Həddən artıq yalan danışırsınızsa...

Həddən artıq yalan danışırsınızsa...
17:09 11 Oktyabr 2016
50 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Sevda Sultanova
 
Məişətdən tutmuş daha geniş müstəviyə kimi olan məsələlərdə yalanın konteksti dəyişir.
Məsələn, fərdlər, valideyn-övlad, ər-arvad arasında elə yalanlar ola bilər ki, bu, elə də ciddi əhəmiyyət kəsb eləməz. Yəni bunu faciəyə çevirmək lazım deyil. Dünyada lazımsız həqiqətlər var ki, daha çox onların söylənilməsi ziyan verə bilər. Tutaq ki, bir ağır xəstəni ümidləndirmək üçün yalan demək məqbuldur. Yaxud hansısa faciədən qaçmaq üçün.
Bir məsələ də var, ailədə yalan deyilirsə, bu, həm də həmin ortamda güvənsizliklə, inamsızlıqa bağlıdır.
Daha geniş müstəvidə yalandan danışırqsa, bu gün çox yayğın dezinformasiyanı misal gətirmək olar. Sosial şəbəkələrin yaranması ilə doğru olmayan məlumatlar daha çox yayılır. Baş verən hər hansı mühüm hadisələrlə bağlı yalan məlumatların verilməsi xoşagəlməz nəticələrə gətirib çıxara bilər.
 
 
İlqar Rəsul
 
Bir adamın özünün həqiqət olmadığını bildiyi halda məqsədli şəkildə başqasının düşüncəsində həqiqət olaraq yazdığı, yaxud yazmağa çalışdığı məlumata, fikrə, yalan deyilir.  Yalan mövcud iki mümkün vəziyyətin biridir. Yəni, yalan həqiqətin əksidir.
 
Yalan həqiqətə uyğun olmayan informasiyadır. Son zamanlar sənədli filmlərdə artıq həqiqətlə yalanın sərhədi itib. Hətta sənədli filmlərdə tamaşaçıya deyilənlərin həqiqət, yaxud yalan olduğunu müəyyənləşdirmək xeyli çətinləşib.  Müasir dünyada sənədlilik filmlərdə həqiqəti yalan, yalanı həqiqət kimi təqdim etməyə və bunun üçün absurda qədər gətirib çıxardan faktlardan istifadə etməyə imkan verir.
 
"Sənədli film" kimi rəsmiləşdirilən, sənədli kimi təqdim olunan filmlər yetərincədir və bu səbəbdən artıq yalanla həqiqət arasında sərhəd itib. 
 
Psixologiyada yalan fenomeni geniş istifadə olunur. Yalanın müəyyən olunması ilə bağlı çoxlu təkliflər var. 
Fray Odlerin fikrincə "yalan - başqasına xəbərdarlıq etmədən onda həqiqətə uyğun olmayan fikir formalaşdırmağa edilən uğurlu və ya uğursuz cəhddir".
 
Yalanın kateqoruyalarından biri də patoloji yalançılıqdır. İnsan heç bir məcburi və ya adi səbəb olmadan yalan danışır. Yəni insan yalanla yaşayır və ondan zövq alır. Bu patoloji yalançılıqdır. Əksər mütəxəssislər patoloji yalançılığa psixi və sosial xəstəliyin ayrılmaz atributu kimi baxırlar. Hətta patoloji yalançıları narkomanlar, alkoqoliklər, psixopatlarla müqayisə  edirlər.
 
Çalışıb yalan danışmamaq lazımdır. Bunun ən sadə yollarından biri, insanın özünə güvənməsi, ciddi işlərlə məşğul olması və nailiyyətlər qazanmasıdır ki, yeri gələndə danışmağa həqiqəti, deməyə sözü olsun. 
 
Səbinə Babayeva- psixoloq
 
Yalanın səbəbləri insandan insana dəyişə bilir, lakin onun iki təməl səbəbi var:
1. Çıxar əldə etmək üçün yalan söyləyərik
2. Cəzadan qurtulmaq üçün yalan söyləyərik.
 
Uşaqlar isə valideynlərdən biri yalan danışırsa, yaxud sevilmək üçün yalan söyləyərlər. Onu da qeyd edim ki, daim cəza verən, tənqid edən valideynə uşaq yalan söyləməyə başlayır. Əsasən uşaqlıq dövrünün 2- 4 yaş arası inkişafı zamanı onlara xüsusi diqqət ayırmaq lazımdır. Bəzən bu dövrdə uşağın ana-atadan ayrı uzun müddət başqa yerdə qalmasına yol verirlər, bu da uşaqda "dəyərsizlik" duyğusu yaradır. Bu zaman uşaq ətrafındakı insanlara özünü dəyərli göstərmək üçün yalanlar söyləyir, özünü "qəhrəman" kimi təqdim edir. Ətrafı da buna görə onu mükafatlandırdıqda, alqışladıqda artıq yalan söyləmək uşaqda getdikcə aludəçiliyə çevrilir. Sonda isə bu vərdiş  şəxsiyyət pozuntusuna səbəb ola bilir. Patoloji yalançılığa OKP, Sosiopatiya, Bipolyar pozuntusu olan insanlarda daha çox rast gəlinir. Əgər şəxs özü istəyərsə, psixoloji konsultasiya vasitəsilə bundan qurtula bilər.
 
Tam olaraq APA.TV-də izləyin.

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Çiçək açan krossovkalar - FOTO

26 İyul 2017 02:32

"Opel” və VAZ toqquşdu: 1 ölü, 2 yaralı

26 İyul 2017 02:24

Hamiləlik dövründə cinsi əlaqə

26 İyul 2017 02:10

Frandsada vağzalda 150-dən çox mühacir tutuldu

26 İyul 2017 02:09

Bakıda qadını maşın vuraraq ağır yaralayıb

26 İyul 2017 01:37

ŞƏMKİRDƏ DƏHŞƏT: Ana iki övladı ilə birgə özünü qatarın altına atdı

26 İyul 2017 01:34

Şəhər mərkəzində orta əsr qülləsi - FOTO

26 İyul 2017 01:32

Bakıda 6 otaqlı evdə yanğın

26 İyul 2017 01:26

Bakıda qadın evində tanışı tərəfindən bıçaqlanıb

26 İyul 2017 01:17

Çavuşoğlu: ““Amnesty"-nin Türkiyə üzrə rəhbəri FETÖ üzvüdür”

26 İyul 2017 01:14

Həbsxanadan qaçan erməni yazıçı: “2 il plan qurdum, ancaq heç biri...”

26 İyul 2017 01:03

Çempionlar Liqasında III təsnifat mərhələsinə start verilib

26 İyul 2017 01:02

“Qarabağ” - "Şerif" matçından

26 İyul 2017 00:32

Tehran və Moskva nüvə əməkdaşlığını müzakirə etdilər

26 İyul 2017 00:29

Məşhur müğənni Mayamidə səhnəyə çıxdı - FOTO

26 İyul 2017 00:05

“Facebook” Azərbaycan kəndini “Şaumyan” adı ilə təqdim edir

26 İyul 2017 00:05

Günün qoroskopu: ciddi dəyişikliklər mümkündür

26 İyul 2017 00:05

Azərbaycanlı hakimlərin idarə etdiyi ÇL oyununda 4 qol, 8 sarı vərəqə qeydə alınıb

26 İyul 2017 00:02

Oğuza gəzintiyə gedən müəllim qəfil öldü

25 İyul 2017 23:59

Yeniyetmələrdə fiziki və psixoloji dəyişikliklər

25 İyul 2017 23:57

Yaralı hərbçiləri müalicə edən həkimlər tutuldu

25 İyul 2017 23:52

Serotonin nədir?

25 İyul 2017 23:52

"Onu gözüm çox axtardı" Tahir Gözəl

25 İyul 2017 23:52

MARAQLI YARIŞ: Ərlər arvadlarını 500 metr boynunda daşıdı - VİDEO

25 İyul 2017 23:48

"Şerif"in baş məşqçisi: "Öz qapımızı daha çox qorumalı olduq"

25 İyul 2017 23:47

Qurban Qurbanov: 0:0 hesabı da pis nəticə deyil

25 İyul 2017 23:47

“Fərəc” duası şeytanı niyə əsəbiləşdirir?

25 İyul 2017 23:47

Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ

25 İyul 2017 23:42

Zoofiliya və sadomiya nədir?

25 İyul 2017 23:42

"Başqa cür oynaya bilməzdik"

25 İyul 2017 23:38

"Oyunumuzda mütləq dəyişiklik olacaq" - Qurban Qurbanov

25 İyul 2017 23:37

“Onlar istədiklərini ala bildilər” - Qurban Qurbanov

25 İyul 2017 23:37

Kürdəmirdə 7 otaqlı ev, 20 ton ot və “QAZ” kül oldu

25 İyul 2017 23:34

İran və Rusiyanı bir araya gətirən CİDDİ SƏBƏB

25 İyul 2017 23:33

Braziliyalı gözəl okean sahilində - FOTO

25 İyul 2017 23:32

Xidmətçinin ruhu kameraya düşdü - VİDEO

25 İyul 2017 23:32

"Başqa cür oynaya bilməzdik" - "Şerif"in baş məşqçisi

25 İyul 2017 23:27

"Yunanıstana miqrant axını 99 faiz azalıb" - Çavuşoğlu

25 İyul 2017 23:27

İmicinizi dəyişmək istəyirsiniz?

25 İyul 2017 23:24

“Bundan da yaxşısını bacararıq” – “Şerif”in baş məşqçisi

25 İyul 2017 23:22

Kann vağzalında 156 mühacir saxlanıldı

25 İyul 2017 23:22

Qara turp və balın faydaları

25 İyul 2017 23:22

Tbilisidə “Gürcüstan-Azərbaycan: gənclər və ortaq dəyərlər” mövzusunda tədbir keçirilib

25 İyul 2017 23:22

Mingəçevir sakini 89 növ dərman içib ölmək istədi

25 İyul 2017 23:22

İmam Cəfər Sadiq niyə xilafəti ələ keçirmədi?

25 İyul 2017 23:17

Baş katib "Qarabağ"ın fan-şopundan nə aldı? - FOTO

25 İyul 2017 23:17

Məşhurlarımız istirahətə nə qədər pul xərcləyir?

25 İyul 2017 23:12

Sarımsaq yağının faydaları

25 İyul 2017 23:12

Sosial şəbəkələrdən telefon alanlar

25 İyul 2017 23:10

“Qarabağ” “Şerif”lə bacarmadı

25 İyul 2017 23:09