Həddən artıq yalan danışırsınızsa...

Həddən artıq yalan danışırsınızsa...
17:09 11 Oktyabr 2016
50 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Artıq zehni oxuya biləcəklər (23 Fevral 2017 13:25)

Sevda Sultanova
 
Məişətdən tutmuş daha geniş müstəviyə kimi olan məsələlərdə yalanın konteksti dəyişir.
Məsələn, fərdlər, valideyn-övlad, ər-arvad arasında elə yalanlar ola bilər ki, bu, elə də ciddi əhəmiyyət kəsb eləməz. Yəni bunu faciəyə çevirmək lazım deyil. Dünyada lazımsız həqiqətlər var ki, daha çox onların söylənilməsi ziyan verə bilər. Tutaq ki, bir ağır xəstəni ümidləndirmək üçün yalan demək məqbuldur. Yaxud hansısa faciədən qaçmaq üçün.
Bir məsələ də var, ailədə yalan deyilirsə, bu, həm də həmin ortamda güvənsizliklə, inamsızlıqa bağlıdır.
Daha geniş müstəvidə yalandan danışırqsa, bu gün çox yayğın dezinformasiyanı misal gətirmək olar. Sosial şəbəkələrin yaranması ilə doğru olmayan məlumatlar daha çox yayılır. Baş verən hər hansı mühüm hadisələrlə bağlı yalan məlumatların verilməsi xoşagəlməz nəticələrə gətirib çıxara bilər.
 
 
İlqar Rəsul
 
Bir adamın özünün həqiqət olmadığını bildiyi halda məqsədli şəkildə başqasının düşüncəsində həqiqət olaraq yazdığı, yaxud yazmağa çalışdığı məlumata, fikrə, yalan deyilir.  Yalan mövcud iki mümkün vəziyyətin biridir. Yəni, yalan həqiqətin əksidir.
 
Yalan həqiqətə uyğun olmayan informasiyadır. Son zamanlar sənədli filmlərdə artıq həqiqətlə yalanın sərhədi itib. Hətta sənədli filmlərdə tamaşaçıya deyilənlərin həqiqət, yaxud yalan olduğunu müəyyənləşdirmək xeyli çətinləşib.  Müasir dünyada sənədlilik filmlərdə həqiqəti yalan, yalanı həqiqət kimi təqdim etməyə və bunun üçün absurda qədər gətirib çıxardan faktlardan istifadə etməyə imkan verir.
 
"Sənədli film" kimi rəsmiləşdirilən, sənədli kimi təqdim olunan filmlər yetərincədir və bu səbəbdən artıq yalanla həqiqət arasında sərhəd itib. 
 
Psixologiyada yalan fenomeni geniş istifadə olunur. Yalanın müəyyən olunması ilə bağlı çoxlu təkliflər var. 
Fray Odlerin fikrincə "yalan - başqasına xəbərdarlıq etmədən onda həqiqətə uyğun olmayan fikir formalaşdırmağa edilən uğurlu və ya uğursuz cəhddir".
 
Yalanın kateqoruyalarından biri də patoloji yalançılıqdır. İnsan heç bir məcburi və ya adi səbəb olmadan yalan danışır. Yəni insan yalanla yaşayır və ondan zövq alır. Bu patoloji yalançılıqdır. Əksər mütəxəssislər patoloji yalançılığa psixi və sosial xəstəliyin ayrılmaz atributu kimi baxırlar. Hətta patoloji yalançıları narkomanlar, alkoqoliklər, psixopatlarla müqayisə  edirlər.
 
Çalışıb yalan danışmamaq lazımdır. Bunun ən sadə yollarından biri, insanın özünə güvənməsi, ciddi işlərlə məşğul olması və nailiyyətlər qazanmasıdır ki, yeri gələndə danışmağa həqiqəti, deməyə sözü olsun. 
 
Səbinə Babayeva- psixoloq
 
Yalanın səbəbləri insandan insana dəyişə bilir, lakin onun iki təməl səbəbi var:
1. Çıxar əldə etmək üçün yalan söyləyərik
2. Cəzadan qurtulmaq üçün yalan söyləyərik.
 
Uşaqlar isə valideynlərdən biri yalan danışırsa, yaxud sevilmək üçün yalan söyləyərlər. Onu da qeyd edim ki, daim cəza verən, tənqid edən valideynə uşaq yalan söyləməyə başlayır. Əsasən uşaqlıq dövrünün 2- 4 yaş arası inkişafı zamanı onlara xüsusi diqqət ayırmaq lazımdır. Bəzən bu dövrdə uşağın ana-atadan ayrı uzun müddət başqa yerdə qalmasına yol verirlər, bu da uşaqda "dəyərsizlik" duyğusu yaradır. Bu zaman uşaq ətrafındakı insanlara özünü dəyərli göstərmək üçün yalanlar söyləyir, özünü "qəhrəman" kimi təqdim edir. Ətrafı da buna görə onu mükafatlandırdıqda, alqışladıqda artıq yalan söyləmək uşaqda getdikcə aludəçiliyə çevrilir. Sonda isə bu vərdiş  şəxsiyyət pozuntusuna səbəb ola bilir. Patoloji yalançılığa OKP, Sosiopatiya, Bipolyar pozuntusu olan insanlarda daha çox rast gəlinir. Əgər şəxs özü istəyərsə, psixoloji konsultasiya vasitəsilə bundan qurtula bilər.
 
Tam olaraq APA.TV-də izləyin.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Hipnoz haqqında qeyri-adi faktlar

30 Aprel 2017 05:13

Stoltenberq: “NATO Türkiyəsiz zəif olacaq"

30 Aprel 2017 05:09

Roma Papası ABŞ prezidenti ilə görüşə hazır olduğunu bildirib

30 Aprel 2017 05:07

Cordan kamera qarşısında - FOTO

30 Aprel 2017 04:32

Tramp Şimali Koreyaya hərbi müdaxilədən danışıb

30 Aprel 2017 04:27

Malidə fövqəladə vəziyyət 6 ay müddətinə uzadılıb

30 Aprel 2017 04:22

Kliçko nokauta düşdü

30 Aprel 2017 04:13

Tibbi yardım təyyarəsi yerə çırpıldı, ölənlər var

30 Aprel 2017 04:09

Türkiyədə "Wikipedia"ya giriş bağlandı

30 Aprel 2017 04:08

Dünyanın ən bahalı limuzinləri

30 Aprel 2017 03:40

Mosulda ABŞ hərbçisi həlak olub

30 Aprel 2017 03:36

Vitali Kliçko Entoni Coşuaya nokautla məğlub olub

30 Aprel 2017 03:32

Mənzildə qara çiçək və ağac - FOTO

30 Aprel 2017 03:32

Coşua Kliçkonu nokaut etdi

30 Aprel 2017 03:24

İranın "GEM" telekanalının prezidenti Türkiyədə qətlə yetirilib

30 Aprel 2017 03:22

Mosulda polislərə hücum edən terrorçular məhv edilıb

30 Aprel 2017 02:49

Çində mağara evi - FOTO

30 Aprel 2017 02:37

Mosulda 14 polis əməkdaşı partlayışın qurbanı olub

30 Aprel 2017 02:29

Fransadakı beynəlxalq konfransda Dağlıq Qarabağın Ermənistan tərəfindən işğalına toxunulub

30 Aprel 2017 02:22

Doşab inanılmaz dərəcədə faydalıdır

30 Aprel 2017 02:14

Qurban Qurbanov “Qarabağ”ın yay planlarını açıqladı

30 Aprel 2017 02:04

Təl-Əvivdə şou-rum - FOTO

30 Aprel 2017 01:32

Estoniyada 5 min ev işıqsız qalıb

30 Aprel 2017 01:29

Yeni nəsil elektrik maşınlarının istehsalı çətinləşir

30 Aprel 2017 01:18

Şəhriyar Məmmədyarov Vüqar Həşimovun xatirə turnirində ilk məğlubiyyətlə üzləşib

30 Aprel 2017 01:02

Məşhurlar uşaq əmizdirərkən

30 Aprel 2017 01:00

Xaçmazda yanğın olub

30 Aprel 2017 00:55

Maşın 11 yaşlı uşağı vurub komaya saldı

30 Aprel 2017 00:49

"Bavariya"dan ardıcıl 5-ci çempionluq

30 Aprel 2017 00:48

Kubada hərbi təyyarə qəzaya uğradı

30 Aprel 2017 00:47

Polis müştəri saç ustası tərəfindən döyüldü

30 Aprel 2017 00:31

Türkiyədə "Wikipedia"ya giriş bağlanıb

30 Aprel 2017 00:22

İntihara əl atan qadını polis xilas etdi

30 Aprel 2017 00:16

Polad Bülbüloğlu bu ölkənin xalq artisti oldu

30 Aprel 2017 00:09

Astroloji proqnoz - 30 aprel

30 Aprel 2017 00:08

Əyləncənin "dozası"nı qaçıranda belə olur

30 Aprel 2017 00:07

“Əgər Ermənistanın belə silahları vardısa döyüşü niyə uduzurdu?...” LONDONDAN ERMƏNİLƏRƏ SUAL

30 Aprel 2017 00:05

Premyeraya şəffaf geyindi - FOTO

30 Aprel 2017 00:05

300 manata görə həbsxanalıq oldu

30 Aprel 2017 00:05

Günün qoroskopu: sual verməkdən çəkinməyin

30 Aprel 2017 00:05

Polad Bülbüloğluya "Türkmənistanın Xalq artisti" adı verilib

30 Aprel 2017 00:01

ABŞ həbsxanalarında bərbad vəziyyət: qadınlara təcavüz edilir

29 Aprel 2017 23:57

İldırım sürətli silahlanma – kabus, yoxsa reallıq...

29 Aprel 2017 23:57

Corab sataraq milyonçu olan məktəbli

29 Aprel 2017 23:57

Cəlilabadda uşağı avtomobil vurdu

29 Aprel 2017 23:52

Kürək və onurğaətrafı nahiyələr nədən ağrıyır?

29 Aprel 2017 23:52

Gəncə sakini bıçaqlandı

29 Aprel 2017 23:49

Bakıdakı şadlıq sarayları taktikanı dəyişir

29 Aprel 2017 23:48

Hikmətyar talibləri danışıqlara çağırdı

29 Aprel 2017 23:47

Qulaq ağrısına qarşı təbii üsul

29 Aprel 2017 23:47