Uşaqlara cinsi tərbiyəni kim verməlidir? - REPORTAJ

Uşaqlara cinsi tərbiyəni kim verməlidir? - REPORTAJ
14:14 11 Oktyabr 2016
90 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bəzən biz valideynlər uşaqlarımız tərəfindən verilən sualın qarşısında aciz qalırıq. "Ana, mən dünyaya necə gəldim?". Bu sualı necə cavablandırmaq lazım olduğunu bilirsinizmi? Uşaqların bu tipli suallarını necə cavablandırmaqda aciz qalan bəzi valideynlər "Səni xəstəxanadan almışıq", "Hədiiyə veriblər", "Leylək gətirib" və s. kimi cavablandırmadan istifadə edirlər.

 

Mütəxəssislər hesab edir ki, hər bir insanın cinsi tərbiyəsi ailədə, uşaq 3-4 yaşında olarkən başlanmalıdır. Uşaq ana-atasına soruşduğu suallara cavab ala bilməyəndə şübhələr, qorxular və cinsi biliksizlik içərisində qalır. Maraqlıdır, bəs valideynlər necə hesab edir? 

 

- Uşağın tərbiyəsi ilə elə anadan olandan məşğul olmaq lazımdır. Amma cinsi tərbiyəyə məktəb dövründə başlamaq vacibdir. Bağça yaşlarında cinsi tərbiyənin əhəmiyyəti yoxdur.

 

- Mən ona deyərdim ki, səni haradansa almışıq. Çünki mən ona o yaşda düzgün izah verə bilmərəm. Valideynlə uşağın atasında pərdə olmalıdır.

 

- Düşünürəm ki, uşağın cinsi tərbiyəsi çox önəmli məsələdir. Buna iki, üç yaşdan başlamaq lazımdır. Xüsusi ilə indiki dövrdə. Əvvəlcə valideynlər tərbiyə etməlidir. Ailədə uşağa hələ kiçik yaşlarından öyrədilməlidir. Daha sonra  bu tərbiyə bağça və məktəbdə davam etdirlməlidir.

 

- Uşaq özünü dərketmə həddinə çatdıqdan sonra cinsi tərbiyə artıq aşılanmalıdır. Oğlanlara qızların yanında özünü necə aparmalı , qızlara isə oğlanlar olan yerlərdə necə davranmalı olduqları 5-6 yaş arasında valideynləri tərəfindən öyrədilməlidir.

 

Mütəxəssislər isə hesab edir ki, bu dövrdə valideynlərin tərbiyəsi ilə yanaşı müəllimlərin tərbiyəsi də əhəmiyyət daşıyır. Mütəxəssis Sevin Abdullayeva hesab edir ki qız və oğlan uşaqları bədənlərini bu yaş mərhələsində daha yaxşı öyrəndikləri üçün onlarla cinsi tərbiyə daha diqqətli aparılmalıdır: "Uşaq 3 yaşından etibarən qız və yaxud oğlan olduğunu başa düşür. 4 yaşından isə uşaqlarda qarşı sincə maraq oyanır. Onlar orqanizmdəki fərqləri hiss etməyə başlayır. Bununla bağlı həm tərbiyəçilərə , həm də valideynlərə çoxsaylı suallar verirlər. Bəziləri buna aqressiv yanaşırlar. Bunun çox ayıb olduğunu uşağa başa salmağa çalışırlar. Bu çox yanlış addımdır. Ən çox bu sualların cavabını biz oyunlar formasında izah edirik. Çünki uşağın süuraltına bu üsul daha yaxşı təsir edir. Oyunlar zamanı oğlanlara, mərdlik, cəsarət , güclülük, qızlara daha çox incə nəvazişlə yanaşmaq öyrədirik. Hətta bağçada kiçik stulları oğlanlara daşıtdırmala onlara aşılayırıq ki, kişi güclü olmalı, qadınlara əziyyət verməməlidir.  Qızlara isə toxumaq, tikiş tikmək, oyuncaqları səliqəyə salmaq işlərini tapşırırıq".

 

Sevin Abdullayevanın sözlərinə görə, uşaq mənsub olduğu cinsi bilməli, öz cinsinə hörmətlə yanaşmalıdır: "Bəzən elə tərbiyə müəssisələri olur ki, orda oğlanlar və qızlar bir birindən təcrid olunurlar. Bu, tamamilə yanlışdır. Bu cür yanaşma gələcəkdə uşaqların qarşı cinslə münasibətinin formalaşmasına ciddi maneələr yaradır. Məktəbəqədər  təhsil müəssisələrində cinsi tərbiyə nə qədər erkən başlasa, daha sağlam gənclik böyüyə bilər. Təəssüflər olsun ki , bunu uşaqlara yalnız internetdən əldə etdiyimiz medodik vəsaitlər hesabına öyrədirik. Əlaqədar qurumlar tərəfindən cinsi tərbiyə ilə bağlı bağçalara heç bir vəsait verilmir. Çox yaxşı olardı ki, belə metodik vəsaitlər Azərbaycan dilində çap olunsun ki, mütəxəssislərdə bundan istifadə edə bilsin" .

 

Mövzuya münasibət bildirən psixoloq Narınc Rüstəmova qeyd edib ki,  uşaqların cinsi tərbiyəsi heç də yetkinlik yaşından başlamamalıdır. Bu tərbiyə üç yaşından təlqin edilməlidir, çünki məhz bu yaş dövrü uşaqlarda "mən"in formalaşması dönəminə təsadüf edir: "Uşaq bilməlidir ki, mənim bədənim toxunulmazdır. Bu gün evimizə qonaq gələndə biz uşağa təzyiq edirik ki, get qonaqla görüş. Qonaq da onu bağrına basır, bu uşaq üçün psixoloji təzyiqdir. Bu dönəm uşağın özünü kəşf etmək dönəmidir. Çünki ona bir yad adam toxunursa, uşaq məktəb dönəmində də buna imkan verəcək. Yəni o düşünür ki, mənə hamı toxuna bilərsə, bu məktəbdə də olmalıdır, bağçada da. Bu isə gələcəkdə yanlış addımlarla nəticələnir".

 

Narınc Rüstəmovanın sözlərinə görə, 3-4 yaş qrupu arasında olan uşaqlara fərdi olaraq ayaq yoluna getmək, gigiyenik qaydalara valideynin köməkliyi olmadan riayət etmək , paltarını dəyişmək vərdişi təlqin edilməlidir. Bundan başqa valideyn uşaqları hədsiz nəzarətdə saxlamaqdan çəkinməlidir. Bir mənalı olaraq uşağa izah edilməlidir ki, sənə özündən və valideynlərindən başqa heç kim toxuna bilməz: "Cinsi tərbiyədə təməl fikir bu olmalıdır. Uşaq bu dönəmdə öz cinsiyyətini kəşf etdiyi üçün qız uşaqları qız olduğunu atası, oğlan uşaqları isə anası ilə münasibətdə öyrənir. Elə ona görə də deyirlər ki, "Ata qızın, ana isə oğulun ilk məhəbbətidir". Bu təmas düzgün qurulmadıqda, yəni ata və ana uşaqla az zaman keçirdikdə uşaqlarda bu dönəmdə öz cinsini kəşf etmə zəifləyir" . 

 

Psixoloq bildirir ki, Azərbaycanda da mentalitetimizə uyğun olaraq uşaqlar üçün cinsi tərbiyəyə dair metodik vəsaitlərə ciddi ehtiyac var. Onun sözlərinə görə, inkişaf etmiş Avropa ölkələrində artıq kiçik yaş qrupları üçün belə vəsaitlər hazırlanıb: "Bizdə də bu vəsaitlərə ehtiyac var. Cəmiyyətin psixikasına uyğun olaraq uşaqlara cinsi tərbiyənin necə verilməsi kitabda nağıl formasında izah olunmalıdır ki, bu da uşağın özünü kəşf etməsinə, eləcə də valideynlərin maariflənməsinə şərait yaratsın. Çünki vaxtında valideyn tərəfindən cinsi tərbiyə almayan uşaqlar gələcəkdə yaşıdları ilə doğru ünsiyyət qura bilmirlər. Belə olanda qız uşaqları böyüdükcə oğlanlarla oturub durur, oğlan isə əksinə. Yaxşı olardı ki, bağçalarda və məktəblər "Həyat bilgisi" adlı dərsliklərdə bu mövzu ayrıca izah olunsun. Yəni cinsi tərbiyəyə dair üç-dörd dərs keçilsin. Metodik vəsaitlər həm də bağçalar üçün olmalıdır ki, mütəxəssislər bunu izah edə bilsin. Uşaqların cinsi tərbiyəsi prosesində kukla terapiyadan, biblo və art terapiyalardan da istifadə olunur".

 

Əməkdar müəllim , "Həyat bilgisi" dərsliyinin müəllifi Nüşabə Məmmədova hesab edir ki, cinsi tərbiyə əvvəlcə ailədən başlamalıdır. Bunu heç bir uşaq orta məktəbdə təhsil aldığı müddətdə tam olaraq yalnız "Həyat bilgisi" dərsliyindən almır: "Cinsi tərbiyə ilə bağlı "Həyat bilgisi" fənnində standartlara uyğun siniflərdə yaş səviyyələrinə uyğun surətdə açıqlanmış mövzularımız var. Məsələn " Ailə və onun sağlamlığı" , "Kimi özünə yoldaş seçərsən" mövzularda bu mövzu təbliğ olunur. Eyni zamanda "Reproduktiv sağlamlıq üçün hansı gigiyenik qaydalara əməl etmək lazımdır?" adlı mövzularımız var. Əlavə olaraq cinsi tərbiyə məsələləri ilə bağlı Təhsil və Səhiyyə nazirlikləri tərəfindən işlənilmiş metodik vəsaitlərimiz var ki, bu da "Həyati bacarıqlara əsaslanan təhsil" adlanır. Bu vəsaitin prioritetlərindən biri sağlamlıqdır. Həmin sağlamlıq mövzusunun daxilində bütün siniflər üzrə oğlan və qızların kimliyi ətraflı şəkildə işıqlandırılıb. Proses bir növ sadədən mürəkkəbə doğru inkişaf etdirilir".

 

Avropa ölkələrinin təcrübəsi göstərir ki, uşaqların cinsi tərbiyəsində yaş dövrünə uyğun bədii ədəbiyyatdan istifadənin böyük rolu var. Uşaqlar bu cür əsərləri oxumaqla öz mən"ini daha yaxşı inkişaf etdirir, qarşı cinslə davranış qaydalarını qavrayır, yetişkənlik dövrünü daha problemsiz keçirirlər. Uşaq psixologiyasına hesablanmış bu tipli bədii ədəbiyyat həm valideynlərin, həm də müəllimlərin uşaqların cinsi tərbiyəsi ilə bağlı işini yüngülləşdirmiş olur.  

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

ABŞ səfiri Rusiya XİN-in qərarına etirazını bildirib

28 İyul 2017 17:07

Nazirlikdən alıcılara ərzaq məhsulları ilə bağlı

28 İyul 2017 17:07

Nazirlikdən alıcılara ərzaq məhsulları ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ

28 İyul 2017 17:05

"Toyu qapalı edir, sonra da arvadının hamiləliyindən danışır" - Nadir

28 İyul 2017 17:05

Yunanıstanın Azərbaycandakı səfirinin diplomatik missiyası başa çatıb

28 İyul 2017 17:02

Mərkəzi Seçki Komissiyasının iclası keçirilib

28 İyul 2017 16:57

Qara bikinidə verdiyi pozalarla göz qamaşdırdı - FOTO

28 İyul 2017 16:57

Putin ABŞ-lı diplomatları qovur

28 İyul 2017 16:56

Nazirlik əhaliyə müraciət etdi: "Hüquqlarınızı tələb edin"!

28 İyul 2017 16:54

Neftçıxarma ekipajına hücum edildi: 50 ölü

28 İyul 2017 16:53

Bekham qızın elə yerinə imza atdı ki... - FOTO

28 İyul 2017 16:52

Daxili Qoşunların Ali Hərbi Məktəbinə əlavə kursant qəbulu elan edilib

28 İyul 2017 16:52

Tuba Büyüküstünə keçmiş həyat yoldaşından böyük ŞOK!

28 İyul 2017 16:48

Deputat: "Gələcəkdə bizi böyük uğurlar gözləyir"

28 İyul 2017 16:47

Albaniyada restoranda PARTLAYIŞ - 20-dən çox yaralı

28 İyul 2017 16:47

Bəkir HƏBS OLUNDU

28 İyul 2017 16:47

Üç məhkumun həbsxanadan qaçış VİDEOsu ortaya çıxdı - BELƏ QAÇIBLAR

28 İyul 2017 16:47

Bəzi dairə seçki komissiyalarının tərkibinə dəyişiklik edildi

28 İyul 2017 16:47

ABŞ iqtisadiyyatında artım proqnozları üstələyə bilməyib

28 İyul 2017 16:47

"Barselona"nın Arda Turanla bağlı qərarı açıqlandı

28 İyul 2017 16:47

® Sərfəli “Tətil” paketlərindən birini seç, Ukraynaya “Nar” ilə səyahət et!

28 İyul 2017 16:39

Prokuror "Dostluq" parkı ərazisinin qanunsuz satılmasında təqsirləndirilən şəxsə dair qərardan protest verib

28 İyul 2017 16:37

Aygün Kazımova ilə modelyer arasında qalmaqal: "Haqqımı halal etmirəm" - FOTO

28 İyul 2017 16:37

İki il qabaq anası öldü, atasının aldığı ikinci arvadın ŞAH DAMARINI KƏSDİ - DƏHŞƏTLİ TƏFƏRRÜAT

28 İyul 2017 16:33

"ABŞ Rusiyaya müharibə elan etdi"

28 İyul 2017 16:33

Sofiya Rotaru Bakıya nəvəsi ilə gəldi - FOTO

28 İyul 2017 16:32

Bəzi dairə seçki komissiyalarının tərkibinə dəyişiklik edildi

28 İyul 2017 16:30

Memarlıq ixtisasına qəbul olmaq istəyən abituriyentlərin NƏZƏRİNƏ

28 İyul 2017 16:29

İlin son aylarında DEVALVASİYA GÖZLƏNİLİR?

28 İyul 2017 16:28

Bakıda ağac qeyri-adi "bar" verdi - FOTO

28 İyul 2017 16:27

"Səbail" loqosunu dəyişdi - FOTO

28 İyul 2017 16:27

Muğanbankın baş ofisində "Muğanbank Çek" üzrə 11-ci tiraj keçiriləcək

28 İyul 2017 16:22

® Unibank daha bir nominasiyanın qalibi olub

28 İyul 2017 16:19

Almaniyalı idmançı Bakıda tapança ilə güllə atıcılığı yarışının qalibi olub

28 İyul 2017 16:18

Azərbaycanlı memarın əl işi bütün türkləri heyran qoydu - FOTOLAR

28 İyul 2017 16:18

“Neftçi” xorvat fubolçu transfer etdi - FOTO

28 İyul 2017 16:17

Elariz Məmmədoğlu yeni serialda çəkilir - "Toydan sonra nağara" - VİDEO - FOTO

28 İyul 2017 16:17

Uşaqları ilə birgə intihar edən gəlinin qayınanası PROKURORLUQDA

28 İyul 2017 16:14

Balqabaqla qaraciyərin təmizlənməsi

28 İyul 2017 16:14

Sevda oğlu və nəvələri ilə çimərlikdə - FOTO

28 İyul 2017 16:12

Ermənilərlə azərbaycanlı iş adamı arasında qarşıdurma - Ukraynada - FOTO

28 İyul 2017 16:12

Qandonduran cinayətdən dəhşətli faktlar: “Gülməyinə ara vermirdi”

28 İyul 2017 16:08

Rusiya 2018-ci ildən xalis borcalan ölkəyə çevrilə bilər

28 İyul 2017 16:07

BDU-nun Dinşünaslıq fakültəsi BAĞLANIB?

28 İyul 2017 16:05

Bakıya uçan təyyarədə problem yarandı

28 İyul 2017 16:05

Ukrayna daxili işlər nazirinin müavini rüşvət alarkən tutulub

28 İyul 2017 16:02

“Bank VTB (Azerbaijan)” Rus Mədəniyyəti Mərkəzində kompüter sinfi açıb

28 İyul 2017 16:02

Şahdağ Turizm Mərkəzi informasiya texnologiyaları avadanlıqları alacaq

28 İyul 2017 16:02

“15 aydı maaş üzünə həsrətik” – güləşçilər aksiya keçirdilər

28 İyul 2017 15:59

Fərhad Bədəlbəyliyə AĞIR İTKİ

28 İyul 2017 15:58