilər, M.Füzulilər, Seyyid Əzimlər, Əbuturablar, Məhəmməd Əminlər yetişdirməyə niyyətliyiksə, mütləq və mütləq öz milli, dini kimliyimizə qayıtmalıyıq.

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Uşaqlarda skoliozu necə müəyyən edək? - VİDEO

28 İyun 2017 13:18

Azərbaycanlı modelin ölümünə səbəb olan əməliyyat: LİPOSAKSİYANIN TƏHLÜKƏLƏRİ

28 İyun 2017 13:17

SORĞU: Əks cinslərin bir-birində nəyi görmək istəyir

28 İyun 2017 13:17

Məktub yetişdi

28 İyun 2017 13:14

Hacıqabul sakini yük maşınının altında qaldı

28 İyun 2017 13:12

Ronaldo: "Ona həsəd aparmıram"

28 İyun 2017 13:12

Dünyada super zənginlərin sayı və sərvəti artıb

28 İyun 2017 13:12

Bazarda yer üstündə atışma: bir azərbaycanlı yaralandı, digəri tutuldu - FOTO

28 İyun 2017 13:09

Elza Seyidcahandan YENİ ŞEİR: "Kimlər gəldi mən verdim"

28 İyun 2017 13:08

2 uşaq dərmandan, 2 nəfər isə spirtli içkidən zəhərləndi

28 İyun 2017 13:05

1 sutkada eyni yerdə 3 nəfər boğuldu - VİDEO - FOTO

28 İyun 2017 13:05

Azərbaycanlı ilə erməni toqquşdu, gürcü yaralandı - GÖRÜNTÜLƏR

28 İyun 2017 13:04

İlham Əliyev Polşa baş naziri ilə görüşdü

28 İyun 2017 13:01

Bakıda bağ evinə basqın edib yandırdılar

28 İyun 2017 12:59

Kolbasalar necə hazırlanır? - ARAŞDIRMA

28 İyun 2017 12:58

Kənan və Aygün Moskvada - FOTO

28 İyun 2017 12:57

“SOCAR Turkey” şirkətinə xarici əlaqələr üzrə rəhbər təyin edilib

28 İyun 2017 12:57

Kişilər qadınlarda ilk buna baxır...

28 İyun 2017 12:55

Ermənistan Rusiyanın Azərbaycana silah satmasından narahatdır

28 İyun 2017 12:52

Bakıda bayram günlərində 2 uşaq dərmandan zəhərlənib

28 İyun 2017 12:52

"SOCAR Turkey Energy" şirkətində yeni təyinat

28 İyun 2017 12:50

"Avropalı Samiraldo" Bakının mərkəzində turistləri coşdurdu - VİDEO

28 İyun 2017 12:47

Ağstafada avtomobil 53 yaşlı piyadanı vuraraq öldürüb

28 İyun 2017 12:47

Hacıqabulda ağır yol qəzası - 2 nəfər ölüb

28 İyun 2017 12:43

Putin sirr kimi saxladığı əsgərlərini döyüş meydanına çıxarır – MƏXFİ PLAN

28 İyun 2017 12:43

Azərbaycan nefti bahalaşdı

28 İyun 2017 12:42

“WhatsApp” yazışması: “Ay qız düş, məhlənizdəyəm...”

28 İyun 2017 12:40

Bakıda bağ evinə hücum: evi yandırıb, gözətçini yaraladılar

28 İyun 2017 12:39

DİN Hacıqabulda 2 nəfərin ölümüylə nəticələnən qəza ilə bağlı məlumat yayıb

28 İyun 2017 12:37

Bakıda 8 gün əvvəl qəzada yaralanan piyada xəstəxanada ölüb

28 İyun 2017 12:37

"Qazprom" Türkiyə bazarını tərk edə bilər

28 İyun 2017 12:37

Prezident İlham Əliyev Varşavada Polşanın Baş naziri ilə görüşüb

28 İyun 2017 12:36

Hacıqabul sakini Bakıda faciəvi şəkildə can verib

28 İyun 2017 12:34

Qətərə qarşı yeni sanksiyalar hazırlanır – TOTAL HÜCUM

28 İyun 2017 12:33

Aygün Kazımova: Həyatımın konsertinə hazırlaşıram

28 İyun 2017 12:29

Bakıda çimərlik havası, rayonlarda dolu düşəcək - PROQNOZ

28 İyun 2017 12:29

"Real"ın prezidenti: "Mbappeni transfer etsək..."

28 İyun 2017 12:27

Kişiləri və qadınları valeh edən Paris gözəli - dövrün ən arzuolunan kurtizankası

28 İyun 2017 12:23

Könül Xasıyeva uzun fasilədən sonra səhnədə - VİDEO

28 İyun 2017 12:22

Bölgələrdə intensiv yağış yağacaq, dolu düşəcək

28 İyun 2017 12:22

“Bavariya”nın hücumçusu keçmiş sevgilisinə görə saxlanılıb

28 İyun 2017 12:19

Türkiyə ordusu Suriyaya hücuma keçdi – Ağır ZƏRBƏ - VİDEO

28 İyun 2017 12:18

Evakuator sürücülərinin özbaşınalıqları - VİDEO

28 İyun 2017 12:17

Tuba ailəsi ilə - FOTO

28 İyun 2017 12:17

"Neftçi" tam heyətlə hazırlaşmır

28 İyun 2017 12:17

Fəvvarələr Meydanında "Odlar ölkəsi" konserti keçirilib

28 İyun 2017 12:15

Rusiyada iki azərbaycanlı həbsdən qaçıb – TƏHLÜKƏ XƏBƏRDARLIĞI

28 İyun 2017 12:14

POLKOVNİK: "Cəbhədə döyüş əməliyyatları başlaya bilər"

28 İyun 2017 12:14

Salyanda dram: intihara cəhd edən gəlinin dayısını maşınla vurdular

28 İyun 2017 12:12

Hadisədən "qiymət” üsyanı

28 İyun 2017 12:08